ANAYASA MAHKEMESİKARARI
Esas Sayısı:1996/11(Siyasî Parti Malî Denetimi)
Karar Sayısı:1998/45
Karar Günü:9.9.1998
R.G. Tarih-Sayı : 24.09.1998-23473
I- MALİ DENETİMİN KONUSU
Türkiye Sosyalist İşçi Partisi'nin Genel Merkezi ile ilçeörgütlerini de kapsayan 4 il örgütünün 1995 yılı kesinhesabının incelenmesidir.
II- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 16. maddesi uyarınca, YektaGüngör ÖZDEN, Selçuk TÜZÜN, Ahmet Necdet SEZER, Samia AKBULUT, Haşim KILIÇ,Mustafa BUMİN, Sacit ADALI, Ali HÜNER, Lütfi F. TUNCEL, Nurettin TURAN ve FulyaKANTARCIOĞLU'nun katılmalarıyla 1.7.1997 gününde yapılan ilk incelemetoplantısında; 'Türkiye Sosyalist İşçi Partisi'nin 1995 yılı kesinhesabınınincelenmesi sonucunda; dosyada eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından işinesasının incelenmesine, oybirliğiyle' karar verilmiştir.
III- ESASIN İNCELENMESİ
Parti'nin Anayasa Mahkemesi'ne verdiği 1995 yılı kesinhesapçizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgeler üzerinde yapılaninceleme sonuçlarını içeren esas inceleme raporu, Anayasa ve 2949 sayılıAnayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun ilgili kuralları, bunların gerekçeleri vediğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
Denetimin maddî ögelerini oluşturan defter ve belgelerde TürkiyeSosyalist İşçi Partisi'nin 1995 yılı gelirleri ve giderleri, birbirine denkbiçimde, Genel Merkez'in gelir ve giderleri 110.540.051.-TL., 4 il örgütününgelir ve giderleri 205.375.469.- TL. olmak üzere toplam 315.915.520.- TL.olarak gösterilmiştir.
A- Gelirlerin İncelenmesi
1- Genel Merkez Gelirleri
Parti Genel Merkezi'nin 1995 yılı içindeki gelirleri110.540.051.- TL. gösterilmiştir.
Bunun, 68.030.000.- TL.sinin bağış gelirlerinden, 20.400.000.-TL.sinin aidatlardan, 16.900.000.- TL.sinin yayın satış gelirlerinden,5.210.051.- TL.sinin 1994 yılından devreden nakit mevcudundan sağlandığıanlaşılmıştır.
Genel Merkez'in defter kayıtları ve gelir belgeleri üzerindeyapılan incelemede, aşağıdaki konu dışında gelirlerin 2820 sayılı Yasa'nın61-69. maddeleri hükümlerine uygun olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.
Muhasebe Kayıtlarının Eleştirisi :
Genel Merkez gelirlerinden bazılarının (yayın satış gelirleri)alındı belgesi düzenlenmeksizin, tutanakla yevmiye defterine kaydedildiğigörülmüştür.
2820 sayılı Yasa'nın 'Gelirlerin Sağlanmasında Usul' başlıklı69. maddesi, 'Siyasî partilerin genel merkezlerinin ve teşkilat kademeleriningelirleri, parti merkez karar ve yönetim kurulunca bastırılan makbuzlarkarşılığında alınır. Bastırılan ve parti teşkilat kademelerine gönderilen gelirmakbuzlarının seri ve sıra numaralarına ait kayıtlar parti genel merkezincetutulur. Parti teşkilatı kademeleri aldıkları ve kullandıkları makbuzlardolayısıyla parti merkez karar ve yönetim kuruluna karşı mali sorumluluktaşırlar. Sağlanan gelirlerin türü ve miktarıyla, gelirlerin sağlandığıkimsenin adı, soyadı ve adresi, makbuzu düzenleyenin sıfatı, adı, soyadı veimzası, makbuzda ve dip koçanlarda yer alır. Makbuzların asıl kısımlarıyla dipkoçanlarında aynı sıra numarası bulunur.' kuralını içermektedir.
Bu madde uyarınca, parti gelirleri karşılığında merkez karar veyönetim kurulunca bastırılan ve parti adını içeren alındılar (makbuzlar)düzenlenmesi zorunludur. Tutanak, banka dekontu ve benzeri belgelerin gelirbelgesi olarak kabulü olanaklı değildir.
Gelirlerin, 2820 sayılı Yasa'nın 69. maddesine uygun olarakalındı belgesi karşılığında tahsil edilmesi ve alındı belgelerinindüzenlenmesinde özen gösterilmesi gereğinin Parti'ye bildirilmesi uygungörülmüştür.
2- İl Örgütleri Gelirleri
Parti'nin 4 il örgütünce 1995 yılında sağlanan gelirleri toplamı205.375.469.- TL. gösterilmiştir.
Bunun, 75.690.000.- TL.sinin bağışlardan, 70.050.000.- TL.sininaidatlardan, 18.700.000.- TL.sinin örgüt yardımlarından, 40.935.469.- TL.sinin1994 yılından devreden nakit mevcudundan sağlandığı anlaşılmıştır.
Parti il örgütleri kesinhesap çizelgelerinin gelir bölümüüzerinde yapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı Yasa'da belirtilenkaynaklardan sağlandığı, Merkez Karar ve Yönetim Kurulu kararıyla doğruluğununonaylandığı görülerek bunların Yasa'ya uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
B- Giderlerin İncelenmesi
1- Genel Merkez Giderleri
Parti Genel Merkezi'nin 1995 yılı içindeki giderleri109.619.475.- TL. gösterilmiştir.
Bunun, 102.969.475.- TL.sinin yönetim giderlerine, 6.650.000.-TL.sinin basın, yayın, tanıtım giderlerine yapıldığı anlaşılmıştır.
110. 540.051.- TL. gelir ile 109.619.475.- TL. gider arasındakifarkı oluşturan 920.576.- TL.nin nakit mevcudu olarak 1996 yılına devredildiğigörülmüştür.
Genel Merkez'in defter kayıtları ve gider belgeleri üzerindeyapılan incelemede, giderlerin 2820 sayılı Yasa'ya uygun olduğu sonucunavarılmıştır.
2- İl Örgütleri Giderleri
Parti'nin 4 il örgütünün giderleri toplamı 1995 yılında178.218.740.- TL. gösterilmiştir.
Bunun, 159.518.740.- TL.sinin yönetim giderlerine, 18.700.000.-TL.sinin örgüt yardımlarına yapıldığı anlaşılmıştır.
205. 375.469.- TL. gelir ile 178.218.740.- TL. gider arasındakifarkı oluşturan 27.156.729.- TL.nin nakit mevcudu olarak 1996 yılınadevredildiği görülmüştür.
İl örgütleri kesinhesap çizelgelerinin gider bölümleri üzerindeyapılan incelemede, giderlerin Merkez Karar ve Yönetim Kurulu kararıyladoğruluğunun onaylandığı görülerek, bunların 2820 sayılı Yasa'ya uygun olduğusonucuna varılmıştır.
IV- SONUÇ
Türkiye Sosyalist İşçi Partisi'nin 1995 yılı kesinhesabınınincelenmesi sonucunda;
1- Parti'nin kesinhesabında gösterilen 315.915.520.- TL. gelirile 287.838.215.- TL. giderin eldeki bilgi ve belgelere göre doğru ve 2820sayılı Siyasî Partiler Kanunu'na uygun olduğuna,
2- Gelirlerin, 2820 sayılı Kanun'un 69. maddesine uygun olarakalındı belgesi karşılığında tahsil edilmesi ve alındı belgelerinindüzenlenmesinde özen gösterilmesinin Parti'ye bildirilmesi gerektiğine,9.9.1998 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Ahmet Necdet SEZER
Üye
Samia AKBULUT
Üye
Haşim KILIÇ
Üye
Yalçın ACARGÜN
Üye
Mustafa BUMİN
Üye
Sacit ADALI
Üye
Ali HÜNER
Üye
Lütfi F. TUNCEL
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Mahir Can ILICAK
Üye
Rüştü SÖNMEZ