ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı:2003/22 (SiyasîParti Malî Denetimi)
Karar Sayısı:2010/53
Karar Günü:16.12.2010
R.G.Tarih-Sayı:31.12.2010-27802
I- MALİ DENETİMİN KONUSU
Özgürlük ve Dayanışma Partisi'nin 2002 yılıkesinhesabının incelenmesidir.
II- İLK İNCELEME
Özgürlük ve Dayanışma Partisi'nin 2002 yılıkesinhesabının incelenmesi sonucunda;
1- 7.5.2010 günlü,5982 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının Bazı Maddelerinde Değişiklik YapılmasıHakkında Kanun uyarınca, 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve YargılamaUsulleri Hakkında Kanun ile ilgili gerekli düzenlemeler yapılmadan, Mahkeme'ninçalışıp çalışamayacağına ilişkin ön meselenin incelenmesi sonucunda;Mahkeme'nin çalışmasına bir engel bulunmadığına, Fulya KANTARCIOĞLU, MehmetERTEN, Fettah OTO, Zehra Ayla PERKTAŞ ile Celal Mümtaz AKINCI'nın, gerekçesi2010/68 esas sayılı dosyada belirtilen karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,
2- Dosyadaeksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine, Osman Alifeyyaz PAKSÜT'ünkarşıoyu ve OYÇOKLUĞUYLA,16.12.2010 gününde karar verildi.
III- ESASIN İNCELENMESİ
Parti'nin Anayasa Mahkemesi'ne verdiği 2002 yılıkesinhesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgeler üzerindeyapılan inceleme sonuçlarını içeren esas inceleme raporu, Anayasa ve 2949sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun ilgili kuralları, bunların gerekçelerive diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüpdüşünüldü:
Denetimin maddi öğelerini oluşturan defter ve belgelerdeÖzgürlük ve Dayanışma Partisi'nin Genel Merkezi ile il örgütlerinin 2002 yılıgelirlerinin 1.315.501.482.453 lira, giderlerinin 704.928.117.540 lira, 2003yılına devreden nakit mevcudunun 610.573.364.913 lira olduğu, gelir toplamı ilegider ve nakit devir rakamlarının toplamının birbirine denk olduğu görülmüştür.
A- Gelirlerinİncelenmesi
1- Genel Merkez Gelirleri
Parti Genel Merkezi gelirleri 967.339.595.065 lira olarakgösterilmiştir.
Bunun 353.839.287 lirası 2001 yılından devreden nakitmevcudu, 27.145.539.745 lirası 2003 yılına devreden borçlar, 5.747.200.000lirası il örgütlerinden aktarılan gelirler, 16.647.000.000 lirası bağışgelirleri, 1.621.000.000 lirası aidat gelirleri, 8.822.950.000 lirası yayınsatış gelirleri, 37.576.306.033 lirası faiz ve repo gelirleri ve869.425.760.000 lirası hazine yardımından oluşmaktadır.
Genel Merkezin defter kayıtları ve gelir belgeleriüzerinde yapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı Yasa'ya uygun olaraksağlandığı sonucuna varılmıştır.
2- İl Örgütleri Gelirleri
Parti'nin il örgütleri gelirleri 348.161.887.388 liraolarak gösterilmiştir.
Bunun 10.087.642.784 lirası 2001 yılından devreden nakitmevcudu, 166.137.981.085 lirası bağış gelirleri, 123.308.250.000 lirası aidatgelirleri, 6.243.960.000 lirası yayın satış gelirleri, 14.916.750.000 lirasışenlik, konser, rozet, bayrak vb. satış gelirleri, 51.303.519 lirası faiz verepo gelirleri ve 27.416.000.000 lirası genel merkez yardımından oluşmaktadır.
İl örgütlerinin kesinhesap çizelgelerinin gelir bölümündeyapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı Yasa'ya uygun olduğu sonucunavarılmıştır.
B- Giderlerin İncelenmesi
1- Genel Merkez Giderleri
Parti Genel Merkezi giderleri 381.945.294.148 lira olarakgösterilmiştir.
Bunun 4.601.220.122 lirası 2001 yılından devredenborçlar, 14.638.308.573 lirası personel giderleri, 116.404.850.000 lirasıseçim, tanıtım, propaganda giderleri, 9.340.833.846 lirası kira ve binagiderleri, 6.223.545.029 lirası kargo ve haberleşme giderleri, 191.037.892.620lirası basın yayın ve ilan giderleri, 345.100.000 lirası kırtasiye giderleri,11.937.543.958 lirası genel giderler ve 27.416.000.000 lirası teşkilatlarayapılan yardımlardan oluşmaktadır.
Parti Genel Merkezi'nin 2003 yılına devreden nakitmevcudu 585.394.300.917 liradır.
Genel Merkezin defter kayıtları ve gider belgeleriüzerinde yapılan incelemede, giderlerin 2820 sayılı Yasa'ya uygun olarakgerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.
2- İl Örgütleri Giderleri
Parti il örgütlerinin giderleri 322.982.823.392 liraolarak gösterilmiştir.
Bunun 10.402.384.998 lirası personel giderleri,28.630.085.000 lirası seçim, tanıtım, propaganda giderleri, 156.871.949.491lirası kira ve bina giderleri, 44.042.239.393 lirası kargo ve haberleşmegiderleri, 16.995.793.640 lirası basın yayın ve ilan giderleri, 2.693.938.241lirası kırtasiye giderleri, 55.978.232.629 lirası genel giderler ve7.368.200.000 lirası Genel Merkez'e aktarılan tutarlardan oluşmaktadır.
Parti il örgütlerinin 2003 yılına devreden nakit mevcudu25.179.063.996 liradır.
İl örgütleri kesinhesap çizelgelerinin gider bölümleriüzerinde yapılan incelemede, giderlerin 2820 sayılı Yasa'ya uygun olduğusonucuna varılmıştır.
C- Parti Malları
Özgürlük ve Dayanışma Partisi'nin 2002 yılı defter vebelgeleri üzerinde yapılan incelemede,
Parti'nin 2002 yılında 2820 sayılı Yasa'nın 74. maddesiuyarınca değeri yüz milyon lirayı aşan 3.558.942.000 lira değerinde taşınır malediniminin olduğu, taşınmaz mal ediniminin olmadığı anlaşılmıştır.
Parti tarafından 2002 yılında edinilen, değerleri toplamı3.558.942.000 lira olan ve çeşitli malzemelerden (bilgisayar, jeneratör, toplumesaj atma programı vb.) oluşan taşınır malların tamamı Genel Merkez tarafındansatınalma suretiyle edinilmiştir.
Özgürlük ve Dayanışma Partisi'nin 2002 yılıkesinhesabının ve eklerinin incelenmesinde, Parti'nin 2002 yılında edindiğideğeri yüz milyon lirayı aşan taşınır mallarının 2820 sayılı Yasa'ya uygunolarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.
IV- SONUÇ
Özgürlük ve Dayanışma Partisi'nin 2002 yılıkesinhesabının incelenmesi sonucunda;
1- 7.5.2010 günlü,5982 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının Bazı Maddelerinde DeğişiklikYapılması Hakkında Kanun uyarınca, 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun ile ilgili gerekli düzenlemeler yapılmadan,Mahkeme'nin çalışıp çalışamayacağına ilişkin ön meselenin incelenmesisonucunda; Mahkeme'nin çalışmasına bir engel bulunmadığına, Fulya KANTARCIOĞLU,Mehmet ERTEN, Fettah OTO, Zehra Ayla PERKTAŞ ile Celal Mümtaz AKINCI'nın,gerekçesi 2010/68 esas sayılı dosyada belirtilen karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,
2- Parti'nin 2002yılı kesinhesabında gösterilen 1.315.501.482.453.- lira gelir,704.928.117.540.- lira gider ile 610.573.364.913.- lira nakit devrinin eldekibilgi ve belgelere göre doğru, denk ve 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nauygun olduğuna, OYBİRLİĞİYLE,
16.12.2010 gününde karar verildi.
Başkan
Haşim KILIÇ
Başkanvekili
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Ahmet AKYALÇIN
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
Fettah OTO
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Alparslan ALTAN
Üye
Burhan ÜSTÜN
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
KARŞIOY YAZISI
Özgürlük ve Dayanışma Partisi'nin 2002 yılıkesinhesabının esas incelemesine geçilmesine 16.12.2010 gününde kararverilmiştir.
Parti, kesinhesap cetvellerini Anayasa Mahkemesi'ne30.6.2003 tarihinde sunmuştur.
İlk incelemesi yapılarak esasa geçilmesine kararverilmesi için Anayasa Mahkemesi'nde 7 yıl 5 ay 16 gün beklenmiştir.
2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun 69/4. ve 70/4.maddelerine göre ilgili siyasî parti, gelir makbuzları ile gider belgeleriniAnayasa Mahkemesi'nin ilk inceleme kararının bildirilme tarihinden itibaren 5yıldan fazla saklamak zorunda değildir.
Siyasi partilerin mali denetimi, Anayasa Mahkemesi'neT.C. Anayasası'nın 69. maddesi ile verilen, yargısal bir görevdir. Bu nedenle,T.C. Anayasası'nın 36. maddesinde ifadesini bulan adil yargılanma ilkesininburada da geçerli olduğunda duraksama yoktur. Evrak üzerinde yapılacak bir malidenetimin bu denli uzun sürelerle geciktirilmesi adil yargılanma ilkesi ilebağdaşmaz.
Öte yandan, Anayasa'nın 2. maddesinde yer alan hukukdevleti ve bunun gereği olan hukuk güvenliği ilkesi, kişilerin yasalarkarşısında belirsiz sürelerle yaptırım tehdidi altında tutulmasına izin vermez.
Bir mali denetimin ilk incelemesinin, ait olduğu hesapyılından 8 yıl sonra ve partinin kesinhesap cetvellerini sunduğu tarihtenyaklaşık 7 yıl sonra yapılmasının, Anayasa'nın 36. maddesindeki adilyargılanma, 2. maddesindeki hukuk devleti ilkeleriyle bağdaşmadığı açıktır.
Bu nedenle dosyanın işlemden kaldırılması gerekirken esasincelemeye geçilmesine karşıyım.
Başkanvekili
Osman Alifeyyaz PAKSÜT