Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.2014/40, K.2016/11 Sayılı Karar - 10/02/2016

ANAYASAMAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı:2014/40 (SiyasiParti Mali Denetimi)

Karar Sayısı:2016/11

Karar Tarihi:10.2.2016

R.G.Tarih-Sayı:21.04.2016-29691

I- MALİ DENETİMİNKONUSU

Toplumsal UzlaşmaReform ve Kalkınma Partisi 2013 yılı kesin hesabının incelenmesidir.

II- İLK İNCELEME

1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca SerruhKALELİ, Alparslan ALTAN, Serdar ÖZGÜLDÜR, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, RecepKÖMÜRCÜ, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, CelalMümtaz AKINCI, Erdal TERCAN, Muammer TOPAL, Zühtü ARSLAN, M. Emin KUZ ve HasanTahsin GÖKCAN’ın katılımlarıyla 17.12.2014 tarihinde yapılan ilk incelemetoplantısında öncelikle suç duyurusunda bulunulup bulunulmayacağı sorunugörüşülmüştür.

2. 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 73. maddesininüçüncü fıkrasında “İller teşkilatından gönderilenler ve parti merkezine aitolan kesinhesapların, Merkez Karar ve Yönetim Kurulunca incelenerek kararabağlanacağı” öngörülmüş ve aynı Kanun’un 74. maddesinin ikinci fıkrasındada “siyasi partilerin genel başkanları, karara bağlanarak birleştirilmişbulunan kesinhesap ile parti merkez ve bağlı ilçeleri de kapsayan illerteşkilatının kesinhesaplarının onaylı birer örneğini Haziran ayı sonuna kadarAnayasa Mahkemesine ve bilgi için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’na vermekzorundadırlar. Bu belgelere, ilgili siyasi partinin aynı hesap dönemindeedindiği taşınmaz ve değeri yüz milyon lirayı aşan taşınır malların, menkulkıymetlerin ve her türlü hakların değerleri ile edinim tarihlerini veşekillerini de belirten listeleri eklenir.” denilerek il örgütlerindengönderilen kesin hesaplar ile parti genel merkezine ilişkin kesin hesabınmerkez karar ve yönetim kurulunca incelenerek karara bağlanacağını vebirleştirileceğini ve birleştirilmiş kesin hesap cetvellerinin AnayasaMahkemesine sunulacağı hükme bağlanmıştır.

3. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının göndermiş olduğuyazıya ekli listeye göre Toplumsal Uzlaşma Reform ve Kalkınma Partisininörgütlenmiş olduğu 68 ile ilişkin olarak yıl içerisinde her hangi bir gelir vegiderin gerçekleşmediği ifade edilerek, 2013 yılı kesin hesaplarıngönderilmediği tespit edilmiştir.

4. Siyasi partilerin faaliyetlerini yürüttükleri genelmerkez, il, ilçe ve belde başkanlıklarına ait yerler, partilerin kendilerineait olabileceği gibi kiralık olarak da kullanılabilecektir. Şayet, partiyetkililerine ait veya bunların kendilerinin kullandıkları yerlerde siyasiparti faaliyette bulunuyor ise bu takdirde kira sözleşmesi düzenlenerek isabeteden tutarın partiye bağış olarak kaydedilmesi gerekir.

5. Ayrıca, partilerin genel merkez, il, ilçe ve beldebaşkanlıklarının hayatın olağan akışı gereği kira, su, elektrik, posta,telefon, kırtasiye, tutulacak defterlerin satın alınması vb. bir takım genelyönetim giderlerini de yapması gerekir.

6. 2820 sayılı Kanun’un 69. maddesinde, bir siyasipartinin bütün gelirlerinin, o siyasi partinin tüzelkişiliği adına eldeedileceği; 70. maddesinde, siyasi partilerin giderlerinin amaçlarına aykırıolamayacağı ve bir siyasi partinin bütün giderlerinin, o siyasi partitüzelkişiliği adına yapılacağı; 111. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendindede yapılan inceleme ve araştırmaları engelleyen ve istenen bilgileri vermeyenparti sorumluları hakkında altı aydan bir yıla kadar hapis ve altmış milyonliradan az olmamak üzere ağır para cezası verileceği hüküm altına alınmıştır.Bu hükümlere göre, parti yetkililerinin genel yönetim giderlerini kendiimkânlarıyla karşılamaları mümkün değildir. Parti yetkililerinin, bu şekildeyapmış oldukları harcamaları, partiye bağış geliri olarak kaydetmek suretiyleparti tüzelkişiliği adına hesaplara dâhil etmeleri gerekir.

7. Yönetim giderlerinin hesaplarda görülmemesi kayıt dışıgelir ve gider olduğunu göstermektedir. Bu durumda, 2820 sayılı Kanun’un 69. ve70. maddelerine aykırı davranılmış olmaktadır.

8. Mahkemeye bilgilerin istendiği şekliyle verilmemesi,hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması, hesabındışında gelir ve gider oluşturulması, inceleme ve araştırmayı engellemeyeyönelik eylemler olduğundan dolayı 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin birincifıkrasının (c) bendine istinaden gerekli işlemlerin yapılmasını temin içinAnkara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulması gerekir.

9. Bu itibarla Toplumsal Uzlaşma Reform ve KalkınmaPartisinin 2013 yılı kesin hesabının incelenmesi sonucunda;

- Genel Merkeze ait kesin hesapların sunulmasından dolayıişin esasının incelenmesine;

- Esas incelemenin yapılabilmesi amacıyla Genel Merkezkesin hesabının dayanağını oluşturan gelir-gider belgeleri ile bu belgelerinkaydedildiği defterleri Sayıştay Başkanlığına göndermesi için Partiye bukararın tebliğinden itibaren 30 gün süre verilmesine,

- AnayasaMahkemesine istenen bilgilerin istendiği şekliyle verilmemesi, hesapverilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması, hesabın dışındagelir ve gider yapılması, inceleme ve araştırmayı engellemeye yönelik eylemlerolduğundan, Parti sorumluları hakkında 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesininbirinci fıkrasının (c) bendi uyarınca yasal işlem yapılması için AnkaraCumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına,

OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

III- ESASINİNCELENMESİ

10. Toplumsal Uzlaşma Reform ve KalkınmaPartisinin Anayasa Mahkemesine verdiği 2013 yılı kesin hesap çizelgeleriüzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren ve Raportör Sadettin CEYHANtarafından hazırlanan esas inceleme raporu, Anayasa ve 6216 sayılı AnayasaMahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820 sayılıSiyasi Partiler Kanunu’nun ilgili kuralları, bunların gerekçeleri ile diğeryasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

11. Parti tarafından sunulan kesin hesapcetvellerine göre, Partinin 2013 yılında gelirinin olmadığı, giderleritoplamının 46.290,36 TL olduğu anlaşılmaktadır.

A- Gelirlerin İncelenmesi

Genel Merkez Gelirleri

12. Parti Genel Merkezinin yıl içerisinde geliribulunmamaktadır.

13. Partinin yıl sonu borçları toplamı 46.290,36 TL’dir.

14. Toplumsal Uzlaşma Reform ve Kalkınma Partisi GenelMerkezine ait gelir ve giderlerin kaydedildiği defterlerin sunulmadığıgörülmüştür. Parti yetkililerince sunulan belgelerden, söz konusu durumun 2014yılında yapılan olağanüstü kongrede değişen idari kadroların ilgili defterleriyeni seçilen yönetime aktarmaması nedeniyle gerçekleştiği ve bunun PartiBaşkanlık Divanının 30.06.2014 tarih ve 72 sayılı karar ile kayıt altınaalındığı görülmüştür.

15. 2820 sayılı Kanun’un 60. maddesinin birincifıkrasında, “Her kademedeki parti organları üye kayıt defteri, karardefteri, gelen ve giden evrak kayıt defteri, gelir ve gider defteri iledemirbaş eşya defteri tutmak zorundadırlar.”, beşinci fıkrasında, “Partiadına elde edilen gelirlerin alındığı ve yapılan giderlerin ne gibi işlere veyerlere harcandığı ilgili defterlere sıra ile ve belgeleri de belirtilerekgeçirilir.”, altıncı fıkrasında, “Bütün defterlerin sayfaları ve kaçsayfadan ibaret oldukları teşkilatın bulunduğu ilgili seçim kurulu başkanıtarafından mühürlenir ve tasdik edilir.” denilmiş, aynı Kanunun 113.maddesinde de, “Bu Kanunun 60 ıncı maddesinde yazılı defter ve kayıtlarıtutmayanlar, altı aydan bir yıla, bu defter ve kayıtları tahrif veya yokedenler veya gizleyenler, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ilecezalandırılırlar.” hükmü getirilmiştir. Gelir ve giderlerin işlendiğidefterler ibraz edilmediğinden Parti sorumluları hakkında gerekli işlemlerinyapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasıgerekir.

B- Giderlerin İncelenmesi

Genel Merkez Giderleri

16. Parti Genel Merkezinin 2013 yılı giderleri toplamı46.290,36 TL olup, bunun 6.289,04 TL’si personel giderlerinden, 133,50 TL’sihaberleşme giderlerinden, 30.000,00 TL’si kira giderlerinden, 4.681,57 TL’siısınma, aydınlatma ve temizlik giderlerinden ve 5.186,25 TL’si vergi, sigortave noter giderlerinden oluşmaktadır.

17. Parti Genel Merkezinin 2013 yılı gider belgeleriüzerinde yapılan incelemede giderlerin 2820 sayılı Kanun’a uygun olarakgerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.

C- Parti Mallarının İncelenmesi

18. Toplumsal Uzlaşma Reform ve Kalkınma Partisininsunmuş olduğu defter ve belgeler üzerinde yapılan incelemelerde Partinin 2013yılında herhangi bir taşınır ve taşınmaz mal ile menkul kıymet ve hakediniminde bulunmadığı tespit edilmiştir.

IV- SONUÇ

Toplumsal Uzlaşma Reform ve Kalkınma Partisinin 2013 yılıkesin hesabının incelenmesi sonucunda;

1- Partinin 2013 yılı kesin hesabında gösterilen46.290,36 TL yılsonu borç toplamı ve 46.290,36 TL gider toplamının eldeki bilgive belgelere göre doğru, denk ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’na uygunolduğuna,

2- Genel Merkez teşkilatına ait gelir ve giderbelgelerinin kaydedildiği defterlerin verilmemesi nedeniyle 2820 sayılıKanun’un 60. ve 113. maddelerine göre sorumlular hakkında gerekli yasalişlemlerin yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusundabulunulmasına,

10.2.2016 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.