Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.2015/44, K.2018/60 Sayılı Karar - 21/06/2018

 ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı:2015/44 (SiyasiParti Mali Denetimi)

Karar Sayısı:2018/60

Karar Tarihi:21/6/2018

R.G. Tarih – Sayı:29/11/2018– 30610

I. MALİ DENETİMİN KONUSU

Sosyalist Demokrasi Partisi 2014 yılı kesin hesabınınincelenmesidir.

II. İLK İNCELEME

1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca BurhanÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Serdar ÖZGÜLDÜR, Serruh KALELİ, Osman Alifeyyaz PAKSÜT,Alparslan ALTAN, Celal Mümtaz AKINCI, Erdal TERCAN, Muammer TOPAL, M. Emin KUZ,Hasan Tahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA ve Rıdvan GÜLEÇ’in katılımlarıyla 26/5/2016tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında;

2. Sosyalist Demokrasi Partisinin 2014 yılı kesinhesabının incelenmesi sonucunda;

- Dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasınınincelenmesine,

- Esas incelemenin yapılabilmesi amacıyla Genel Merkezkesin hesabının dayanağını oluşturan gelir-gider belgeleri ile bu belgelerinkaydedildiği defterleri Sayıştay Başkanlığına göndermesi için Partiye bu kararıntebliğinden itibaren 30 gün süre verilmesine,

OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

III. ESASIN İNCELENMESİ

3. Sosyalist Demokrasi Partisinin Anayasa Mahkemesineverdiği 2014 yılı kesin hesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter vebelgeler üzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren ve Sayıştay Başkanlığıtarafından hazırlanıp Raportör Sadettin CEYHAN tarafından Heyete sunulan esasinceleme raporu, Anayasa ve 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı AnayasaMahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 22/4/1983tarihli ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun ilgili kuralları, bunlarıngerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:

4. Parti Genel Merkezinin 2014 yılı muhasebe kayıtlarınıntutulduğu işletme hesabı defterinin aslı yerine fotokopisi gönderilmiş, fotokopiolan bu defter de 2820 sayılı Kanun’un 60. maddesi gereğince Seçim KuruluBaşkanı tarafından mühürlenip onaylanmamıştır.

5. 2820 sayılı Kanun’un 60. maddesinin altıncı fıkrasında“Bütün defterlerin sayfaları ve kaç sayfadan ibaret oldukları teşkilatınbulunduğu ilgili seçim kurulu başkanı tarafından mühürlenir ve tasdik edilir.”denilmek suretiyle Parti defterlerinin ilgili seçim kurulu başkanı tarafındanmühürlenip tasdik edilmesi gerektiği belirtilmiştir.

6. 2820 sayılı Kanun’un 113. maddesinde de “Bu Kanunun60ıncı maddesinde yazılı defter ve kayıtları tutmayanlar, altı aydan bir yıla,bu defter ve kayıtları tahrif veya yok edenler veya gizleyenler, bir yıldan üçyıla kadar hapis cezası ile cezalandırılırlar.” denilmiştir.

7. Bu nedenlerle defterlerin aslını göndermeyen Partisorumluları hakkında 2820 sayılı Kanun’un 60. ve 113. maddelerine istinadenAnkara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulması gerekir.

8. Denetimin maddi ögelerini oluşturan defter vebelgelerde Partinin 2014 yılı gelirlerinin 82.477,91 TL, giderler toplamının92.250,19 TL olduğu anlaşılmaktadır.

9. Partinin 2014 yılı kesin hesabının gelir ve giderrakamlarının yukarıda açıklanan tutarlardan oluştuğu; bu hâliyle 2014 yılıkesin hesabının doğru, denk ve 2820 sayılı Kanun’a uygun olduğu sonucunavarılmıştır.

A. Gelirlerinİncelenmesi

1. GenelMerkez Gelirleri

10. Partinin Genel Merkez gelirleri toplamı 900,00 TLolup bunun tamamı aidat gelirlerinden oluşmaktadır.

11. Parti Genel Merkezinin 2014 yılı defter kayıtları vegelir belgeleri üzerinde yapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı Kanun’un 61ila 69. maddelerine uygun olarak sağlanmadığı sonucuna varılmıştır.

Parti Genel Merkezinin 2014 yılı gelirini oluşturanAnkara il ve Mersin il teşkilatları tarafından ödenen ve aşağıda ayrıntısıgösterilen toplam 900,00 TL Genel Merkez giriş aidatı gelirlerinin belgelerigönderilmemiştir.

Partinin 23/10/2015 tarihinde kapatılmış olması nedeniyleParti yetkililerinden kimseye ulaşılamamış ve Partiye herhangi bir bildirimdebulunulamamıştır.

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün “Malî denetimdeesasın incelenmesi” başlıklı 52. maddesinin (2) numaralı bendinde işinesasına ilişkin incelemenin siyasi partilerin gelir ve giderlerinin doğru vekanuna uygun olup olmadığı yönlerinden yapılacağı, doğruluk incelemesinin kesinhesapların dayanağını oluşturan defter ve belgeler üzerinde yapılan incelemeyikapsayacağı, kanuna uygunluk incelemesinin ise gelirlerin ve giderlerin 2820sayılı Kanun’a uygun olarak yapılıp yapılmadığının tespitine yönelik olacağıifade edilmekte; (3) numaralı bendinde ise görevli denetçilerin partileringenel merkezleri ile incelenmesi öngörülen il teşkilatlarının partidefterlerinin, gelir ve gider kayıtları ile bunlara ilişkin belgeleriinceleyerek kesin hesaplarla karşılaştıracakları, gerektiğinde ilgili siyasipartilerin her kademedeki yetkililerinden bu konular hakkında doğrudan bilgiisteyebilecekleri, istenilen bilgilerle bunların dayanağını oluşturan evrak vebelgelerin geciktirilmeksizin verilmesinin zorunlu olduğu hükmü yer almaktadır.

2820 sayılı Kanun’un “Gelirlerin sağlanmasında usul”başlıklı 69. maddesinde “ Bir siyasi partinin bütün gelirleri, o siyasipartinin tüzelkişiliği adına elde edilir./ Siyasi partilerin genelmerkezlerinin ve teşkilat kademelerinin gelirleri, parti merkez karar veyönetim kurulunca bastırılan makbuzlar karşılığında alınır. Bastırılan ve partiteşkilat kademelerine gönderilen gelir makbuzlarının seri ve sıra numaralarınaait kayıtlar parti genel merkezinde tutulur. Parti teşkilat kademelerialdıkları ve kullandıkları makbuzlar dolayısıyla parti merkez karar ve yönetimkuruluna karşı mali sorumluluk taşırlar. / Sağlanan gelirin türü ve miktarıyla,gelirin sağlandığı kimsenin adı, soyadı ve adresi, makbuzu düzenleyenin sıfatı,adı, soyadı ve imzası, makbuzda ve dip koçanlarında yer alır. / Makbuzlarınasıl kısımlarıyla dip koçanlarında aynı sıra numarası bulunur. Makbuz dipkoçanlarının saklama süresi, Anayasa Mahkemesinin ilk inceleme kararının ilgilipartiye bildirilme tarihinden itibaren beş yıldır.” hükmü yer alırken 75.maddesinin dördüncü fıkrasında “Anayasa Mahkemesi denetimi sonunda, o siyasipartinin gelir ve giderlerinin doğruluğuna ve kanuna uygunluğuna veya kanunauygun olmayan gelirler ile giderler dolayısıyla da bunların Hazineye gelirkaydedilmesine karar verir.” ve 76. maddesinin üçüncü fıkrasında “BuKanun’un 69 uncu maddesinde belirtilen esaslara aykırı olarak bir siyasipartinin tevsik edilmeyen kaynaklardan gelir sağladığı anlaşılırsa, AnayasaMahkemesi kararıyla bu gelir Hazineye irat kaydedilir.” hükümleri yeralmaktadır.

Yukarıda anılan mevzuat hükümleri gereğince bir siyasipartinin bütün gelirleri o siyasi partinin tüzel kişiliği adına elde edilmesi,siyasi partilerin genel merkezlerinin ve teşkilat kademelerinin gelirlerinin partiMerkez Karar ve Yönetim Kurulunca bastırılan makbuzlar karşılığında alınmasıgerekmektedir. Bu sebeple belgelendirilmeyen toplam 900,00 TL parti gelirinin2820 sayılı Kanun’un 75. ve 76. maddeleri gereği Hazineye irat kaydedilmesigerekir.

2. İl Örgütleri Gelirleri

12. Parti il örgütlerinin gelirleri toplamı 81.577,91 TLolup bunun 1.780,00 TL’si üye giriş aidatından, 28.950,00 TL’si üye yıllıkaidatından, 47.060,00 TL’si bağış gelirlerinden, 3.787,91 TL’si ilçepaylarından oluşmaktadır.

13. İl örgütlerinin 2014 yılı kesin hesap çizelgeleriningelir bölümü üzerinde yapılan incelemede gelirlerin 2820 sayılı Kanun’a uygunolduğu sonucuna varılmıştır.

B. Giderlerin İncelenmesi

1. GenelMerkez Giderleri

14. Partinin Genel Merkez giderleri toplamı 10.801,91 TLolup bunun 360,00 TL’si basın yayın gideri, 889,66 TL’si taşıma gideri,8.400,00 TL’si kira gideri, 1.152,25 TL’si ısınma aydınlanma ve temizlikgiderlerinden oluşmaktadır.

15. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve giderbelgeleri üzerinde yapılan incelemede aşağıda belirtilenler dışındakigiderlerin 2820 sayılı Kanun’a uygun olarak gerçekleştirildiği sonucunavarılmıştır.

Sosyalist Demokrasi Partisi Genel Merkez 2014 yılı defterkayıtları ve gider belgeleri üzerinde yapılan incelemede aşağıda ayrıntısıbelirtilen harcamalara ilişkin belgelerin sunulmadığı görülmüştür.

Partinin 23/10/2015 tarihinde kapatılmış olması nedeniyleParti yetkililerinden kimseye ulaşılamamış ve Partiye herhangi bir bildirimdebulunulamamıştır.

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün “Malî denetimdeesasın incelenmesi” başlıklı 52. maddesinin (2) numaralı bendinde işinesasına ilişkin incelemenin siyasi partilerin gelir ve giderlerinin doğru vekanuna uygun olup olmadığı yönlerinden yapılacağı, doğruluk incelemesinin kesinhesapların dayanağını oluşturan defter ve belgeler üzerinde yapılan incelemeyikapsayacağı, kanuna uygunluk incelemesinin ise gelirlerin ve giderlerin 2820sayılı Kanun’a uygun olarak yapılıp yapılmadığının tespitine yönelik olacağıifade edilmekte; (3) numaralı bendinde ise görevli denetçilerin partilerin genelmerkezleri ile incelenmesi öngörülen il teşkilatlarının parti defterlerinin,gelir ve gider kayıtları ile bunlara ilişkin belgeleri inceleyerek kesinhesaplarla karşılaştıracakları, gerektiğinde ilgili siyasi partilerin herkademedeki yetkililerinden bu konular hakkında doğrudan bilgiisteyebilecekleri, istenilen bilgilerle bunların dayanağını oluşturan evrak vebelgelerin geciktirilmeksizin verilmesinin zorunlu olduğu hükmü yer almaktadır.

2820 sayılı Kanun’un 74. maddesinin altıncı fıkrasındaise “Siyasi partiler harcamalarınıfatura, fatura yerine geçen belgeler ile bu belgelerin temin edilmesinin mümkünolmadığı hallerde harcamanın doğruluğunu gösterecek muhtevaya sahip olmakşartıyla diğer belgelerle tevsik ederler. Ancak kaybolma, yırtılma ve yanma gibimücbir sebeplerle aslının temin edilmediği hallerde, fatura ve fatura yerinegeçen belgeler yerine bu belgeleri düzenleyenlerden alınacak tasdikli örneklerikullanılabilir.” denilmektedir.

Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri gereğince siyasipartilerin gelir ve giderlerinin esastan incelenmesi sırasında partidefterleri, gelir ve gider kayıtları ile bunlara ilişkin belgelerin kesinhesaplar ile uyumlu olması gerekmektedir. Siyasi partiler harcamalarını fatura,fatura yerine geçen belgeler ile bu belgelerin temin edilmesinin mümkünolmadığı hâllerde harcamanın doğruluğunu gösterecek muhtevaya sahip olmakşartıyla diğer belgelerle tevsik etmek zorundadırlar. Ayrıca kaybolma, yırtılmave yanma gibi mücbir sebeplerle aslının temin edilmediği hâllerde de fatura vefatura yerine geçen belgeler yerine bu belgeleri düzenleyenlerden alınacaktasdikli örneklerin kullanılması gerektiği ilgili Kanun maddesinde ifadeedilmiştir. Yapılan incelemede ise gider belgeler içinde toplam değeri9.743,35 TL olan harcamalara ait fatura, fatura yerine geçen belge veyaharcamanın doğruluğunu gösterecek muhtevaya sahip herhangi bir tevsik edicibelgenin bulunmadığı tespit edilmiştir.

Bu itibarla parti tarafından yapılan kanıtlayıcı herhangibir belgesi sunulmayan 9.743,35 TL tutarında parti mal varlığının 2820 sayılıKanun’un 75. maddesi hükmü uyarınca Hazineye irat kaydedilmesi gerekir.

2. İl Örgütleri Giderleri

16. Parti il örgütlerinin giderleri 81.448,28 TL olupbunun 1.595,00 TL’si basın yayın giderlerinden, 268,75 TL'si kırtasiye ve bürogiderlerinden, 4.229,59 TL'si taşıma giderlerinden, 5.000,00 TL'si tanıtımpropaganda giderlerinden, 62.947,78 TL'si kira giderlerinden, 2.910,25 TL'siısınma, aydınlatma, temizlik giderlerinden, 900,00 TL’si genel merkez girişaidatı giderlerinden, 4.596,91 TL’si teşkilata yardım giderlerindenoluşmaktadır.

17. İl örgütlerinin 2014 yılı kesin hesap çizelgeleriningider bölümü üzerinde yapılan incelemede giderlerin 2820 sayılı Kanun’a uygunolduğu sonucuna varılmıştır.

C. Parti Mallarının İncelenmesi

18. Partinin 2014 yılı defter ve belgeleri üzerindeyapılan incelemede herhangi bir taşınır, taşınmaz mal ve menkul kıymetediniminin olmadığı anlaşılmıştır.

IV. SONUÇ

Sosyalist Demokrasi Partisi 2014 yılı kesin hesabınınincelenmesi sonucunda;

A.Belgelendirilmeyen 9.743,35 TL gider ve 900,00 TL gelir olmak üzere toplam10.643,35 TL karşılığı parti mal varlığının 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılıSiyasi Patiler Kanunu’nun 75. ve 76. maddeleri uyarınca Hazineye iratkaydedilmesine,

B. Partinin 2014yılı kesin hesabında gösterilen 82.477,91 TL gelir ve 92.250,19 TL giderinHazineye irat kaydedilenler dışında kalan bölümünün eldeki bilgi ve belgeleregöre doğru, denk 2820 sayılı Kanun’a uygun olduğuna,

C. Partidefterinin aslını göndermeyen ve ilçe seçim kuruluna onaylatmayan partiyetkilileri hakkında 2820 sayılı Kanun’un 113. maddesine istinaden AnkaraCumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına,

21/6/2018 tarihinde OYBİRLİĞİYLE kararverildi.