Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.2008/26, K.2013/126 Sayılı Karar - 11/12/2013

String.prototype.turkishToUpper = function(){ var string = this; var letters = { "i": "İ", "ş": "Ş", "ğ": "Ğ", "ü": "Ü", "ö": "Ö", "ç": "Ç", "ı": "I" }; string = string.replace(/(([iışğüçö]))/g, function(letter){ return letters[letter]; }) return string.toUpperCase(); } String.prototype.turkishToLower = function(){ var string = this; var letters = { "İ": "i", "I": "ı", "Ş": "ş", "Ğ": "ğ", "Ü": "ü", "Ö": "ö", "Ç": "ç" }; string = string.replace(/(([İIŞĞÜÇÖ]))/g, function(letter){ return letters[letter]; }) return string.toLowerCase(); } $(function () { $(window).scroll(function () { //$('#typePanel').css('top', $(this).scrollTop()); }); //debugger; var keyword = ""; $("body").highlight("", { wordsOnly: false }); });ANAYASAMAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı:2008/26 (SiyasiParti Mali Denetimi)

Karar Sayısı:2013/126

Karar Günü:11.12.2013

R.G.Tarih-Sayı:08.01.2014-28876

I- MALİ DENETİMİN KONUSU

Sosyalist Demokrasi Partisi 2007 yılı kesin hesabınınincelenmesidir.

II- İLK İNCELEME

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca SerruhKALELİ, Mehmet ERTEN, Serdar ÖZGÜLDÜR, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Zehra AylaPERKTAŞ, Recep KÖMÜRCÜ, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU, HicabiDURSUN, Celal Mümtaz AKINCI, Erdal TERCAN, Muammer TOPAL, Zühtü ARSLAN veM.Emin KUZ'un katılımlarıyla yapılan ilk inceleme toplantısında;

 “Sosyalist Demokrasi Partisi 2007 yılı kesin hesabınınilk incelenmesi sonucunda;

1- İşin esasının incelenmesine,

2- Parti Genel Merkezi ve Ankara İl Başkanlığı 2007 yılıkesin hesabının dayanağını oluşturan defterler ile gelir ve gider belgelerininasıllarının gönderilmesi için Partiye 30 gün süre verilmesine,

3- Kesin hesapların incelenip onaylandığına ilişkinkararın sunulmaması nedeniyle 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanun'unun 74. ve111. maddesinin (b) bendi uyarınca yasal işlem yapılması için Ankara CumhuriyetBaşsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına,

4- Mahkemeye istenen bilgilerin istendiği şekliyleverilmemesi, inceleme ve araştırmayı engellemeye yönelik eylemler olduğundanKanun'un 111. maddesinin (c) fıkrasına istinaden gerekli işlemlerin yapılmasıiçin Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına,

28.5.2013 gününde OYBİRLİĞİYLE”

karar verilmiştir.

III- ESASIN İNCELENMESİ

Sosyalist Demokrasi Partisinin AnayasaMahkemesine verdiği 2007 yılı kesin hesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturandefter ve belgeler üzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren RaportörZekeriya AYDIN tarafından hazırlanan esas inceleme raporu, Anayasa ve 6216sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun ilgili kuralları, bunların gerekçeleriile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüpdüşünüldü:

Denetimin maddi öğelerini oluşturan defter ve belgelerde,Partinin 2007 yılı gelirleri toplamının 107.770 YTL, giderleri toplamının95.458,46 YTL olduğu ve 12.311,54 YTL nakit mevcudunun 2008 yılına devrettiğianlaşılmaktadır.

Parti Genel Merkezi ve il örgütleri kesin hesaplarınınTüzüğe uygun şekilde yetkili organca kabul edilerek onaylandığına dair kararsunulmamıştır.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının kayıtları ile Partiyetkililerinin gönderdiği belgelere göre 2007 yılında faal olan Adana veGiresun illerine ilişkin herhangi bir gelir ve gider belirtilmemesi nedeniyleyapılacak herhangi bir işlem bulunmamaktadır.

Serruh KALELİ, Zehra Ayla PERKTAŞ, Erdal TERCAN ve ZühtüARSLAN bu görüşe katılmamışlardır.

Parti Genel Merkezi ile Ankara il teşkilatının 2007 yılıgelir ve gider kayıtlarının tutulduğu defterler sunulmamıştır. Partiyetkililerinden hem 18.12.2012 gün ve 3620 sayı ile hem de 20.6.2013 tarihindetebliğ edilen 28.5.2013 gün ve E.2008/26 sayılı ilk inceleme kararıyla 2007yılı Genel Merkez ve Ankara İl Teşkilatının kesin hesabının dayanağınıoluşturan defterler ile gelir ve gider belge asıllarının gönderilmesiistenmiştir.

Parti yetkilileri defterler ile gelir ve giderbelgelerini sunmadıkları gibi herhangi bir cevap da vermemişlerdir. Partiyetkililerinin defterleri Anayasa Mahkemesine sunmaması nedeniyle defterler yokkabul edilmiştir.

2820 sayılı Kanun'un 60. maddesininbirinci fıkrasında, “Her kademedeki parti organları üye kayıt defteri, karardefteri, gelen ve giden evrak kayıt defteri, gelir ve gider defteri iledemirbaş eşya defteri tutmak zorundadırlar.”, beşinci fıkrasında, “Partiadına elde edilen gelirlerin alındığı ve yapılan giderlerin ne gibi işlere veyerlere harcandığı ilgili defterlere sıra ile ve belgeleri de belirtilerekgeçirilir.”, altıncı fıkrasında “Bütün defterlerin sayfaları ve kaçsayfadan ibaret oldukları teşkilatın bulunduğu ilgili seçim kurulu başkanıtarafından mühürlenir ve tasdik edilir.” denilmiş, aynı Kanunun 113.maddesinde de “Bu Kanunun 60 ıncı maddesinde yazılı defter ve kayıtlarıtutmayanlar, altı aydan bir yıla, bu defter ve kayıtları tahrif veya yok edenlerveya gizleyenler, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılırlar.”hükmü getirilmiştir. Gelir ve giderlerin işlendiği defterler ibrazedilmediğinden dolayı Parti sorumluları hakkında gerekli işlemlerin yapılmasıiçin Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulması gerekir.

A- Gelirlerinİncelenmesi

1- Genel Merkez Gelirleri

Parti Genel Merkezinin gelirleri 12.655,78 YTL olarakgösterilmiştir.

Bunun 2.066,46 YTL'si giriş aidatı, 9.952,53 YTL'si ilpayları ve 636,79 YTL'si önceki yıldan devreden nakit mevcudundan oluşmaktadır.

Parti Genel Merkezinin 2007 yılı gelir belgelerisunulmamıştır. 2007 yılı gelirleri arasında yer alan 12.018,99 YTL'nin belgeyedayanması gerekir.

2820 sayılı Kanun'un “Gelirlerin sağlanmasında usul”başlıklı 69. maddesinin üçüncü fıkrasında, “Sağlanan gelirin türü vemiktarıyla, gelirin sağlandığı kimsenin adı, soyadı ve adresi, makbuzudüzenleyenin sıfatı, adı, soyadı ve imzası, makbuzda ve dip koçanlarında yeralır.”, 76. maddesinin üçüncü fıkrasında da, “Bu Kanunun 69 uncumaddesinde belirtilen esaslara aykırı olarak bir siyasi partinin tevsikedilmeyen kaynaklardan gelir sağladığı anlaşılırsa, Anayasa Mahkemesi kararıylabu gelir Hazineye irat kaydedilir.” denildiğinden, Partinin 2007 yılıiçinde elde ettiği ve belgelendiremediği 12.018,99 YTL'nin Hazineye geliryazılması gerekir.

2- İl Örgütleri Gelirleri

Parti il örgütlerinin gelirleri 95.114,22 YTL olarakgösterilmiştir.

Bunun 2.380 YTL'si giriş aidatı, 64.596,63 YTL'si aylıkaidat, 24.840,61 YTL'si bağış geliri, 150 YTL'si bayrak rozet geliri, 20 YTL'sietkinlik geliri ve 3.126,98 YTL'si ise önceki yıldan devreden nakit mevcudundanoluşmaktadır.

Anayasa Mahkemesince 28.5.2013 gününde yapılan ilkinceleme toplantısında, Ankara İl Başkanlığının 2007 yılına ait gelir ve giderbelgelerinin getirtilmesine karar verilmiştir.

Parti yetkilileri belgeleri sunmadıkları gibi her hangibir cevapta vermemişlerdir. Ankara il teşkilatının 120 YTL giriş aidatı, 8.010YTL aylık aidat ve 5.739 YTL bağış olmak üzere toplam 13.869 YTL gelirininbelgeye dayanması gerekir.

2820 sayılı Kanun'un ”Gelirlerin sağlanmasında usul”başlıklı 69. maddesinin üçüncü fıkrasında, “Sağlanan gelirin türü vemiktarıyla, gelirin sağlandığı kimsenin adı, soyadı ve adresi, makbuzudüzenleyenin sıfatı, adı, soyadı ve imzası, makbuzda ve dip koçanlarında yeralır.”, 76. maddesinin üçüncü fıkrasında da, “Bu Kanunun 69 uncumaddesinde belirtilen esaslara aykırı olarak bir siyasi partinin tevsikedilmeyen kaynaklardan gelir sağladığı anlaşılırsa, Anayasa Mahkemesi kararıylabu gelir Hazineye irat kaydedilir.” denildiğinden, Partinin 2007 yılıiçinde elde ettiği ve belgelendiremediği 13.869 YTL'nin Hazineye gelir yazılmasıgerekir.

B- Giderlerin İncelenmesi

1- Genel Merkez Giderleri

Parti Genel Merkezinin 2007 yılı giderleri 2.378,29 YTLolarak gösterilmiştir.

Bunun 195 YTL'si bina kira gideri, 1.610 YTL'si tanıtımtemsil ve toplantı gideri, 573,29 YTL'si genel giderlerden oluşmaktadır.

Parti Genel Merkezinin 2008 yılına devreden nakit mevcudu10.277,49 YTL'dir.

2820 sayılı Kanun'un 76. maddesinin dördüncü fıkrasında,belgelendirilmesi gerektiği halde belgelendirilmeyen Parti giderleri miktarıncaParti malvarlığının Anayasa Mahkemesi kararıyla Hazineye irat kaydedileceği,70. maddesinin üçüncü fıkrasında ise beş milyon (2007 yılı için 48,86 YTL)liraya kadar harcamaların makbuz veya fatura gibi bir belge ile tevsikedilmesinin zorunlu olmadığı belirtildiğinden bu miktarı geçen harcamalarınfatura veya makbuz gibi belgelerle tevsik edilmesi zorunludur.

Bu bağlamda belgelendirilmesi gerektiği hâldebelgelendirilmeyen 2.378,29 YTL tutarındaki Parti malvarlığının Hazineye geliryazılması gerekir.

2- İl Örgütleri Giderleri

Parti il örgütlerinin 2007 yılı giderleri 93.080,17 YTLolarak gösterilmiştir.

Bunun 63.965,84 YTL'si bina kira giderleri, 593 YTL'sitanıtım toplantı giderleri, 186,50 YTL'si yayın giderleri, 1.524,63 YTL'sikırtasiye giderleri, 14.791,21 YTL'si genel giderler, 2.066,46 YTL'si aidatödemeleri, 9.952,53 YTL'si il payı ödemelerinden oluşmaktadır.

Parti il örgütlerinin 2008 yılına devreden nakit mevcudu2.034,05 YTL'dir.

Anayasa Mahkemesince 28.5.2013 gününde yapılan ilkinceleme toplantısında, Ankara İl Başkanlığının 2007 yılına ait gelir ve giderbelgelerinin getirtilmesine karar verilmiştir.

Parti yetkilileri belgeleri sunmadıkları gibi herhangibir cevap da vermemişlerdir. Ankara il teşkilatının 8.050 YTL kira binagiderleri, 136,50 YTL yayın giderleri, 1.263,75 YTL kırtasiye giderleri,5.405,39 YTL genel gider ve 120 YTL genel aidat ödemesi olmak üzere toplam14.975,64 YTL giderinin belgeye dayanması gerekir.

2820 sayılı Kanun'un 76. maddesinin dördüncü fıkrasında,belgelendirilmesi gerektiği halde belgelendirilmeyen Parti giderleri miktarıncaParti malvarlığının Anayasa Mahkemesi kararıyla Hazineye irat kaydedileceği,70. maddesinin üçüncü fıkrasında ise beş milyon (2007 yılı için 48,86 YTL)liraya kadar harcamaların makbuz veya fatura gibi bir belge ile tevsikedilmesinin zorunlu olmadığı belirtildiğinden bu miktarı geçen harcamalarınfatura veya makbuz gibi belgelerle tevsik edilmesi zorunludur.

Bu bağlamda belgelendirilmesi gerektiği hâlde belgelendirilmeyen14.975,64 YTL tutarındaki Parti malvarlığının Hazineye gelir yazılması gerekir.

C- Parti Mallarının İncelenmesi

Partinin 2007 yılı defter ve belgeleri ile demirbaşlistesi sunulmadığından inceleme yapılamamıştır.

IV- SONUÇ

Sosyalist Demokrasi Partisi 2007 yılı kesin hesabınınincelenmesi sonucunda;

1- Partinin 2007yılı kesin hesabında gösterilen 107.770 YTL gelir, 95.458,46 YTL gider ile12.311,54 YTL kasa ve banka devrinin Hazineye gelir kaydedilenler dışında kalanbölümünün eldeki bilgi ve belgelere göre doğru, denk ve 2820 sayılı SiyasiPartiler Kanunu'na uygun olduğuna OYBİRLİĞİYLE,

2- Kesinhesapta gösterilen ve belgelendirilmesi gerektiği halde belgelendirilmeyenGenel Merkeze ait 2.378,29 YTL gider ile Ankara il teşkilatına ait 14.975,64YTL gider ve Genel Merkeze ait 12.018,99 YTL gelir ile Ankara il teşkilatınaait 13.869 YTL gelir olmak üzere toplam 43.241,92 YTL karşılığı Partimalvarlığının, 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun 75. ve 76. maddelerigereğince Hazineye gelir kaydedilmesine OYBİRLİĞİYLE,

3- Adana veGiresun illerine ilişkin herhangi bir gelir ve gider belirtilmemesi nedeniyleyapılacak işlem bulunmadığına, Serruh KALELİ, Zehra Ayla PERKTAŞ, Erdal TERCANve Zühtü ARSLAN'ın karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,

4- Genel Merkezile Ankara İl Teşkilatına ait gelir ve gider belgelerinin kaydedildiğidefterlerin verilmemesi nedeniyle 2820 sayılı Kanun'un 60. ve 113. maddelerinegöre gerekli işlemlerin yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suçduyurusunda bulunulmasına OYBİRLİĞİYLE,

11.12.2013 gününde karar verildi.

KARŞIOY GEREKÇESİ

Sosyalist Demokrasi Partisi'nin 2007 yılı kesin hesabınınincelenmesine ilişkin dosyada parti yetkililerinin, Parti Genel Merkezi ve ilörgütleri kesin hesaplarının yetkili organca kabul edilerek onaylandığına dairkararı sunmadıkları görülmüştür.

Parti yetkililerinin sundukları birleşik kesin hesaptaAdana ve Giresun iline ilişkin herhangi bir gelir ve gider belirtilmemiştir.Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının kayıtları ile Parti yetkilileriningönderdiği belgelere göre Adana ve Giresun il teşkilatlarının 2007 yılında faalolduğu görülmektedir. Parti il örgütleri faaliyette olduğuna göre, bu yerlerinen azından yönetim giderlerinin (kira, su, elektrik, telefon, kırtasiye vb.)olması gerekir. Yönetim giderlerinin hesaplarda görülmemesi kayıt dışı gelir vegider yapıldığı anlamına gelmektedir. Bu durumda, 2820 sayılı Kanun'un 69.maddesindeki bir siyasi partinin bütün gelirlerinin o siyasi partinin tüzelkişiliği adına elde edileceğine ilişkin hükmü ile yine aynı Kanun'un 70.maddesindeki bir siyasi partinin bütün giderlerinin o siyasi partinin tüzelkişiliği adına yapılacağı hükmüne aykırı davranılmış olmaktadır.

Hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzenininoluşturulmaması ile hesabın dışında gelir ve gider oluşturulması inceleme vearaştırmayı engellemeye yönelik eylemler olduğundan 2820 sayılı Kanun'un 111.maddesinin (c) fıkrasına istinaden gerekli işlemlerin yapılması için AnkaraCumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulması gerekir. Nitekim,Mahkememiz tarafından daha önce de, siyasi partilerin açık ve faal olan ilörgütlerine ilişkin olarak herhangi bir gelir ve gider bildirmemeleri halindesöz konusu hüküm gereğince suç duyurusunda bulunulmasına ilişkin çok sayıdakarar verilmiştir (Örneğin bkz. E.2010/37, K.2013/106, 25.09.2013; E.2010/35,K.2013/105, 25.09.2013). Ancak Mahkememiz çoğunluğu tarafından bu dosyada suçduyurusunda bulunulmasına gerek görülmemiştir.

Yukarıda belirtilen nedenlerle, Sosyalist DemokrasiPartisi hakkında Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasıgerektiği kanaatinde olduğumuzdan Mahkememiz çoğunluğunun görüşüne katılmamızmümkün olmamıştır.

Full & Egal Universal Law Academy