Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.1994/10, K.1998/23 Sayılı Karar - 07/05/1998

 ANAYASAMAHKEMESİ KARARI

EsasSayısı:1994/10 (Siyasî Parti Malî Denetimi)

KararSayısı:1998/23

KararGünü:7.5.1998

R.G.Tarih-Sayı:15.06.1998-23373

I- MALİ DENETİMİN KONUSU

Sosyaldemokrat Halkçı Parti Genel Merkeziile ilçe örgütlerini de kapsayan 76 il örgütünün 1993 yılı kesinhesabınınincelenmesidir.

II- İLK İNCELEME

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 16. maddesiuyarınca; Yekta Güngör ÖZDEN, Güven DİNÇER, İhsan PEKEL, Selçuk TÜZÜN, Ahmet N.SEZER, Haşim KILIÇ, Yalçın ACARGÜN, Mustafa BUMİN, Sacit ADALI, Ali HÜNER ve LütfiF. TUNCEL'in katılmalarıyla 1.11.1994 gününde yapılan ilk inceleme toplantısında:'Dosyada eksiklik bulunmadığından kesinhesabın esastan incelenmesine oybirliğiyle'

karar verilmiştir.

III- ESASIN İNCELENMESİ

Parti'nin Anayasa Mahkemesi'ne verdiği1993 yılı kesinhesap çizelgeleri ile muhasebe defterleri, gelir ve gider belgeleriüzerinde yapılan karşılaştırma ve inceleme sonuçlarını içeren esas inceleme raporu,Anayasa ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama UsulleriHakkında Yasa ile 2820 sayılı Siyasî Partiler Yasası'nın ilgili kuralları,bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü :

Denetimin maddî ögelerini oluşturandefter ve belgelerde Sosyaldemokrat Halkçı Parti'nin 1993 yılı içindeki gelir vegiderleri birbirine denk biçimde Genel Merkez'in gelir ve giderleri61.729.717.321.- lira, 76 il örgütünün gelir ve giderleri 48.966.172.688.- liraolmak üzere toplam 110.482.006.154.- lira olarak gösterilmiştir.

A- Gelirlerin İncelenmesi

1- Genel Merkez Gelirleri

Parti Genel Merkezi'nin 1993 yılı içindekigelirleri 61.729.717.321.- lira olarak gösterilmiştir.

Bunun; 20.232.205.665.- lirasının varlıkhesabının müspet farkından, 28.504.176.000.- lirasının devlet yardımından,306.279.975.- lirasının yapılan etkinliklerden, 50.879.700.- lirasının satışlardan,1.136.361.200.- lirasının bağışlardan, 9.833.179.934.- lirasının banka mevduatfaizinden, 1.666.634.847.- lirasının borçlanmadan sağlandığı anlaşılmıştır.

Genel Merkez'in muhasebe defterkayıtları ve gelir belgeleri üzerinde yapılan incelemede, gelirlerin 2820sayılı Yasa'nın 61-69. madde hükümlerine uygun olarak sağlandığı sonucunavarılmıştır.

2- İl Örgütleri Gelirleri

Parti'nin örgütü bulunduğu 76 ilörgütünce sağlanan gelirler 48.752.288.833.- lira olarak gösterilmiştir.

Bunun; 4.966.172.688.- lirasınınaidatlardan, 905.976.143- lirasının çeşitli satışlardan, 13.390.145.209.-lirasının çeşitli etkinliklerden, 19.676.596.552.- lirasının bağışlardan,2.460.269.390.- lirasının genel merkezden illere ve ilden ilçelere yapılan yardımlardan,6.317.840.288.- lirasının borçlanmadan 283.909.163.- lirasının banka mevduatfaizlerinden, 751.379.400.- lirasının da varlık hesabının müspet farkından sağlandığıanlaşılmıştır.

Parti il örgütleri kesinhesapçizelgelerinin gelir bölümleri üzerinde yapılan incelemede sözü edilen gelirlerin2820 sayılı Siyasî Partiler Yasası'nın 61. maddesinde belirtilen kaynaklardansağlandığı, Merkez Karar ve Yönetim Kurulu kararıyla doğruluğunun onaylandığı görülerekbunların Yasa'ya uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

B- Giderlerin İncelenmesi

1- Genel Merkez Giderleri

Parti Genel Merkezi'nin 1993 yılı içindekigiderleri 60.721.522.117.- lira olarak gösterilmiştir.

Bunun; 11.987.476.601.- lirasının personelgiderlerine, 7.235.707.621.- lirasının yönetim giderlerine, 10.374.927.860.-lirasının seçim, tanıtma ve propaganda giderlerine, 1.157.503.447.- lirasının avansmahiyetindeki giderlere, 2.254.222.700.- lirasının illere yapılan yardım giderlerine,27.711.683.888.- lirasının demirbaş alım giderlerine, yapıldığı anlaşılmıştır.

Parti Genel Merkezi'nin geliri ile gideriarasındaki 1.008.195.204.- liralık müspet farkın gelecek yıla devir edildiğigörülmüştür.

Genel Merkez'in muhasebe defterkayıtları ve gider belgeleri üzerinde yapılan incelemede, aşağıda belirtilenlerdışındaki giderlerin 2820 sayılı Siyasî Partiler Yasası'na uygun olarakyapıldığı sonucuna varılmıştır.

Parti Genel Merkez giderlerinden(36.398.000 + 16.290.000=) 52.688.000.- liralık bölümünün Yasa'ya uygun olma niteliğinitaşımadığı görülmüştür. Şöyleki;

1- Aşağıda yevmiye tarih ve nosu belirtilenmuhasebe fişlerine bağlı belgelerin incelenmesinde Parti adına yapılan kimiharcamaların fatura veya benzeri belgeye bağlanmadığı görülmüştür.

2820 sayılı Yasa'nın 70. maddesinin ikincifıkrasında 'Beşbin liraya kadar harcamaların makbuz veya fatura gibi bir belgeile tevsik edilmesi zorunlu değildir.' hükmünden, bu miktarı geçen harcamalarınfatura veya benzeri bir belge ile tevsikinin zorunlu olduğu anlaşılmaktadır.

Belgeye bağlanmayan, toplam 36.398.000.-liralık harcamanın 820 sayılı Yasa'nın 76/4. maddesi gereğince Hazine'ye gelirazılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

2- Aşağıda yevmiye tarih ve nosu yazılımuhasebe fişlerine ekli belgelerin incelenmesinde toplam 16.290.000.- liralıkharcamaya ilişkin faturanın aslı yerine, fotokopisinin muhasebe fişineeklendiği görülmüştür.

Yasa gereği fatura aslının resmî kuruluşlarıncaalıkonulmasının zorunlu olması halinde faturanın fotokopisi; tevsik belgesi olarakkabul edilmekte bunun dışındaki durumlarda ise kabul edilmemektedir.

Bu nedenle, 16.290.000.- liralık gidertutarının 2820 sayılı Yasa'nın 76/4. maddesi gereğince Hazine'ye irat kaydedilmesigerektiği sonucuna varılmıştır.

2- İl Örgütleri Giderleri

Parti'nin örgütü bulunduğu 76 il örgütünün1993 yılı içindeki giderleri 40.045.586.644.- lira olarak gösterilmiştir.

Bunun; 5.867.951.993.- lirasının personelgiderlerine, 19.887.054.297.- lirasının yönetim giderlerine, 904.825.000.-lirasının illerden Genel Merkez'e veya illerden ilçelere yapılan yardım giderlerine,7.291.001.893.- lirasının demirbaş alımına, 10.986.098.882.- lirasının seçim,tanıtma ve propaganda giderlerine, 1.108.654.579.- lirasının avansmahiyetindeki giderlere, yapıldığı anlaşılmıştır.

İl örgütlerinin geliri ile gideriarasındaki 2.706.702.189.- liralık müspet farkın gelecek yıla devir edildiği görülmüştür.

İl örgütleri kesinhesap çizelgelerigider bölümleri üzerinde yapılan incelemede, giderlerin Merkez Karar ve YönetimKurulu kararıyla doğruluğunun onaylandığı görülerek bunların 2820 sayılıYasa'ya uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

IV- SONUÇ

Sosyaldemokrat Halkçı Parti'nin 1993 yılıhesabının incelenmesi sonucunda;

1- Parti'nin kesinhesabında gösterilen 110.482.006.154.-lira geliri ile 106.714.420.761.- liralık giderinin, eldeki bilgi ve belgelere göredoğru ve 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'na uygun olduğuna,

2- 2820 sayılı Siyasî PartilerKanunu'nun 70. maddesine aykırı olarak belgelendirilmeyen toplam 52.688.000.-liranın aynı Kanun'un 76. maddesi gereğince Hazine'ye gelir yazılmasına,7.5.1998 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.