Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.2011/53, K.2013/118 Sayılı Karar - 25/09/2013

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı:2011/53 (SiyasiParti Mali Denetimi)

Karar Sayısı:2013/118

Karar Günü:25.9.2013

R.GTarih-Sayı:14.12.2013-28851

I- MALİ DENETİMİN KONUSU

Sosyalist Demokrasi Partisinin 2010 yılı kesin hesabınınincelenmesidir.

II- İLK İNCELEME

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca SerruhKALELİ, Alparslan ALTAN, Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN, Serdar ÖZGÜLDÜR,Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Zehra Ayla PERKTAŞ, Recep KÖMÜRCÜ, Burhan ÜSTÜN, EnginYILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI, Erdal TERCAN,Muammer TOPAL ve Zühtü ARSLAN'ın katılımıyla 24.5.2012 gününde yapılan ilkinceleme toplantısında;

1- İşin esasının incelenmesine,

2- Genel Merkez kesin hesabının dayanağını oluşturangelir-gider belgeleri ile bu belgelerin kaydedildiği defterlerin gönderilmesiiçin Partiye bu kararın tebliğinden itibaren 30 gün süre verilmesine,

3- Partinin 2010 yılı kesin hesabını, 2820 sayılı SiyasiPartiler Kanunu'nun 74. maddesinde öngörülen sürede Anayasa Mahkemesinevermeyen parti sorumluları hakkında, Kanun'un 111. maddesinin (b) bendiuyarınca ve Sayıştay Başkanlığınca yazı ile istenilmesine rağmen eksikbelgelerin gönderilmemesi, inceleme ve araştırmayı engellemeye yönelikeylemlerden sayılacağından parti sorumluları hakkında aynı Kanun'un 111.maddesinin (c) bendi uyarınca yasal işlem yapılabilmesi için Ankara CumhuriyetBaşsavcılığı'na suç duyurusunda bulunulmasına,

OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

III- ESASIN İNCELENMESİ

Sosyalist Demokrasi Partisinin, Anayasa Mahkemesineverdiği 2010 yılı kesin hesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter vebelgeler üzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren ve Raportör Selim ERDEMtarafından heyete sunulan esas inceleme raporu, Anayasa ve 6216 sayılı AnayasaMahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820 sayılıKanun'un ilgili kuralları, bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleriokunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

Denetimin maddi öğelerini oluşturan defter ve belgelerdePartinin Genel Merkezi ile il örgütlerinin 2010 yılı gelirlerinin 71.584,20 TL,2009 yılından devreden nakdinin 5.883,15 TL ve giderlerinin 66.499,81 TLolduğu, 10.967,54 TL'nin ise nakit mevcudu olarak 2011 yılına devredildiğianlaşılmaktadır.

Partinin 2010 yılı kesin hesabının gelir ve giderrakamlarının yukarıda açıklanan tutarlardan oluştuğu, bu hâliyle 2010 yılıkesin hesabının doğru, denk ve 2820 sayılı Kanun'a uygun olduğu sonucunavarılmıştır.

Partinin 2010 yılı kesin hesabının ilk incelemesi 24.5.2012gününde yapılmış ve Genel Merkez kesin hesabının dayanağını oluşturangelir-gider belgeleri ile bu belgelerin kaydedildiği defterlerin gönderilmesiiçin Partiye bu kararın tebliğinden itibaren 30 gün süre verilmiştir. İlkinceleme kararı Partiye 8.6.2012 gününde tebliğ edilmesine rağmen Parti söz konusubelge ve defterleri verilen süre içerisinde göndermemiştir.

Partiye gönderilen 6.3.2013 günlü, 14214 sayılı yazı ileGenel Merkezin gelir-gider belgeleri ile defterleri tekrar istenilmiş vegöndermesi için 10 gün süre verilmiştir. Parti tarafından söz konusu yazıyacevap verilmediği gibi, herhangi bir belge de ibraz edilmemiştir.

2820 sayılı Kanun'un 69. maddesinde, 'Bir siyasipartinin bütün gelirleri, o siyasi partinin tüzelkişiliği adına elde edilir.

Siyasi partilerin genel merkezlerinin ve teşkilatkademelerinin gelirleri, parti merkez karar ve yönetim kurulunca bastırılanmakbuzlar karşılığında alınır'

Sağlanan gelirin türü ve miktarıyla, gelirin sağlandığıkimsenin adı, soyadı ve adresi, makbuzu düzenleyenin sıfatı, adı, soyadı veimzası, makbuzda ve dip koçanlarında yer alır.

Makbuzların asıl kısımlarıyla dip koçanlarında aynı sıranumarası bulunur. Makbuz dip koçanlarının saklama süresi, Anayasa Mahkemesininilk inceleme kararının ilgili partiye bildirilme tarihinden itibaren beşyıldır.';

70. maddesinde, 'Siyasi partilerin giderleriamaçlarına aykırı olamaz.

Bir siyasi partinin bütün giderleri, o siyasi partitüzelkişiliği adına yapılır.

Beş milyon liraya kadar harcamaların makbuz veya faturagibi bir belge ile tevsik edilmesi zorunlu değildir. '

Giderlere ait belgeleri saklama süresi, özel kanunlardagösterilen daha uzun süreye ilişkin hükümler saklı kalmak üzere, kesin hesabınAnayasa Mahkemesinin ilk inceleme kararının ilgili partiye bildirilmetarihinden itibaren beş yıldır.'';

75. maddesinde, 'Anayasa Mahkemesi, kesin hesaplaraait bilgilerin belgelendirilmesini siyasi partilerden her zaman isteyebilir.

Anayasa Mahkemesi denetimini evrak üzerinde yapar...

Anayasa Mahkemesi denetimi sonunda, o siyasi partiningelir ve giderlerinin doğruluğuna ve kanuna uygunluğuna veya kanuna uygunolmayan gelirler ile giderler dolayısıyla da bunların Hazineye gelirkaydedilmesine karar verir...'

hükümlerine yer verilmiş olup, Kanun'un 76. maddesinde deKanun'un 69. maddesinde belirtilen esaslara aykırı olarak bir siyasi partinintevsik edilmeyen kaynaklardan gelir sağladığı anlaşılırsa bu gelirin vebelgelendirilmesi gerektiği hâlde belgelendirilmeyen parti giderleri miktarıncaparti malvarlığının, Anayasa Mahkemesi kararıyla Hazineye irat kaydedileceğikurala bağlanmıştır.

Bu hükümlere göre, siyasi partilerin kesin hesaplarınındayanağını oluşturan gelir-gider belgeleri ve defter kayıtlarını AnayasaMahkemesine sunması gerektiğinden, partinin kesin hesabında gösterdiği hâldebelgelendiremediği gelir-gider rakamı kadar parti malvarlığının Hazineye iratkaydedilmesi gerekir.

 Ayrıca, 2820 sayılı Kanun'un 111. maddesinin birincifıkrasının (c) bendinde, siyasi partilerin 75. madde gereğince yapılan incelemeve araştırmaları engelleyen sorumluları ile aynı madde gereğince istenenbilgileri vermeyen sorumluları hakkında altı aydan bir yıla kadar hapis vealtmış milyon liradan az olmamak üzere ağır para cezasına hükmedileceğibelirtilmiştir.

Buna göre, 2820 sayılı Kanun'un 75. maddesi hükmüneaykırı olarak Parti Genel Merkezinin gelir-gider belgeleri ile defter kayıtlarınıgöndermeyerek, inceleme ve araştırmayı engelleyen Parti sorumluları hakkındaaynı Kanun'un 75. ve 111. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarıncagerekli işlemlerin yapılmasını temin için suç duyurusunda bulunulması gerekir.

Diğer yandan, Parti tarafından Genel Merkezin gelir vegiderlerinin işlendiği defterler de gönderilmemiştir. Parti yetkililerinindefterleri Anayasa Mahkemesine sunmaması nedeniyle söz konusu defterlerinbulunmadığı kabul edilmiştir.

2820 sayılı Kanun'un 60. maddesinin birinci fıkrasında, 'Herkademedeki parti organları üye kayıt defteri, karar defteri, gelen ve gidenevrak kayıt defteri, gelir ve gider defteri ile demirbaş eşya defteri tutmakzorundadırlar.'; beşinci fıkrasında, 'Parti adına elde edilen gelirlerinalındığı ve yapılan giderlerin ne gibi işlere ve yerlere harcandığı ilgilidefterlere sıra ile ve belgeleri de belirtilerek geçirilir.'; altıncıfıkrasında, 'Bütün defterlerin sayfaları ve kaç sayfadan ibaret olduklarıteşkilatın bulunduğu ilgili seçim kurulu başkanı tarafından mühürlenir vetasdik edilir.' denilmiş ve aynı Kanun'un 113. maddesinde de 'Bu Kanunun60 ıncı maddesinde yazılı defter ve kayıtları tutmayanlar, altı aydan bir yıla,bu defter ve kayıtları tahrif veya yok edenler veya gizleyenler, bir yıldan üçyıla kadar hapis cezası ile cezalandırılırlar.' hükmü yer almıştır.

Bu itibarla, Parti Genel Merkezinin gelir ve giderlerininkaydedildiği defteri/defterleri ibraz etmeyen Parti sorumluları hakkında 2820sayılı Kanun'un 60. ve 113. maddesi uyarınca gerekli işlemlerin yapılmasınıtemin için suç duyurusunda bulunulması gerektiği sonucuna varılmıştır.

A- Gelirlerinİncelenmesi

1- Genel Merkez Gelirleri

Partinin Genel Merkez gelirleri 4.529,15 TL olarakgösterilmiştir.

Bunun 1.320 TL'si aidat gelirleri ve 3.209,15 TL'si 2009yılından devreden nakitten oluşmaktadır.

Parti Genel Merkezinin aşağıda belirtilen dışındakigelirlerinin 2820 sayılı Kanun'a uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

Parti Genel Merkezinin 2010 yılında sağladığı 1.320 TLtutarındaki aidat gelirlerinin belgeye dayanması gerekir.

2820 sayılı Kanun'un 69. maddesinde, 'Siyasipartilerin genel merkezlerinin ve teşkilat kademelerinin gelirleri, partimerkez karar ve yönetim kurulunca bastırılan makbuzlar karşılığında alınır.Sağlanan gelirin türü ve miktarıyla, gelirin sağlandığı kimsenin adı, soyadı veadresi, makbuzu düzenleyenin sıfatı, adı, soyadı ve imzası, makbuzda ve dipkoçanlarında yer alır. Makbuzların asıl kısımlarıyla dip koçanlarında aynı sıranumarası bulunur. Makbuz dip koçanlarının saklama süresi, Anayasa Mahkemesininilk inceleme kararının ilgili partiye bildirilme tarihinden itibaren beş yıldır.';75. maddesinde, 'Anayasa Mahkemesi denetimi sonunda, o siyasi partinin gelirve giderlerinin doğruluğuna ve kanuna uygunluğuna veya kanuna uygun olmayangelirler ile giderler dolayısıyla da bunların Hazineye gelir kaydedilmesinekarar verir.' ve 76. maddesinde de 'Bu Kanunun 69 uncu maddesindebelirtilen esaslara aykırı olarak bir siyasi partinin tevsik edilmeyenkaynaklardan gelir sağladığı anlaşılırsa, Anayasa Mahkemesi kararıyla bu gelirHazineye irat kaydedilir.' hükümleri yer almaktadır.

Buna göre, Parti Genel Merkezinin 2010 yılı içinde eldeettiği ve belgelendiremediği 1.320 TL tutarındaki gelirin Hazineye iratkaydedilmesi gerekir.

2- İl Örgütleri Gelirleri

Parti il örgütlerinin gelirleri 72.938,20 TL olarakgösterilmiştir.

Bunun 46.200,50 TL'si aidat gelirleri, 24.063,70 TL'sibağış gelirleri ve 2.674 TL'si 2009 yılından devreden nakitten oluşmaktadır.

Parti il örgütlerinin kesin hesap çizelgelerinin gelirbölümünde yapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı Kanun'a uygun olduğusonucuna varılmıştır.

B- Giderlerin İncelenmesi

1- Genel Merkez Giderleri

Partinin Genel Merkezinin 2010 yılında herhangi birgideri bulunmamaktadır.

Parti Genel Merkezinin 2011 yılına devreden nakit mevcudu4.529,15 TL'dir.

Parti Genel Merkezinin giderlerinin 2820 sayılı Kanun'auygun olduğu sonucuna varılmıştır.

2- İl Örgütleri Giderleri

Parti il örgütlerinin giderleri 66.499,81 TL olarakgösterilmiştir.

Bunun 2.461,90 TL'si kırtasiye ve büro giderleri,2.842,54 TL'si haberleşme giderleri, 2.320,88 TL'si taşıma giderleri, 54.340TL'si kira giderleri, 920 TL'si bakım onarım giderleri ve 3.614,49 TL'siısınma, aydınlatma ve temizlik giderlerinden oluşmaktadır.

Parti il örgütlerinin 2011 yılına devreden nakit mevcudu6.438,39 TL'dir.

Parti il örgütlerinin kesin hesap çizelgelerinin giderbölümleri üzerinde yapılan incelemede, giderlerin 2820 sayılı Kanun'a uygunolduğu sonucuna varılmıştır.

C- Parti Malları

Partinin 2010 yılı defter ve belgeleri üzerinde yapılanincelemede, herhangi bir taşınmaz mal ve değeri yüz lirayı aşan taşınır mal vemenkul kıymet ediniminin olmadığı anlaşılmıştır.

IV- SONUÇ

Sosyalist Demokrasi Partisinin 2010 yılı kesin hesabınınincelenmesi sonucunda;

 1- Partinin 2010yılı kesin hesabında gösterilen 71.584,20 TL gelir, 5.883,15 TL 2009 yılındandevreden nakit ve 66.499,81 TL gider ile 10.967,54 TL nakit devrinin Hazineyeirat kaydedilenler dışında kalan bölümünün eldeki bilgi ve belgelere göredoğru, denk ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'na uygun olduğuna,

2- Kesin hesapta gösterilen ve belgelendirilmesigerektiği halde belgelendirilmeyen genel merkeze ait 1.320 TL gelir karşılığıParti malvarlığının 2820 sayılı Kanun'un 75. ve 76. maddeleri gereğinceHazineye irat kaydedilmesine,

3- Parti Genel Merkezinin gelir-gider belgeleri iledefter kayıtlarının gönderilmemesi inceleme ve araştırmayı engellemeye yönelikeylemler olduğundan, Parti sorumluları hakkında aynı Kanun'un 75. ve 111.maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarınca gerekli işlemlerin yapılmasınıtemin için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına,

4- Parti Genel Merkezinin defterini/defterlerini ibrazetmeyen Parti sorumluları hakkında 2820 sayılı Kanun'un 60. ve 113. maddesiuyarınca gerekli işlemlerin yapılmasını temin için de Ankara CumhuriyetBaşsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına,

25.9.2013 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Full & Egal Universal Law Academy