Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.2013/71, K.2018/3 Sayılı Karar - 04/01/2018

 ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı:2013/71 (SiyasiParti Mali Denetimi)

Karar Sayısı:2018/3

Karar Tarihi:4.1.2018

R.G. Tarih- Sayı:13.3.2018 –30359

I. MALİ DENETİMİN KONUSU

Sosyalist Demokrasi Partisi 2012 yılı kesin hesabınınincelenmesidir.

II. İLK İNCELEME

1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca HaşimKILIÇ, Serruh KALELİ, Alparslan ALTAN, Serdar ÖZGÜLDÜR, Osman Alifeyyaz PAKSÜT,Zehra Ayla PERKTAŞ, Recep KÖMÜRCÜ, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, NuriNECİPOĞLU, Celal Mümtaz AKINCI, Erdal TERCAN, Muammer TOPAL, Zühtü ARSLAN ve M.Emin KUZ’un katılımlarıyla 11.2.2014 tarihinde yapılan ilk incelemetoplantısında öncelikle suç duyurusunda bulunulup bulunulmayacağı sorunugörüşülmüştür.

2. 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 73. maddesininüçüncü fıkrasında “…İller teşkilatından gönderilenler ve parti merkezine aitolan kesinhesapların, merkez karar ve yönetim kurulunca incelenerek kararabağlanır ve birleştirilir”, 74. maddesinin ikinci fıkrasında da “Siyasipartilerin genel başkanları, karara bağlanarak birleştirilmiş bulunan kesinhesap ile parti merkez ve bağlı ilçeleri de kapsayan iller teşkilatının kesinhesaplarının onaylı birer örneğini Haziran ayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesineve bilgi için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına vermek zorundadırlar. Bubelgelere, ilgili siyasi partinin aynı hesap döneminde edindiği taşınmaz vedeğeri yüz milyon lirayı aşan taşınır malların, menkul kıymetlerin ve her türlühakların değerleri ile edinim tarihlerini ve şekillerini de belirten listelerieklenir.” denilerek il örgütlerinden gönderilen kesin hesaplar ile PartiGenel Merkezine ilişkin kesin hesabın Merkez Karar ve Yönetim Kuruluncaincelenerek karara bağlanacağı ve birleştirileceği ve birleştirilmiş kesinhesap cetvellerinin Anayasa Mahkemesine sunulacağı hükme bağlanmıştır.

3. Sosyalist Demokrasi Partisi, birleşik kesin hesapcetvellerini 20.8.2013 tarihinde Anayasa Mahkemesine sunmuş, dolayısıyla 2820sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 74. maddesindeki “…Haziran ayı sonunakadar Anayasa Mahkemesine ve bilgi için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’navermek zorundadırlar.” amir hükmüne uymamıştır.

4. Diğer taraftan Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının19.2.2013 tarihli ve C.02.0.CBS.0.01.02.04/218 sayılı yazılarına ekli listedeSosyalist Demokrasi Partisinin Genel Merkez dışında 7 ilde örgütlendiğibelirtilmesine rağmen, Parti tarafından sadece genel merkez ve il örgütlerininbirleştirilmiş kesin hesaplarının gönderildiği, genel merkez ve söz konusu 7ile ilişkin 2012 yılı kesin hesaplarının, Parti genel sekreteri ve genelsaymanın imzasını taşıyan yıl sonu kasa mevcudunu gösteren kasa sayım tutanağı,banka hesaplarına ilişkin olarak banka yetkililerince onaylanmış mutabakatyazısının, Partinin 2012 yılında edindiği taşınmaz ve değeri yüz milyon lirayıaşan taşınır malların, menkul kıymetlerin ve her türlü hakların değerleriyleedinim tarihlerini ve şekillerini gösteren liste ile 2012 yılı kesinhesaplarının incelenip birleştirildiği ve onaylandığına ilişkin kararıngönderilmediği tespit edilmiştir.

5.2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 111. maddesininbirinci fıkrasının (b) bendinde, siyasi partilerin “74 üncü maddehükümlerine aykırı hareket eden sorumluları hakkında, üç aydan altı aya kadar hafifhapis ve onbeş milyon liradan otuz milyon liraya kadar hafif para cezası,” verileceğiöngörülmektedir.

6. 2820 sayılı Kanun’un 74. maddesi hükümlerine aykırıhareket eden parti sorumluları hakkında Kanun’un 111. maddesinin birincifıkrasının (b) bendi uyarınca gerekli işlemlerin yapılması için AnkaraCumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulması gerekir.

7. Bu itibarla Sosyalist Demokrasi Partisinin 2012 yılıkesin hesabının incelenmesi sonucunda;

- Birleştirilmiş kesin hesapların sunulmasından dolayıişin esasının incelenmesine,

- Esas incelemenin yapılabilmesi amacıyla Genel Merkezkesin hesabını ve dayanağını oluşturan gelir-gider belgeleri ile bu belgelerinkaydedildiği defterleri Sayıştay Başkanlığına göndermesi için Partiye bu kararıntebliğinden itibaren 30 gün süre verilmesine,

- Anayasa Mahkemesine, istenen bilgilerin istendiğisürede verilmemesi nedeniyle, Parti sorumluları hakkında 2820 sayılı Kanun’un111. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca yasal işlem yapılmasıiçin Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına,

- Genel Merkez ve il örgütlerine ait 2012 yılı kesinhesaplarının, Partinin 2012 yılında edindiği taşınmaz ve değeri yüz milyonlirayı aşan taşınır malların, menkul kıymetlerin ve her türlü haklarındeğerleriyle edinim tarihlerini ve şekillerini gösteren liste ile 2012 yılıkesin hesaplarının incelenip birleştirildiği ve onaylandığına ilişkin kararınolmaması nedeniyle 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 74. maddesi ve aynıKanun’un 111. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca yasal işlemyapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına OYBİRLİĞİYLEkarar verilmiştir.

 III. ESASIN İNCELENMESİ

8. Sosyalist Demokrasi Partisinin, Anayasa Mahkemesineverdiği 2012 yılı kesin hesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter vebelgeler üzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren ve Sayıştay Başkanlığıtarafından hazırlanıp Raportör Sadettin CEYHAN tarafından heyete sunulan esasinceleme raporu, Anayasa ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nunilgili kuralları, bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunupincelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

9. Denetimin maddi öğelerini oluşturan defter vebelgelerde Partinin 2012 yılı gelirlerinin 92.899,00 TL, giderler toplamının92.467,92 TL, gelecek yıla devreden nakit tutarının 8.726,83 TL olduğuanlaşılmaktadır.

10. Partinin 2012 yılı kesin hesabının gelir ve giderrakamlarının yukarıda açıklanan tutarlardan oluştuğu, bu haliyle 2012 yılıkesin hesabının doğru, denk ve 2820 sayılı Kanun’a uygun olduğu sonucunavarılmıştır.

A. Gelirlerinİncelenmesi

1. Genel Merkez Gelirleri

11. Partinin Genel Merkez gelirleri toplamı 1.500,00 TLolup bunun tamamı aidat gelirlerinden oluşmaktadır.

12. Parti, genel merkez gelirlerinin kaynağını tevsiketmemiştir.

13. 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun “Gelirlerinsağlanmasında usul” başlıklı 69. maddesinde: “Bir siyasi partinin bütüngelirleri, o siyasi partinin tüzelkişiliği adına elde edilir. Siyasi partileringenel merkezlerinin ve teşkilat kademelerinin gelirleri, parti merkez karar veyönetim kurulunca bastırılan makbuzlar karşılığında alınır. Bastırılan ve partiteşkilat kademelerine gönderilen gelir makbuzlarının seri ve sıra numaralarınaait kayıtlar parti genel merkezinde tutulur. Parti teşkilat kademelerialdıkları ve kullandıkları makbuzlar dolayısıyla parti merkez karar ve yönetimkuruluna karşı mali sorumluluk taşırlar. Sağlanan gelirin türü ve miktarıyla,gelirin sağlandığı kimsenin adı, soyadı ve adresi, makbuzu düzenleyenin sıfatı,adı, soyadı ve imzası, makbuzda ve dip koçanlarında yer alır. Makbuzların asılkısımlarıyla dip koçanlarında aynı sıra numarası bulunur. Makbuz dipkoçanlarının saklama süresi, Anayasa Mahkemesinin ilk inceleme kararının ilgilipartiye bildirilme tarihinden itibaren beş yıldır.”, 76. maddesinin üçüncüfıkrasında ise “Bu Kanunun 69 uncu maddesinde belirtilen esaslara aykırıolarak bir siyasi partinin tevsik edilmeyen kaynaklardan gelir sağladığıanlaşılırsa, Anayasa Mahkemesi kararıyla bu gelir Hazineye irat kaydedilir.”denilmektedir.

14. Bu hükümler uyarınca siyasi partiler elde etmişoldukları gelirleri ve bu gelirlerin kaynaklarını tevsik etmek zorundadırlar.Bu açıklamalar uyarınca belgelendirilmeyen 1.500 TL tutarında parti malvarlığının Hazineye irat kaydedilmesi gerekir.

15. Diğer taraftan 2820 sayılı Kanun’un 69. maddesinde, bir siyasi partininbütün gelirlerinin, o siyasi partinin tüzelkişiliği adına elde edileceği; 111.maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde de yapılan inceleme ve araştırmalarıengelleyen ve istenen bilgileri vermeyen parti sorumluları hakkında altı aydanbir yıla kadar hapis ve altmış milyon liradan az olmamak üzere ağır para cezasıverileceği hüküm altına alınmıştır. Bu hükümlere göre, parti yetkililerininelde edilen gelirlerin kaynaklarını belgelendirme zorunluluğu vardır.

16. Mahkemeye bilgilerin istendiği şekliyle verilmemesi,hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması, inceleme vearaştırmayı engellemeye yönelik eylemler olduğundan dolayı Parti sorumlularıhakkında 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendineistinaden gerekli işlemlerin yapılmasını temin için Ankara CumhuriyetBaşsavcılığına suç duyurusunda bulunulması gerekir.

2. İl Örgütleri Gelirleri

17. Partinin il örgütlerine ilişkin gelirler toplamı91.399,00 TL olup bunun 4.340,00 TL’si üye giriş aidatından, 54.170,00 TL’siüye yıllık aidatından, 29.219,00 TL’si bağış gelirlerinden, 70,00 TL’sifaaliyet gelirlerinden ve 3.600,00 TL’si yayın gelirlerinden oluşmaktadır.

18. Parti İl Örgütlerinin defter kayıtları ve giderbelgeleri üzerinde yapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı Kanun’a uygunolarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.

B. Giderlerin İncelenmesi

1. Genel Merkez Giderleri

19. Parti Genel Merkezinin 2012 yılında herhangi bir gideribulunmamaktadır.

20. Genel Merkezin gelecek yıla devreden nakit tutarı6.029,15 TL’dir.

2. İl Örgütleri Giderleri

21. Partinin il örgütlerine ilişkin giderler toplamı92.467,92 TL olup, bunun 200,00 TL’si basın yayın giderlerinden, 2.000,00 TL’sikırtasiye ve büro giderlerinden, 5.418,00 TL’si taşıma giderlerinden, 8.585,00TL’si tanıtım propaganda giderlerinden, 70.661,00 TL’si kira giderlerinden,4.075,00 TL’si ısınma, aydınlatma, temizlik giderlerinden, 1.500,00 TL’si genelmerkez giriş aidatı giderlerinden ve 28,92 TL’si teşkilata yardım giderlerindenoluşmaktadır.

22. Parti İl Örgütlerinin defter kayıtları ve giderbelgeleri üzerinde yapılan incelemede, giderlerin 2820 sayılı Kanun’a uygunolarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.

C. Parti Mallarının İncelenmesi

23. Partinin 2012 yılı defter ve belgeleri üzerindeyapılan incelemede, herhangi bir taşınır, taşınmaz mal ve menkul kıymetediniminin olmadığı anlaşılmıştır.

IV. SONUÇ

Sosyalist Demokrasi Partisinin 2012 yılı kesin hesabınınincelenmesi sonucunda;

1. 2820 sayılı Kanun hükümlerine uygun bir şekildebelgelendirilmeyen 1.500,00 TL karşılığı Parti mal varlığının, 2820 sayılıKanun’un 75. maddesi uyarınca Hazineye irat kaydedilmesine,

2. Partinin 2012 yılı kesin hesabında gösterilen92.899,00 TL gelir ve 92.467,92 TL giderin Hazineye irat kaydedilenler dışındakalan bölümünün eldeki bilgi ve belgelere göre doğru, denk ve 2820 sayılıSiyasi Partiler Kanunu’na uygun olduğuna,

3. Anayasa Mahkemesine istenen bilgilerin istendiğişekliyle verilmemesi, hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması,inceleme ve araştırmayı engellemeye yönelik eylemler olduğundan, Partisorumluları hakkında 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin birinci fıkrasının(c) bendi uyarınca yasal işlem yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığınasuç duyurusunda bulunulmasına,

4.1.2018 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.