Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.2013/58, K.2016/41 Sayılı Karar - 22/12/2016

 ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı:2013/58 (SiyasiParti Mali Denetimi)

Karar Sayısı:2016/41

Karar Tarihi:22.12.2016

R.G.Tarih-Sayısı:17.1.2017-29951

I- MALİ DENETİMİN KONUSU

Türkiye Komünist Partisi 2012 yılı kesin hesabının incelenmesidir.

II- İLK İNCELEME

1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca HaşimKILIÇ, Serruh KALELİ, Alparslan ALTAN, Serdar ÖZGÜLDÜR, Osman Alifeyyaz PAKSÜT,Zehra Ayla PERKTAŞ, Recep KÖMÜRCÜ, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, NuriNECİPOĞLU, Celal Mümtaz AKINCI, Erdal TERCAN, Muammer TOPAL, Zühtü ARSLAN ve M.Emin KUZ’un katılımlarıyla 11.2.2014 tarihinde yapılan ilk incelemetoplantısında, öncelikle suç duyurusunda bulunulup bulunulmayacağı sorunugörüşülmüştür.

2. 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 73. maddesininüçüncü fıkrasında “İller teşkilatından gönderilenler ve parti merkezine aitolan kesin hesapların, Merkez Karar ve Yönetim Kurulunca incelenerek kararabağlanacağı” öngörülmüş ve aynı Kanun’un 74. maddesinin ikinci fıkrasındada “Siyasi partilerin genel başkanları, karara bağlanarak birleştirilmişbulunan kesin hesap ile parti merkez ve bağlı ilçeleri de kapsayan illerteşkilatının kesin hesaplarının onaylı birer örneğini Haziran ayı sonuna kadarAnayasa Mahkemesine ve bilgi için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına vermekzorundadırlar. Bu belgelere, ilgili siyasi partinin aynı hesap dönemindeedindiği taşınmaz ve değeri yüz milyon lirayı aşan taşınır malların, menkulkıymetlerin ve her türlü hakların değerleri ile edinim tarihlerini ve şekillerinide belirten listeleri eklenir.” denilerek il örgütlerinden gönderilen kesinhesaplar ile parti genel merkezine ilişkin kesin hesabın Merkez Karar veYönetim Kurulunca incelenerek karara bağlanacağı ve birleştirileceği vebirleştirilmiş kesin hesap cetvellerinin Anayasa Mahkemesine sunulacağı hükmebağlanmıştır.

3. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 19.2.2013 tarihlive C.02.0.CBS.0.01.02.04/218 sayılı yazılarına ekli listede Türkiye KomünistPartisi’nin Genel Merkez dışında 62 il ve bağlı ilçede örgütlendiğibelirtilmesine rağmen, Parti tarafından 8 il ve bağlı ilçe örgütüne ilişkin2012 yılı içerisinde herhangi bir gelir ve giderin gerçekleşmediği ifadeedilerek, bu illere ait 2012 yılı kesin hesaplarının gönderilmediği tespitedilmiştir.

4. Siyasi partilerin faaliyetlerini yürüttükleri genelmerkez, il, ilçe ve belde başkanlıklarına ait yerler partilerin kendilerine aitolabileceği gibi kiralık olarak da kullanılabilecektir. Şayet, partiyetkililerine ait veya bunların kendilerinin kullandıkları yerlerde siyasiparti faaliyette bulunuyor ise bu takdirde kira sözleşmesi düzenlenerek isabeteden tutarın partiye bağış olarak kaydedilmesi gerekir.

5. Ayrıca, partilerin genel merkez, il, ilçe ve beldebaşkanlıklarının hayatın olağan akışı gereği kira, su, elektrik, posta,telefon, kırtasiye, tutulacak defterlerin satın alınması vb. bir takım genelyönetim giderlerini de yapması gerekir.

6. 2820 sayılı Kanun’un 69. maddesinde, bir siyasipartinin bütün gelirlerinin, o siyasi partinin tüzelkişiliği adına eldeedileceği; 70. maddesinde, siyasi partilerin giderlerinin amaçlarına aykırıolamayacağı ve bir siyasi partinin bütün giderlerinin, o siyasi partitüzelkişiliği adına yapılacağı; 111. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendindede yapılan inceleme ve araştırmaları engelleyen ve istenen bilgileri vermeyenparti sorumluları hakkında altı aydan bir yıla kadar hapis ve altmış milyonliradan az olmamak üzere ağır para cezası verileceği hüküm altına alınmıştır.Bu hükümlere göre, parti yetkililerinin genel yönetim giderlerini kendiimkânlarıyla karşılamaları mümkün değildir. Parti yetkililerinin, bu şekildeyapmış oldukları gider bedellerini partiye bağış geliri olarak kaydetmeksuretiyle parti tüzelkişiliği adına hesaplara dâhil etmesi gerekir.

7. Yönetim giderlerinin hesaplarda görülmemesi kayıt dışıgelir ve gider oluşturulmuş olduğunu göstermektedir. Bu durumda, 2820 sayılıKanun’un 69. ve 70. maddelerine aykırı davranılmış olmaktadır.

8. Mahkemeye bilgilerin istendiği şekliyle verilmemesi,hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması, hesabındışında gelir ve gider oluşturulması, inceleme ve araştırmayı engellemeyeyönelik eylemler olduğundan dolayı 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin birincifıkrasının (c) bendine istinaden gerekli işlemlerin yapılmasını temin içinAnkara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulması gerekir.

9. Bu itibarla Türkiye Komünist Partisinin 2012 yılıkesin hesabının incelenmesi sonucunda;

- Genel Merkezeait kesin hesapların sunulmasından dolayı işin esasının incelenmesine;

- Esas incelemeninyapılabilmesi amacıyla Genel Merkez kesin hesabının dayanağını oluşturangelir-gider belgeleri ile bu belgelerin kaydedildiği defterleri Sayıştay Başkanlığınagöndermesi için Partiye bu kararın tebliğinden itibaren 30 gün süreverilmesine,

- AnayasaMahkemesine istenen bilgilerin istendiği şekliyle verilmemesi, hesapverilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması, hesabın dışındagelir ve gider yapılması, inceleme ve araştırmayı engellemeye yönelik eylemlerolduğundan, Parti sorumluları hakkında 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesininbirinci fıkrasının (c) bendi uyarınca yasal işlem yapılması için AnkaraCumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına, OYBİRLİĞİYLE kararverilmiştir.

III- ESASIN İNCELENMESİ

10. Türkiye Komünist Partisinin, Anayasa Mahkemesineverdiği 2012 yılı kesin hesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter vebelgeler üzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren ve Raportör SadettinCEYHAN tarafından heyete sunulan esas inceleme raporu, Anayasa ve 6216 sayılıAnayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun ilgili kuralları, bunların gerekçeleri vediğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

11. Denetimin maddi öğelerini oluşturan defter vebelgelerde Partinin 2012 yılı gelirlerinin 1.173.186,45 TL, giderler toplamının1.133.345,89 TL, gelecek yıla devreden nakit tutarının 39.840,56 TL olduğuanlaşılmaktadır.

12. Partinin 2012 yılı kesin hesabının gelir ve giderrakamlarının yukarıda açıklanan tutarlardan oluştuğu, bu haliyle 2012 yılıkesin hesabının doğru, denk ve 2820 sayılı Kanun’a uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

A- Gelirlerinİncelenmesi

1- Genel Merkez Gelirleri

13. Partinin Genel Merkez gelirleri toplamı 196.286,45 TLolup bunun 181.065,00 TL’si örgütlerden gönderilen yardımlardan, 15.221,45TL’si geçmiş yıl gelirlerinden oluşmaktadır.

14. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve gelirbelgeleri üzerinde yapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı Kanun’a uygunolarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.

2- İl Örgütleri Gelirleri

15. Partinin 2012 yılında il örgütlerine ilişkingelirleri 976.900,00 TL olup bunun tamamı aidat gelirlerinden oluşmaktadır.

16. Parti il örgütlerinin defter kayıtları ve gelirbelgeleri üzerinde yapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı Kanun’a uygunolarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.

B- Giderlerin İncelenmesi

1- Genel Merkez Giderleri

17. Partinin Genel Merkez giderleri toplamı 161.678,13 TLolup bunun 3.600,00 TL’si kira giderlerinden, 897,90 TL’si yönetimgiderlerinden, 157.180,23 TL’si diğer giderlerden oluşmaktadır. Gelecek yıladevreden nakit tutarı 34.608,32 TL’dir.

18. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve giderbelgeleri üzerinde yapılan incelemede, giderlerin 2820 sayılı Kanun’a uygunolarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.

2- İl Örgütleri Giderleri

19. Partinin 2012 yılında il örgütlerine ilişkin giderlertoplamı 971.667,76 TL olup bunun 748.638,01 TL’si kira giderlerinden, 36.834,88TL’si yönetim giderlerinden, 181.065,00 TL’si genel merkez paylarından,5.129,87 TL’si diğer giderlerden oluşmaktadır. Gelecek yıla devreden nakit tutarı5.232,24 TL’dir.

20. Parti il örgütlerinin defter kayıtları ve giderbelgeleri üzerinde yapılan incelemede, giderlerin 2820 sayılı Kanun’a uygunolarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.

C- Parti Mallarının İncelenmesi

21. Partinin 2012 yılı defter ve belgeleri üzerindeyapılan incelemede, herhangi bir taşınır, taşınmaz mal ve menkul kıymetediniminin olmadığı anlaşılmıştır.

IV- SONUÇ

Türkiye Komünist Partisinin 2012 yılı kesin hesabınınincelenmesi sonucunda;

Partinin 2012 yılı kesin hesabında gösterilen1.173.186,45 TL gelir ve 1.133.345,89 TL giderin eldeki bilgi ve belgelere göredoğru, denk ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’na uygun olduğuna, 22.12.2016tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.