ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı:2013/12 (SiyasiParti Mali Denetimi)
Karar Sayısı:2014/66
Karar Günü:2.10.2014
R.G.Tarih-Sayı:6.12.2014-29197
I- MALİ DENETİMİN KONUSU
Özgürlük ve Sosyalizm Partisi 2012 yılı kesin hesabınınincelenmesidir.
II- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca HaşimKILIÇ, Serruh KALELİ, Alparslan ALTAN, Serdar ÖZGÜLDÜR, Osman Alifeyyaz PAKSÜT,Zehra Ayla PERKTAŞ, Recep KÖMÜRCÜ, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, NuriNECİPOĞLU, Celal Mümtaz AKINCI, Erdal TERCAN, Muammer TOPAL, Zühtü ARSLAN ve M.Emin KUZ’un katılımlarıyla 11.2.2014 gününde yapılan ilk inceleme toplantısındaöncelikle suç duyurusunda bulunulup bulunulmayacağı sorunu görüşülmüştür.
2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 73. maddesininüçüncü fıkrasında “İller teşkilatından gönderilenler ve parti merkezine aitolan kesin hesapların, Merkez Karar ve Yönetim Kurulunca incelenerek kararabağlanacağı” öngörülmüş ve aynı Kanun’un 74. maddesinin ikinci fıkrasındada “Siyasi partilerin genel başkanları, karara bağlanarak birleştirilmişbulunan kesin hesap ile parti merkez ve bağlı ilçeleri de kapsayan illerteşkilatının kesin hesaplarının onaylı birer örneğini Haziran ayı sonuna kadarAnayasa Mahkemesine ve bilgi için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’na vermekzorundadırlar. Bu belgelere, ilgili siyasi partinin aynı hesap dönemindeedindiği taşınmaz ve değeri yüz milyon lirayı aşan taşınır malların, menkulkıymetlerin ve her türlü hakların değerleri ile edinim tarihlerini veşekillerini de belirten listeleri eklenir.” denilerek il örgütlerindengönderilen kesin hesaplar ile Parti Genel Merkezine ilişkin kesin hesabınMerkez Karar ve Yönetim Kurulunca incelenerek karara bağlanacağını vebirleştirileceğini ve birleştirilmiş kesin hesap cetvellerinin AnayasaMahkemesine sunulacağı hükme bağlanmıştır.
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 19.2.2013 gün ve C.02.0.CBS.0.01.02.04/218sayılı yazılarına ekli listede Özgürlük ve Sosyalizm Partisinin Genel Merkezdışında 6 il ve bağlı ilçede örgütlendiği belirtilmesine rağmen, Partitarafından Diyarbakır örgütüne ilişkin 2012 yılı içerisinde her hangi bir gelirve giderin gerçekleşmediği ifade edilerek, bu ile ait 2012 yılı kesin hesabınınboş olarak gönderildiği tespit edilmiştir.
Siyasi partilerin faaliyetlerini yürüttükleri genelmerkez, il, ilçe ve belde başkanlıklarına ait yerler partilerin kendilerine aitolabileceği gibi kiralık olarak da kullanılabilecektir. Şayet, partiyetkililerine ait veya bunların kendilerinin kullandıkları yerlerde siyasiparti faaliyette bulunuyor ise bu takdirde kira sözleşmesi düzenlenerek isabeteden tutarın partiye bağış olarak kaydedilmesi gerekir.
Ayrıca, partilerin genel merkez, il, ilçe ve beldebaşkanlıklarının hayatın olağan akışı gereği kira, su, elektrik, posta,telefon, kırtasiye, tutulacak defterlerin satın alınması vb. bir takım genelyönetim giderlerini de yapması gerekir.
2820 sayılı Kanun’un 69. maddesinde, bir siyasi partininbütün gelirlerinin, o siyasi partinin tüzelkişiliği adına elde edileceği; 70.maddesinde, siyasi partilerin giderlerinin amaçlarına aykırı olamayacağı ve birsiyasi partinin bütün giderlerinin, o siyasi parti tüzelkişiliği adınayapılacağı; 111. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde de yapılan incelemeve araştırmaları engelleyen ve istenen bilgileri vermeyen parti sorumlularıhakkında altı aydan bir yıla kadar hapis ve altmış milyon liradan az olmamaküzere ağır para cezası verileceği hüküm altına alınmıştır. Bu hükümlere göre,parti yetkililerinin genel yönetim giderlerini kendi imkânlarıyla karşılamalarımümkün değildir. Parti yetkililerinin, bu şekilde yapmış oldukları giderbedellerini partiye bağış geliri olarak kaydetmek suretiyle parti tüzelkişiliğiadına hesaplara dâhil etmesi gerekir.
Yönetim giderlerinin hesaplarda görülmemesi kayıt dışıgelir ve gider oluşturulmuş olduğunu göstermektedir. Bu durumda, 2820 sayılıKanun’un 69. ve 70. maddelerine aykırı davranılmış olmaktadır.
Mahkemeye bilgilerin istendiği şekliyle verilmemesi,hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması, hesabındışında gelir ve gider oluşturulması, inceleme ve araştırmayı engellemeyeyönelik eylemler olduğundan dolayı 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin birincifıkrasının (c) bendine istinaden gerekli işlemlerin yapılmasını temin içinAnkara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulması gerekir.
Bu itibarla Özgürlük ve Sosyalizm Partisinin 2012 yılıkesin hesabının incelenmesi sonucunda;
1- Genel Merkeze ait kesin hesapların sunulmasındandolayı işin esasının incelenmesine,
2- Esas incelemenin yapılması için, GenelMerkez kesin hesabının dayanağını oluşturan gelir-gider belgeleri ile bubelgelerin kaydedildiği defterleri Sayıştay Başkanlığına göndermesi içinPartiye bu kararın tebliğinden itibaren 30 gün süre verilmesine,
3- Anayasa Mahkemesine istenen bilgilerinistendiği şekliyle verilmemesi, hesap verilebilir şekilde kayıt ve belgedüzeninin oluşturulmaması, hesabın dışında gelir ve gider yapılması, incelemeve araştırmayı engellemeye yönelik eylemler olduğundan, Parti sorumlularıhakkında 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendiuyarınca yasal işlem yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suçduyurusunda bulunulmasına,
OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.
III- ESASIN İNCELENMESİ
Özgürlük ve Sosyalizm Partisinin, Anayasa Mahkemesineverdiği 2012 yılı kesin hesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter vebelgeler üzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren ve Raportör SadettinCEYHAN tarafından heyete sunulan esas inceleme raporu, Anayasa ve 6216 sayılıAnayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820sayılı Kanun’un ilgili kuralları, bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleriokunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
Denetimin maddi öğelerini oluşturan defter ve belgelerdePartinin 2012 yılı gelirlerinin 11.755,00 TL, giderlerinin 12.152,55 TL olduğu,nakit mevcudu olarak ise 2012 yılına devredilen tutarın 1.865,45 TL olduğuanlaşılmaktadır.
Partinin 2012 yılı kesin hesabının gelir ve giderrakamlarının yukarıda açıklanan tutarlardan oluştuğu, bu hâliyle 2012 yılıkesin hesabının doğru, denk ve 2820 sayılı Kanun’a uygun olduğu sonucunavarılmıştır.
A- Gelirlerinİncelenmesi
1- Genel Merkez Gelirleri
Partinin Genel Merkez gelirleri 7.000,00 TL olarakgösterilmiş olup bunun tamamı bağışlardan gelirlerinden oluşmaktadır.
Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve gelirbelgeleri üzerinde yapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı Kanun’a uygunolarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.
2- İl Örgütleri Gelirleri
Partinin il örgütlerinin 2011 Yılı gelirleri toplamı4.755,00 TL olup bunun 480,00 TL’si üyegiriş aidatlarından, 4.275,00 TL’si bağışlardan oluşmaktadır.
Parti il örgütlerinin defter kayıtları ve gelir belgeleriüzerinde yapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı Kanun’a uygun olaraksağlandığı sonucuna varılmıştır.
B- Giderlerin İncelenmesi
1- Genel Merkez Giderleri
Partinin 2012 Yılı Genel Merkez giderleri toplamı6.231,05 TL olup bu tutarın;
230,30 TL’si kırtasiye giderlerinden, 1.031,25 TL’sivergi giderlerinden, 4.125,00 TL’si kira giderlerinden, 844,50 TL’si elektrikve su giderlerinden oluşmaktadır.
Parti Genel Merkezinin 2012 yılına devreden nakit mevcudu1.018,95 TL’dir.
Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve giderbelgeleri üzerinde yapılan incelemede, giderlerin 2820 sayılı Kanun’a uygunolarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.
2- İl Örgütleri Giderleri
Partinin il örgütlerinin 2012 yılı giderleri toplamı5.921,50 TL olup bu tutarın 3.800 TL’si kiragiderlerinden, 1.171,50 TL’si elektrik ve su giderlerinden, 950,00 TL’si vergigiderlerinden oluşmaktadır.
İl örgütlerinin 2012 yılına devreden nakit mevcudu 846,50TL’dir.
C- Parti Mallarının İncelenmesi
Partinin 2012 yılı defter ve belgeleri üzerinde yapılanincelemede, herhangi bir taşınmaz mal ve değeri 100 TL’yi aşan taşınır mal vemenkul kıymet ediniminin olmadığı anlaşılmıştır.
IV- SONUÇ
Özgürlük ve Sosyalizm Partisinin 2012 yılı kesinhesabının incelenmesi sonucunda;
Partinin 2012 yılı kesin hesabında gösterilen 11.755,00TL gelir ve 12.152,55 TL giderin eldeki bilgi ve belgelere göre doğru, denk ve2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’na uygun olduğuna, 2.10.2014 günündeOYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkanvekili
Serruh KALELİ
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Burhan ÜSTÜN
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Erdal TERCAN
Üye
Muammer TOPAL
Üye
M. Emin KUZ
Üye
Hasan Tahsin GÖKCAN