ANAYASAMAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı:2009/33 (SiyasiParti Mali Denetimi)
Karar Sayısı:2013/132
Karar Günü:11.12.2013
R.G.Tarih-Sayı:08.01.2014-28876
I- MALİ DENETİMİN KONUSU
Özgürlük ve Dayanışma Partisi 2008 yılı kesin hesabınınincelenmesidir.
II- İLK İNCELEME
Kesin hesapların Tüzük'e uygun şekilde kabul edildiğinedair imzalı Büyük Kongre/Parti Meclisi kararının gönderilmesi 1.3.2013 gün ve206-712 sayı ile istendiği halde, Parti yetkilileri 1.3.2013 gün ve 206-712sayı ile istenen karar yerine Merkez Yürütme Kurulunun kararını sunmuşlardır.Parti Tüzüğü'nün 14. maddesine göre Merkez Yürütme Kurulunun Parti Meclisiadına politik çalışmaları düzenleme ve yürütme ile başkan yardımcılarını seçmeharicinde herhangi bir görevi bulunmamaktadır. Dolayısıyla Merkez YürütmeKurulunun kesin hesapları kabul etme görev ve yetkisi bulunmamaktadır.
2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun;
“Merkezkarar, yönetim ve icra organları” başlıklı 16. maddesinin birinci fıkrası, “Siyasipartilerin merkez karar, yönetim ve icra organları parti tüzüğünde belirtilenisim, şekil ve sayıda kurulur. Büyük kongrece seçilecek merkez organlarının herbirinin üye sayısı 15'den az olamaz.” ,
73.maddesinin üçüncü fıkrasının ikinci cümlesi “İller teşkilatındangönderilenler ve parti merkezine ait olan kesinhesaplar, merkez karar veyönetim kurulunca incelenerek karara bağlanır ve birleştirilir.” vedördüncü fıkrası “Siyasi partilerin bütçeleri, bilançoları, gelir ve gidercetvelleri ile kesinhesaplarının nasıl düzenleneceği partilerin içyönetmeliklerinde gösterilir.” ,
74.maddesinin birinci ve ikinci fıkraları, “Siyasi partilerin mali denetimiAnayasa Mahkemesince yapılır. Anayasa Mahkemesi, siyasi partilerin maledinimleri ile gelir ve giderlerinin Kanuna uygunluğunu denetler...
Siyasipartilerin genel başkanları, karara bağlanarak birleştirilmiş bulunan kesin hesapile parti merkez ve bağlı ilçeleri de kapsayan iller teşkilatının kesinhesaplarının onaylı birer örneğini Haziran ayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesineve bilgi için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına vermek zorundadırlar. Bubelgelere, ilgili siyasi partinin aynı hesap döneminde edindiği taşınmaz vedeğeri yüz milyon lirayı aşan taşınır malların, menkul kıymetlerin ve her türlühakların değerleri ile edinim tarihlerini ve şekillerini de belirten listelerieklenir.”,
111.maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi, Siyasi partilerin “74 üncü maddehükümlerine aykırı hareket eden sorumluları hakkında, üç aydan altı aya kadarhafif hapis ve onbeş milyon liradan otuz milyon liraya kadar hafif para cezasıverilir.”
şeklindedüzenlenmiştir.
Parti Tüzüğü'nün 11. maddesinde, hesapları inceleyerekParti Meclisinin aklanması, kesin hesap, bilanço ve bütçe tasarısınınonaylanması konusunda karar vermek Büyük Kongrenin görev ve yetkileri olaraksayılmış; 12. maddesinde, Parti Meclisinin Genel Başkan dâhil 45 üyedenoluşacağı ve Büyük Kongreye yurt ve dünya olayları ve Parti çalışmalarıhakkında rapor, kesin hesap, bilanço ve bütçe tasarısını sunacağı ve BüyükKongrenin toplanmadığı durumlarda, Partinin hukuki varlığına son verilmesi ileTüzük ve programının değiştirilmesi dışında bütün konularda karar alabileceğibelirtilmiştir.
2820 sayılıKanun'un 73. maddesinde, kesin hesapları karara bağlamanın Merkez Karar veYönetim Kurulunca olacağı belirtilmesine karşın, Kanun'da Merkez Karar veYönetim Kurulunun ne şekilde oluşacağına dair bir düzenleme yapılmamış, aksineorganların oluşumu Parti Tüzüğüne bırakılmıştır. Parti Tüzüğü'nde de organlarınoluşum ve görevleri belirtilmiştir.
Kesinhesabı onaylamanın Tüzük'de öngörülen şekilde yapılması ve yeterli imzanın olmasıgerekir. Kesin hesabın Tüzük'de istenen şekilde onaylandığına dair imzalı PartiMeclisi kararı bulunmamaktadır.
Kesin hesapların incelenip kabul edildiğine vebirleştirildiğine ilişkin Tüzük'e uygun kararın olmaması hesabın tam olarak2820 sayılı Kanun'un 74. maddesine uygun sunulmadığını göstermektedir. BöyleceÖzgürlük ve Dayanışma Partisi 2008 yılı kesin hesabının Parti Genel Başkanıtarafından Haziran ayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesi Başkanlığına sunulmasıgerektiği yönündeki anılan madde ile getirilen kurala uyulmamıştır.
Kesinhesapların incelenip onaylandığına ilişkin Tüzük'e uygun alınmış bir kabulkararı olmadığından 2820 sayılı Kanun'un 74. maddesi ve 111. maddesinin (b) bendi uyarınca yasal işlem yapılması içinAnkara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulması gerekir.
Bu itibarla Özgürlük ve Dayanışma Partisi 2008 yılı kesinhesap cetvellerinin ilk incelemesi sonucunda;
1- İşin esasınınincelenmesine,
2- Kesin hesapların incelenip onaylandığına ilişkin Tüzük'euygun kararın sunulmaması nedeniyle 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun 74.maddesi ve 111. maddesinin (b) bendi uyarınca, yasal işlem yapılması içinAnkara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına,
11.12.2013 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.
III- ESASIN İNCELENMESİ
Özgürlük ve Dayanışma Partisinin AnayasaMahkemesine verdiği 2008 yılı kesin hesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturandefter ve belgeler üzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren RaportörZekeriya AYDIN tarafından hazırlanan esas inceleme raporu, Anayasa ve 6216sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun ilgili kuralları, bunların gerekçeleriile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüpdüşünüldü:
Denetimin maddi öğelerini oluşturan defter ve belgelerde,Partinin 2008 yılı gelirleri toplamının 434.893,69 YTL, giderleri toplamının412.168,06 YTL olduğu ve 23.479,67 YTL'nin kasa ve banka mevcudu olarak 2009yılına devrettiği anlaşılmaktadır.
Parti Genel Merkezinin 2008 yılı muhasebe kayıtlarınıntutulduğu yevmiye defteri 30.12.2008 tarihinde Çankaya İlçe Seçim Kuruluncaonaylanmıştır.
Özgürlük ve Dayanışma Partisi 2008 yılı kesin hesabınıngelir ve gider rakamlarının yukarıda açıklanan tutarlardan oluştuğu, bu haliylePartinin 2008 yılı kesin hesabının doğru, denk ve 2820 sayılı Kanun'a uygunolduğu sonucuna varılmıştır.
Genel Merkez ile Ankara İl Başkanlığına ait gelir vegiderlerin birlikte yapılması nedeniyle Genel Merkez ve Ankara İl Teşkilatının2008 yılına ait gelir ve gider belgeleri istenmiştir.
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının kayıtlarına göre Partinin 63il, 366 ilçe ve 459 beldede teşkilatı bulunmaktadır.
Parti tarafından sunulan iller kesin hesabınınincelenmesinde; Amasya, Burdur, Çanakkale, Çorum, Diyarbakır, Edirne, Elazığ,Erzincan, Hatay, Kütahya, Nevşehir, Niğde, Rize, Sakarya, Tokat, Şanlıurfa,Uşak, Yozgat, Yalova, Karabük, Aksaray, Bartın, Kilis ve Düzce teşkilatları ileilgili herhangi bir gelir- gider belirtilmediği, önceki yıldan devreden kasadevrinin bir sonraki yıla devredildiği, Yargıtay kayıtlarında açık görünenÇankırı ile ilgili herhangi bir bilgi bulunmadığı ve bu illerin 2008 yılı içinyönetim giderlerinin olmadığı görülmüştür. 25 il örgütüne ilişkin herhangi birgelir ve gider belirtilmemesi nedeniyle yapılacak bir işlem bulunmamaktadır.
Serruh KALELİ, Zehra Ayla PERKTAŞ, Erdal TERCAN ve ZühtüARSLAN bu görüşe katılmamışlardır.
A- Partinin Savunması
Parti yetkilisi 1.3.2013 tarih ve 205-712 sayı ilesorulan hususlara 26.6.2013 gün ve 2013/51 sayı ile aşağıdaki şekilde cevapvermiştir:
“Esas sayısı/ 33787353/107.02-206-712 sayılı yazınıza istinaden.
6.1.2009 tarih ve C.01.0.KAM-103/159-767 sayı ile yazılan yazıyagerekli çalışmalar tamamlanamadığından dolayı evraklarımız teslimedilememiştir. O dönemde parti içerisinde yaşanan tatsız olaylar bir çokevrakların eksik olması nedeniyle sonraki süreçte, Anayasa değişikliğininyapılması bir kargaşaya neden oldu bunun için süresinde verilemedi.
Sunacağımız gelir gider tablosunda bulunan iller dışındaki il veilçe örgütlerinde her hangi bir faaliyet de bulunmadıkları için gelir vegiderleri bulunmamaktadır. Genel Merkez ve Adana il örgütü dışındaki illerin veilçe örgütlerimizin yerleri kira, genel merkez ve Adana il örgütünün mülkiyetipartinin bulunmaktadır.
Partimiz ilgili yazınızda belirttiğiniz İl örgütlerindenbirleşik kesin hesaplarının, Genel Merkezimize ulaşmadığından dolayı, muhasebepaket programının virüs kapması nedeniyle genel merkez kesin hesabı da tarafınızasunulamamıştır.
2007 ve 2009 yılları arasında parti içinde bir ayrışma yaşanmışolup, bugün bir çok il ve ilçe yöneticisi partiden ayrılmış durumda olduğundanevraklarımız ilgili yöneticiler tarafından imzalanamamıştır.
2007 yılı ve 2008 yılı birleşik kesin hesapları arasında kitutarsızlığın nedeni; evraklarımızın eksik olduğundan kaynaklanmaktadır. Ancakgerekli eksiklikler tamamlanarak ve düzeltmeler yapılmıştır.
Tunceli il Örgütünün 10.06.2003 tarihinde kapatıldığını 10,86YTL, Ziraat Bankası Tunceli Şb.'nde bulunmaktadır. Tekrar İl örgütüoluşturulacağı düşüncesiyle hesapta gösterilmiştir.
MYK kararı ektedir. Parti taşınır mal ve menkul kıymet ve hertürlü hak edimi listesi ektedir.
Şanlıurfa İl Yönetim Kurulu oluşamadığından sadece Halfeti İlçeÖrgütü verdik.
Ankara İl başkanlığı 2008 yılı kesin hesabı ektedir. Partimiz2008 yılma ait işletme defteri ve gelir gider belgeleri ektedir.”
B- Gelirlerininİncelenmesi
1- Genel Merkez Gelirleri
Parti Genel Merkezinin 2008 yılı gelirleri 35.501,6 YTLolarak gösterilmiştir.
Bunun 490 YTL'si üye giriş aidatından, 16.965 YTL'si ilpaylarından, 6.206 YTL'si bağışlardan, 3.795 YTL'si yayın satış gelirinden,7.171,33 YTL'si diğer gelirlerden ve 874,27 YTL'si önceki yıldan devredennakitten oluşmaktadır.
Genel Merkez gelirleri ile kesin hesap çizelgeleriningelir bölümünde yapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı Kanun'a uygun olaraksağlandığı sonucuna varılmıştır.
2- İl Örgütleri Gelirleri
Parti il örgütlerinin gelirleri 399.392,09 YTL olarakgösterilmiştir.
Bunun 2.210 YTL'si giriş aidatı, 3.398 YTL'si il payları,195.326,21 YTL'si aylık üye aidatı, 133.101,56 YTL'si bağışlar, 7.637 YTL'siyayın satış geliri, 37.098,54 YTL'si yemek şenlik konser geliri, 111,98 diğergelirler ve 20.508,8 YTL'si ise önceki yıldan devreden nakit mevcudundanoluşmaktadır.
a) Partitarafından sunulan Ankara iline ait kesin hesap bilgileri şöyledir:
Giderler
Tutar
Gelirler
Tutar
Kira giderleri
27.400,45
Üye giriş aidatları
130
PTT kargo giderleri
2.342,26
Aylık üye aidatları
26.887
Tanıtım Temsil Propaganda Giderleri
4.984
İl payları
2.300
Kırtasiye Giderleri
1.830,22
Bağışlar
19.669
Basın Yayın Giderleri
1.344
Yayın satış geliri
140
Genel Giderler
8.085,75
Yemek şenlik konser geliri
1.375
Genel merkez pay ödemeleri
2.415
2007'den devreden nakit
4.125,5
Toplam
48.401,66
Toplam
54.626,5
2009'a devreden nakit
6.224,84
b) Partitarafından sunulan Ankara il hesabına ait defter ve belgelerden elde edilenlerşöyledir:
Gelir Gider Belgeleri 2008Yılı
İlçe Adı
Gider Toplamı
Belge Durumu
2009'e Devreden Kasa
Gelir Toplamı
Defter Durumu
Yargıtay Kayıtı
Ankara il
Yok
Açık
Keçiören
4.493,51
Var
27,8
4.521,31
Var
Açık
Etimesgut
1.801,68
Var
2,68
1.804,36
Var
Açık
Mamak
5.112,60
Var
674,72
5.787,32
Var
Açık
Sincan
3.105,19
Var
101,97
3.207,16
Var
Açık
Yenimahalle
8.894,09
Var
83,92
8.978,01
Var
Açık
Çankaya
19.130
Var
3.950
23.080
Var
Açık
Gölbaşı
1.436,21
Var
1.381,40
2.817,61
Var
Açık
Altındağ
973,07
Var
Gelir makbuzu yok.
Yok
Açık
Elmadağ
Açık
Polatlı
Açık
Şereflikoçhisar
Açık
Toplam
44.946,35
6.222,49
50.195,77
Kesin hesapta 2009'a devreden nakit 6.224,84 YTL olduğuhâlde, sunulan defter ve belgelerdeki devreden toplamı 6.222,49 YTL, gelirtoplamı 54.626,5 YTL olduğu hâlde sunulan defter ve belgelerdeki gelir toplamı50.195,77 YTL, gider toplamı 48.401,66 YTL olduğu hâlde sunulan defter vebelgelerdeki gider toplamı 44.946,35 YTL'dir. Kesin hesap ile sunulan defter vebelgeler arasındaki farkın nedeni ile 54.626,5 – 50.195,77 = 4.430,73 YTL gelirve 48.401,66 – 44.946,35 = 3.455,31 YTL gider farkına ilişkin belgeleringönderilmesi, kesin hesap ile defter ve belgelerin karşılaştırılması sonucuoluşan 6.224,84 – 6.222,49 = 2,35 YTL nakit farkının nedeni ve Ankara il, Altındağ,Elmadağ, Polatlı, Şereflikoçhisar ilçelerine ait gelir- giderin kaydedildiğidefterlerin gönderilmesi 5.8.2013 gün ve 665-2350 sayılı yazı ile istenmiştir.
Parti yetkilisi 27.9.2013 gün ve 2013/121 sayılıyazısında, “Ankara İl Başkanlığına ait defterler bulunamadığından tespitedilen farklılıklar sehven yapılmıştır. Altındağ, Elmadağ, Polatlı veŞereflikoçhisar ilçe başkanlığına ait işletme defterleri bulunamamıştır.”şeklinde cevap vermiştir.
Parti yetkilileri 4.430,73 YTL gelir farkına ilişkin belgelerisunmamış ve 2,35 YTL nakit farkına ilişkin açıklama da yapmamışlardır.
2820 sayılı Kanun'un “Gelirlerin sağlanmasında usul”başlıklı 69. maddesinin üçüncü fıkrasında, “Sağlanan gelirin türü vemiktarıyla, gelirin sağlandığı kimsenin adı, soyadı ve adresi, makbuzudüzenleyenin sıfatı, adı, soyadı ve imzası, makbuzda ve dip koçanlarında yeralır.”, 76. maddesinin üçüncü fıkrasında da, “Bu Kanunun 69 uncumaddesinde belirtilen esaslara aykırı olarak bir siyasi partinin tevsikedilmeyen kaynaklardan gelir sağladığı anlaşılırsa, Anayasa Mahkemesi kararıylabu gelir Hazineye irat kaydedilir.” denildiğinden, Partinin 2008 yılıiçinde elde ettiği ve belgelendiremediği 4.430,73 YTL ile 2,35 YTL nakit farkıtoplamı 4.433,08 YTL'nin Hazineye gelir yazılması gerekir.
2007 yılı iller birleştirilmiş kesin hesabında 2008yılına devreden nakit 20.484,8 YTL iken, 2008 yılı iller birleştirilmiş kesinhesabında 2007 yılından devreden nakit 20.508,8 YTL olarak yer almıştır.20.508,8 – 20.484,8 = 24 YTL farkın nedeni il başkanları ve il saymanlarıtarafından imzalanmış il kesin hesapları gönderilmediğinden dolayıanlaşılamadığından bu tutarın gelir kaydedilmesi gerekir.
Ankara il, Altındağ, Elmadağ, Polatlı, Şereflikoçhisarilçelerine ait gelir ve giderlerin kaydedildiği defterlerin gönderilmesi5.8.2013 gün ve 666-2350 sayılı yazı ile istendiği halde gönderilmemiştir.Parti yetkililerinin defterleri Anayasa Mahkemesine sunmaması nedeniyledefterler yok kabul edilmiştir.
2820 sayılı Kanun'un 60. maddesinin birinci fıkrasında, “Herkademedeki parti organları üye kayıt defteri, karar defteri, gelen ve gidenevrak kayıt defteri, gelir ve gider defteri ile demirbaş eşya defteri tutmakzorundadırlar.”, beşinci fıkrasında, “Parti adına elde edilen gelirlerinalındığı ve yapılan giderlerin ne gibi işlere ve yerlere harcandığı ilgilidefterlere sıra ile ve belgeleri de belirtilerek geçirilir.”, altıncıfıkrasında “Bütün defterlerin sayfaları ve kaç sayfadan ibaret olduklarıteşkilatın bulunduğu ilgili seçim kurulu başkanı tarafından mühürlenir vetasdik edilir.” denilmiş, aynı Kanun'un 113. maddesinde de “Bu Kanunun60 ıncı maddesinde yazılı defter ve kayıtları tutmayanlar, altı aydan bir yıla,bu defter ve kayıtları tahrif veya yok edenler veya gizleyenler, bir yıldan üçyıla kadar hapis cezası ile cezalandırılırlar.” hükmü getirilmiştir. Gelirve giderlerin işlendiği defterler ibraz edilmediğinden Parti sorumlularıhakkında gerekli işlemlerin yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suçduyurusunda bulunulması gerekir.
C- Giderlerinin İncelenmesi
1- Genel Merkez Giderleri
Parti GenelMerkezinin 2008 yılı giderleri 35.363,06 YTL olarak gösterilmiştir.
Bunun18.183,42 YTL'si personel giderleri, 5.246,17 YTL'si iletişim giderleri, 51YTL'si basın yayın ilan giderleri, 2.000 YTL'si temsil ve ağırlama giderleri,2.950,61 YTL'si apartman giderleri, 3.040,78 YTL'si araç bakım onarım giderlerive 3.891,08 YTL'si diğer çeşitli giderlerden oluşmaktadır.
Parti Genel Merkezinin 2009 yılına devreden kasa ve bankamevcudu 892,58 YTL'dir.
Parti GenelMerkezinin 2008 yılı gider belgeleri üzerinde yapılan incelemede, aşağıdabelirtilen konu dışındaki giderlerin 2820 sayılı Kanun'a uygun olarakgerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır. Ankara İl Teşkilatının Kanun'a aykırıbir kısım giderleri Genel Merkez ile aynı nitelikte olduğundan Genel Merkezgiderleri ile birlikte incelenmiştir.
Muhasebebiliminin genel kabul görmüş temel kavramlarından biri “Belgelendirme”kavramıdır. 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 229. maddesinde “Fatura,satılan emtia veya yapılan iş karşılığında müşterinin borçlandığı meblağıgöstermek üzere emtiayı satan veya işi yapan tüccar tarafından müşteriyeverilen ticari vesikadır” şeklinde tarif yapılmış ve “Fatura kullanmamecburiyeti” başlıklı 232. maddesinde de, faturanın hangi hallerde vekimler tarafından alınması ve verilmesinin gerektiği ifade edilmiştir. Bubağlamda mal ve hizmet alımlarında bu işlemlerin fatura ile belgelendirilmesizorunlu tutulmuş ve gerekli muhasebe kayıtlarının tutulmasında da faturanıntevsik edici belge olarak kullanılması gerektiği ifade edilmiştir.
AynıKanun'un “Makbuz mecburiyeti” başlıklı 236. maddesinde, “Serbestmeslek erbabı, mesleki faaliyetlerine ilişkin her türlü tahsilatı için ikinüsha serbest meslek makbuzu tanzim etmek ve bir nüshasını müşteriye vermek,müşteri de bu makbuzu istemek ve almak mecburiyetindedir.” denilmiş vemakbuzun muhteviyatı da 237. maddede belirtilmiştir.
Yine aynıKanun'un “Gider pusulası” başlıklı 234. maddesindeki, “Birinci veikinci sınıf tüccarlar, kazancı basit usulde tespit edilenlerle defter tutmakmecburiyetinde olan serbest meslek erbabının ve çiftçilerin;
3.Vergiden muaf esnafa; yaptırdıkları işler veya onlardan satın aldıkları emtiaiçin tanzim edip işi yapana veya emtiayı satana imza ettirecekleri giderpusulası vergiden muaf esnaf tarafından verilmiş fatura hükmündedir. Bu belge,birinci ve ikinci sınıf tüccarların, zati eşyalarını satan kimselerden satınaldıkları altın, mücevher gibi kıymetli eşya için de tanzim edilir.
Giderpusulası, işin mahiyeti, emtianın cins ve nev'i ile miktar ve bedelini ve işücretini ve işi yaptıran ile yapanın veya emtiayı satın alan ile satanınadlarıyla soyadlarını (Tüzel kişilerde unvanlarını) ve adreslerini ve tarihiihtiva eder ve iki nüsha olarak tanzim ve bir nüshası işi yapana veya malısatana tevdi olunur.
Giderpusulaları, seri ve sıra numarası dahilinde teselsül ettirilir.” hükmünden fatura vermek mecburiyetinde olmayanlar içingider pusulası düzenleneceği anlaşılmaktadır.
2820 sayılıKanun'un 70. maddesinin üçüncü fıkrasına göre beş milyon liraya kadar olan(2008 yılı için 52,37 YTL) harcamaların makbuz veya fatura gibi bir belge iletevsik edilmesi zorunlu olmadığından, bu miktarı geçen harcamaların geçerli vekanıtlayıcı bir belgeye dayanması gerekmektedir.
2820 sayılıKanun'un 70. maddesinin ikinci fıkrasında, “Bir siyasî partinin bütüngiderleri, o siyasi parti tüzelkişiliği adına yapılır” ve aynı Kanun'un 75.maddesinin dördüncü fıkrasında, “Anayasa Mahkemesi denetimi sonunda, osiyasi partinin gelir ve giderlerinin doğruluğuna ve kanuna uygunluğuna veyakanuna uygun olmayan gelirler ile giderler dolayısıyla da bunların Hazineyegelir kaydedilmesine karar verir” ve 76. maddesinin dördüncü fıkrasında da,“Belgelendirilmesi gerektiği halde belgelendirilmeyen parti giderlerimiktarınca parti malvarlığı, Anayasa Mahkemesi kararıyla Hazineye iradkaydedilir” hükümleri yer almıştır.
18.4.2013 günlü, 28622 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan6456 sayılı Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanun ileBazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına DairKanun'un 54. maddesiyle 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'na eklenen geçici19. madde ile 6111 sayılı Kanun'un 180. maddesiyle 2820 sayılı Kanun'un 74.maddesinde yapılan değişikliklerin anılan değişikliklerin yürürlüğe girdiğitarih itibarıyla Anayasa Mahkemesi tarafından sonuçlandırılmamış denetimlerhakkında da uygulanacağı belirtilmiştir.
Parti görevlilerinin vergi ve diğer kanuniyükümlülüklerini zamanında yapmamaları sonucu oluşan gecikme zammı, gecikme bedelleriile cezaların Parti bütçesinden ödenme nedeni 5.8.2013 gün ve 665-2350 sayılıyazı ile sorulmuştur.
Genel Merkez
Yevmiye Tarih ve No
İçerik
Tutar
10.1.2008/2
Aski fatura gecikme cezası
0,69
10.1.2008/2
Elektrik gecikme bedeli
0,13
31.1.2008/4
SGK gecikme zammı ve buna bağlı giderler
212,38
10.2.2008/6
Elektrik gecikme bedeli
0,39
20.2.2008/7
Aski fatura gecikme cezası
1,48
29.2.2008/8
Telefon gecikme bedeli
32,51
29.2.2008/8
SGK gecikme zammı ve buna bağlı giderler
212,38
29.2.2008/8
Çevre kirliliği para cezası
500
31.3.2008/12
SGK gecikme zammı ve buna bağlı giderler
212,38
10.4.2008/14
Elektrik gecikme bedeli
0,35
10.4.2008/14
Para cezası
500
30.4.2008/16
SGK gecikme zammı ve buna bağlı giderler
212,38
10.5.2008/19
Elektrik ve su gecikme bedeli
1,4
31.5.2008/21
34 RJ 234 plakalı aracın MTV gecikme zammı
100,98
31.5.2008/21
SGK gecikme zammı ve buna bağlı giderler
212,38
30.6.2008/25
SGK gecikme zammı ve buna bağlı giderler
212,38
10.8.2008/31
Elektrik gecikme bedeli
0,88
31.8.2008/33
Su gecikme bedeli
3,12
10.9.2008/35
Elektrik gecikme bedeli
0,95
10.10.2008/39
SGK gecikme zammı ve buna bağlı giderler
430,61
20.10.2008/40
Telefon gecikme bedeli
24,63
31.10.2008/41
SGK gecikme zammı ve buna bağlı giderler
926,49
SGK gecikme zammı 4.taksit ödemesinin Yapı Kredi Bankasıyla ödendiğine dair 1.12.2008 tarihli dekont vardır. Gider kaydı yapılmama nedeni'
421,72
31.12.2008/49
SGK gecikme zammı ve buna bağlı giderler
421,72
Toplam
4.220,61
Ankara İl
İlçe Adı
Yevmiye Tarih ve No
İçerik
Tutar
Çankaya
2.7.2008/161
Gelir vergisi gecikme zammı
27,5
Gölbaşı
21.8.2008/8
Pişmanlık zammı
3,75
Yenimahalle
10.10.2008/70
Aidat gecikme faizi
9
Toplam
40,25
Parti yetkilisi 27.9.2013 gün ve 2013/121 sayılıyazısında, “Vergi ve diğer kanuni yükümlülükler nakit sıkıntısı sebebiylezamanında ödenememiştir. Partimiz gönüllü ve örgütlerimizden aldığımızdestekler doğrultusunda zorunlu harcamalarımızı karşılayarak çalışmalarımızadevam etmekteyiz. Bu sebeplerle tespit ettiğiniz gecikme cezaları doğmuştur.Ancak, SGK ve vergi ödemelerine ait belirttiğiniz;
30.1.2008/4
SGK gecikme
212,38
29.2.2008/8
SGK gecikme
212,38
31.3.2008/12
SGK gecikme
212,38
30.4.2008/16
SGK gecikme
212,38
31.5.2008/21
SGK gecikme
212,38
30.6.2008/25
SGK gecikme
212,38
10.10.2008/39
SGK gecikme
430,61
31.10.2008/41
SGK gecikme
926,49
31.12.2008/49
SGK gecikme
421,72
miktarların içerisinde SSK ve gelir ana prim bedellerinindüşülerek dikkate alınması gerektiğini ve SGK 01.12.2008 tarih Yapı KrediBankası 4. taksit 421,72 TL kimin tarafından ödendiği tespit edilemediğindenkayıtlara alınmamıştır.” şeklinde cevapvermiştir.
Tabloda yer alan rakamlar ana para haricindekigecikmeleri içerir. Aşağıdaki tabloda görüleceği üzere ana para dahil olarakyevmiye defterine gider yazılan tutarlar farklıdır.
Yevmiye Tarih ve No
İçerik
Yevmiyeye Gider Yazılan Tutar
31.1.2008/4
SGK ödemeleri
264,77
29.2.2008/8
SGK ödemeleri
264,77
31.3.2008/12
SGK ödemeleri
264,77
30.4.2008/16
SGK ödemeleri
264,77
31.5.2008/21
SGK ödemeleri
264,77
30.6.2008/25
SGK ödemeleri
264,77
10.10.2008/39
SGK ödemeleri
1.234,41
31.10.2008/41
SGK ödemeleri
2.560,74
31.12.2008/49
SGK ödemeleri
1.234,41
Parti yetkililerinin ödemelerin zamanında yapılması içingerekli tedbirleri almaları gerekir. Parti görevlilerinin yükümlülüklerinizamanında yapmamaları sonucu oluşan para cezası, gecikme zammı, gecikme bedelive buna bağlı giderlerden Parti tüzel kişiliğini sorumlu tutma imkânıbulunmamaktadır. Bu ödemelerin kişisel sorumluluk kapsamında olduğu açıktır. Bunedenle 4.260,86 YTL'nin Hazine'ye gelir kaydedilmesi gerekir.
Osman Alifeyyaz PAKSÜT ile M. Emin KUZ bu görüşekatılmamışlardır.
2- İl Örgütleri Giderleri
Parti il örgütlerinin giderleri 376.805 YTL olarakgösterilmiştir.
Bunun34.626,69 YTL'si personel giderleri, 19.608,93 YTL'si iletişim giderleri,15.475,50 YTL'si basın yayın ilan giderleri, 17.970,30 YTL'si temsil veağırlama giderleri, 183.190,97 YTL'si kira giderleri, 7.323,30 YTL'si kırtasiyegiderleri, 490 YTL'si giriş aidat ödemeleri, 16.965 YTL'si genel merkez payödemeleri, 6.975,79 YTL'si noter harç vergi cezaları ve 74.178,52 YTL'si diğerçeşitli giderlerden oluşmaktadır.
Parti il örgütlerinin 2009 yılına devreden kasa ve bankamevcudu 22.587,09 YTL'dir.
a) Partiyetkilileri 3.455,31 YTL gider farkına ilişkin belgeleri sunmamışlardır.
2820 sayılı Kanun'un 76. maddesinin dördüncü fıkrasında,belgelendirilmesi gerektiği halde belgelendirilmeyen parti giderleri miktarıncaParti malvarlığının Anayasa Mahkemesi kararıyla Hazineye irat kaydedileceği,70. maddesinin üçüncü fıkrasında ise beş milyon (2008 yılı için 52,37 YTL)liraya kadar harcamaların makbuz veya fatura gibi bir belge ile tevsikedilmesinin zorunlu olmadığı belirtildiğinden bu miktarı geçen harcamalarınfatura veya makbuz gibi belgelerle tevsik edilmesi zorunludur.
Bu bağlamda belgelendirilmesi gerektiği hâlde belgelendirilmeyen3.455,31 YTL tutarındaki Parti malvarlığının Hazineye gelir yazılması gerekir.
b) Aşağıdakitabloda giderleri Çankaya ilçe örgütünce karşılanan araçların kime aitolduğunun belirtilmesi ile bu giderlerin Parti tarafından karşılanmasınıgerektirecek kanıtlayıcı belgelerin gönderilmesi 5.8.2013 gün ve 665-2350sayılı yazı ile istenmiştir.
Yevmiye Tarih ve No
Plaka No
Yapılan
Tutar
17.1.2008/14
06 MEZ 98
Abdullah Aytaç Emek 17.1.2008 tarihinde alınan kurşunsuz benzin
78
17.1.2008/14
06 AY 9188
Abdullah Aytaç Emek 17.1.2008 tarihinde alınan diesel
50
27.1.2008/25
06 DD 416
Uğur Petrolden 27.1.2008 tarihinde alınan kurşunsuz benzin
145,02
29.1.2008/29
06 KYV 81
29.1.2008 tarihinde alınan kurşunsuz benzin
50
31.1.2008/31
06 GHB 40
Opet Ankara Akaryakıttan 31.1.2008 tarihinde alınan kurşunsuz benzin
100
27.2.2008/51
06 DD 416
Yurttakalan Petrolden 27.2.2008 tarihinde alınan kurşunsuz benzin
145,02
17.3.2008/62
06 KYV 81
Opet İlkinden 17.3.2008 tarihinde alınan kurşunsuz benzin
50
23.3.2008/66
06 GHB 40
Akyak Opetten 23.3.2008 tarihinde alınan kurşunsuz benzin
100
11.4.2008/82
06 YT 126
Ospet akaryakıttan 15.4.2008 tarihinde alınan lpg
50
16.4.2008/85
06 KYV 81
Süba Petrolden 16.4.2008 tarihinde alınan kurşunsuz benzin
50
3.5.2008/97
06 DD 416
Uğur Petrolden 3.5.2008 tarihinde alınan kurşunsuz benzin
160
17.5.2008/107
06 YT 126
Tamer Gemalmazdan17.4.2008 tarihinde alınan lpg
84,78
20.5.2008/108
06 GHB 40
Ankara akaryakıttan 20.5.2008 tarihinde alınan kurşunsuz benzin
100
20.5.2008/109
06 NA 251
Ospet Akaryakıttan 15.4.2008 tarihinde alınan lpg
20
21.5.2008/113
06 YT 126
Ospet Akaryakıttan 21.5.2008 tarihinde alınan lpg
50
22.5.2008/115
06 DD 416
Çankaya Petrolden 22.5.2008 tarihinde alınan kurşunsuz benzin
135
7.6.2008/155
06 DD 416
Süba petrolden 7.6.2008 tarihinde alınan kurşunsuz benzin
155
28.6.2009/156
06 GHB 40
Çankaya Petrolden 28.6.2008 tarihinde alınan kurşunsuz benzin
50
5.7.2008/169
06 GHB 40
Süba Petrolden 5.7.2008 tarihinde alınan kurşunsuz benzin
100
19.7.2008/178
06 GHB 40
Turtay Petrolden 19.7.2008 tarihinde alınan kurşunsuz benzin
150
17.8.2008/197
06 YUE 51
FTZ Akaryakıttan 17.8.2008 tarihinde alınan benzin
100
24.8.2008/200
06 GHB 40
Akarsu Akaryakıttan 24.8.2008 tarihinde alınan kurşunsuz benzin
160
30.8.2008/303
06 BG 8684
Onal Petrolden 30.8.2008 tarihinde alınan kurşunsuz
30
30.8.2008/304
06 BG 8684
Onal Petrolden 30.8.2008 tarihinde alınan motorin
70
3.9.2008/210
06 GHB 40
Yılmaz Petrolden 3.9.2008 tarihinde alınan kurşunsuz benzin
140
30.9.2008/227
06 YUE 51
FTZ Akaryakıttan 30.9.2008 tarihinde alınan benzin
100
1.10.2008/228
06 GHB 40
Suba Petrolden 1.10.2008 tarihinde alınan kurşunsuz benzin
100
28.10.2008/237
06 YUE 51
Akgüç Petrolden alınan kurşunsuz
100
16.11.2008/246
06 GHB 40
Ankara Akaryakıttan 16.11.2008 tarihinde alınan kurşunsuz benzin
50
10.12.2008/250
06 GHB 40
Şahin Petrolden 10.12.2008 tarihinde alınan kurşunsuz
100
27.12.2008/259
06 YUE 51
Çankaya Akaryakıt ürünlerinden 27.12.2008 tarihinde alınan kurşunsuz
50
Toplam
2.822,82
Parti yetkilisi 27.9.2013 gün ve 2013/121 sayılıyazısında, “Çankaya İlçe Başkanlığınca parti üyesi kişilere ait 06 MEZ 98,06 AY 9188, 06 DD 416, 06 KYV 81, 06 GHB 40, 06 YT 126, 06 NA 251, 06 YUE 51,06 BG 8684 plakalı araçlar İlçe Başkanlığının muhtelif çalışmalarında ve seçimçalışmalarında kullanıldığı sebebiyle yakıtları İlçe Başkanlığı tarafındankarşılanmıştır.” şeklinde cevap vermiştir.
Araçlar, Parti teşkilatının mülkiyetinde ise buna ilişkinruhsat fotokopilerinin, kiralanan araçlar ise kira sözleşme örneklerinin, Partigönüllülerinin araç tahsis ettiği araç ise buna ilişkin sözleşme örneğininsunulması gerekir. Parti gönüllülerinin araç tahsis etmesi durumunda araçlarıntahsis edildiğine dair sözleşme düzenlenerek tahsis miktarı bağış olarak kayıtedilmelidir. Parti yetkilileri kanıtlayıcı hiçbir belge göndermemişler, genelifadelerle cevap vermişlerdir. Parti araçları (kiralama-mülkiyet) haricindekigiderlerin Parti amaçlarına uygun ve Parti tüzel kişiliği adına yapılmış birharcama olarak kabul edilmesi mümkün görülmeyen 2.822,82 YTL ödemenin Hazine'yegelir kaydedilmesi gerekir.
c) Kiraödemelerinin yapıldığını kanıtlayan kanunen geçerli alındılar ile sözleşmeleringönderilmesi 5.8.2013 gün ve 665-2350 sayılı yazı ile istenmiştir.
Kira Ödemeleri
İlçe Adı
Yevmiye Tarih ve No
İçerik
Tutar
Belge Durumu
Sincan
16.9.2008/22
Kira
230
Ödendiğine dair herhangi bir belge bulunmamaktadır.
Yenimahalle
30.10.2008/81
Kira
530
Ödendiğine dair herhangi bir belge bulunmamaktadır.
Altındağ
1 yıllık kira
600
ÖDP 028329 nolu gider makbuzu var. 31.12.2008 tarihli imza var. İsim yok. Kime ödendiği anlaşılamadı..
Mamak
20.12.2008/49
Kira
410
Ödendiğine dair herhangi bir belge bulunmamaktadır.
Partiyetkilisi 27.9.2013 gün ve 2013/121 sayılı yazısında, “Ankara İlBaşkanlığına Sincan, Yenimahalle ve Gölbaşı İlçe Başkanlıklarına ait kira sözleşmelerinintemin edilmesi konusunda yapılan görüşmeler doğrultusunda bir sonuç alınamamışve makamınızca istenilen kira sözleşmeleri bulunamadığı sebebiyleulaştırılamamıştır. Altındağ İlçe Başkanlığına ait bir yıllık kira karşılığı028329 numaralı gider makbuzuyla 31.12.2008 tarihinde 600 TL kira karşılığıyapılan ödemede imza attırılmış sehven isim ve soy isim yazılmamıştır.Makbuzlar makamınızda bulunduğu sebebiyle Fehmi Özkan adlı kişinin imzalarıtamamlattırılamamıştır.” şeklinde cevap vermiştir.
Partiyetkilileri kira sözleşmesi ile kiranın ödendiği gösteren kanıtlayıcı belgelerisunmamışlardır.
Mevzuatta kira sözleşmelerinin yazılı yapılmasıgerektiğine ilişkin bir hüküm bulunmamakla birlikte, özellikle siyasipartilerin mali denetiminde kira giderlerinin ispatlanabilmesi için söz konususözleşmelerin yazılı olarak yapılmasında bir zorunluluk bulunduğu açıktır.Vergilendirme yönünden ise kişiler üçüncü kişilerle olan vergisel ilişkilerinikanıtlamak zorunda olduklarından, bu sözleşmelerin de 213 sayılı Kanun'un 227.maddesi uyarınca ispat edici belge olarak yazılı düzenlenmesi gerekmektedir.Kira ödemelerinde kira sözleşmesi ile paranın ödendiği veya alındığını gösterenbelgeler kanıtlayıcı belgedir.
Diğer taraftan, 29.7.2008 günlü, 26951 sayılı ResmîGazete'de yayınlanan 268 seri no'lu Gelir Vergisi Genel Tebliği ile işyerinikiraya verenler ile kiracıların kiraya ilişkin tahsilat ve ödemelerinin1.11.2008 tarihinden itibaren banka veya Posta ve Telgraf Teşkilatı GenelMüdürlüğü tarafından düzenlenen belgelerle tevsik edilmesi zorunluluğugetirildiği hâlde buna uyulmamıştır.
Kira sözleşmesi ile paranın ödendiğini gösteren kanunenbelirlenmiş kanıtlayıcı belgeler olmadan yapılan 1.770 YTL gider olarak kabuledilmemiştir.
D- Parti Mallarının İncelenmesi
Mevcut belgelere göre yapılan incelemede, partinin 2008yılı içinde taşınmaz ile değeri yüz Yeni Türk Lirasını aşan taşınır mal, menkulkıymet ve hak ediniminin olmadığı sonucuna varılmıştır.
IV- SONUÇ
Özgürlük veDayanışma Partisi 2008 yılı kesin hesabının incelenmesi sonucunda;
1- Partinin 2008 yılı kesin hesabında gösterilen 434.893,69YTL gelir, 412.168,06 YTL gider ile 23.479,67 YTL nakit devrinin Hazineye gelirkaydedilenler dışında kalan bölümünün eldeki bilgi ve belgelere göre doğru,denk ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'na uygun olduğuna OYBİRLİĞİYLE,
2- 2820 sayılı Kanun'un 70. maddesine aykırı olarak Partiamaçlarına uygun olmayan ve Parti tüzel kişiliği adına yapılmış harcama olarakkabulü mümkün görülmeyen,
a- 4.592,82 YTL ile 26,35 YTL nakit farkı ve kesin hesaptagösterilen ve belgelendirilmesi gerektiği halde belgelendirilmeyen Ankara İlTeşkilatına ait 4.430,73 YTL gelir ve 3.455,31 YTL gider olmak üzere toplam12.505,21 YTL karşılığı malvarlığının OYBİRLİĞİYLE,
b- 4.260,86 YTL karşılığı Parti malvarlığının OsmanAlifeyyaz PAKSÜT ile M. Emin KUZ'un karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,
olmak üzeretoplam 16.766,07 YTL'nin 2820 sayılı Kanun'un 75. ve 76. maddeleri gereğinceHazineye gelir kaydedilmesine,
3- İlk İncelemetoplantısında verilen karar gereğince, kesin hesapların incelenip onaylandığınailişkin Tüzüğe uygun olarak alınmış Parti Meclisi kararının olmaması nedeniyle2820 sayılı Kanun'un 74. maddesi ve 111. maddesinin (b) bendi uyarınca yasalişlem yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusundabulunulmasına OYBİRLİĞİYLE,
4- Ankara il,Altındağ, Elmadağ, Polatlı, Şereflikoçhisar ilçelerine ait gelir ve gider belgelerininkaydedildiği defterlerin verilmemesi nedeniyle 2820 sayılı Kanun'un 60. ve 113.maddelerine göre gerekli işlemlerin yapılması için Ankara CumhuriyetBaşsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına OYBİRLİĞİYLE,
5- 25 il örgütüne ilişkinherhangi bir gelir ve gider belirtilmemesi nedeniyle yapılacak işlembulunmadığına Serruh KALELİ, Zehra Ayla PERKTAŞ, Erdal TERCAN ve ZühtüARSLAN'ın karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,
11.12.2013 gününde karar verildi.
Başkanvekili
Serruh KALELİ
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Burhan ÜSTÜN
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Erdal TERCAN
Üye
Muammer TOPAL
Üye
Zühtü ARSLAN
Üye
M. Emin KUZ
KARŞIOY GEREKÇESİ
Özgürlük ve Dayanışma Partisi'nin 2008 yılı kesinhesabının incelenmesine ilişkin dosyada parti yetkililerinin, Genel Merkezkesin hesabını, iller kesin hesabını ve birleştirilmiş kesin hesabı sundukları,sunulması gereken diğer belgeleri sunmadıkları görülmüştür.
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının kayıtlarında PartininAdana, Adıyaman (il teşkilatı yok, Gölbaşı ilçe teşkilatı var), Afyonkarahisar(il teşkilatı yok, Dinar ilçe teşkilatı var), Amasya, Ankara, Antalya, Artvin,Aydın, Balıkesir, Bilecik, Bolu, Burdur, Bursa, Çanakkale, Çankırı, Çorum,Denizli, Diyarbakır, Edirne, Elazığ, Erzincan, Eskişehir, Gaziantep, Giresun,Gümüşhane, Hatay, Isparta, İçel, İstanbul, İzmir, Kars, Kastamonu, Kayseri,Kırklareli, Kırşehir, Kocaeli, Konya, Kütahya, Malatya, Manisa, Muğla,Nevşehir, Niğde, Ordu, Rize, Sakarya, Samsun, Sinop, Sivas, Tekirdağ, Tokat,Trabzon, Şanlıurfa, Uşak, Yozgat (il teşkilatı 25.9.2006 tarihinde kapanmış,Bahadın belde teşkilatı var), Zonguldak, Aksaray, Bayburt, Karaman, Kırıkkale,Bartın, Ardahan, Yalova, Karabük, Kilis, Osmaniye (1.12.1999 tarihindekapanmış, Düziçi ilçe ve Ellek belde teşkilatı var) ve Düzce teşkilatlarınınfaal olduğu görülmektedir.
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının kayıtlarına görepartinin 63 il, 366 ilçe ve 459 beldede teşkilatı bulunmaktadır.
Parti yetkilileri, “Sunacağımız gelir gider tablosundabulunan iller dışındaki il ve ilçe örgütlerinde her hangi bir faaliyet debulunmadıkları için gelir ve giderleri bulunmamaktadır. Genel Merkez ve Adanail örgütü dışındaki illerin ve ilçe örgütlerimizin yerleri kira, genel merkezve Adana il örgütünün mülkiyeti partinin bulunmaktadır.” şeklinde cevapvermişlerdir.
Parti tarafından sunulan iller kesin hesabınınincelenmesinde; Amasya, Burdur, Çanakkale, Çorum, Diyarbakır, Edirne, Elazığ,Erzincan, Hatay, Kütahya, Nevşehir, Niğde, Rize, Sakarya, Tokat, Şanlıurfa,Uşak, Yozgat, Yalova, Karabük, Aksaray, Bartın, Kilis ve Düzce teşkilatları ileilgili herhangi bir gelir ve gider belirtilmediği, önceki yıldan devreden kasadevrinin bir sonraki yıla devredildiği, Yargıtay kayıtlarında açık görünenÇankırı ile ilgili herhangi bir bilgi bulunmadığı ve bu illerin 2008 yılı içinyönetim giderlerinin olmadığı görülmüştür.
Partinin “gelir gider tablosunda bulunan iller dışındakiil ve ilçe örgütlerinde herhangi bir faaliyet de bulunmadıkları için gelir vegiderleri bulunmamaktadır” şeklindeki beyanını, Mahkememizin önceki kararlarıdoğrultusunda kabul etmek mümkün değildir. Siyasi partilerin faaliyetleriniyürüttükleri genel merkez, il, ilçe veya belde başkanlıklarına ait binaların yakendi mülkü veya kira olması gerekir. Şayet Parti yetkililerine ait binalardafaaliyette bulunuluyor ise (il, ilçe veya belde teşkilatının faaliyettebulunduğu binalar) bu takdirde kira sözleşmesi düzenlenerek isabet eden tutarınPartiye bağış olarak kaydedilmesi gerekir. Partinin il, ilçe ve belde örgütlerifaaliyette olduğuna göre, bu yerlerin en azından yönetim giderlerinin (kira,su, elektrik, telefon, kırtasiye vb.) olması gerekir. Yönetim giderlerininhesaplarda görülmemesi kayıt dışı gelir ve gider yapıldığı anlamınagelmektedir. Bu durumda, 2820 sayılı Kanun'un 69. maddesindeki bir siyasipartinin bütün gelirlerinin, o siyasi partinin tüzel kişiliği adına eldeedileceğine ilişkin hükmü ile yine aynı Kanun'un 70. maddesindeki bir siyasipartinin bütün giderlerinin o siyasi partinin tüzel kişiliği adına yapılacağıhükmüne aykırı davranılmış olmaktadır.
Mahkemeye hesap verilebilir şekilde kayıt ve belgedüzeninin oluşturulmaması, hesabın dışında gelir ve gider oluşturulması,inceleme ve araştırmayı engellemeye yönelik eylemler olduğundan 2820 sayılıKanun'un 111. maddesinin (c) fıkrasına istinaden gerekli işlemlerin yapılmasıiçin Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulması gerekir. Nitekim,Mahkememiz tarafından daha önce de, siyasi partilerin açık ve faal olan ilörgütlerine ilişkin olarak herhangi bir gelir ve gider bildirmemeleri halindesöz konusu hüküm gereğince suç duyurusunda bulunulmasına ilişkin çok sayıdakarar verilmiştir (Örneğin bkz. E.2010/37, K.2013/106, 25.09.2013; E.2010/35,K.2013/105, 25.09.2013). Ancak Mahkememiz çoğunluğu tarafından bu dosyada suçduyurusunda bulunulmasına gerek görülmemiştir.
Yukarıda belirtilen nedenlerle, Özgürlük ve DayanışmaPartisi hakkında Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasıgerektiği kanaatinde olduğumuzdan Mahkememiz çoğunluğunun görüşüne katılmamızmümkün olmamıştır.
Başkanvekili
Serruh KALELİ
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ
Üye
Erdal TERCAN
Üye
Zühtü ARSLAN
KARŞIOY YAZISI
Özgürlük ve Dayanışma Partisinin 2008 yılına aithesaplarının denetiminde, parti görevlilerinin vergi ve diğer kanuniyükümlülüklerini zamanında yerine getirememeleri nedeniyle oluşan vergi, SGKprim gecikme zammı ve gecikme bedellerinin parti bütçesinden karşılanması,siyasi partiler yasasına uygun harcama kabul edilmeyerek, bunlara tekabül edenmeblağın Hazineye irat kaydedilmesine karar verilmiştir.
Öncelikle belirtmek gerekir ki, bu karar uzun süredenberi istikrar kazanmış olan Anayasa Mahkemesi mali denetim kararlarına uygun vemüstakar içtihat doğrultusundadır.
Ancak bu uygulamanın yasaya her ne kadar şeklen uygunsada hukuka uygun olmadığının, haksız sonuçlara yol açtığının, sürekli olarakmali gücü zayıf ve Devlet yardımı almayan partilerin aleyhine işlediğinin, buhaliyle Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 11. maddesindeki siyasi parti kurmahakkını da kapsayan dernek kurma özgürlüğünü, Anayasa'nın 68. maddesindekisiyasi partilerde siyasal hayata katılım hakkını haleldar eder bir niteliğebüründüğünün siyasi parti mali denetimlerinde tevali eden uygulama sonucundabelirginlik kazandığı kanaatiyle, yasa gereği yapılacak ödemelerin zamanındayapılamamasından doğan gecikme zamlarının ayrıca partiden ceza olarakalınmasına (Hazineye irat kaydedilmesine) ilişkin karara katılmıyorum.
Yukarıda açıkladığım genel hukuka aykırılık nedenlerineilaveten, gecikme cezaları oranında parti malvarlığının Hazineye iratkaydedilmesi şu nedenlerle de haksızdır:
1- 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun 75. maddesinindördüncü fıkrasında, Anayasa Mahkemesinin denetimi sonunda siyasi partiningelir ve giderlerinin doğruluğuna ve kanuna uygunluğuna veya “kanuna uygunolmayan gelirler ve giderler” dolayısıyla da bunların Hazineye gelirkaydedilmesine karar vereceği öngörülmüştür. Gecikme ceza ve bedellerikanunlara göre ödenmesi zorunlu olan, ödenmemesi halinde daha ağır yaptırımlarave kamu alacaklarının tahsili usulüne göre takibata yol açacak, er-geçilgilisinden tahsil edilebilecek yükümlülüklerdir. Bunların yerine getirilmesi,yasalara uymaktan ibaret olup, “kanuna uygun olmayan harcama” olaraknitelenmeleri mümkün değildir.
2- Hazineye irat kararlarında, gecikme zam vecezalarından parti tüzel kişiliğinin sorumlu olmadığı belirtilmekte ise de, bumeblağların parti tüzel kişiliğinin sorumluluğunda olduğuna kuşkubulunmamaktadır. Çünkü, gecikmeye rağmen ödenmeme halinde takibata uğrayacakolanın parti yönetici veya görevlileri değil, parti tüzel kişiliği olduğuaçıktır. Yöneticilerin kısıtlı mali imkanlarını farklı bazı siyasi faaliyetlereöncelik vererek kullanmaları, bu amaçla vadesi gelen ödemeleri bir süreertelemeleri, bu yükümlülüklerini gecikme zammını ödeyerek daha sonragerçekleştirmek yönünde takdir hakkını kullanmaları, yasaya aykırılık olarakdeğerlendirilemeyeceği gibi, Anayasa Mahkemesinin parti yöneticilerinin günlükişleyişe ilişkin kararlarının doğruluğunu ve yerindeliğini denetleme gibi birgörevi ve yetkisi de bulunmamaktadır.
3- Benzeri durumda olan gerçek ve tüzel kişiler, kanuniödemelerini zamanında yapmamaktan dolayı sadece kanunlarda öngörülen cezalarıöderken, siyasi partilerin ayrıca bir de irat kaydetme cezasıyla karşılaşmalarıAnayasa'nın 10. maddesinde yer alan eşitlik ilkesine de aykırıdır. SiyasiPartilerin durum ve konumlarındaki farklılık nedeniyle gerçek ve tüzelkişilerle aralarında eşitlik karşılaştırması yapılamayacağı her ne kadar önesürülebilirse de, bu takdirde siyasi partilerin diğer kişilere oranla niçindaha korumasız ve aleyhte bir konumda bulunacaklarının demokratik toplumgerekleri ve ölçülülük ilkesi karşısında haklı bir nedeni gösterilemez.
Üye Osman Alifeyyaz PAKSÜT KARŞIOYGEREKÇESİÖzgürlük ve Dayanışma Partisi'nin 2008 YılıKesinhesabının incelenmesi sonucunda, Kesinhesapta gösterilen giderlerden4.260,86 YTL para cezası, gecikme zammı, gecikme bedeli ve buna bağlıgiderlerin Parti tüzel kişiliği adına yapılmış harcama olarak kabulünün mümküngörülmediği gerekçesiyle Hazineye gelir kaydedilmesine karar verilmiştir.
Kararın bu kısmına ilişkin gerekçede “…Partigörevlilerinin yükümlülüklerini zamanında yapmamaları sonucu oluşan paracezası, gecikme zammı, gecikme bedeli ve buna bağlı giderlerden Parti tüzelkişiliğini sorumlu tutma imkanı bulunmadığı” ve “Bu ödemelerin kişiselsorumluluk kapsamında olduğu” belirtilmiştir.
Siyasî partiler de dahil olmak üzere her tüzel kişinin,kendisini oluşturan, temsil eden ve yöneten gerçek kişilerden ayrı bir kişiliğibulunmakta ve bunun sonucu olarak tüzel kişilerin ayrı hakları, yükümlülüklerive sorumlulukları söz konusu olmaktadır.
2820 sayılı Kanunun 70. maddesinde de bir siyasî partininbütün giderlerinin, o siyasî parti tüzelkişiliği adına yapılacağı hükmebağlanmaktadır.
Diğer taraftan, vergi kanunlarına göre kendisine vergiborcu terettübeden gerçek veya tüzel kişiler mükellef olarak tanımlanmakta;gecikme zammı gibi asıl vergi borcundan kaynaklanan borçların da vergiyükümlüsüne ait olduğu kabul edilmektedir.
Siyasî partilerin idarî para cezalarına ilişkin borçlarıile vergi, sigorta, su, elektrik ve telefon borçlarını zamanındaödememelerinden kaynaklanan gecikme zammı, gecikme bedeli ve buna bağlıgiderlerden Parti tüzel kişiliğini sorumlu tutma imkânının bulunmadığının ve buödemelerin Parti görevlilerinin kişisel sorumlulukları kapsamında olduğununkabulü hâlinde, siyasî partilerin bu fer'i borçları ödemelerinin gerekmediği veilgili kurumların gecikmeden sorumlu gerçek kişileri bularak söz konusu zam vecezaları bunlardan tahsil etmesinin gerektiği sonucuna varılır. Böyle birsonuca varılması, başka bir ifadeyle söz konusu ödemelerin borçlu olmayangerçek kişiler adına ödenmesi, belgelendirilmesi ve Parti kayıtlarında giderolarak gösterilememesi kanunlar açısından da, muhasebe ilkeleri açısından daisabetli görünmemektedir.
Diğer taraftan, bu sonuç, Parti tüzel kişiliğinin idarîpara cezalarını ve borçlusu olduğu diğer bedellerden kaynaklanan gecikme zammıve gecikme bedellerini ödemesinin, aynı miktarda Parti malvarlığının Hazineyegelir kaydedilmesi suretiyle ikinci defa Parti tüzel kişiliğinden tahsiledilmesini gerektirdiği anlamına gelmektedir. Başka bir anlatımla, varılansonuç, Parti tüzel kişiliğinin malî yükümlülüklerini zamanında yerinegetirmemesinden kaynaklanan borçlarını ödememesi gerektiği; ödediği takdirde2820 sayılı Kanuna göre bu miktarda mal varlığının Hazineye gelir kaydedileceğianlamına gelir. Kuşkusuz kanun koyucunun böyle bir sonucu amaçladığısöylenemez.
Söz konusu gecikmenin Partinin malî imkânsızlıklarındanmı, Parti görevlilerinin ihmalinden mi kaynaklandığı ve bir ihmal söz konusuise Parti tarafından bunların sorumlularına rücu edilip edilmediği hususlarıAnayasa Mahkemesince yapılacak malî denetimin kapsamı dışında olmalıdır.Anayasanın 69. maddesi ile 2820 sayılı Kanunun 74. ve 75. maddelerine göreAnayasa Mahkemesinin bu denetimi kanuna uygunluk denetimidir ve siyasîpartilerin gelir ve giderleri yönünden yapılacak denetimin yerindelikdenetimini içerecek şekilde yapılmaması gerekir. Ayrıca 75. madde, kanunauygunluk denetiminde, kanuna uygun olmayan gelir ve giderlerin Hazineye gelirkaydedileceğini hükme bağladığından, kanunen ödenmesi gereken idari paracezası, gecikme zammı, gecikme bedeli ve buna bağlı giderlerin Hazineye gelirkaydedilmesi mümkün değildir.
Bu sebeplerle, Kararın 4.260,86 YTL karşılığı Partimalvarlığının Hazineye gelir kaydedilmesine ilişkin bölümüne katılmıyorum.
Üye
M. Emin KUZ