Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.2010/43, K.2013/133 Sayılı Karar - 11/12/2013

ANAYASAMAHKEMESİ KARARI

 

Esas Sayısı:2010/43 (SiyasiParti Mali Denetimi)

Karar Sayısı:2013/133

Karar Günü:11.12.2013

R.G.Tarih-Sayı:08.01.2014-28876

 

I- MALİ DENETİMİN KONUSU

Özgürlük ve Dayanışma Partisi 2009 yılı kesin hesabınınincelenmesidir.

II- İLK İNCELEME

Kesin hesapların Tüzük'e uygun şekilde kabul edildiğinedair imzalı Büyük Kongre/Parti Meclisi kararının gönderilmesi 1.3.2013 gün ve206-711 sayılı yazı ile istendiği hâlde, Parti yetkilileri 1.3.2013 gün ve206-711 sayı ile istenen karar yerine Merkez Yürütme Kurulunun kararınısunmuşlardır. Parti Tüzüğü'nün 14. maddesine göre Merkez Yürütme KurulununParti Meclisi adına politik çalışmaları düzenleme ve yürütme ile başkanyardımcılarını seçme haricinde her hangi bir görevi bulunmamaktadır.Dolayısıyla Merkez Yürütme Kurulunun kesin hesapları kabul etme görev veyetkisi bulunmamaktadır.

2820 sayılıSiyasi Partiler Kanunu'nun;

 “Merkezkarar, yönetim ve icra organları” başlıklı 16. maddesinin birinci fıkrası, “Siyasipartilerin merkez karar, yönetim ve icra organları parti tüzüğünde belirtilenisim, şekil ve sayıda kurulur. Büyük kongrece seçilecek merkez organlarının herbirinin üye sayısı 15'den az olamaz.”;

73.maddesinin üçüncü fıkrasının ikinci cümlesi “İller teşkilatındangönderilenler ve parti merkezine ait olan kesinhesaplar, merkez karar veyönetim kurulunca incelenerek karara bağlanır ve birleştirilir.” vedördüncü fıkrası “Siyasi partilerin bütçeleri, bilançoları, gelir vegider cetvelleri ile kesinhesaplarının nasıl düzenleneceği partilerin içyönetmeliklerinde gösterilir.”,

74.maddesinin birinci ve ikinci fıkraları, “Siyasi partilerin mali denetimiAnayasa Mahkemesince yapılır. Anayasa Mahkemesi, siyasi partilerin maledinimleri ile gelir ve giderlerinin Kanuna uygunluğunu denetler…

Siyasipartilerin genel başkanları, karara bağlanarak birleştirilmiş bulunan kesin hesapile parti merkez ve bağlı ilçeleri de kapsayan iller teşkilatının kesinhesaplarının onaylı birer örneğini Haziran ayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesineve bilgi için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına vermek zorundadırlar. Bubelgelere, ilgili siyasi partinin aynı hesap döneminde edindiği taşınmaz vedeğeri yüz milyon lirayı aşan taşınır malların, menkul kıymetlerin ve her türlühakların değerleri ile edinim tarihlerini ve şekillerini de belirten listelerieklenir.”,

111.maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi, Siyasi partilerin “74 üncü maddehükümlerine aykırı hareket eden sorumluları hakkında, üç aydan altı aya kadarhafif hapis ve onbeş milyon liradan otuz milyon liraya kadar hafif para cezasıverilir.”

şeklindedüzenlenmiştir.

Parti Tüzüğü'nün 11. maddesinde, hesapları inceleyerekParti Meclisinin aklanması, kesin hesap, bilanço ve bütçe tasarısınınonaylanması konusunda karar vermek Büyük Kongrenin görev ve yetkileri olaraksayılmış, 12. maddesinde, Parti Meclisinin Genel Başkan dâhil 45 üyedenoluşacağı ve büyük kongreye yurt ve dünya olayları ve Parti çalışmalarıhakkında rapor, kesin hesap, bilanço ve bütçe tasarısını sunacağı ve BüyükKongrenin toplanmadığı durumlarda, Partinin hukuki varlığına son verilmesi ileTüzük ve programının değiştirilmesi dışında bütün konularda karar alabileceğibelirtilmiştir.

2820 sayılıKanun'un 73. maddesinde, kesin hesapları karara bağlamanın Merkez Karar veYönetim Kurulunca olacağı belirtilmesine karşın, Kanun'da Merkez Karar veYönetim Kurulunun ne şekilde oluşacağına dair bir düzenleme yapılmamış, aksineorganların oluşumu Parti Tüzüğü'ne bırakılmıştır. Parti Tüzüğü'nde deorganların oluşum ve görevleri belirtilmiştir.

Kesinhesabı onaylamanın Tüzük'de öngörülen şekilde yapılması ve yeterli imzanın olmasıgerekir. Kesin hesabın Tüzük'de istenen şekilde onaylandığına dair imzalı PartiMeclisi kararı bulunmamaktadır.

Kesin hesapların incelenip kabul edildiğine vebirleştirildiğine ilişkin Tüzük'e uygun kararın olmaması hesabın tam olarak2820 sayılı Kanun'un 74. maddesine uygun sunulmadığını göstermektedir. BöyleceÖzgürlük ve Dayanışma Partisi 2009 yılı kesin hesabının Parti Genel Başkanıtarafından Haziran ayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesi Başkanlığına sunulmasıgerektiği yönündeki anılan madde ile getirilen kurala uyulmamıştır.

Kesinhesapların incelenip onaylandığına ilişkin Tüzük'e uygun alınmış bir kabulkararı olmadığından 2820 sayılı Kanun'un 74. maddesi ve 111. maddesinin (b) bendi uyarınca yasal işlem yapılması içinAnkara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulması gerekir.

Bu itibarla Özgürlük ve Dayanışma Partisi 2009 yılı kesinhesap cetvellerinin ilk incelemesi sonucunda;

1- İşin esasınınincelenmesine,

2- Kesin hesapların incelenip onaylandığına ilişkin Tüzük'euygun kararın sunulmaması nedeniyle 2820 sayılı Kanun'un 74. maddesi ve 111.maddesinin (b) bendi uyarınca, yasal işlem yapılması için Ankara CumhuriyetBaşsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına,

11.12.2013 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

III- ESASIN İNCELENMESİ

Özgürlük ve Dayanışma Partisinin AnayasaMahkemesine verdiği 2009 yılı kesin hesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturandefter ve belgeler üzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren RaportörZekeriya AYDIN tarafından hazırlanan esas inceleme raporu, Anayasa ve 6216sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun ilgili kuralları, bunların gerekçeleriile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüpdüşünüldü:

Denetimin maddi öğelerini oluşturan defter ve belgelerde,Partinin 2009 yılı gelirleri toplamının 412.925,2 TL, giderleri toplamının366.298,47 TL olduğu ve 26.664,71 TL'nin nakit mevcudu olarak 2010 yılınadevrettiği anlaşılmaktadır.

Parti Genel Merkezinin 2009 yılı muhasebe kayıtlarınıntutulduğu yevmiye defteri 28.12.2009 tarihinde Çankaya İlçe Seçim Kuruluncaonaylanmıştır.

Özgürlük ve Dayanışma Partisi 2009 yılı kesin hesabınıngelir ve gider rakamlarının yukarıda açıklanan tutarlardan oluştuğu, bu hâliylePartinin 2009 yılı kesin hesabının doğru, denk ve 2820 sayılı Kanun'a uygunolduğu sonucuna varılmıştır.

Genel Merkez ile Ankara İl Başkanlığına ait gelir vegiderlerin birlikte yapılması nedeniyle Genel Merkez ve Ankara il teşkilatının2009 yılına ait gelir ve gider belgeleri istenmiştir.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının kayıtlarına görePartinin 62 il, 373 ilçe ve 353 beldede teşkilatı bulunmaktadır.

Parti tarafından sunulan iller kesin hesabınınincelenmesinde; Parti tarafından sunulan iller kesin hesabının incelenmesinde;Amasya, Burdur, Çanakkale, Çorum, Diyarbakır, Elazığ, Erzincan, Hatay, Kütahya,Nevşehir, Niğde, Rize, Sakarya, Şanlıurfa, Uşak, Yozgat, Yalova, Karabük,Aksaray, Bartın, Kilis ve Düzce teşkilatları ile ilgili herhangi bir gelir vegider belirtilmediği, önceki yıldan devreden kasa devrinin bir sonraki yıladevredildiği, Sakarya ile Uşak illerinde alınan bağışın Genel Merkezeaktarıldığı, Yargıtay kayıtlarında açık görünen Çankırı ile ilgili herhangi birbilgi bulunmadığı ve bu illerin 2009 yılı içinde yönetim giderlerinin olmadığıgörülmüştür. 25 il örgütüne ilişkin herhangi bir gelir ve gider belirtilmemesinedeniyle yapılacak bir işlem bulunmamaktadır.

Serruh KALELİ, Zehra Ayla PERKTAŞ, Erdal TERCAN ve ZühtüARSLAN bu görüşe katılmamışlardır.

A- Partinin Savunması

Parti yetkilisi 1.3.2013 gün ve 204-711 sayılı yazı ilesorulan hususlara 26.6.2013 gün ve 2013/52 sayı ile aşağıdaki şekilde cevapvermiştir:

 “Esas sayısı/ 33787353/107.02-206-711 sayılı yazınıza istinaden.

6.1.2009 tarih ve C.01.0.KAM-103/159-767 sayı ile yazılan yazıyagerekli çalışmalar tamamlanamadığından dolayı evraklarımız teslimedilememiştir. O dönemde parti içerisinde yaşanan tatsız olaylar bir çokevrakların eksik olması nedeniyle sonraki süreçte, Anayasa değişikliğininyapılması bir kargaşaya neden oldu bunun için süresinde verilemedi.

Sunacağımız gelir gider tablosunda bulunan iller dışındaki il veilçe örgütlerinde her hangi bir faaliyet de bulunmadıkları için gelir vegiderleri bulunmamaktadır. Genel Merkez ve Adana il örgütü dışındaki illerin veilçe örgütlerimizin yerleri kira, genel merkez ve Adana il örgütünün mülkiyetipartinin bulunmaktadır.

Partimiz ilgili yazınızda belirttiğiniz İl örgütlerindenbirleşik kesin hesaplarının, Genel Merkezimize ulaşmadığından dolayı, muhasebepaket programının virüs kapması nedeniyle genel merkez kesin hesabı datarafınıza sunulamamıştır.

2007 ve 2009 yılları arasında parti içinde bir ayrışma yaşanmışolup, bugün bir çok il ve ilçe yöneticisi partiden ayrılmış durumda olduğundanevraklarımız ilgili yöneticiler tarafından imzalanamamıştır.

2008 yılı ve 2009 yılı birleşik kesin hesapları arasında kitutarsızlığın nedeni; evraklarımızın eksik olduğundan kaynaklanmaktadır. Ancakgerekli eksiklikler tamamlanarak ve düzeltmeler yapılmıştır.

Tunceli il Örgütünün 10.06.2003 tarihinde kapatıldığını 10,86YTL, Ziraat Bankası Tunceli Şb.'nde bulunmaktadır. Tekrar İl örgütüoluşturulacağı düşüncesiyle hesapta gösterilmiştir.

MYK kararı ektedir. Parti taşınır mal ve menkul kıymet ve hertürlü hak edimi listesi ektedir.

Şanlıurfa İl Yönetim Kurulu oluşamadığından sadece Halfeti İlçeÖrgütü verdik.

Ankara İl başkanlığı 2008 yılı kesin hesabı ektedir. Partimiz2009 yılma ait işletme defteri ve gelir gider belgeleri ektedir.”

B- Gelirlerininİncelenmesi

1- Genel Merkez Gelirleri

Parti Genel Merkezinin 2009 yılı gelirleri 73.123,58 TLolarak gösterilmiştir.

Bunun 2.660 TL'si üye giriş aidatından, 35.720 TL'si ilpaylarından, 3.417 TL'si bağışlardan, 9.850 TL'si yayın satış gelirinden,20.584 TL'si diğer gelirlerden ve 892,58 TL'si önceki yıldan devreden nakittenoluşmaktadır.

Genel Merkez gelirleri ile kesin hesap çizelgeleriningelir bölümünde yapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı Kanun'a uygun olaraksağlandığı sonucuna varılmıştır.

2- İl Örgütleri Gelirleri

Parti il örgütlerinin gelirleri 339.801,62 TL olarakgösterilmiştir.

Bunun 11.943,43 TL'si giriş aidatı, 1.440 TL'si ilpayları, 158.163,50 TL'si aylık üye aidatı, 105.949,49 TL'si bağışlar, 5.350TL'si yayın satış geliri, 15.520 TL'si yemek şenlik konser geliri, 20.000 TL'sibina demirbaş satış geliri ve 21.435,20 (22.587,09 ) TL'si ise önceki yıldandevreden nakit mevcudundan oluşmaktadır.

a) Partitarafından 26.6.2013 gün ve 2013/51 ve 2013/52 sayılı yazı eklerinde gönderileniller birleşik kesin hesabının incelenmesinde devreden kasa ve bankatutarlarının uyuşmadığı görülmüştür.

Partinin gönderdiği 2008 yılı kesin hesabında 2009 yılınadevreden nakit 22.587,09 YTL olduğu halde, 2009 yılı birleşik kesin hesabında2008 yılından devreden nakit 21.435,20 TL olarak yer almıştır.

Partinin gönderdiği 2009 yılı iller birleşik kesin hesabıile 2008 yılı kesin hesabı arasındaki tutarsızlığın nedeni 5.8.2013 gün ve666-2352 sayılı yazı ile sorulmuştur.

 

Sıra No

İl Adı

2008 İller Hesabında 2009' a Devreden Kasa ve Banka Olarak Görünen

2009 İller Hesabında 2008'den Devreden Kasa ve Banka Olarak Görünen

Fark

1

Ankara

6.224,84

6.225,84

-1

2

Artvin

185,84

30,84

155

3

Düzce

19,48

23,79

-4,31

4

Edirne

5.552,44

4.395,24

1.157,2

5

İstanbul

396,77

401,77

-5

6

Kocaeli

123,63

133,63

-10

7

Konya

236,19

336,19

-100

8

Muğla

490,69

530,69

-40

Toplam fark

 

 

 

1.151,89

 

Parti yetkilisi 27.9.2013 gün ve 2013/122 sayılıyazısında, “2008 yılından 2009 yılına devreden kasa bakiyeleri sehvenyapılmıştır.”şeklinde cevap vermiştir.

Parti yetkilisi 1.151,89 TL nakit farkının nedenkaynaklandığına ilişkin kanıtlayıcı bilgi ve belge sunmamıştır. 1.151,89 TLfarkın nedeni il başkanları ve il saymanları tarafından imzalanmış il kesinhesapları gönderilmediğinden dolayı anlaşılamamıştır. Parti yetkilisinin “2008yılından 2009 yılına devreden kasa bakiyeleri sehven yapılmıştır” ifadesineitibar edilmediğinden nakit farkı toplamı 1.151,89 TL'nin Hazineye geliryazılması gerekir.

b) Kesin hesabınincelenmesinde iller birleşik kesin hesabında Genel Merkez pay ödemeleri 35.470TL iken, Genel Merkez kesin hesabında il payları 35.720 TL olarak yer almıştır.250 TL farkın nedeni 5.8.2013 gün ve 666-2352 sayılı yazı ile sorulmuştur.

Parti yetkilisi 27.9.2013 gün ve 2013/122 sayılıyazısında, “Kesin hesabın incelenmesinde iller birleşik kesin hesabındatespit edilen 250 TL hangi ilden geldiği belli olmadığından il birleşik kesinhesabında gösterilememiştir.”şeklinde cevap vermiştir.

2820 sayılı Kanun'un “Gelirlerin sağlanmasında usul”başlıklı 69. maddesinin üçüncü fıkrasında, “Sağlanan gelirin türü vemiktarıyla, gelirin sağlandığı kimsenin adı, soyadı ve adresi, makbuzudüzenleyenin sıfatı, adı, soyadı ve imzası, makbuzda ve dip koçanlarında yeralır.”, 76. maddesinin üçüncü fıkrasında da, “Bu Kanunun 69 uncumaddesinde belirtilen esaslara aykırı olarak bir siyasi partinin tevsikedilmeyen kaynaklardan gelir sağladığı anlaşılırsa, Anayasa Mahkemesi kararıylabu gelir Hazineye irat kaydedilir.” denildiğinden, Partinin 2009 yılıiçinde elde ettiği ve nereden geldiğini belgelendiremediği 250 TL'nin Hazineyegelir yazılması gerekir.

c) Partitarafından sunulan Ankara iline ait kesin hesap bilgileri şöyledir:

 

Giderler

Tutar

Gelirler

Tutar

Kira giderleri

30.214,05

Üye giriş aidatları

525

PTT kargo giderleri

2.343,83

Aylık üye aidatları

27.280

Tanıtım Temsil Propaganda Giderleri

2.885

Bağışlar

19.265

Kırtasiye Giderleri

273,43

Yayın satış geliri

5.075

Basın Yayın Giderleri

1.380

2008'den devreden nakit

6.225,84

Genel Giderler

11.409,25

 

 

Giriş aidatı ödemeleri

430

 

 

Genel merkez pay ödemeleri

6.180

 

 

Toplam

55.115,56

Toplam

58.370,84

2010'a devreden nakit

3.255,28

 

 

 

Parti tarafından sunulan Ankara il hesabına ait defter vebelgelerden elde edilenler şöyledir:

Gelir Gider Belgeleri 2009 Yılı

 

İlçe adı

Gider Toplamı

Belge Durumu

2010'a Devreden Kasa

Gelir Toplamı

Defter Durumu

Yargıtay Kayıtı

Ankara il

 

 

 

 

Yok

Açık

Keçiören

6.305,88

Var

91,92

6.397,8

Var

Açık

Etimesgut

1.982,68

Var

25

2.007,68

Var

Açık

Mamak

5.276,71

Var

122,61

5.399,32

Var

Açık

Sincan

3.019,89*

Yok

265,08

3.286,97

Var

Açık

Yenimahalle

10.034,74

Var

750,82

9.200

Var

Açık

Çankaya

22.940

Var

1.950

24.890

Var

Açık

Gölbaşı

2.015,02

Var

116,38

2.131,4

Var

Açık

Altındağ

 

Yok

 

1.050

Yok

Açık

Elmadağ

 

 

 

 

 

Açık

Polatlı

 

 

 

 

 

Açık

Şereflikoçhisar

 

 

 

 

 

Açık

Toplam

48.555,03

 

3.321,81

54.363,17

 

 

 

*(Sincan ilçesinin gider rakamı defterden alınmıştır.Sincan ilçesine ait 3.019,89 TL'ye ilişkin gider belgeleri olmamasına karşıntablodaki 48.555,03 TL'ye dâhil edilmiştir. Gider belgelerinin gönderilmemesihâlinde rakam düşülecektir.)

Kesin hesapta 2010'a devreden nakit 3.255,28 TL olduğuhâlde, sunulan defter ve belgelerdeki devreden toplamı 3.321,81 TL, gelirtoplamı 58.370,84 TL olduğu hâlde sunulan defter ve belgelerdeki gelir toplamı54.363,17 TL, gider toplamı 55.115,56 TL olduğu hâlde sunulan defter vebelgelerdeki gider toplamı 48.555,03 TL'dir. Kesin hesap ile sunulan defter vebelgeler arasındaki farkın nedeni ile 58.370,84 – 54.363,17 = 4.007,67 TL gelirve 55.115,56 – 48.555,03 = 6.560,53 TL gider farkına ilişkin belgeleringönderilmesi, kesin hesap ile defter ve belgelerin karşılaştırılması sonucu oluşan3.321,81 – 3.255,28 = 66,53 TL nakit farkının nedeni, Sincan ilçesine ait giderbelgelerinin gönderilmesi ve Ankara il, Altındağ, Elmadağ, Polatlı,Şereflikoçhisar ilçelerine ait gelir ve giderlerin kaydedildiği defterleringönderilmesi 5.8.2013 gün ve 666-2352 sayılı yazı ile istenmiştir.

Parti yetkilisi 27.9.2013 gün ve 2013/122 sayılıyazısında, “Ankara İl Başkanlığına ait defterler bulunamadığından tespitedilen farklılıklar sehven yapılmıştır. Altındağ, Elmadağ, Polatlı veŞereflikoçhisar ilçe başkanlığına ait işletme defterleri bulunamamıştır. Sincanİlçe Başkanlığına ait mevcut belgeler makamınıza sunulmuştur.” şeklindecevap vermiştir.

Parti yetkilisi 4.007,67 TL'ye ilişkin gelir belgelerinisunmamış ve 66,53 TL nakit farkına ilişkin açıklama da yapmamıştır. Partitarafından 26.6.2013 gün ve 2013/52 sayılı yazı ekinde sunulan belgeler içindeolmayan Sincan ilçe örgütüne ait 3.019,89 TL gider belgeleri 5.8.2013 gün ve666-2352 sayılı yazı ile istendiği halde sunulmamıştır.

2820 sayılı Kanun'un “Gelirlerin sağlanmasında usul”başlıklı 69. maddesinin üçüncü fıkrasında, “Sağlanan gelirin türü vemiktarıyla, gelirin sağlandığı kimsenin adı, soyadı ve adresi, makbuzudüzenleyenin sıfatı, adı, soyadı ve imzası, makbuzda ve dip koçanlarında yeralır.”, 76. maddesinin üçüncü fıkrasında da, “Bu Kanunun 69 uncumaddesinde belirtilen esaslara aykırı olarak bir siyasi partinin tevsikedilmeyen kaynaklardan gelir sağladığı anlaşılırsa, Anayasa Mahkemesi kararıylabu gelir Hazineye irat kaydedilir.” denildiğinden, Partinin 2009 yılıiçinde elde ettiği ve belgelendiremediği 4.007,67 TL ile 66,53 TL nakit farkıtoplamı 4.074,2 TL'nin Hazine'ye gelir yazılması gerekir.

Ankara il, Altındağ, Elmadağ, Polatlı, Şereflikoçhisarilçelerine ait gelir ve giderlerin kaydedildiği defterlerin gönderilmesi5.8.2013 gün ve 666-2352 sayılı yazı ile istendiği hâlde gönderilmemiştir.Parti yetkililerinin defterleri Anayasa Mahkemesine sunmaması nedeniyledefterler yok kabul edilmiştir.

2820 sayılı Kanun'un 60. maddesinin birinci fıkrasında, “Herkademedeki parti organları üye kayıt defteri, karar defteri, gelen ve gidenevrak kayıt defteri, gelir ve gider defteri ile demirbaş eşya defteri tutmakzorundadırlar.”, beşinci fıkrasında, “Parti adına elde edilen gelirlerinalındığı ve yapılan giderlerin ne gibi işlere ve yerlere harcandığı ilgilidefterlere sıra ile ve belgeleri de belirtilerek geçirilir.”, altıncıfıkrasında “Bütün defterlerin sayfaları ve kaç sayfadan ibaret olduklarıteşkilatın bulunduğu ilgili seçim kurulu başkanı tarafından mühürlenir vetasdik edilir.” denilmiş, aynı Kanun'un 113. maddesinde de “Bu Kanunun60 ıncı maddesinde yazılı defter ve kayıtları tutmayanlar, altı aydan bir yıla,bu defter ve kayıtları tahrif veya yok edenler veya gizleyenler, bir yıldan üç yılakadar hapis cezası ile cezalandırılırlar.” hükmü getirilmiştir. Gelir vegiderlerin işlendiği defterler ibraz edilmediğinden Parti sorumluları hakkındagerekli işlemlerin yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suçduyurusunda bulunulması gerekir.

C- Giderlerinin İncelenmesi

1- Genel Merkez Giderleri

Parti GenelMerkezinin 2009 yılı giderleri 46.207,23 TL olarak gösterilmiştir.

Bunun15.192,36 TL'si personel giderleri, 3.537,76 TL'si iletişim giderleri, 1.909,01TL'si basın yayın ilan giderleri, 1.475,63 TL'si temsil ve ağırlama giderleri,2.532,13 TL'si apartman giderleri, 2.644,45 TL'si araç bakım onarım giderleri,2.715,89 TL'si diğer çeşitli giderler, 19.962,02 TL'si 2008 yılı borçödemesinden ve 16.200 TL'si bina alım giderinden oluşmaktadır.

Parti Genel Merkezinin 2010 yılına devreden nakit mevcudu6.954,33 TL'dir.

Parti GenelMerkezinin 2009 yılı gider belgeleri üzerinde yapılan incelemede, aşağıdabelirtilen konu dışındaki giderlerin 2820 sayılı Kanun'a uygun olarakgerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır. Ankara il teşkilatının Kanun'a aykırıbir kısım giderleri Genel Merkez ile aynı nitelikte olduğundan Genel Merkez giderleriile birlikte incelenmiştir.

Muhasebebiliminin genel kabul görmüş temel kavramlarından biri “Belgelendirme”kavramıdır. 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 229. maddesinde “Fatura,satılan emtia veya yapılan iş karşılığında müşterinin borçlandığı meblağıgöstermek üzere emtiayı satan veya işi yapan tüccar tarafından müşteriyeverilen ticari vesikadır” şeklinde tarif yapılmış ve “Fatura kullanmamecburiyeti” başlıklı 232. maddesinde de, faturanın hangi hallerde vekimler tarafından alınması ve verilmesinin gerektiği ifade edilmiştir. Bubağlamda mal ve hizmet alımlarında bu işlemlerin fatura ile belgelendirilmesizorunlu tutulmuş ve gerekli muhasebe kayıtlarının tutulmasında da faturanıntevsik edici belge olarak kullanılması gerektiği ifade edilmiştir.

AynıKanun'un “Makbuz mecburiyeti” başlıklı 236. maddesinde, “Serbestmeslek erbabı, mesleki faaliyetlerine ilişkin her türlü tahsilatı için ikinüsha serbest meslek makbuzu tanzim etmek ve bir nüshasını müşteriye vermek,müşteri de bu makbuzu istemek ve almak mecburiyetindedir.” denilmiş vemakbuzun muhteviyatı da 237. maddede belirtilmiştir.

Yine aynıKanun'un “Gider pusulası” başlıklı 234. maddesindeki, “Birinci veikinci sınıf tüccarlar, kazancı basit usulde tespit edilenlerle defter tutmakmecburiyetinde olan serbest meslek erbabının ve çiftçilerin;

3.Vergiden muaf esnafa; yaptırdıkları işler veya onlardan satın aldıkları emtiaiçin tanzim edip işi yapana veya emtiayı satana imza ettirecekleri giderpusulası vergiden muaf esnaf tarafından verilmiş fatura hükmündedir. Bu belge,birinci ve ikinci sınıf tüccarların, zati eşyalarını satan kimselerden satınaldıkları altın, mücevher gibi kıymetli eşya için de tanzim edilir.

Giderpusulası, işin mahiyeti, emtianın cins ve nev'i ile miktar ve bedelini ve işücretini ve işi yaptıran ile yapanın veya emtiayı satın alan ile satanınadlarıyla soyadlarını (Tüzel kişilerde unvanlarını) ve adreslerini ve tarihiihtiva eder ve iki nüsha olarak tanzim ve bir nüshası işi yapana veya malısatana tevdi olunur.

Giderpusulaları, seri ve sıra numarası dahilinde teselsül ettirilir.” hükmünden fatura vermek mecburiyetinde olmayanlar içingider pusulası düzenleneceği anlaşılmaktadır.

2820 sayılıKanun'un 70. maddesinin üçüncü fıkrasına göre beş milyon liraya kadar olan(2009 yılı için 58,65 TL) harcamaların makbuz veya fatura gibi bir belge iletevsik edilmesi zorunlu olmadığından, bu miktarı geçen harcamaların geçerli vekanıtlayıcı bir belgeye dayanması gerekmektedir.

2820 sayılıKanun'un 70. maddesinin ikinci fıkrasında, “Bir siyasî partinin bütüngiderleri, o siyasi parti tüzelkişiliği adına yapılır” ve aynı Kanun'un 75.maddesinin dördüncü fıkrasında, “Anayasa Mahkemesi denetimi sonunda, osiyasi partinin gelir ve giderlerinin doğruluğuna ve kanuna uygunluğuna veyakanuna uygun olmayan gelirler ile giderler dolayısıyla da bunların Hazineyegelir kaydedilmesine karar verir” ve 76. maddesinin dördüncü fıkrasında da,“Belgelendirilmesi gerektiği halde belgelendirilmeyen parti giderlerimiktarınca parti malvarlığı, Anayasa Mahkemesi kararıyla Hazineye iradkaydedilir” hükümleri yer almıştır.

18.4.2013 günlü, 28622 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan6456 sayılı Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanun ileBazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına DairKanun'un 54. maddesiyle 2820 sayılı Kanun'a eklenen geçici 19 madde ile 6111sayılı Kanun'un 180. maddesiyle 2820 sayılı Kanun'u 74. maddesinde yapılandeğişikliklerin anılan değişikliklerin yürürlüğe girdiği tarih itibarıylaAnayasa Mahkemesi tarafından sonuçlandırılmamış denetimler hakkında dauygulanacağı belirtilmiştir.

Parti görevlilerinin vergi ve diğer kanuni yükümlülüklerinizamanında yapmamaları sonucu oluşan gecikme zammı, gecikme bedelleri ilecezaların Parti bütçesinden ödenme nedeni 5.8.2013 gün ve 666-2352 sayılı yazıile sorulmuştur.

Genel Merkez

 

Yevmiye Tarih ve No

İçerik

Tutar

10.2.2009/6

SGK gecikme zammı ve buna bağlı giderler

430,61

10.2.2009/6

Vergiden dolayı alınan diğer faiz

17,94

20.3.2009/11

SGK gecikme zammı ve buna bağlı giderler

769,1

10.4.2009/14

Aski fatura gecikme cezası

4,67

20.4.2009/15

Elektrik gecikme bedeli

1,08

30.4.2009/16

SGK gecikme zammı ve buna bağlı giderler

430,61

31.5.2009/20

SGK gecikme zammı ve buna bağlı giderler

430,61

30.6.2009/24

Aski fatura gecikme cezası

8,02

30.6.2009/24

SGK gecikme zammı ve buna bağlı giderler

430,61

31.7.2009/26

SGK gecikme zammı ve buna bağlı giderler

430,61

10.8.2009/28

Aski fatura gecikme cezası

0,53

31.8.2009/30

SGK gecikme zammı ve buna bağlı giderler

430,61

30.9.2009/34

SGK gecikme zammı ve buna bağlı giderler

430,61

10.10.2009/36

Aski fatura gecikme cezası

1,02

30.10.2009/37

SGK gecikme zammı ve buna bağlı giderler

430,61

10.11.2009/39

Aski fatura gecikme cezası

1,16

10.12.2009/43

SGK gecikme zammı ve buna bağlı giderler

430,61

20.12.2009/45

MTV gecikme zammı

429,16

20.12.2009/45

Araç muayene gecikme ücreti

57,82

30.12.2009/46

SGK gecikme zammı ve buna bağlı giderler

430,61

Toplam

 

5.596,6

 

Ankara İl

 

İlçe Adı

Yevmiye Tarih ve No

İçerik

Tutar

Çankaya

12.6.2009/106

Vergi ziyaı cezası

15,30

Gölbaşı

15.10.2009/26

Usulsüzlük cezası

16,67

Yenimahalle

31.3.2009/18

Site aidatı gecikme faizi

3

Yenimahalle

3.4.2009/27

Elektrik gecikme bedeli

2,79

Yenimahalle

16.7.2009/69

Su gecikme bedeli

2,97

Yenimahalle

30.12.2009/101

Site aidatı gecikme faizi

3

Toplam

 

 

43,73

 

Parti yetkilisi 27.9.2013 gün ve 2013/122 sayılıyazısında “Vergi ve diğer kanuni yükümlülükler nakit sıkıntısı sebebiylezamanında ödenememiştir. Partimiz gönüllü ve örgütlerimizden aldığımızdestekler doğrultusunda zorunlu harcamalarımızı karşılayarak çalışmalarımızadevam etmekteyiz. Bu sebeplerle tespit ettiğiniz gecikme cezaları doğmuştur.Ancak, SGK ve vergi ödemelerine ait belirttiğiniz;

 

 

10.2.2009/6

SGK gecikme

430,61

20.3.2009/11

SGK gecikme

769,1

30.4.2009/16

SGK gecikme

430,61

31.5.2009/20

SGK gecikme

430,61

30.6.2009/24

SGK gecikme

430,61

31.7.2009/26

SGK gecikme

430,61

31.8.2009/30

SGK gecikme

430,61

30.9.2009/34

SGK gecikme

430,61

30.10.2009/37

SGK gecikme

430,61

10.12.2009/43

SGK gecikme

430,61

20.12.2009/45

MTV gecikme

429,16

30.12.2009/46

SGK gecikme

430,61

 

miktarların içerisinde SSK ve MTV ödemeleri ana primbedellerinin düşülerek dikkate alınması”şeklinde cevap vermişlerdir.

Tabloda yer alan rakamlar ana para haricindekigecikmeleri içerir. Aşağıdaki tabloda görüleceği üzere ana para dâhil olarakyevmiye defterine gider yazılan tutarlar farklıdır.

 

 

Yevmiye tarih ve no

İçerik

Yevmiyeye Gider Yazılan Tutar

10.2.2009/6

SGK ödemeleri

1.234,41

20.3.2009/11

SGK ödemeleri

2.495,60

30.4.2009/16

SGK ödemeleri

1.234,41

31.5.2009/20

SGK ödemeleri

1.234,41

30.6.2009/24

SGK ödemeleri

1.234,41

31.7.2009/26

SGK ödemeleri

1.234,41

31.8.2009/30

SGK ödemeleri

1.234,41

30.9.2009/34

SGK ödemeleri

1.234,41

30.10.2009/37

SGK ödemeleri

1.234,41

10.12.2009/43

SGK ödemeleri

1.234,41

20.12.2009/45

MTV gecikme zammı

2.139,16

30.12.2009/46

SGK ödemeleri

1.233,46

 

Parti yetkililerinin ödemelerin zamanında yapılması içingerekli tedbirleri almaları gerekir. Parti görevlilerinin yükümlülüklerinizamanında yapmamaları sonucu oluşan para cezası, gecikme zammı, gecikme bedelive buna bağlı giderlerden Parti tüzel kişiliğini sorumlu tutma imkânıbulunmamaktadır. Bu ödemelerin kişisel sorumluluk kapsamında olduğu açıktır. Bunedenle 5.640,33 TL'nin Hazineye gelir kaydedilmesi gerekir.

Osman Alifeyyaz PAKSÜT ile M. Emin KUZ bu görüşekatılmamışlardır.

2- İl Örgütleri Giderleri

Parti il örgütlerinin giderleri 320.091,24 TL olarakgösterilmiştir.

Bunun 885TL'si personel giderleri, 24.417,82 TL'si iletişim giderleri, 4.180 TL'si basınyayın ilan giderleri, 15.720,96 TL'si temsil ve ağırlama giderleri, 184.262,36TL'si kira giderleri, 2.774,14 TL'si kırtasiye giderleri, 2.660 TL'si girişaidat ödemeleri, 35.470 TL'si genel merkez pay ödemeleri, 1.149,98 TL'si noterharç vergi cezaları ve 48.570,98 TL'si diğer çeşitli giderlerden oluşmaktadır.

Parti il örgütlerinin 2010 yılına devreden nakit mevcudu19.710,38 TL'dir.

a) Partiyetkilileri 9.580,42 TL (6.560,53+3.019,89 Sincan İlçe) gidere ilişkinbelgeleri sunmamışlardır.

2820 sayılı Kanun'un 76. maddesinin dördüncü fıkrasında,belgelendirilmesi gerektiği halde belgelendirilmeyen Parti giderleri miktarıncaParti malvarlığının Anayasa Mahkemesi kararıyla Hazineye irat kaydedileceği,70. maddesinin üçüncü fıkrasında ise beş milyon (2009 yılı için 58,65 TL)liraya kadar harcamaların makbuz veya fatura gibi bir belge ile tevsikedilmesinin zorunlu olmadığı belirtildiğinden bu miktarı geçen harcamalarınfatura veya makbuz gibi belgelerle tevsik edilmesi zorunludur.

Bu bağlamda belgelendirilmesi gerektiği haldebelgelendirilmeyen 9.580,42 TL tutarındaki Parti malvarlığının Hazine'ye geliryazılması gerekir.

b) Aşağıdakitabloda belirtilen ve yönetim gideri kapsamında değerlendirilmeyen kişiselharcamaların Parti bütçesinden karşılanma nedeni 5.8.2013 gün ve 666-2352sayılı ile sorulmuştur.

 

İlçe Adı

Yevmiye Tarih No

Fatura (Fiş) Düzenleyen

Fatura(Fiş) Tarih No

İçerik

Tutar

Çankaya

20.4.2009/55

Petek Eczanesi

20.4.2009/000003

İlaç

48,3

Çankaya

1.11.2009/190

Migros

1.11.2009/78

Diş macunu

16,5

Çankaya

1.11.2009/190

Migros

1.11.2009/78

Çamaşır deterjanı

41

Çankaya

2.11.2009/193

Bensan Eczanesi

2.11.2009/000025

İlaç

10

Çankaya

10.11.2009/202

Sıhhiye Eczanesi

10.11.2009/000015

İlaç

52

Çankaya

5.12.2009/254-255

Bensan Eczanesi

5.12.2009/26-27

İlaç

12,45

Çankaya

28.12.2009/281

Şafak Eczanesi

28.12.2009/000003

İlaç

39,45

Toplam

 

 

 

 

219,7

 

Parti yetkilisi 27.9.2013 gün ve 2013/122 sayılıyazısında, “Çankaya İlçe Başkanlığı kayıtlarında tespit edilen miktarlarPartide kullanılmak üzere alınmış ve gider kalemi olarak işlenmiştir.”şeklindecevap vermiştir.

Söz konusu giderler Parti tarafından karşılanacak yönetimgideri ile siyasi faaliyetin icrası nedeniyle yapılan harcamalardan olmadığı,dolayısıyla bu giderlerin kişisel olması nedeniyle Parti amacına yönelikharcama olarak değerlendirilemeyeceği açıktır. Bu nedenle 219,7 TL'nin Hazineyegelir kaydedilmesi gerekir.

c) Aşağıdakitabloda giderleri Çankaya İlçe Örgütünce karşılanan araçların kime aitolduğunun belirtilmesi ile bu giderlerin Parti tarafından karşılanmasınıgerektirecek kanıtlayıcı belgelerin gönderilmesi 5.8.2013 gün ve 666-2352sayılı yazı ile istenmiştir.

 

Yevmiye Tarih ve No

Plaka No

İçerik

Tutar

18.1.2009/9

06 GHB 40

Opet Ankara Akaryakıttan 18.1.2009 tarihinde alınan kurşunsuz benzin

100

29.1.2009/13

06 YUE 51

FTZ Akaryakıttan 29.1.2009 tarihinde alınan benzin

50

18.2.2009/14

06 GHB 40

FTZ Akaryakıttan 2.2.2009 tarihinde alınan kurşunsuz benzin

100

17.2.2009/21

06 GHB 40

İlkin Ltd.Şti.den 17.2.2009 tarihinde alınan kurşunsuz benzin

100

23.3.2009/33

06 GHB 40

FTZ Akaryakıttan 23.3.2009 tarihinde alınan kurşunsuz benzin

60

1.4.2009/35

06 GHB 40

Delta Petrolden 1.4.2009 tarihinde alınan kurşunsuz benzin

145

12.4.2009/42

06 GHB 40

İlkin Ltd.Şti.den 12.4.2009 tarihinde alınan kurşunsuz benzin

100

25.4.2009/67-68

06 BG 8684

Altındağ Petrolden 25.4.2009 tarihinde alınan kurşunsuz benzin

100

16.5.2009/80

06 GHB 40

Fikret Petrolden 16.5.2009 tarihinde alınan LPG

47

16.5.2009/81

06 GHB 40

Fana Petrolden 16.5.2009 tarihinde alınan LPG

10

31.5.2009/85

06 GHB 40

Opet Ankara Akaryakıttan 24.5.2009 tarihinde alınan kurşunsuz benzin

50

7.6.2009/104

06 GHB 40

Filiz Otomotivden 7.6.2009 tarihinde alınan LPG

47

15.6.2009/110

06 GHB 40

İlkin Ltd.Şti.den 15.6.2009 tarihinde alınan LPG

48

29.6.2009/115

06 GHB 40

Ünaldı Petrolden 23.6.2009 tarihinde alınan kurşunsuz benzin

50

29.6.2009/116

06 GHB 40

Güven Otogazdan 29.6.2009 tarihinde alınan LPG

52,91

6.7.2009/119

06 GHB 40

İlkin Ltd.Şti.den 6.7.2009 tarihinde alınan LPG

40

26.7.2009/130

06 GHB 40

Hes Pet Ltd.Şti.den 26.7.2009 tarihinde alınan LPG

40

26.7.2009/131

06 GHB 40

Hes Pet Ltd.Şti.den 26.7.2009 tarihinde alınan kurşunsuz benzin

30

10.8.2009/134

06 GHB 40

İlkin Ltd.Şti.den 10.8.2009 tarihinde alınan LPG

46,6

31.8.2009/146

06 GHB 40

Bena Yapıdan 31.8.2009 tarihinde alınan LPG

47,17

23.9.2009/157

06 GHB 40

Ankara akaryakıttan 23.9.2009 tarihinde alınan LPG

48,7

30.10.2009/178

06 GHB 40

İlkin Ltd.Şti.den 3010.2009 tarihinde alınan LPG

49,5

14.11.2009/206

06 GHB 40

Ankara akaryakıttan 14.11.2009 tarihinde alınan LPG

45

24.11.2009/228

06 GHB 40

Ünaldı Petrolden 24.11.2009 tarihinde alınan LPG

50

24.11.2009/229

06 GB 40

Ünaldı Petrolden 24.11.2009 tarihinde alınan LPG

42,5

26.11.2009/233

06 GHB 40

Yeşilyurt Petrolden 29.11.2009 tarihinde alınan LPG

50

26.11.2009/234

06 GHB 40

Ünaldı Petrolden 30.11.2009 tarihinde alınan LPG

40

4.12.2009/249

06 GHB 40

Ünaldı Petrolden 4.12.2009 tarihinde alınan LPG

40

11.12.2009/267

06 GHB 40

Uzaltaş Petrolden 11.12.2009 tarihinde alınan LPG

50

15.12.2009/269

06 GHB 40

Karacan Petrolden 15.12.2009 tarihinde alınan LPG

50

Toplam

 

 

1.729,38

 

Parti yetkilisi 27.9.2013 gün ve 2013/122 sayılıyazısında “Çankaya İlçe Başkanlığınca parti üyesi kişilere ait 06 GHB 40, 06YUE 51, 06 BG 8684 plakalı araçlar İlçe Başkanlığının muhtelif çalışmalarındave seçim çalışmalarında kullanıldığı sebebiyle yakıtları İlçe Başkanlığıtarafından karşılanmıştır.” şeklinde cevap vermişlerdir.

Araçlar, Parti teşkilatının mülkiyetinde ise buna ilişkinruhsat fotokopilerinin, kiralanan araçlar ise kira sözleşme örneklerinin, Partigönüllülerinin araç tahsis ettiği araç ise buna ilişkin sözleşme örneğininsunulması gerekir. Parti gönüllülerinin araç tahsis etmesi durumunda araçlarıntahsis edildiğine dair sözleşme düzenlenerek tahsis miktarı bağış olarak kayıtedilmelidir. Parti yetkilileri kanıtlayıcı hiçbir belge göndermemişler, genelifadelerle cevap vermişlerdir. Parti araçları (kiralama-mülkiyet) haricindekigiderlerin Parti amaçlarına uygun ve Parti tüzel kişiliği adına yapılmış birharcama olarak kabul edilmesi mümkün görülmeyen 1.729,38 TL ödemenin Hazineyegelir kaydedilmesi gerekir.

d) Kiraödemelerinin 268 seri nolu Gelir Vergisi Genel Tebliğinde belirtildiği üzerebanka veya PTT aracılığıyla yapıldığını kanıtlayan banka dekontu veya kanunengeçerli alındılar ile sözleşmelerin gönderilmesi 5.8.2013 gün ve 666-2352sayılı yazı ile istenmiştir.

Kira Ödemeleri

 

İlçe Adı

Yevmiye Tarih ve No

İçerik

Tutar

Belge Durumu

Keçiören

31.1.2009/1

Kira

400

Ödendiğine dair herhangi bir belge bulunmamaktadır.

Keçiören

31.5.2009/4

Kira

450

Ödendiğine dair herhangi bir belge bulunmamaktadır.

Keçiören

31.5.2009/7

Kira

450

Ödendiğine dair herhangi bir belge bulunmamaktadır.

Keçiören

31.5.2009/14

Kira

450

Ödendiğine dair herhangi bir belge bulunmamaktadır.

Keçiören

31.5.2009/19

Kira

450

Ödendiğine dair herhangi bir belge bulunmamaktadır.

Keçiören

30.6.2009/23

Kira

450

Ödendiğine dair herhangi bir belge bulunmamaktadır.

Keçiören

31.7.2009/27

Kira

450

Ödendiğine dair herhangi bir belge bulunmamaktadır.

Keçiören

31.8.2009/28

Kira

450

Ödendiğine dair herhangi bir belge bulunmamaktadır.

Keçiören

30.9.2009/29

Kira

450

Ödendiğine dair herhangi bir belge bulunmamaktadır.

Keçiören

31.10.2009/33

Kira

450

Ödendiğine dair herhangi bir belge bulunmamaktadır.

Keçiören

30.11.2009/37

Kira

450

Ödendiğine dair herhangi bir belge bulunmamaktadır.

Keçiören

31.12.2009/42

Kira

450

Ödendiğine dair herhangi bir belge bulunmamaktadır.

Mamak

20.1.2009/5

Kira

410

Ödendiğine dair herhangi bir belge bulunmamaktadır.

Mamak

20.2.2009/7

Kira

410

Ödendiğine dair herhangi bir belge bulunmamaktadır.

Mamak

20.3.2009/9

Kira

410

Ödendiğine dair herhangi bir belge bulunmamaktadır.

Mamak

21.5.2009/14

Kira

410

Ödendiğine dair herhangi bir belge bulunmamaktadır.

Mamak

27.6.2009/16

Kira

820

Ödendiğine dair herhangi bir belge bulunmamaktadır.

Mamak

21.7.2009/18

Kira

410

Ödendiğine dair herhangi bir belge bulunmamaktadır.

Mamak

24.8.2009/19

Kira

410

Ödendiğine dair herhangi bir belge bulunmamaktadır.

Mamak

23.9.2009/21

Kira

410

Ödendiğine dair herhangi bir belge bulunmamaktadır.

Mamak

26.10.2009/23

Kira

410

Ödendiğine dair herhangi bir belge bulunmamaktadır.

Mamak

23.11.2009/28

Kira

410

Ödendiğine dair herhangi bir belge bulunmamaktadır.

Mamak

23.12.2009/31

Kira

410

Ödendiğine dair herhangi bir belge bulunmamaktadır.

Toplam

 

 

10.270

 

 

Partiyetkilisi 27.9.2013 gün ve 2013/122 sayılı yazısında, “Ankara İlBaşkanlığına Mamak ve Keçiören İlçe Başkanlıklarına ait kira sözleşmelerinintemin edilmesi konusunda yapılan görüşmeler doğrultusunda bir sonuç alınamamışve makamınızca istenilen kira sözleşmeleri bulunamadığı sebebiyleulaştırılamamıştır.” şeklinde cevap vermiştir.

29.7.2008 günlü, 26951 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan268 seri nolu Gelir Vergisi Genel Tebliği ile işyerini kiraya verenler ilekiracıların kiraya ilişkin tahsilat ve ödemelerinin 1.11.2008 tarihindenitibaren banka veya Posta ve Telgraf Teşkilatı Genel Müdürlüğü tarafındandüzenlenen belgelerle tevsik edilmesi zorunluluğu getirilmiştir.

Parti yetkilisi kira sözleşmelerini ve kiralarınödendiğine dair kanunen geçerli belgeleri sunmamıştır.

Mevzuatta kira sözleşmelerinin yazılı yapılmasıgerektiğine ilişkin bir hüküm bulunmamakla birlikte, özellikle siyasipartilerin mali denetiminde kira giderlerinin ispatlanabilmesi için söz konususözleşmelerin yazılı olarak yapılmasında bir zorunluluk bulunduğu açıktır.Vergilendirme yönünden ise kişiler üçüncü kişilerle olan vergisel ilişkilerinikanıtlamak zorunda olduklarından, bu sözleşmelerin de 213 sayılı Kanun'un 227.maddesi uyarınca ispat edici belge olarak yazılı düzenlenmiş bulunmasıgerekmektedir. Kira ödemelerinde kira sözleşmesi ile paranın ödendiği veyaalındığını gösteren belgeler kanıtlayıcı belgedir.

Kira sözleşmesi ile paranın ödendiğini gösteren kanunenbelirlenmiş kanıtlayıcı belgeler olmadan yapılan 10.270 TL gider olarakkabul edilmemiştir.

D- Parti Mallarının İncelenmesi

Mevcut belgelere göre yapılan incelemede, Partinin 2009yılı içinde edindiği 7.050 TL değerindeki taşınır mal, menkul kıymet ile 16.200TL değerindeki taşınmaz ediniminin 2820 sayılı Kanun'a uygun olduğu sonucunavarılmıştır.

IV- SONUÇ

Özgürlük veDayanışma Partisi 2009 yılı kesin hesabının incelenmesi sonucunda;

1- Partinin 2009 yılı kesin hesabında gösterilen 412.925,2TL gelir, 366.298,47 TL gider ile 26.664,71 TL nakit devrinin Hazineye gelirkaydedilenler dışında kalan bölümünün eldeki bilgi ve belgelere göre doğru,denk ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'na uygun olduğuna OYBİRLİĞİYLE,

2- 2820 sayılı Kanun'un 70. maddesine aykırı olarak Partiamaçlarına uygun olmayan ve Parti tüzel kişiliği adına yapılmış harcama olarakkabulü mümkün görülmeyen

a- 12.219,08 TL ile 1.218,42 TL nakit farkı ve kesinhesapta gösterilen ve belgelendirilmesi gerektiği halde belgelendirilmeyenGenel Merkeze ait 250 TL ile Ankara İl Teşkilatına ait 4.007,67 TL gelir ve9.580,42 TL gider olmak üzere toplam 27.275,59 TL karşılığı malvarlığının OYBİRLİĞİYLE,

b- 5.640,33 YTL karşılığı Parti malvarlığının OsmanAlifeyyaz PAKSÜT ile M. Emin KUZ'un karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,

olmak üzeretoplam 32.915,92 TL'nin 2820 sayılı Kanun'un 75. ve 76. maddeleri gereğinceHazineye gelir kaydedilmesine,

3- İlk İncelemetoplantısında verilen karar gereğince, kesin hesapların incelenip onaylandığınailişkin Tüzük'e uygun olarak alınmış Parti Meclisi kararının olmaması nedeniyle2820 sayılı Kanun'un 74. maddesi ve 111. maddesinin (b) bendi uyarınca yasalişlem yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusundabulunulmasına OYBİRLİĞİYLE,

4- Ankara il,Altındağ, Elmadağ, Polatlı, Şereflikoçhisar ilçelerine ait gelir ve giderbelgelerinin kaydedildiği defterlerin verilmemesi nedeniyle 2820 sayılı Kanun'un60. ve 113. maddelerine göre gerekli işlemlerin yapılması için AnkaraCumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına OYBİRLİĞİYLE,

5- 25 il örgütüne ilişkinherhangi bir gelir ve gider belirtilmemesi nedeniyle yapılacak işlembulunmadığına Serruh KALELİ, Zehra Ayla PERKTAŞ, Erdal TERCAN ve ZühtüARSLAN'ın karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,

11.12.2013 gününde karar verildi.

 

Başkanvekili

Serruh KALELİ

Üye

Mehmet ERTEN

Üye

Serdar ÖZGÜLDÜR

 

Üye

Osman Alifeyyaz PAKSÜT

Üye

Zehra Ayla PERKTAŞ

Üye

Recep KÖMÜRCÜ

 

Üye

Burhan ÜSTÜN

Üye

Engin YILDIRIM

Üye

Nuri NECİPOĞLU

 

Üye

Hicabi DURSUN

Üye

Celal Mümtaz AKINCI

Üye

Erdal TERCAN

 

Üye

Muammer TOPAL

Üye

Zühtü ARSLAN

Üye

M. Emin KUZ

 

 

KARŞIOY GEREKÇESİ

Özgürlük ve Dayanışma Partisi'nin 2009 yılı kesinhesabının incelenmesine ilişkin dosyada parti yetkililerinin, kesin hesapekinde birleştirilmiş iller kesin hesabı haricinde sunulması gereken diğerbelgeleri sunmadıkları görülmüştür.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının kayıtlarında PartininAdana, Adıyaman (il teşkilatı yok, Gölbaşı ilçe teşkilatı var), Afyonkarahisar(il teşkilatı yok, Dinar ilçe teşkilatı var), Amasya, Ankara, Antalya, Artvin,Aydın, Balıkesir, Bilecik, Bolu, Burdur, Bursa, Çanakkale, Çankırı, Çorum,Denizli, Diyarbakır, Edirne, Elazığ, Erzincan, Eskişehir, Gaziantep, Giresun,Gümüşhane, Hatay, Isparta, İçel, İstanbul, İzmir, Kars, Kastamonu, Kayseri,Kırklareli, Kırşehir, Kocaeli, Konya, Kütahya, Malatya, Manisa, Muğla,Nevşehir, Niğde, Ordu, Rize, Sakarya, Samsun, Sinop, Sivas, Tekirdağ, Tokat,Trabzon, Şanlıurfa, Uşak, Yozgat (il teşkilatı 25.9.2006 tarihinde kapanmış,Bahadın belde teşkilatı var) Zonguldak, Aksaray, Bayburt, Karaman, Kırıkkale,Bartın, Ardahan, Yalova, Karabük, Kilis, Osmaniye (1.12.1999 tarihindekapanmış, Düziçi ilçe ve Ellek belde teşkilatı var) ve Düzce teşkilatlarınınfaal olduğu görülmektedir.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının kayıtlarına görepartinin 62 il, 373 ilçe ve 353 beldede teşkilatı bulunmaktadır.

Parti yetkilileri, “Sunacağımız gelir gider tablosundabulunan iller dışındaki il ve ilçe örgütlerinde her hangi bir faaliyet debulunmadıkları için gelir ve giderleri bulunmamaktadır. Genel Merkez ve Adanail örgütü dışındaki illerin ve ilçe örgütlerimizin yerleri kira, genel merkezve Adana il örgütünün mülkiyeti partinin bulunmaktadır.” şeklinde cevapvermişlerdir.

Parti tarafından sunulan iller kesin hesabınınincelenmesinde; Amasya, Burdur, Çanakkale, Çorum, Diyarbakır, Elazığ, Erzincan,Hatay, Kütahya, Nevşehir, Niğde, Rize, Sakarya, Şanlıurfa, Uşak, Yozgat,Yalova, Karabük, Aksaray, Bartın, Kilis ve Düzce teşkilatları ile ilgili herhangibir gelir ve gider belirtilmediği, önceki yıldan devreden kasa devrinin birsonraki yıla devredildiği, Sakarya ile Uşak'ta alınan bağışın genel merkezeaktarıldığı, Yargıtay kayıtlarında açık görünen Çankırı ile ilgili herhangi birbilgi bulunmadığı ve bu illerin 2009 yılı için yönetim giderlerinin olmadığıgörülmüştür.

Partinin “gelir gider tablosunda bulunan iller dışındakiil ve ilçe örgütlerinde herhangi bir faaliyet de bulunmadıkları için gelir vegiderleri bulunmamaktadır” şeklindeki beyanını, Mahkememizin önceki kararlarıdoğrultusunda kabul etmek mümkün olmamıştır.

Siyasi Partilerin faaliyetlerini yürüttükleri GenelMerkez, il, ilçe veya belde başkanlıklarına ait binaların ya kendi mülkü veyakira olması gerekir. Şayet Parti yetkililerine ait binalarda siyasi partifaaliyetinde bulunuluyor ise (il, ilçe veya belde teşkilatının faaliyettebulunduğu binalar) bu takdirde kira sözleşmesi düzenlenerek isabet eden tutarınPartiye bağış olarak kaydedilmesi gerekir.

Partinin il, ilçe ve belde örgütleri faaliyette olduğunagöre, bu yerlerin en azından yönetim giderlerinin (kira, su, elektrik, telefon,kırtasiye vb.) olması gerekir. Yönetim giderlerinin hesaplarda görülmemesikayıt dışı gelir ve gider yapıldığı anlamına gelmektedir. Bu durumda, 2820 sayılıKanun'un 69. maddesindeki bir siyasi partinin bütün gelirlerinin, o siyasipartinin tüzel kişiliği adına elde edileceğine ilişkin hükmü ile yine aynıKanun'un 70. maddesindeki bir siyasi partinin bütün giderlerinin o siyasipartinin tüzel kişiliği adına yapılacağı hükmüne aykırı davranılmış olmaktadır.

Mahkemeye hesap verilebilir şekilde kayıt ve belgedüzeninin oluşturulmaması, hesabın dışında gelir ve gider oluşturulması,inceleme ve araştırmayı engellemeye yönelik eylemler olduğundan 2820 sayılı Kanun'un111. maddesinin (c) fıkrasına istinaden gerekli işlemlerin yapılması içinAnkara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulması gerekir. Nitekim,Mahkememiz tarafından daha önce de, siyasi partilerin açık ve faal olan ilörgütlerine ilişkin olarak herhangi bir gelir ve gider bildirmemeleri halindesöz konusu hüküm gereğince suç duyurusunda bulunulmasına ilişkin çok sayıdakarar verilmiştir (Örneğin bkz. E.2010/37, K.2013/106, 25.09.2013; E.2010/35,K.2013/105, 25.09.2013). Ancak Mahkememiz çoğunluğu tarafından bu dosyada suçduyurusunda bulunulmasına gerek görülmemiştir.

Yukarıda belirtilen nedenlerle, Özgürlük ve DayanışmaPartisi hakkında Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasıgerektiği kanaatinde olduğumuzdan Mahkememiz çoğunluğunun görüşüne katılmamızmümkün olmamıştır.

 

Başkanvekili

Serruh KALELİ

Üye

Zehra Ayla PERKTAŞ

 

Üye

Erdal TERCAN

Üye

Zühtü ARSLAN

 

 

KARŞIOY YAZISI

Özgürlük ve Dayanışma Partisinin 2009 yılına aithesaplarının denetiminde, parti görevlilerinin vergi ve diğer kanuniyükümlülüklerini zamanında yerine getirememeleri nedeniyle oluşan vergi, SGKprim gecikme zammı ve gecikme bedellerinin parti bütçesinden karşılanması,siyasi partiler yasasına uygun harcama kabul edilmeyerek, bunlara tekabül edenmeblağın Hazineye irat kaydedilmesine karar verilmiştir.

Öncelikle belirtmek gerekir ki, bu karar uzun süredenberi istikrar kazanmış olan Anayasa Mahkemesi mali denetim kararlarına uygun vemüstakar içtihat doğrultusundadır.

Ancak bu uygulamanın yasaya her ne kadar şeklen uygunsada hukuka uygun olmadığının, haksız sonuçlara yol açtığının, sürekli olarakmali gücü zayıf ve Devlet yardımı almayan partilerin aleyhine işlediğinin, buhaliyle Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 11. maddesindeki siyasi parti kurmahakkını da kapsayan dernek kurma özgürlüğünü, Anayasa'nın 68. maddesindekisiyasi partilerde siyasal hayata katılım hakkını haleldar eder bir niteliğebüründüğünün siyasi parti mali denetimlerinde tevali eden uygulama sonucundabelirginlik kazandığı kanaatiyle, yasa gereği yapılacak ödemelerin zamanındayapılamamasından doğan gecikme zamlarının ayrıca partiden ceza olarakalınmasına (Hazineye irat kaydedilmesine) ilişkin karara katılmıyorum.

Yukarıda açıkladığım genel hukuka aykırılık nedenlerineilaveten, gecikme cezaları oranında parti malvarlığının Hazineye iratkaydedilmesi şu nedenlerle de haksızdır:

1- 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun 75. maddesinindördüncü fıkrasında, Anayasa Mahkemesinin denetimi sonunda siyasi partiningelir ve giderlerinin doğruluğuna ve kanuna uygunluğuna veya “kanuna uygunolmayan gelirler ve giderler” dolayısıyla da bunların Hazineye gelirkaydedilmesine karar vereceği öngörülmüştür. Gecikme ceza ve bedellerikanunlara göre ödenmesi zorunlu olan, ödenmemesi halinde daha ağır yaptırımlarave kamu alacaklarının tahsili usulüne göre takibata yol açacak, er-geçilgilisinden tahsil edilebilecek yükümlülüklerdir. Bunların yerine getirilmesi,yasalara uymaktan ibaret olup, “kanuna uygun olmayan harcama” olaraknitelenmeleri mümkün değildir.

2- Hazineye irat kararlarında, gecikme zam vecezalarından parti tüzel kişiliğinin sorumlu olmadığı belirtilmekte ise de, bumeblağların parti tüzel kişiliğinin sorumluluğunda olduğuna kuşkubulunmamaktadır. Çünkü, gecikmeye rağmen ödenmeme halinde takibata uğrayacakolanın parti yönetici veya görevlileri değil, parti tüzel kişiliği olduğuaçıktır. Yöneticilerin kısıtlı mali imkanlarını farklı bazı siyasi faaliyetlereöncelik vererek kullanmaları, bu amaçla vadesi gelen ödemeleri bir süreertelemeleri, bu yükümlülüklerini gecikme zammını ödeyerek daha sonragerçekleştirmek yönünde takdir hakkını kullanmaları, yasaya aykırılık olarakdeğerlendirilemeyeceği gibi, Anayasa Mahkemesinin parti yöneticilerinin günlükişleyişe ilişkin kararlarının doğruluğunu ve yerindeliğini denetleme gibi birgörevi ve yetkisi de bulunmamaktadır.

3- Benzeri durumda olan gerçek ve tüzel kişiler, kanuniödemelerini zamanında yapmamaktan dolayı sadece kanunlarda öngörülen cezalarıöderken, siyasi partilerin ayrıca bir de irat kaydetme cezasıyla karşılaşmalarıAnayasa'nın 10. maddesinde yer alan eşitlik ilkesine de aykırıdır. SiyasiPartilerin durum ve konumlarındaki farklılık nedeniyle gerçek ve tüzelkişilerle aralarında eşitlik karşılaştırması yapılamayacağı her ne kadar önesürülebilirse de, bu takdirde siyasi partilerin diğer kişilere oranla niçindaha korumasız ve aleyhte bir konumda bulunacaklarının demokratik toplum gereklerive ölçülülük ilkesi karşısında haklı bir nedeni gösterilemez.

        Üye Osman Alifeyyaz PAKSÜT    KARŞIOYGEREKÇESİ

Özgürlük ve Dayanışma Partisi'nin 2009 YılıKesinhesabının incelenmesi sonucunda, Kesinhesapta gösterilen giderlerden5.640,33 TL para cezası, gecikme zammı, gecikme bedeli ve buna bağlı giderlerinParti tüzel kişiliği adına yapılmış harcama olarak kabulünün mümkün görülmediğigerekçesiyle Hazineye gelir kaydedilmesine karar verilmiştir.

Kararın bu kısmına ilişkin gerekçede “…Partigörevlilerinin yükümlülüklerini zamanında yapmamaları sonucu oluşan paracezası, gecikme zammı, gecikme bedeli ve buna bağlı giderlerden Parti tüzelkişiliğini sorumlu tutma imkanı bulunmadığı” ve “Bu ödemelerin kişiselsorumluluk kapsamında olduğu” belirtilmiştir.

Siyasî partiler de dahil olmak üzere her tüzel kişinin,kendisini oluşturan, temsil eden ve yöneten gerçek kişilerden ayrı bir kişiliğibulunmakta ve bunun sonucu olarak tüzel kişilerin ayrı hakları, yükümlülüklerive sorumlulukları söz konusu olmaktadır.

2820 sayılı Kanunun 70. maddesinde de bir siyasî partininbütün giderlerinin, o siyasî parti tüzelkişiliği adına yapılacağı hükmebağlanmaktadır.

Diğer taraftan, vergi kanunlarına göre kendisine vergiborcu terettübeden gerçek veya tüzel kişiler mükellef olarak tanımlanmakta;gecikme zammı gibi asıl vergi borcundan kaynaklanan borçların da vergiyükümlüsüne ait olduğu kabul edilmektedir.

Siyasî partilerin idarî para cezalarına ilişkin borçlarıile vergi, sigorta, su, elektrik ve telefon borçlarını zamanındaödememelerinden kaynaklanan gecikme zammı, gecikme bedeli ve buna bağlıgiderlerden Parti tüzel kişiliğini sorumlu tutma imkânının bulunmadığının ve buödemelerin Parti görevlilerinin kişisel sorumlulukları kapsamında olduğununkabulü hâlinde, siyasî partilerin bu fer'i borçları ödemelerinin gerekmediği veilgili kurumların gecikmeden sorumlu gerçek kişileri bularak söz konusu zam vecezaları bunlardan tahsil etmesinin gerektiği sonucuna varılır. Böyle birsonuca varılması, başka bir ifadeyle söz konusu ödemelerin borçlu olmayangerçek kişiler adına ödenmesi, belgelendirilmesi ve Parti kayıtlarında giderolarak gösterilememesi kanunlar açısından da, muhasebe ilkeleri açısından daisabetli görünmemektedir.

Diğer taraftan, bu sonuç, Parti tüzel kişiliğinin idarîpara cezalarını ve borçlusu olduğu diğer bedellerden kaynaklanan gecikme zammıve gecikme bedellerini ödemesinin, aynı miktarda Parti malvarlığının Hazineyegelir kaydedilmesi suretiyle ikinci defa Parti tüzel kişiliğinden tahsiledilmesini gerektirdiği anlamına gelmektedir. Başka bir anlatımla, varılansonuç, Parti tüzel kişiliğinin malî yükümlülüklerini zamanında yerinegetirmemesinden kaynaklanan borçlarını ödememesi gerektiği; ödediği takdirde2820 sayılı Kanuna göre bu miktarda mal varlığının Hazineye gelir kaydedileceğianlamına gelir. Kuşkusuz kanun koyucunun böyle bir sonucu amaçladığısöylenemez.

Söz konusu gecikmenin Partinin malî imkânsızlıklarındanmı, Parti görevlilerinin ihmalinden mi kaynaklandığı ve bir ihmal söz konusuise Parti tarafından bunların sorumlularına rücu edilip edilmediği hususlarıAnayasa Mahkemesince yapılacak malî denetimin kapsamı dışında olmalıdır.Anayasanın 69. maddesi ile 2820 sayılı Kanunun 74. ve 75. maddelerine göreAnayasa Mahkemesinin bu denetimi kanuna uygunluk denetimidir ve siyasîpartilerin gelir ve giderleri yönünden yapılacak denetimin yerindelikdenetimini içerecek şekilde yapılmaması gerekir. Ayrıca 75. madde, kanunauygunluk denetiminde, kanuna uygun olmayan gelir ve giderlerin Hazineye gelirkaydedileceğini hükme bağladığından, kanunen ödenmesi gereken idari paracezası, gecikme zammı, gecikme bedeli ve buna bağlı giderlerin Hazineye gelirkaydedilmesi mümkün değildir.

Bu sebeplerle, Kararın 5.640,33 TL karşılığı Partimalvarlığının Hazineye gelir kaydedilmesine ilişkin bölümüne katılmıyorum.

 

 

 

 

 

Üye

M. Emin KUZ

 

 

Full & Egal Universal Law Academy