ANAYASAMAHKEMESİ KARARI
EsasSayısı:2004/11 (Siyasî Parti Malî Denetimi)
KararSayısı:2006/44
KararGünü:09.06.2006
R.G.Tarih-Sayı:03.10.2006-26308
I- MALİ DENETİMİN KONUSU Saadet Partisi'nin 2003 yılı kesinhesabının incelenmesidir.
II- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 16.maddesi uyarınca, Haşim KILIÇ, Sacit ADALI, Fulya KANTARCIOĞLU, Tülay TUĞCU,Ahmet AKYALÇIN, Mehmet ERTEN, Mustafa YILDIRIM, Cafer ŞAT, A.Necmi ÖZLER, AliGÜZEL ve Serdar ÖZGÜLDÜR'ün katılımıyla 05.04.2005 gününde yapılan ilk incelemetoplantısında;
Saadet Partisi'nin 2004 yılıkesinhesabının incelenmesi sonucunda; 'Dosyada eksiklik bulunmadığından işinesasının incelenmesine oybirliğiyle' karar verilmiştir.
III- ESASIN İNCELENMESİ
Parti'nin Anayasa Mahkemesi'ne verdiği2003 yılı kesinhesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgelerüzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren esas inceleme raporu, Anayasa ve2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanunile 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun ilgili kuralları, bunlarıngerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:
Denetimin maddi öğelerini oluşturandefter ve belgelerde Saadet Partisi'nin Genel Merkezi ile il örgütlerinin 2003yılı gelirlerinin 2.562.154.701.764.- lira, giderlerinin 2.495.748.753.544.-lira ve 2004 yılına devreden nakit mevcudunun 66.405.948.220.-lira olduğu,gelir toplamı ile gider ve nakit devir rakamlarının toplamının birbirine denkolduğu görülmüştür.
A- Gelirlerin İncelenmesi
1- Genel Merkez Gelirleri
Parti Genel Merkezi gelirleri 944.669.609.039.-lira olarak gösterilmiştir.
Bunun 427.830.688.531.- lirası 2002yılından devreden gelir farkı, 489.380.000.000.- lirası bağış ve yardımlar,27.418.920.508.- lirası kredili mal alımları (ödenecek borçlar) ve 40.000.000.-lirası ise sair gelirlerden oluşmaktadır.
Genel Merkezin defter kayıtları ve gelirbelgeleri üzerinde yapılan incelemede, aşağıda belirtilenler dışındakigelirlerin 2820 sayılı Yasa'ya uygun olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.
2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun61-69. maddelerinde siyasî partilerin gelirleri belirtilmekte, siyasîpartilerin gelir kaynaklarından olan bağışların düzenlendiği 66. maddesininikinci fıkrasında, 'Yukarıdaki fıkranın dışında kalan gerçek ve tüzelkişilerinher birinin bir siyasî partiye aynı yıl içinde iki milyar liradan fazlakıymette ayni veya nakdi bağışta bulunması veya yayınları kullandırılmasıyasaktır'; 76. maddesinin birinci fıkrasında da 'Bu kanun hükümlerine aykırıolarak bağış kabul ettiği, mal veya gelir edindiği, Anayasa Mahkemesince tesbitedilen siyasî partilerin, bu yolla elde ettikleri gelirlerin tamamının,Kanun'da belirtilen miktarlardan fazla gelirlerle, taşınmaz malların kanunimiktarı geçen kısmının karşılığının Hazineye irat kaydedilmesine, taşınmazmalların ise Hazine adına tapuya tesciline karar verilir' denilmektedir.
2820 sayılı Yasa'nın 116. maddesininbirinci fıkrasında ise; 'Bu kanun hükümlerine aykırı olarak bağışta bulunankimse ve bağışı kabul eden parti sorumlusu, altı aydan bir yıla kadar hapiscezası ile cezalandırılır.' hükmü yer almaktadır.
2820 sayılı Yasa'nın Ek 6. maddesi hükmüuyarınca Kanun'un 66. maddesinde öngörülen bağış sınırının yeniden değerlemeoranında artırılması sonucu 2003 yılında uygulanacak olan bağış sınırı11.559.500.000.- lira olarak belirlenmiştir.
Ayrıntısı aşağıda gösterilen veParti'nin 2003 yılı bağış geliri olarak Genel Merkez kesinhesabında yer alantoplam 33.714.000.000.- liralık bağış gelirinin Kanun'un 66. maddesindeöngörülen bağış sınırlarını aştığı görülmüştür.
Bağış Yapanın
Bağış Makbuzunun
Bağışı Kabul Eden
2003 Yılında Yaptığı
Fazla (Sınırı Aşan)
Adı Soyadı
Tarihi
Nosu
Bağış Tutarı
Parti Sorumlusu ve Görevi
Toplam Bağış Tutarı
Bağış Tutarı
Oğuzhan ASİLTÜRK
16.07.2003
10567
2.000.000.000.-
Suat PAMUKÇU(Genel Sekreter)
12. 500.000.000.-
940. 500.000.-
27.05.2003
10531
2.000.000.000.-
Suat PAMUKÇU(Genel Sekreter)
31.10.2003
10666
5.000.000.000.-
Suat PAMUKÇU(Genel Sekreter)
19.11.2003
10678
3.500.000.000.-
Mustafa GEÇEN (Genel Muhasip)
Yasin HATİPOĞLU
27.06.2003
10552
12. 600.000.000.-
Suat PAMUKÇU(Genel Sekreter)
19. 400.000.000.-
7.840.500.000.-
24.11.2003
10680
6.800.000.000.-
Mustafa GEÇEN (Genel Muhasip)
Recai KUTAN
09.07.2003
10556
1.000.000.000.-
Suat PAMUKÇU(Genel Sekreter)
19. 660.000.000.-
8.100.500.000.-
31.12.2003
10706
2.000.000.000.-
Mustafa GEÇEN (Genel Muhasip)
01.10.2003
10654
5.000.000.000.-
Suat PAMUKÇU(Genel Sekreter)
01.11.2003
10667
4.000.000.000.-
Mustafa GEÇEN (Genel Muhasip)
01.12.2003
10681
5.660.000.000.-
Mustafa GEÇEN (Genel Muhasip)
10.03.2003
63994
2.000.000.000.-
Fikret ERÇOBAN (Genel Muhasip)
Turhan ALÇELİK
16.07.2003
10564
2.000.000.000.-
Suat PAMUKÇU(Genel Sekreter)
16. 000.000.000.-
4.440.500.000.-
27.05.2003
10538
14. 000.000.000.-
Suat PAMUKÇU(Genel Sekreter)
Suat PAMUKÇU
01.07.2003
10607
2.000.000.000.-
Suat PAMUKÇU(Genel Sekreter)
18. 000.000.000.-
6.440.500.000.-
08.04.2003
10504
2.000.000.000.-
Fikret ERÇOBAN (Genel Muhasip)
31.12.2003
10714
3.000.000.000.-
Mustafa GEÇEN (Genel Muhasip)
01.10.2003
10653
5.000.000.000.-
Suat PAMUKÇU(Genel Sekreter)
21.10.2003
10657
6.000.000.000.-
Suat PAMUKÇU(Genel Sekreter)
Lütfi ESENGÜL
25.08.2003
10541
2.000.000.000.-
Suat PAMUKÇU(Genel Sekreter)
12. 130.000.000.-
570. 500.000.-
31.12.2003
10708
2.800.000.000.-
Mustafa GEÇEN (Genel Muhasip)
01.11.2003
10668
2.250.000.000.-
Mustafa GEÇEN (Genel Muhasip)
01.12.2003
10682
3.080.000.000.-
Mustafa GEÇEN (Genel Muhasip)
10.03.2003
63995
2.000.000.000.-
Fikret ERÇOBAN (Genel Muhasip)
T. Rıza GÜNERİ
26.08.2003
10549
2.000.000.000.-
Suat PAMUKÇU(Genel Sekreter)
15. 500.000.000.-
3.940.500.000.-
31.12.2003
10711
3.000.000.000.-
Mustafa GEÇEN (Genel Muhasip)
05.11.2003
10669
8.500.000.000.-
Mustafa GEÇEN (Genel Muhasip)
03.04.2003
63998
2.000.000.000.-
Fikret ERÇOBAN (Genel Muhasip)
Ahmet SÜNNETÇİOĞLU
17.09.2003
10701
3.500.000.000.-
Mustafa GEÇEN (Genel Muhasip)
13. 000.000.000.-
1.440.500.000.-
31.12.2003
10707
3.000.000.000.-
Mustafa GEÇEN (Genel Muhasip)
03.10.2003
10655
2.000.000.000.-
Suat PAMUKÇU(Genel Sekreter)
01.09.2003
10615
2.500.000.000.-
Suat PAMUKÇU(Genel Sekreter)
10.03.2003
63997
2.000.000.000.-
Fikret ERÇOBAN (Genel Muhasip)
TOPLAM
33. 714.000.000.-
a) Bu durumda; Parti GenelMerkezi'nce 2820 sayılı Yasa'nın 66. maddesine aykırı olarak elde edilen toplam33.714.000.000.- lira tutarındaki bağış geliri karşılığı malvarlığının aynıYasa'nın 76. maddesi gereğince Hazine'ye gelir kaydedilmesi,
b) 2820 sayılı Yasa'nın 116. maddesigereğince, Yasa'ya aykırı olarak bağışta bulunan kimseler ile bağışı kabul edenparti sorumluları hakkında gerekli yasal işlemlerin yapılabilmesi içinCumhuriyet Başsavcılığı'na suç duyurusunda bulunulması,
gerektiği sonucuna varılmıştır.
2- İl Örgütleri Gelirleri
Parti'nin il örgütleri gelirleri 1.617.485.092.725.-lira olarak gösterilmiştir.
Bunun 260.564.866.370.- lirası 2002yılından devreden gelir farkı, 284.237.826.988.- lirası üye aidatları,2.550.600.000.- lirası aday özel aidatları, 497.585.969.- lirası bayrak, flama,rozet satış geliri, 850.410.771.572.- lirası bağış ve yardımlar,6.381.661.589.- lirası sair gelirler, 60.737.050.000.- lirası teşkilatlardanalınan nakitler ve 152.104.730.237.- lirası ise kredili mal alımları (ödenecekborçlardan) oluşmaktadır.
İl örgütlerinin kesinhesapçizelgelerinin gelir bölümü üzerinde yapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılıYasa'ya uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
B- Giderlerin İncelenmesi1- Genel Merkez Giderleri
Parti Genel Merkezi giderleri944.669.609.039.- lira olarak gösterilmiştir.
Bunun 290.618.118.896.- lirası bürogenel giderleri, 283.067.081.497.- lirası personel giderleri, 130.876.770.000.-lirası seyahat giderleri, 1.715.413.120.- lirası bayrak, flama, rozetgiderleri, 182.000.700.000.- lirası seçim ve propaganda giderleri,35.050.169.670.- lirası konferans, sergi v.b. faaliyet giderleri,15.529.566.667.- lirası basın yayın giderleri, 439.030.800.- lirası demirbaşeşya alım giderleri ve 5.372.758.389.- lirası ise sair giderlerdenoluşmaktadır.
Genel Merkezin defterkayıtları ve gider belgeleri üzerinde yapılan incelemede, aşağıda belirtilenlerdışındaki giderlerin 2820 sayılı Yasa'ya uygun olarak gerçekleştirildiğisonucuna varılmıştır.
2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun70. maddesinde 'Bir siyasî partinin bütün giderleri, o siyasî partitüzelkişiliği adına yapılır.' denilmektedir.
Buna karşın Recai KUTAN adına düzenlenenve adres olarak ta 'T.B.M.M. lojmanları B-2 No:64 Oranşehri - ANKARA'gösterilen 23.7.2003 tarihli ve 49291 nolu 94.400.000.- liralık faturanın partigenel merkez gideri olarak gösterildiği ve parti hesaplarına gider kaydedildiğigörülmüştür.
Söz konusu fatura karşılığı yapılan vegazete alımına yönelik olan bu giderin, parti tüzelkişiliği adına yapılan birgider olarak kabul edilmesi mümkün değildir.
Faturanın
Muhasebe Kaydının
Düzenleyen
Tarihi
No. su
Tarihi
No. su
Ödeme Tutarı
Keçecioğulları Gıda Pazarlama
Ltd. Şirketi
23.07.2003
49291
25.07.2003
55
94. 400.000.-
Bu itibarla; 2820 sayılı Yasa'nın 70.maddesine aykırı olarak kişi adına düzenlenmiş belgelerle yapılan 94.400.000.-liralık gider karşılığı malvarlığının, aynı Yasa'nın 75. ve 76. maddeleri gereğinceHazine'ye gelir kaydedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
2- İl Örgütleri Giderleri
Parti il örgütlerinin giderleri1.551.079.144.505.- lira olarak gösterilmiştir.
Bunun 100.156.067.814.- lirası geçendönemden devreden giderler, 907.107.685.240.- lirası büro genel giderleri,81.468.057.617.- lirası personel giderleri, 120.649.995.770.- lirası seyahatgiderleri, 13.636.090.072.- lirası bayrak, flama, rozet giderleri,99.820.801.787.- lirası seçim ve propaganda giderleri, 49.136.651.120.- lirasıkonferans, sergi v.b. faaliyet giderleri, 24.217.592.776.- lirası basın yayıngiderleri, 1.072.540.000.- lirası demirbaş eşya alım giderleri,93.076.612.309.- lirası sair giderler ve 60.737.050.000.- lirası teşkilatlaraverilen nakit yardımlarından oluşmaktadır.
Parti'nin il örgütlerinin 2003 yılıgelir ve giderleri arasındaki 66.405.948.220.- lira fark nakit mevcudu olarak2004 yılına devretmiştir.
İl örgütleri kesinhesap çizelgeleriningider bölümleri üzerinde yapılan incelemede, giderlerin 2820 sayılı Yasa'yauygun olduğu sonucuna varılmıştır.
C- Parti Malları
Saadet Partisi'nin 2003 yılı defter vebelgeleri üzerinde yapılan incelemede;
Parti'nin 2003 yılında herhangi birtaşınmaz mal ediniminin olmadığı, ancak 16.9.2003 tarihinde Genel Merkezihtiyacı için 439.030.800.- lira değerinde satınalma suretiyle bir adetbilgisayar yazıcısı edinildiği anlaşılmaktadır.
Parti'nin 2003 yılı kesinhesabının veeklerinin incelenmesinde Genel Merkez ihtiyacı için satınalma suretiyle eldeedilen bir adet bilgisayar yazıcısının 2820 sayılı Yasa'ya uygun olaraksağlandığı sonucuna varılmıştır.
IV- SONUÇ
Saadet Partisi'nin 2003 yılıkesinhesabının incelenmesi sonucunda;
1- Saadet Partisi'nin 2003 yılıkesinhesabında gösterilen 2.528.440.701.764.- lira gelir ve 2.495.654.353.544.-lira gider ile 66.405.948.220.- lira nakit devrinin eldeki bilgi ve belgeleregöre doğru, denk ve 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'na uygun olduğuna,
2- Parti Genel Merkezi'nce 2820 sayılıKanun'un 66. maddesine aykırı olarak elde edilen toplam 33.714.000.000.- liratutarındaki bağış geliri karşılığı malvarlığının aynı Kanun'un 76. maddesigereğince Hazine'ye gelir kaydedilmesine,
3- Parti Genel Merkezi'nce 2820 sayılıKanun'un 70. maddesine aykırı olarak kişi adına düzenlenmiş belgelerle yapılan94.400.000.- lira gider karşılığı malvarlığının aynı Kanun'un 75. ve 76.maddesi gereğince Hazine'ye gelir kaydedilmesine,
4- 2820 sayılı Kanun'un 116. maddesineaykırı olarak bağışta bulunanlar ile bağışı kabul eden parti sorumlularıhakkında gerekli yasal işlemlerin yapılabilmesi için Yargıtay CumhuriyetBaşsavcılığı'na suç duyurusunda bulunulmasına,
9.6.2006 gününde OYBİRLİĞİYLE kararverildi.
Başkan
Tülay TUĞCU
Başkanvekili
Haşim KILIÇ
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Ahmet AKYALÇIN
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
Mustafa YILDIRIM
Üye
A. Necmi ÖZLER
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Şevket APALAK
Üye
Serruh KALELİ
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT