ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı:2013/43 (Siyasi Parti Mali Denetimi)
Karar Sayısı:2014/93
Karar Günü:17.12.2014
R.G. Tarih-Sayı:30.01.2015-29252
I- MALİ DENETİMİNKONUSU
Saadet Partisi 2012yılı kesin hesabının incelenmesidir.
II- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca HaşimKILIÇ, Serruh KALELİ, Alparslan ALTAN, Serdar ÖZGÜLDÜR, Osman Alifeyyaz PAKSÜT,Zehra Ayla PERKTAŞ, Recep KÖMÜRCÜ, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, NuriNECİPOĞLU, Celal Mümtaz AKINCI, Erdal TERCAN, Muammer TOPAL, Zühtü ARSLAN ve M.Emin KUZ’un katılımlarıyla 11.2.2014 gününde yapılan ilk inceleme toplantısındaöncelikle suç duyurusunda bulunulup bulunulmayacağı sorunu görüşülmüştür.
2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 73. maddesininüçüncü fıkrasında “İller teşkilatından gönderilenler ve parti merkezine aitolan kesin hesapların, Merkez Karar ve Yönetim Kurulunca incelenerek kararabağlanacağı” öngörülmüş ve aynı Kanun’un 74. maddesinin ikinci fıkrasındada “Siyasi partilerin genel başkanları, karara bağlanarak birleştirilmişbulunan kesin hesap ile parti merkez ve bağlı ilçeleri de kapsayan illerteşkilatının kesin hesaplarının onaylı birer örneğini Haziran ayı sonuna kadarAnayasa Mahkemesine ve bilgi için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına vermekzorundadırlar. Bu belgelere, ilgili siyasi partinin aynı hesap dönemindeedindiği taşınmaz ve değeri yüz milyon lirayı aşan taşınır malların, menkulkıymetlerin ve her türlü hakların değerleri ile edinim tarihlerini veşekillerini de belirten listeleri eklenir.” denilerek il örgütlerindengönderilen kesin hesaplar ile Parti Genel Merkezine ilişkin kesin hesabınMerkez Karar ve Yönetim Kurulunca incelenerek karara bağlanacağını vebirleştirileceğini ve birleştirilmiş kesin hesap cetvellerinin AnayasaMahkemesine sunulacağı hükme bağlanmıştır.
Yargıtay CumhuriyetBaşsavcılığının 19.2.2013 gün ve C.02.0.CBS.0.01.02.04/218 sayılı yazılarınaekli listede Saadet Partisinin Genel Merkez dışında 81 il ve bağlı ilçedeörgütlendiği belirtilmesine rağmen, Parti tarafından 12 il ve bağlı ilçeörgütüne ilişkin 2012 yılı içerisinde her hangi bir gelir ve gideringerçekleşmediği ifade edilerek, bu illere ait 2012 yılı kesin hesaplarınıngönderilmediği tespit edilmiştir.
Siyasi partilerinfaaliyetlerini yürüttükleri genel merkez, il, ilçe ve belde başkanlıklarına aityerler partilerin kendilerine ait olabileceği gibi kiralık olarak dakullanılabilecektir. Şayet, parti yetkililerine ait veya bunların kendilerininkullandıkları yerlerde siyasi parti faaliyette bulunuyor ise bu takdirde kirasözleşmesi düzenlenerek isabet eden tutarın partiye bağış olarak kaydedilmesigerekir.
Ayrıca, partileringenel merkez, il, ilçe ve belde başkanlıklarının hayatın olağan akışı gereğikira, su, elektrik, posta, telefon, kırtasiye, tutulacak defterlerin satınalınması vb. bir takım genel yönetim giderlerini de yapması gerekir.
2820 sayılı Kanun’un69. maddesinde, bir siyasi partinin bütün gelirlerinin, o siyasi partinintüzelkişiliği adına elde edileceği; 70. maddesinde, siyasi partileringiderlerinin amaçlarına aykırı olamayacağı ve bir siyasi partinin bütüngiderlerinin, o siyasi parti tüzelkişiliği adına yapılacağı; 111. maddesininbirinci fıkrasının (c) bendinde de yapılan inceleme ve araştırmaları engelleyenve istenen bilgileri vermeyen parti sorumluları hakkında altı aydan bir yılakadar hapis ve altmış milyon liradan az olmamak üzere ağır para cezasıverileceği hüküm altına alınmıştır. Bu hükümlere göre, parti yetkilileriningenel yönetim giderlerini kendi imkânlarıyla karşılamaları mümkün değildir.Parti yetkililerinin, bu şekilde yapmış oldukları gider bedellerini partiyebağış geliri olarak kaydetmek suretiyle parti tüzelkişiliği adına hesaplaradâhil etmesi gerekir.
Yönetim giderlerininhesaplarda görülmemesi kayıt dışı gelir ve gider oluşturulmuş olduğunugöstermektedir. Bu durumda, 2820 sayılı Kanun’un 69. ve 70. maddelerine aykırıdavranılmış olmaktadır.
Mahkemeye bilgilerinistendiği şekliyle verilmemesi, hesap verilebilir şekilde kayıt ve belgedüzeninin oluşturulmaması, hesabın dışında gelir ve gider oluşturulması,inceleme ve araştırmayı engellemeye yönelik eylemler olduğundan dolayı 2820sayılı Kanun’un 111. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine istinadengerekli işlemlerin yapılmasını temin için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suçduyurusunda bulunulması gerekir.
Bu itibarla SaadetPartisinin 2012 yılı kesin hesabının incelenmesi sonucunda;
1- Genel Merkeze aitkesin hesapların sunulmasından dolayı işin esasının incelenmesine,
2- Esas incelemeninyapılabilmesi amacıyla Genel Merkez kesin hesabının dayanağını oluşturangelir-gider belgeleri ile bu belgelerin kaydedildiği defterleri SayıştayBaşkanlığına göndermesi için partiye bu kararın tebliğinden itibaren 30 günsüre verilmesine,
3- Anayasa Mahkemesineistenen bilgilerin istendiği şekliyle verilmemesi, hesap verilebilir şekildekayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması, hesabın dışında gelir ve gideryapılması, inceleme ve araştırmayı engellemeye yönelik eylemler olduğundan,Parti sorumluları hakkında 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin birincifıkrasının (c) bendi uyarınca yasal işlem yapılması için Ankara CumhuriyetBaşsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına,
OYBİRLİĞİYLEkarar verilmiştir.
III- ESASINİNCELENMESİ
Saadet Partisinin Anayasa Mahkemesine verdiği2012 yılı kesin hesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgelerüzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren ve Raportör Sadettin CEYHANtarafından heyete sunulan esas inceleme raporu, Anayasa ve 6216 sayılı AnayasaMahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820 sayılıKanun’un ilgili kuralları, bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleriokunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
Denetimin maddiöğelerini oluşturan defter ve belgelerde, Partinin 2012 yılı gelirleritoplamının 2.548.201,02 TL ve giderleri toplamının 2.799.102,20 TL olduğu,gelecek yıla devreden nakit tutarının ise 45.518,54 TL olduğu anlaşılmaktadır.
Parti 2012 yılı kesinhesabının gelir ve gider rakamlarının yukarıda açıklanan tutarlardan oluştuğu,bu hâliyle Partinin 2012 yılı kesin hesabının doğru, denk ve 2820 sayılıKanun’a uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
A- Gelirlerin İncelenmesi
1- Genel Merkez Gelirleri
Partinin Genel Merkez gelirleri toplamı 782.123,00 TLolup bunun 205.048,77 TL’si giriş aidatları ve üyelik aidatı gelirlerinden,714,00 TL’si bayrak, flama satış gelirlerinden, 6.200,00 TL’si parti malvarlığı gelirlerinden, 561.533,33 TL’si bağış ve yardımlardan, 29,52TL’si sairgelirlerden, 8.597,38 TL’si teşkilattan alınan yardımlardan oluşmaktadır.
Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve gelirbelgeleri üzerinde yapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı Kanun’a uygunolarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.
2- İl Örgütleri Gelirleri
Parti il örgütlerinin 2012 yılı gelirleri toplamı1.766.078,02 TL olup bunun813.239,58 TL’si giriş aidatları ve üyelik aidatıgelirlerinden, 730,00 TL’si bayrak, flama satış gelirlerinden, 10.995,00 TL’sisergi, konferans vb gelirlerinden, 885.067,47 TL’si bağış ve yardımlardan,12.501,06TL’si sair gelirlerden, 15.449,29 TL’si teşkilattan alınanyardımlardan, 28.095,62 TL’si genel merkezden alınan yardımlardan oluşmaktadır.
Parti il örgütlerinin defter kayıtları ve gelir belgeleriüzerinde yapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı Kanun’a uygun olaraksağlandığı sonucuna varılmıştır.
B- Giderlerin İncelenmesi
1- Genel Merkez Giderleri
Parti Genel Merkezinin 2012 yılı giderleri toplamı990.660,87 TL olup, bunun 234.506,03 TL’si büro genel giderlerinden, 408.080,24TL’si personel giderlerinden, 42.039,27 TL’si ulaşım giderlerinden, 133.481,71TL’si bayrak, flama, rozet giderlerinden, 80.000,00 TL’si konferans, sergi vb.giderlerinden, 210,00 TL’si basın yayın giderlerinden, 58.000,00 TL’si demirbaşeşya alım giderlerinden oluşmaktadır.
Parti Genel Merkezinin 2012 yılı defter kayıtları vegider belgeleri üzerinde yapılan incelemede giderlerin 2820 sayılı Kanun’auygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.
2- İl Örgütleri Giderleri
Saadet Partisinin il örgütlerinin 2012 yılı giderleritoplamı 1.808.441,33 TL olup bunun 1.303.942,21 TL’si büro genel giderlerinden,142.584,93 TL’si personel giderlerinden, 48.497,21 TL’si ulaşım giderlerinden,10.201,75 TL’si seçim ve propaganda giderlerinden, 16.931,70 TL’si bayrak,flama, rozet giderlerinden, 104.145,53 TL’si konferans, sergi vb.giderlerinden, 43.130,40 TL’si basın yayın giderlerinden, 3.608,36 TL’sidemirbaş eşya alım giderlerinden, 111.352,57 TL’si sair giderlerden, 15.449,29TL’si teşkilata verilen yardım giderlerinden, 8.597,38 TL’si genel merkezeverilen yardım giderlerinden oluşmaktadır.
Partinin il örgütlerinin 2012 yılı kesin hesapçizelgelerinin gider bölümü üzerinde yapılan incelemede, giderlerin 2820 sayılıKanun’a uygun olduğu görülmüştür.
C- Parti Mallarının İncelenmesi
Parti’nin 2012 yılı defter ve belgeleri üzerinde yapılanincelemede, parti genel merkezinin edinmiş olduğu 58.000,00 TL tutarındakitaşınmaz mal ile il örgütlerince edinilen toplam 3.608,36 TL değerindekitaşınır mal ve menkul kıymet ediniminin 2820 sayılı Kanun’a uygun olarakgerçekleştirildiği anlaşılmıştır.
IV- SONUÇ
Saadet Partisinin 2012 yılı kesin hesabının incelenmesisonucunda;
Partinin 2012 yılı kesin hesabında gösterilen 2.548.201,02 TL gelir ve 2.799.102,20TL giderin eldeki bilgi ve belgelere göre doğru, denk ve 2820 sayılı SiyasiPartiler Kanunu’na uygun olduğuna, 17.12.2014 gününde OYBİRLİĞİYLE kararverildi.
Başkanvekili
Serruh KALELİ
Başkanvekili
Alparslan ALTAN
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Burhan ÜSTÜN
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Erdal TERCAN
Üye
Muammer TOPAL
Üye
Zühtü ARSLAN
Üye
M. Emin KUZ
Üye
Hasan Tahsin GÖKCAN