Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.2009/46, K.2013/127 Sayılı Karar - 11/12/2013

String.prototype.turkishToUpper = function(){ var string = this; var letters = { "i": "İ", "ş": "Ş", "ğ": "Ğ", "ü": "Ü", "ö": "Ö", "ç": "Ç", "ı": "I" }; string = string.replace(/(([iışğüçö]))/g, function(letter){ return letters[letter]; }) return string.toUpperCase(); } String.prototype.turkishToLower = function(){ var string = this; var letters = { "İ": "i", "I": "ı", "Ş": "ş", "Ğ": "ğ", "Ü": "ü", "Ö": "ö", "Ç": "ç" }; string = string.replace(/(([İIŞĞÜÇÖ]))/g, function(letter){ return letters[letter]; }) return string.toLowerCase(); } $(function () { $(window).scroll(function () { //$('#typePanel').css('top', $(this).scrollTop()); }); //debugger; var keyword = ""; $("body").highlight("", { wordsOnly: false }); });ANAYASAMAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı:2009/46 (SiyasiParti Mali Denetimi)

Karar Sayısı:2013/127

Karar Günü:11.12.2013

R.G.Tarih-Sayı:08.01.2014-28876

I- MALİ DENETİMİN KONUSU

Sosyalist Demokrasi Partisi 2008 yılı kesin hesabınınincelenmesidir.

II- İLK İNCELEME

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca SerruhKALELİ, Mehmet ERTEN, Serdar ÖZGÜLDÜR, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Zehra AylaPERKTAŞ, Recep KÖMÜRCÜ, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU, HicabiDURSUN, Celal Mümtaz AKINCI, Erdal TERCAN, Muammer TOPAL, Zühtü ARSLAN ve M.Emin KUZ'un katılımıyla yapılan ilk inceleme toplantısında;

 “Sosyalist Demokrasi Partisi 2008 yılı kesin hesabınınilk incelenmesi sonucunda;

1- İşin esasının incelenmesine,

2- Parti Genel Merkezi ve Ankara İl Başkanlığı 2008 yılıkesin hesabının dayanağını oluşturan defterler ile gelir ve gider belgelerininasıllarının gönderilmesi için partiye 30 gün süre verilmesine,

3- Kesin hesapların incelenip onaylandığına ilişkinkararın sunulmaması nedeniyle 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun 74. ve111. maddesinin (b) bendi uyarınca yasal işlem yapılması için Ankara CumhuriyetBaşsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına,

4- Mahkemeye istenen bilgilerin istendiği şekliyleverilmemesi, inceleme ve araştırmayı engellemeye yönelik eylemler olduğundanKanun'un 111. maddesinin (c) fıkrasına istinaden gerekli işlemlerin yapılmasıiçin Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına,

28.5.2013 gününde OYBİRLİĞİYLE”

karar verilmiştir.

III- ESASIN İNCELENMESİ

Sosyalist Demokrasi Partisinin AnayasaMahkemesine verdiği 2008 yılı kesin hesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturandefter ve belgeler üzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren RaportörZekeriya AYDIN tarafından hazırlanan esas inceleme raporu, Anayasa ve 6216sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun ilgili kuralları, bunların gerekçeleriile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüpdüşünüldü:

Denetimin maddi öğelerini oluşturan defter ve belgelerde,Partinin 2008 yılı gelirleri toplamının 86.648,20 YTL, giderleri toplamının78.075,40 YTL olduğu ve 8.572,80 YTL nakit mevcudunun 2009 yılına devrettiğianlaşılmaktadır.

Parti Genel Merkezi ve il örgütleri kesin hesaplarınınTüzüğe uygun şekilde yetkili organca kabul edilerek onaylandığına dair kararsunulmamıştır.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının kayıtları ile Partiyetkililerinin gönderdiği belgelere göre 2008 yılında kapandıkları tarihe kadarfaaliyette olan Adana, Antalya, Samsun, Giresun, Ordu, Sakarya, Muğla ve Sinopolmak üzere 8 il örgütüne ilişkin herhangi bir gelir ve gider belirtilmemesinedeniyle yapılacak her hangi bir işlem bulunmamaktadır.

Serruh KALELİ, Zehra Ayla PERKTAŞ, Erdal TERCAN ve ZühtüARSLAN bu görüşe katılmamışlardır.

Parti Genel Merkezi ile Ankara İl Teşkilatının 2008 yılıgelir ve gider kayıtlarının tutulduğu defterler sunulmamıştır. Partiyetkililerinden hem 18.12.2012 gün ve 3619 sayı ile hem de 20.6.2013 tarihindetebliğ edilen 28.5.2013 gün ve E:2009/46 sayılı ilk inceleme kararıyla 2008yılı Genel Merkez ve Ankara İl Teşkilatının kesin hesabının dayanağınıoluşturan defterler ile gelir ve gider belge asıllarının gönderilmesiistenmiştir.

Parti yetkilileri defterler ile gelir ve giderbelgelerini sunmadıkları gibi herhangi bir cevap da vermemişlerdir. Partiyetkililerinin defterleri Anayasa Mahkemesine sunmaması nedeniyle defterler yokkabul edilmiştir.

2820 sayılı Kanun'un 60. maddesininbirinci fıkrasında, “Her kademedeki parti organları üye kayıt defteri, karardefteri, gelen ve giden evrak kayıt defteri, gelir ve gider defteri iledemirbaş eşya defteri tutmak zorundadırlar.”, beşinci fıkrasında, “Partiadına elde edilen gelirlerin alındığı ve yapılan giderlerin ne gibi işlere veyerlere harcandığı ilgili defterlere sıra ile ve belgeleri de belirtilerekgeçirilir.”, altıncı fıkrasında “Bütün defterlerin sayfaları ve kaçsayfadan ibaret oldukları teşkilatın bulunduğu ilgili seçim kurulu başkanıtarafından mühürlenir ve tasdik edilir.” denilmiş, aynı Kanunun 113.maddesinde de “Bu Kanunun 60 ıncı maddesinde yazılı defter ve kayıtlarıtutmayanlar, altı aydan bir yıla, bu defter ve kayıtları tahrif veya yokedenler veya gizleyenler, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ilecezalandırılırlar.” hükmü getirilmiştir. Gelir ve giderlerin işlendiğidefterler ibraz edilmediğinden Parti sorumluları hakkında gerekli işlemlerinyapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasıgerekir.

A- Gelirlerinİncelenmesi

1- Genel Merkez Gelirleri

Parti Genel Merkezinin gelirleri 16.052,15 YTL olarakgösterilmiştir.

Bunun 555 YTL'si üye giriş aidatı, 5.219,66 YTL'si üyeyıllık aidatı ve 10.277,49 YTL'si önceki yıldan devreden nakit mevcudundanoluşmaktadır.

Parti Genel Merkezinin 2008 yılı gelir belgelerisunulmamıştır. 2008 yılı gelirleri arasında yer alan 5.774,66 YTL'nin belgeyedayanması gerekir.

2820 sayılı Kanun'un “Gelirlerin sağlanmasında usul”başlıklı 69. maddesinin üçüncü fıkrasında, “Sağlanan gelirin türü vemiktarıyla, gelirin sağlandığı kimsenin adı, soyadı ve adresi, makbuzudüzenleyenin sıfatı, adı, soyadı ve imzası, makbuzda ve dip koçanlarında yeralır.”, 76. maddesinin üçüncü fıkrasında da, “Bu Kanunun 69 uncumaddesinde belirtilen esaslara aykırı olarak bir siyasi partinin tevsikedilmeyen kaynaklardan gelir sağladığı anlaşılırsa, Anayasa Mahkemesi kararıylabu gelir Hazineye irat kaydedilir.” denildiğinden, Partinin 2008 yılıiçinde elde ettiği ve belgelendiremediği 5.774,66 YTL'nin Hazineye geliryazılması gerekir.

2- İl Örgütleri Gelirleri

Parti il örgütlerinin gelirleri 70.596,05 YTL olarakgösterilmiştir.

Bunun 555 YTL'si üye giriş aidatı, 37.875 YTL'si üyeyıllık aidatı, 30.132 YTL'si bağış geliri ve 2.034,05 YTL'si ise önceki yıldandevreden nakit mevcudundan oluşmaktadır.

Anayasa Mahkemesince 28.5.2013 gününde yapılan ilkinceleme toplantısında, Ankara İl Başkanlığının 2008 yılına ait gelir ve giderbelgelerinin getirtilmesine karar verilmiştir.

Parti yetkilileri belgeleri sunmadıkları gibi her hangibir cevapta vermemişlerdir. Ankara il teşkilatına ait 120 YTL giriş aidatı,4.975 YTL üye yıllık aidatı ve 6.420 YTL bağış olmak üzere toplam 11.515 YTLgelirin belgeye dayanması gerekir.

2820 sayılı Kanun'un “Gelirlerin sağlanmasında usul”başlıklı 69. maddesinin üçüncü fıkrasında, “Sağlanan gelirin türü vemiktarıyla, gelirin sağlandığı kimsenin adı, soyadı ve adresi, makbuzudüzenleyenin sıfatı, adı, soyadı ve imzası, makbuzda ve dip koçanlarında yeralır.”, 76. maddesinin üçüncü fıkrasında da, “Bu Kanunun 69 uncumaddesinde belirtilen esaslara aykırı olarak bir siyasi partinin tevsikedilmeyen kaynaklardan gelir sağladığı anlaşılırsa, Anayasa Mahkemesi kararıylabu gelir Hazineye irat kaydedilir.” denildiğinden, Partinin 2008 yılıiçinde elde ettiği ve belgelendiremediği 11.515 YTL'nin Hazineye geliryazılması gerekir.

B- Giderlerin İncelenmesi

1- Genel Merkez Giderleri

Parti Genel Merkezinin 2008 yılı giderleri 14.853 YTLolarak gösterilmiştir.

Bunun 12.720 YTL'si bina kira giderleri, 1.599 YTL'siısınma aydınlatma ve temizlik giderleri ile 534 YTL'si demirbaş giderlerindenoluşmaktadır.

Parti Genel Merkezinin 2009 yılına devreden nakit mevcudu1.199,15 YTL'dir.

2820 sayılı Kanun'un 76. maddesinin dördüncü fıkrasında,belgelendirilmesi gerektiği halde belgelendirilmeyen Parti giderleri miktarıncaParti malvarlığının Anayasa Mahkemesi kararıyla Hazineye irat kaydedileceği,70. maddesinin üçüncü fıkrasında ise beş milyon (2008 yılı için 52,37 YTL) lirayakadar harcamaların makbuz veya fatura gibi bir belge ile tevsik edilmesininzorunlu olmadığı belirtildiğinden bu miktarı geçen harcamaların fatura veyamakbuz gibi belgelerle tevsik edilmesi zorunludur.

Bu bağlamda belgelendirilmesi gerektiği hâlde belgelendirilmeyen14.853 YTL tutarındaki Parti malvarlığının Hazineye gelir yazılması gerekir.

2- İl Örgütleri Giderleri

Parti il örgütlerinin 2008 yılı giderleri 63.222 YTLolarak gösterilmiştir.

Bunun 4.800 YTL'si personel giderleri, 846 YTL'si temsilağırlama giderleri, 1.184,16 YTL'si kırtasiye büro giderleri, 2.890 YTL'sihaberleşme giderleri, 2.641,09 YTL'si taşıma giderleri, 40.263,35 YTL'si kiragiderleri, 170 YTL'si bakım onarım giderleri, 4.653,14 YTL'si ısınma aydınlatmave temizlik giderleri, 5.774,66 YTL'si teşkilata yardım giderlerindenoluşmaktadır.

Parti il örgütlerinin 2009 yılına devreden nakit mevcudu7.373,65 YTL'dir.

Anayasa Mahkemesince 28.5.2013 gününde yapılan ilkinceleme toplantısında, Ankara İl Başkanlığının 2008 yılına ait gelir ve giderbelgelerinin getirtilmesine karar verilmiştir.

Parti yetkilileri belgeleri sunmadıkları gibi herhangibir cevap da vermemişlerdir. Ankara İl Teşkilatına ait 4.800 YTL personelgiderleri, 281 YTL kırtasiye büro giderleri, 1.286 YTL haberleşme giderleri,508 YTL taşıma giderleri, 170 YTL bakım onarım giderleri, 120 YTL teşkilatayardım giderleri olmak üzere toplam 7.165 YTL giderin belgeye dayanmasıgerekir.

2820 sayılı Kanun'un 76. maddesinin dördüncü fıkrasında,belgelendirilmesi gerektiği halde belgelendirilmeyen Parti giderleri miktarıncaParti malvarlığının Anayasa Mahkemesi kararıyla Hazineye irat kaydedileceği,70. maddesinin üçüncü fıkrasında ise beş milyon (2008 yılı için 52,37 YTL)liraya kadar harcamaların makbuz veya fatura gibi bir belge ile tevsikedilmesinin zorunlu olmadığı belirtildiğinden bu miktarı geçen harcamalarınfatura veya makbuz gibi belgelerle tevsik edilmesi zorunludur.

Bu bağlamda belgelendirilmesi gerektiği hâldebelgelendirilmeyen 7.165 YTL tutarındaki Parti malvarlığının Hazineye geliryazılması gerekir.

C- Parti Mallarının İncelenmesi

Partinin 2008 yılı defter ve belgeleri ile demirbaşlistesi sunulmadığından inceleme yapılamamıştır.

IV- SONUÇ

Sosyalist Demokrasi Partisi 2008 yılı kesin hesabınınincelenmesi sonucunda;

1- Partinin 2008yılı kesin hesabında gösterilen 86.648,20 YTL gelir, 78.075,40 YTL gider ile8.572,80 YTL kasa ve banka devrinin Hazineye gelir kaydedilenler dışında kalanbölümünün eldeki bilgi ve belgelere göre doğru, denk ve 2820 sayılı SiyasiPartiler Kanunu'na uygun olduğuna OYBİRLİĞİYLE,

2- Kesinhesapta gösterilen ve belgelendirilmesi gerektiği halde belgelendirilmeyen GenelMerkeze ait 14.853 YTL gider ile Ankara İl Teşkilatına ait 7.165 YTL gider veGenel Merkeze ait 5.774,66 YTL gelir ile Ankara İl Teşkilatına ait 11.515 YTLgelir olmak üzere toplam 39.307,66 YTL karşılığı Parti malvarlığının, 2820sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun 75. ve 76. maddeleri gereğince Hazineye gelirkaydedilmesine OYBİRLİĞİYLE,

3- Adana, Antalya,Samsun, Giresun, Ordu, Sakarya, Muğla ve Sinop olmak üzere toplam 8 il örgütüneilişkin herhangi bir gelir ve gider belirtilmemesi nedeniyle yapılacak işlembulunmadığına, Serruh KALELİ, Zehra Ayla PERKTAŞ, Erdal TERCAN ve ZühtüARSLAN'ın karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,

4- Genel Merkezile Ankara İl Teşkilatına ait gelir ve gider belgelerinin kaydedildiğidefterlerin verilmemesi nedeniyle 2820 sayılı Kanun'un 60. ve 113. maddelerinegöre gerekli işlemlerin yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suçduyurusunda bulunulmasına OYBİRLİĞİYLE,

11.12.2013 gününde karar verildi.

KARŞIOY GEREKÇESİ

Sosyalist Demokrasi Partisi'nin 2008 yılı kesin hesabınınincelenmesine ilişkin dosyada parti yetkililerinin, Parti Genel Merkezi ve ilörgütleri kesin hesaplarının yetkili organca kabul edilerek onaylandığına dairkararı sunmadıkları görülmüştür.

Parti yetkililerinin sundukları birleşik kesin hesaptaAdana, Antalya (449,54 YTL 2007 yılından 2008 yılına, 2008 yılından da aynışekilde 2009 yılına devretmiş, başka bir gelir ve gider olmamıştır), Samsun,Giresun, Ordu, Sakarya (2,56 YTL geçen yıldan devretmiş, 2008 yılında da 2,56YTL teşkilata yardım gideri olarak yer almıştır), Muğla (2 YTL geçen yıldandevretmiş, 2008 yılında da 2 YTL teşkilata yardım gideri olarak yer almıştır)iline ilişkin herhangi bir gelir ve gider belirtilmemiş, Sinop ili ise birleşikkesin hesapta hiç yer almamıştır.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının kayıtlarına görePartinin Adana, Ankara, Antalya (kapanma tarihi:30.3.2008), Bursa, Eskişehir,Giresun, İçel, İstanbul, İzmir, Kocaeli, Muğla (kapanma tarihi:4.7.2008), Ordu(kapanma tarihi:13.3.2008), Sakarya (kapanma tarihi:4.7.2008), Samsun (kapanmatarihi:13.3.2008), Sinop (kapanma tarihi:4.7.2008), Trabzon ve Zonguldak olmaküzere 17 il ve 17 ilçede teşkilatı bulunmaktadır.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının kayıtları ile Partiyetkililerinin gönderdiği belgelere göre Adana, Antalya, Samsun, Giresun, Ordu,Sakarya, Muğla ve Sinop olmak üzere 8 il örgütünün, 2008 yılı içindekapandıkları tarihe kadar faaliyette olduğu görülmektedir. Partinin 8 il örgütüfaaliyette olduğuna göre, bu yerlerin en azından yönetim giderlerinin (kira,su, elektrik, telefon, kırtasiye vb.) olması gerekir. Yönetim giderlerininhesaplarda görülmemesi kayıt dışı gelir ve gider yapıldığı anlamınagelmektedir. Bu durumda, 2820 sayılı Kanun'un 69. maddesindeki bir siyasipartinin bütün gelirlerinin, o siyasi partinin tüzel kişiliği adına eldeedileceğine ilişkin hükmü ile yine aynı Kanun'un 70. maddesindeki bir siyasipartinin bütün giderlerinin o siyasi partinin tüzel kişiliği adına yapılacağıhükmüne aykırı davranılmış olmaktadır.

Hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzenininoluşturulmaması ile hesabın dışında gelir ve gider oluşturulması inceleme vearaştırmayı engellemeye yönelik eylemler olduğundan 2820 sayılı Kanun'un 111.maddesinin (c) fıkrasına istinaden gerekli işlemlerin yapılması için AnkaraCumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulması gerekir. Nitekim,Mahkememiz tarafından daha önce de, siyasi partilerin açık ve faal olan ilörgütlerine ilişkin olarak herhangi bir gelir ve gider bildirmemeleri halindesöz konusu hüküm gereğince suç duyurusunda bulunulmasına ilişkin çok sayıdakarar verilmiştir (Örneğin bkz. E.2010/37, K.2013/106, 25.09.2013; E.2010/35,K.2013/105, 25.09.2013). Ancak Mahkememiz çoğunluğu tarafından bu dosyada suçduyurusunda bulunulmasına gerek görülmemiştir.

Yukarıda belirtilen nedenlerle, Sosyalist DemokrasiPartisi hakkında Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasıgerektiği kanaatinde olduğumuzdan Mahkememiz çoğunluğunun görüşüne katılmamızmümkün olmamıştır.

Full & Egal Universal Law Academy