ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı:2015/53 (SiyasiParti Mali Denetimi)
Karar Sayısı:2018/76
Karar Tarihi:6/9/2018
R.G. Tarih- Sayı:1/12/2018 –30612
I. MALİ DENETİMİN KONUSU
Saadet Partisi 2014 yılı kesin hesabının incelenmesidir.
II. İLK İNCELEME
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca BurhanÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Serdar ÖZGÜLDÜR, Serruh KALELİ, Osman Alifeyyaz PAKSÜT,Alparslan ALTAN, Celal Mümtaz AKINCI, Erdal TERCAN, Muammer TOPAL, M. Emin KUZ,Hasan Tahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA ve Rıdvan GÜLEÇ’in katılımlarıyla 26/5/2016tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında öncelikle suç duyurusundabulunulup bulunulmayacağı sorunu görüşülmüştür;
2. 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı Siyasi PartilerKanunu’nun 73. maddesinin üçüncü fıkrasının ikinci cümlesinde “İllerteşkilatından gönderilenler ve parti merkezine ait olan kesin hesaplar, merkezkarar ve yönetim kurulunca incelenerek karara bağlanır ve birleştirilir.”denilmiş ve aynı Kanun’un 74. maddesinin ikinci fıkrasında da “Siyasipartilerin genel başkanları, karara bağlanarak birleştirilmiş bulunan kesinhesap ile parti merkez ve bağlı ilçeleri de kapsayan iller teşkilatının kesin hesaplarınınonaylı birer örneğini Haziran ayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesine ve bilgiiçin Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına vermek zorundadırlar. Bu belgelere,ilgili siyasi partinin aynı hesap döneminde edindiği taşınmaz ve değeri yüzmilyon lirayı aşan taşınır malların, menkul kıymetlerin ve her türlü haklarındeğerleri ile edinim tarihlerini ve şekillerini de belirten listeleri eklenir.”denilerek il örgütlerinden gönderilen kesin hesaplar ile parti genel merkezineilişkin kesin hesabın Merkez Karar ve Yönetim Kurulunca incelenerek kararabağlanacağı, birleştirileceği ve birleştirilmiş kesin hesap cetvellerininAnayasa Mahkemesine sunulacağı hükme bağlanmıştır.
3. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının siyasi partiteşkilat listesinde aktif görünmesine rağmen Saadet Partisinin teşkilatlandığıillerden bir (1) ile ait 2014 yılı kesin hesabının gönderilmediği tespitedilmiştir.
4. Siyasi partilerin faaliyetlerini yürüttükleri genelmerkez, il, ilçe ve belde başkanlıklarına ait yerler partilerin kendilerine aitolabileceği gibi kiralık olarak da kullanılabilecektir. Şayet partiyetkililerine ait veya bunların kendilerinin kullandıkları yerlerde siyasiparti faaliyette bulunuyor ise bu takdirde kira sözleşmesi düzenlenerek isabeteden tutarın partiye bağış olarak kaydedilmesi gerekir.
5. Ayrıca partilerin genel merkez, il, ilçe ve beldebaşkanlıklarının hayatın olağan akışı gereği kira, su, elektrik, posta,telefon, kırtasiye, tutulacak defterlerin satın alınması vb. birtakım genelyönetim giderlerini de yapması gerekir.
6. 2820 sayılı Kanun’un 69. maddesinin birinci fıkrasındabir siyasi partinin bütün gelirlerinin o siyasi partinin tüzel kişiliği adınaelde edileceği; 70. maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında, siyasipartilerin giderlerinin amaçlarına aykırı olamayacağı ve bir siyasi partininbütün giderlerinin o siyasi parti tüzelkişiliği adına yapılacağı; 111.maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde de yapılan inceleme ve araştırmalarıengelleyen ve istenen bilgileri vermeyen parti sorumluları hakkında altı aydanbir yıla kadar hapis ve altmış milyon liradan az olmamak üzere ağır para cezasıverileceği hüküm altına alınmıştır. Bu hükümlere göre parti yetkilileriningenel yönetim giderlerini kendi imkânlarıyla karşılamaları mümkün değildir.Parti yetkililerinin bu şekilde yapmış oldukları gider bedellerini partiyebağış geliri olarak kaydetmek suretiyle parti tüzel kişiliği adına hesaplaradâhil etmesi gerekir.
7. Yönetim giderlerinin hesaplarda görülmemesi kayıt dışıgelir ve gider oluşturulmuş olduğunu göstermektedir. Bu durumda 2820 sayılıKanun’un 69. ve 70. maddelerine aykırı davranılmış olmaktadır.
8. Mahkemeye bilgilerin istendiği şekliyle verilmemesi,hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması, hesabındışında gelir ve gider oluşturulması inceleme ve araştırmayı engellemeyeyönelik eylemler olarak nitelendirildiğinden 2820 sayılı Kanun’un 111.maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine istinaden gerekli işlemlerinyapılmasını temin için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusundabulunulması gerekir.
9. Bu itibarla Saadet Partisinin 2014 yılı kesinhesabının incelenmesi sonucunda;
- Genel Merkeze ait kesin hesapların sunulmasından dolayıişin esasının incelenmesine,
- Esas incelemenin yapılabilmesi amacıyla Genel Merkezkesin hesabının dayanağını oluşturan gelir-gider belgeleri ile bu belgelerinkaydedildiği defterleri Sayıştay Başkanlığına göndermesi için Partiye bukararın tebliğinden itibaren 30 gün süre verilmesine,
- Anayasa Mahkemesine istenen bilgilerin istendiğişekliyle verilmemesi, hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması,hesabın dışında gelir ve gider yapılması, inceleme ve araştırmayı engellemeyeyönelik eylemler olarak değerlendirildiğinden Parti sorumluları hakkında 2820sayılı Kanun’un 111. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarınca yasalişlem yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusundabulunulmasına,
OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.
III. ESASIN İNCELENMESİ
10. Saadet Partisinin Anayasa Mahkemesine verdiği 2014yılı kesin hesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgelerüzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren ve Sayıştay Başkanlığı tarafındanhazırlanıp Raportör Sadettin CEYHAN tarafından Heyete sunulan esas incelemeraporu, Anayasa ve 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820 sayılı Kanun’un ilgilikuralları, bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup incelendiktensonra gereği görüşülüp düşünüldü:
11. Denetimin maddi ögelerini oluşturan defter vebelgelerde Partinin 2014 yılı gelirlerinin 5.493.936,97 TL, giderler toplamının5.740.885,89 TL olduğu anlaşılmaktadır.
12. Partinin 2014 yılı kesin hesabının gelir ve giderrakamlarının yukarıda açıklanan tutarlardan oluştuğu; bu hâliyle 2014 yılıkesin hesabının doğru, denk ve 2820 sayılı Kanun’a uygun olduğu sonucunavarılmıştır.
A. Gelirlerinİncelenmesi
1. GenelMerkez Gelirleri
13. Partinin Genel Merkez gelirleri toplamı 2.705.240,61TL olup bunun 633.060,20 TL’si giriş ve üyelik aidatından, 5.950,00 TL’si satışgelirlerinden, 2.063.693,50 TL’si bağış ve yardımlardan, 36,91 TL’sinin sairgelirlerden, 2.500,00 TL’sinin il örgütlerinden aktarılan gelirlerindenoluşmaktadır.
14. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve gelirbelgeleri üzerinde yapılan incelemede gelirlerin 2820 sayılı Kanun’a uygunolarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.
2. İl Örgütleri Gelirleri
15. Parti il örgütlerinin gelirleri toplamı 2.788.696,36TL olup bunun 924.040,20 TL’si üye giriş aidatından, 1.000,00 TL’similletvekili aidat gelirlerinden, 22.200,00 TL’si milletvekili ve belediyebaşkan adayı özel aidat gelirlerinden, 1.450,00 TL’si bayrak, flama, rozetsatış gelirlerinden, 1.400,00 TL’si defter, makbuz, kimlik kartları satışgelirlerinden, 18.500,00 TL’si parti mal varlığı gelirlerinden, 1.739.348,99TL’si bağış ve yardımlardan, 3.583,11 TL’si sergi, konser vb. faaliyet gelirlerinden,37.797,91 TL’si sair gelirlerden, 21.325,00 TL’si teşkilattan alınannakitlerden, 18.051,15 TL’si genel merkezden aktarılan gelirlerindenoluşmaktadır.
16. İl örgütlerinin 2014 yılı kesin hesap çizelgeleriningelir bölümü üzerinde yapılan incelemede gelirlerin 2820 sayılı Kanun’a uygunolduğu sonucuna varılmıştır.
B. Giderlerin İncelenmesi
1. GenelMerkez Giderleri
17. Partinin Genel Merkez giderleri toplamı 2.955.581,3TL olup bunun 433.547,29 TL’si büro genel giderlerinden, 514.593,43 TL’sipersonel giderlerinden, 118.585,52 TL’si seyahat giderlerinden, 60.000,91 TL’sibayrak, flama, rozet giderlerinden, 43.660,00 TL’si seçim ve propagandagiderlerinden, 307.220,00 TL’si konferans, sergi vb. faaliyet giderlerinden,1.458.293,00 TL’si demirbaş giderlerinden, 1.630,00 TL’si sair giderlerden,18.051,15 TL’si teşkilata yardım giderlerinden oluşmaktadır.
18. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve giderbelgeleri üzerinde yapılan incelemede giderlerin 2820 sayılı Kanun’a uygunolarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.
2. İl Örgütleri Giderleri
19. Parti il örgütlerinin giderleri 2.785.304,59 TL olupbunun 1.601.295,03 TL’si büro genel giderlerinden, 230.952,15 TL’si personelgiderlerinden, 97.549,11 TL’si seyahat giderlerinden, 30.248,71 TL’si bayrak,flama, rozet vb. giderlerden, 292.963,39 TL’si seçim ve propagandagiderlerinden, 104.152,91 TL’si konferans, sergi vb. faaliyet giderlerinden,104.801,74 TL’si basın yayın giderlerinden, 17.999,84 TL’si demirbaşgiderlerinden, 281.516,71 TL’si sair giderlerden, 21.325,00 TL’si teşkilataaktarılan tutarlardan, 2.500,00 TL’si genel merkeze aktarılan tutarlardanoluşmaktadır.
20. İl örgütlerinin 2014 yılı kesin hesap çizelgeleriningider bölümü üzerinde yapılan incelemede giderlerin 2820 sayılı Kanun’a uygunolduğu sonucuna varılmıştır.
C. Parti Mallarının İncelenmesi
21. Partinin 2014 yılı defter ve belgeleri üzerindeyapılan incelemede, edinilen 1.115.393,00 TL taşınmaz mal ve 182.899,84 TLtaşınır malın Kanun’a uygun olarak edinildiği sonucuna ulaşılmıştır.
IV. SONUÇ
Saadet Partisinin 2014 yılı kesin hesabının incelenmesisonucunda;
Partinin 2014 yılı kesin hesabında gösterilen5.493.936,97 TL gelir ve 5.740.885,89 TL giderin eldeki bilgi ve belgelere göredoğru, denk ve 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’na uygunolduğuna 6/9/2018 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Zühtü ARSLAN
Başkanvekili
Burhan ÜSTÜN
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Serruh KALELİ
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Muammer TOPAL
Üye
M. Emin KUZ
Üye
Hasan Tahsin GÖKCAN
Üye
Kadir ÖZKAYA
Üye
Rıdvan GÜLEÇ
Üye
Recai AKYEL
Üye
Yusuf Şevki HAKYEMEZ