Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.2016/20, K.2018/92 Sayılı Karar - 08/11/2018

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı:2016/20 (SiyasiParti Mali Denetimi)

Karar Sayısı:2018/92

Karar Tarihi:8/11/2018

R.G. Tarih – Sayı:8/12/2018 –30619

I. MALİ DENETİMİN KONUSU

Türkiye İşsizler ve Emekçiler Partisi 2015 yılı kesinhesabının incelenmesidir.

II. İLK İNCELEME

1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca ZühtüARSLAN, Burhan ÜSTÜN, Serdar ÖZGÜLDÜR, Serruh KALELİ, Osman Alifeyyaz PAKSÜT,Recep KÖMÜRCÜ, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI, MuammerTOPAL, M. Emin KUZ, Hasan Tahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA, Rıdvan GÜLEÇ, RecaiAKYEL ve Yusuf Şevki HAKYEMEZ’in katılımlarıyla 31/5/2017tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında öncelikle suç duyurusundabulunulup bulunulmayacağı sorunu görüşülmüştür.

2. 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı Siyasi PartilerKanunu’nun 73. maddesinin üçüncü fıkrasının ikinci cümlesinde “İllerteşkilatından gönderilenler ve parti merkezine ait olan kesin hesaplar, merkezkarar ve yönetim kurulunca incelenerek karara bağlanır ve birleştirilir.”denilmiş ve aynı Kanun’un 74. maddesinin ikinci fıkrasında da “Siyasipartilerin genel başkanları, karara bağlanarak birleştirilmiş bulunan kesinhesap ile parti merkez ve bağlı ilçeleri de kapsayan iller teşkilatının kesin hesaplarınınonaylı birer örneğini Haziran ayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesine ve bilgiiçin Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına vermek zorundadırlar. Bu belgelere,ilgili siyasi partinin aynı hesap döneminde edindiği taşınmaz ve değeri yüzmilyon lirayı aşan taşınır malların, menkul kıymetlerin ve her türlü haklarındeğerleri ile edinim tarihlerini ve şekillerini de belirten listeleri eklenir.”denilerek il örgütlerinden gönderilen kesin hesaplar ile parti genel merkezineilişkin kesin hesabın Merkez Karar ve Yönetim Kurulunca incelenerek kararabağlanacağı, birleştirileceği ve birleştirilmiş kesin hesap cetvellerininAnayasa Mahkemesine sunulacağı hükme bağlanmıştır.

3. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının siyasi partiteşkilat listesinde aktif görünmesine rağmen Türkiye İşsizler ve EmekçilerPartisinin teşkilatlanmış olduğu illerden iki ile ait 2015 yılı kesin hesabınıngönderilmediği tespit edilmiştir.

4. Siyasi partilerin faaliyetlerini yürüttükleri genelmerkez, il, ilçe ve belde başkanlıklarına ait yerler partilerin kendilerine aitolabileceği gibi kiralık olarak da kullanılabilecektir. Şayet partiyetkililerine ait veya bunların kendilerinin kullandıkları yerlerde siyasiparti faaliyette bulunuyor ise bu takdirde kira sözleşmesi düzenlenerek isabeteden tutarın partiye bağış olarak kaydedilmesi gerekir.

5. Ayrıca partilerin genel merkez, il, ilçe ve beldebaşkanlıklarının hayatın olağan akışı gereği kira, su, elektrik, posta,telefon, kırtasiye, tutulacak defterlerin satın alınması vb. birtakım genelyönetim giderlerini de yapması gerekir.

6. 2820 sayılı Kanun’un 69. maddesinin birincifıkrasında, bir siyasi partinin bütün gelirlerinin o siyasi partinin tüzelkişiliği adına elde edileceği; 70. maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında,siyasi partilerin giderlerinin amaçlarına aykırı olamayacağı ve bir siyasipartinin bütün giderlerinin, o siyasi parti tüzel kişiliği adına yapılacağı;111. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde de yapılan inceleme vearaştırmaları engelleyen ve istenen bilgileri vermeyen parti sorumluları hakkındaaltı aydan bir yıla kadar hapis ve altmış milyon liradan az olmamak üzere ağırpara cezası verileceği hüküm altına alınmıştır. Bu hükümlere göre partiyetkililerinin genel yönetim giderlerini kendi imkânlarıyla karşılamalarımümkün değildir. Parti yetkililerinin bu şekilde yapmış oldukları giderbedellerini partiye bağış geliri olarak kaydetmek suretiyle parti tüzelkişiliği adına hesaplara dâhil etmesi gerekir.

7. Yönetim giderlerinin hesaplarda görülmemesi kayıt dışıgelir ve gider oluşturulmuş olduğunu göstermektedir. Bu durumda 2820 sayılıKanun’un 69. ve 70. maddelerine aykırı davranılmış olmaktadır.

8. Mahkemeye bilgilerin istenen şekliyle verilmemesi,hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması, hesabındışında gelir ve gider oluşturulması inceleme ve araştırmayı engellemeyeyönelik eylemler olarak nitelendirildiğinden 2820 sayılı Kanun’un 111.maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine istinaden gerekli işlemlerinyapılmasını temin için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusundabulunulması gerekir.

9. Bu itibarla Türkiye İşsizler ve Emekçiler Partisinin2015 yılı kesin hesabının incelenmesi sonucunda;

- Genel Merkeze ait kesin hesapların sunulmasından dolayıişin esasının incelenmesine,

- Esas incelemenin yapılabilmesi amacıyla Genel Merkezkesin hesabının dayanağını oluşturan gelir-gider belgeleri ile bu belgelerinkaydedildiği defterleri Sayıştay Başkanlığına göndermesi için Partiye bukararın tebliğinden itibaren 30 gün süre verilmesine,

- AnayasaMahkemesine istenen bilgilerin istendiği şekliyle verilmemesi, hesapverilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması, hesabın dışında gelirve gider yapılması, inceleme ve araştırmayı engellemeye yönelik eylemler olaraknitelendirildiğinden, Parti sorumlularıhakkında 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendiuyarınca yasal işlem yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suçduyurusunda bulunulmasına,

31/5/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

III. ESASIN İNCELENMESİ

10. Türkiye İşsizler ve Emekçiler Partisinin, AnayasaMahkemesine verdiği 2015 yılı kesin hesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturandefter ve belgeler üzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren ve SayıştayBaşkanlığı tarafından hazırlanıp Raportör Sadettin CEYHAN tarafından heyetesunulan esas inceleme raporu, Anayasa ve 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılıAnayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820sayılı Kanun’un ilgili kuralları, bunların gerekçeleri ve diğer yasamabelgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

11. Denetimin maddi öğelerini oluşturan defter vebelgelerde Parti Genel Merkezinin 2015 yılı gelirlerinin 1.209,97 TL, giderlertoplamının 1.209,97 TL olduğu anlaşılmaktadır.

12. Partinin 2015 yılı Genel Merkez kesin hesabının gelirve gider rakamlarının yukarıda açıklanan tutarlardan oluştuğu, bu haliyle 2015yılı kesin hesabının doğru, denk ve 2820 sayılı Kanun’a uygun olduğu sonucunavarılmıştır.

A. Gelirlerinİncelenmesi

Genel Merkez Gelirleri

13. Partinin Genel Merkez gelirleri toplamı 1.209,97 TLolup bunun tamamı aidat gelirlerinden oluşmaktadır.

14. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve gelirbelgeleri üzerinde yapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı Kanun’a uygunolarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.

B. Giderlerin İncelenmesi

Genel Merkez Giderleri

15. Partinin Genel Merkez giderleri toplamı 1.209,97 TLolup bunun 541,08 TL’si temsil ve ağırlama giderinden, 81,00 TL’si kırtasiye vebüro giderlerinden, 82,89 TL’si haberleşme giderlerinden, 505,00 TL’si seyahatgiderlerinden oluşmaktadır.

16. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve giderbelgeleri üzerinde yapılan incelemede, giderlerin 2820 sayılı Kanun’a uygunolarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.

C. Parti Mallarının İncelenmesi

17. Parti Genel Merkezinin 2015 yılı defter ve belgeleriüzerinde yapılan incelemede, herhangi bir taşınır, taşınmaz mal ve menkulkıymet ediniminin olmadığı anlaşılmıştır.

IV. SONUÇ

Türkiye İşsizler ve Emekçiler Partisinin 2015 yılı kesinhesabının incelenmesi sonucunda;

Partinin 2015 yılı kesin hesabında Genel Merkeze aitolarak gösterilen 1.209,97 TL gelir ve 1.209,97 TL giderin eldeki bilgi vebelgelere göre doğru, denk ve 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı Siyasi PartilerKanunu’na uygun olduğuna 8/11/2018 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.