Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.2013/2, K.2015/44 Sayılı Karar - 01/07/2015

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı:2013/2 (SiyasiParti Mali Denetimi)

Karar Sayısı:2015/44

Karar Tarihi:1.7.2015

R.G.Tarih-Sayı:12.11.2015-29530

I- MALİ DENETİMİN KONUSU

Sosyal Demokrat Parti 2012 yılı kesin hesabınınincelenmesidir.

II- İLK İNCELEME

1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün 51. maddesi uyarıncaHaşim KILIÇ, Serruh KALELİ, Alparslan ALTAN, Serdar ÖZGÜLDÜR, Osman AlifeyyazPAKSÜT, Zehra Ayla PERKTAŞ, Recep KÖMÜRCÜ, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, NuriNECİPOĞLU, Celal Mümtaz AKINCI, Erdal TERCAN, Muammer TOPAL, Zühtü ARSLAN ve M.Emin KUZ’un katılımlarıyla 11.2.2014 tarihinde yapılan ilk incelemetoplantısında öncelikle suç duyurusunda bulunulup bulunulmayacağı sorunugörüşülmüştür.

2. 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 73. maddesininüçüncü fıkrasında “İller teşkilatından gönderilenler ve parti merkezine aitolan kesin hesapların, Merkez Karar ve Yönetim Kurulunca incelenerek kararabağlanacağı” öngörülmüş ve aynı Kanun’un 74. maddesinin ikinci fıkrasındada “siyasi partilerin genel başkanları, karara bağlanarak birleştirilmişbulunan kesin hesap ile parti merkez ve bağlı ilçeleri de kapsayan illerteşkilatının kesin hesaplarının onaylı birer örneğini Haziran ayı sonuna kadarAnayasa Mahkemesine ve bilgi için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına vermekzorundadırlar. Bu belgelere, ilgili siyasi partinin aynı hesap dönemindeedindiği taşınmaz ve değeri yüz milyon lirayı aşan taşınır malların, menkulkıymetlerin ve her türlü hakların değerleri ile edinim tarihlerini ve şekillerinide belirten listeleri eklenir.” denilerek il örgütlerinden gönderilen kesinhesaplar ile parti genel merkezine ilişkin kesin hesabın merkez karar veyönetim kurulunca incelenerek karara bağlanacağı ve birleştirileceği,birleştirilmiş kesin hesap cetvellerinin Anayasa Mahkemesine sunulacağı hükmebağlanmıştır.

3. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 19.2.2013 tarih veC.02.0.CBS.0.01.02. 04/218 sayılı yazılarına ekli listede Sosyal DemokratPartinin Genel Merkez dışında 5 il ve bağlı ilçede örgütlendiği belirtilmesinerağmen, parti tarafından genel merkeze ait kesin hesaplar gönderilmiş, fakat ilve bağlı ilçe örgütlerine ilişkin 2012 yılı kesin hesapları gönderilmemiş,Sayıştay Başkanlığı tarafından kesin hesapların tamamlanması için Partiyegönderilen 30.10.2013 gün ve 25. Denetim Grubu/3963/2013-93-52690 sayılı yazıyada cevap verilmemiştir.

4. Siyasi partilerin faaliyetlerini yürüttükleri genelmerkez, il, ilçe ve belde başkanlıklarına ait yerler partilerin kendilerine aitolabileceği gibi kiralık olarak da kullanılabilecektir. Şayet, partiyetkililerine ait veya bunların kendilerinin kullandıkları yerlerde siyasiparti faaliyette bulunuyor ise bu takdirde kira sözleşmesi düzenlenerek isabeteden tutarın partiye bağış olarak kaydedilmesi gerekir.

5. Ayrıca, partilerin genel merkez, il, ilçe ve beldebaşkanlıklarının hayatın olağan akışı gereği kira, su, elektrik, posta,telefon, kırtasiye, tutulacak defterlerin satın alınması vb. bir takım genelyönetim giderlerini de yapması gerekir.

6. 2820 sayılı Kanun’un 69. maddesinde, bir siyasipartinin bütün gelirlerinin, o siyasi partinin tüzelkişiliği adına eldeedileceği; 70. maddesinde, siyasi partilerin giderlerinin amaçlarına aykırıolamayacağı ve bir siyasi partinin bütün giderlerinin, o siyasi parti tüzelkişiliğiadına yapılacağı; 75. maddesinde, Anayasa Mahkemesinin kesin hesaplara aitbilgilerin belgelendirilmesini siyasi partilerden her zaman isteyebileceği vedenetimini evrak üzerinde yapacağı, denetim sonunda da o siyasi partinin gelirve giderlerinin doğruluğuna ve kanuna uygunluğuna veya kanuna uygun olmayangelirler ile giderler dolayısıyla da bunların Hazineye gelir kaydedilmesinekarar vereceği; 111. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde de yapılaninceleme ve araştırmaları engelleyen ve istenen bilgileri vermeyen partisorumluları hakkında altı aydan bir yıla kadar hapis ve altmış milyon liradanaz olmamak üzere ağır para cezası verileceği hüküm altına alınmıştır. Buhükümlere göre, parti yetkililerinin genel yönetim giderlerini kendi imkânlarıylakarşılamaları mümkün değildir.

7. Yönetim giderlerinin hesaplarda görülmemesi kayıt dışıgelir ve gider oluşturulmuş olduğunu göstermektedir. Bu durumda, 2820 sayılıKanun’un 69. ve 70. maddelerine aykırı davranılmış olmaktadır.

8. Mahkemeye bilgilerin istendiği şekliyle verilmemesi,hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması, hesabındışında gelir ve gider oluşturulması, inceleme ve araştırmayı engellemeyeyönelik eylemler olduğu ve Sayıştay Başkanlığının resmi yazısına cevapverilmediğinden 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin (c) fıkrasına istinadengerekli işlemlerin yapılmasını temin için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suçduyurusunda bulunulması gerekir.

9. Bu itibarla, Sosyal Demokrat Partinin 2012 yılı kesinhesabının incelenmesi sonucunda;

1- Genel Merkeze ait kesin hesaplarınsunulmasından dolayı işin esasının incelenmesine;

2- Esas incelemenin yapılabilmesi amacıyla Genel Merkezkesin hesabının dayanağını oluşturan gelir-gider belgeleri ile bu belgelerinkaydedildiği defterleri Sayıştay Başkanlığına göndermesi için Partiye bukararın tebliğinden itibaren 30 gün süre verilmesine,

3- Anayasa Mahkemesine istenen bilgilerin istendiğişekliyle verilmemesi, hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzenininoluşturulmaması, hesabın dışında gelir ve gider yapılması, inceleme vearaştırmayı engellemeye yönelik eylemler olduğundan, Parti sorumluları hakkında2820 sayılı Kanun’un 75. maddesi ve 111. maddesinin birinci fıkrasının (c)bendi uyarınca yasal işlem yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suçduyurusunda bulunulmasına OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

III- ESASIN İNCELENMESİ

10. Sosyal Demokrat Partinin, Anayasa Mahkemesine verdiği2012 yılı kesin hesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgelerüzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren ve Raportör Sadettin CEYHANtarafından heyete sunulan esas inceleme raporu, Anayasa ve 6216 sayılı AnayasaMahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820 sayılı SiyasiPartiler Kanunu’nun ilgili kuralları, bunların gerekçeleri ve diğer yasamabelgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

11. Denetimin maddi öğelerini oluşturan defter vebelgelerde Partinin 2012 yılı gelirlerinin 75.488,53 TL, yılsonu borçlartoplamının 7.996,97 TL, giderler toplamının 81.135,96 TL, gelecek yıla devredennakit tutarının 2.349,54 TL olduğu anlaşılmaktadır.

12. Partinin 2012 yılı kesin hesabının gelir ve giderrakamlarının yukarıda açıklanan tutarlardan oluştuğu, bu haliyle 2012 yılıkesin hesabının doğru, denk ve 2820 sayılı Kanun’a uygun olduğu sonucunavarılmıştır.

A- Gelirlerinİncelenmesi

Genel Merkez Gelirleri

13. Partinin Genel Merkez gelirleri toplamı 75.488,53 TLolup, bunun 10.966,00 TL’si aidatlardan, 62.928,75 TL’si bağışlardan, 1.593,78TL’si geçmiş yıl gelirlerinden oluşmaktadır. Geçen yıldan devreden nakit tutarı1.593,78 TL, yılsonu borç toplamı ise 7.996,97 TL’dir.

14. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve gelirbelgeleri üzerinde yapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı Kanun’a uygunolarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.

B- Giderlerin İncelenmesi

Genel Merkez Giderleri

15. Partinin Genel Merkez giderleri toplamı 81.135,96 TLolup, bunun 33.043,77 TL’si personel giderlerinden, 7.103,60 TL’si temsil veağırlama giderlerinden, 1.064,48 TL’si kırtasiye ve büro giderlerinden,3.985,82 TL’si haberleşme giderlerinden, 1.056,20 TL’si taşıma giderlerinden,21.838,75 TL’si kira giderlerinden, 3.768,68 TL’si bakım, onarım giderlerinden,1.750,92 TL’si ısınma, aydınlatma ve temizlik giderlerinden, 761,21 TL’sivergi, sigorta, noter giderlerinden, 1.261,06 TL’si finansman giderlerinden,1.233,60 TL’si yiyecek-içecek giderlerinden, 352,87 TL’si su giderlerinden,3.915,00 TL’si bina aidat giderlerinden oluşmaktadır. Gelecek yıla devredennakit tutarı ise 2.349,54 TL’dir.

16. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve giderbelgeleri üzerinde yapılan incelemede, giderlerin 2820 sayılı Kanun’a uygunolarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.

C- Parti Malları

17. Partinin 2012 yılı defter ve belgeleri üzerindeyapılan incelemede, herhangi bir taşınmaz mal ve değeri 100 TL’yi aşan taşınırmal ve menkul kıymet ediniminin olmadığı anlaşılmıştır.

IV- SONUÇ

Sosyal Demokrat Partinin 2012 yılı kesin hesabınınincelenmesi sonucunda;

Partinin 2012 yılı kesin hesabında gösterilen 75.488,53TL gelir ve 81.135,96 TL giderin eldeki bilgi ve belgelere göre doğru, denk ve2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’na uygun olduğuna, 1.7.2015 tarihinde OYBİRLİĞİYLEkarar verildi.