ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı:2000/18 (SiyasîParti Malî Denetimi)
Karar Sayısı:2008/74
Karar Günü:29.4.2008
R.G.Tarih-Sayı:16.05.2008-26878
I- MALİ DENETİMİN KONUSU
Türkiye Sosyalist İşçi Partisi'nin 1999 yılıkesinhesabının incelenmesidir.
II- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 16. maddesi uyarınca,Mustafa BUMİN, Samia AKBULUT, Sacit ADALI, Ali HÜNER, Fulya KANTARCIOĞLU, AyselPEKİNER, Mahir Can ILICAK, Rüştü SÖNMEZ, Ertuğrul ERSOY, Tülay TUĞCU ve AhmetAKYALÇIN'ın katılımıyla 17.5.2001 gününde yapılan ilk inceleme toplantısında;
Türkiye Sosyalist İşçi Partisi'nin 1999 yılıkesinhesabının incelenmesi sonucunda;
'Dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesineoybirliğiyle' karar verilmiştir.
III- ESASIN İNCELENMESİ
Parti'nin Anayasa Mahkemesi'ne verdiği 1999 yılıkesinhesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgeler üzerindeyapılan inceleme sonuçlarını içeren esas inceleme raporu, Anayasa ve 2949sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun ilgili kuralları, bunların gerekçelerive diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüpdüşünüldü:
Denetimin maddi öğelerini oluşturan defter ve belgelerdeTürkiye Sosyalist İşçi Partisi'nin Genel Merkezi ile il örgütlerinin 1999 yılıgelirlerinin 1.547.999.361.- lira ve giderlerinin 1.547.999.361.- lira olduğu,gelir ve gider toplamının birbirine denk olduğu görülmüştür.
A- Gelirlerinİncelenmesi
1- Genel Merkez Gelirleri
Parti Genel Merkezi gelirleri 480.180.000.- lira olarakgösterilmiştir.
Bunun 421.380.000.- lirası bağış gelirleri, 14.400.000.-lirası aidat gelirleri ve 44.400.000.- lirası alt örgüt yardımlarındanoluşmaktadır.
Genel Merkezin defter kayıtları ve gelir belgeleriüzerinde yapılan incelemede, gelirlerinin 2820 sayılı Yasa'ya uygun olaraksağlandığı sonucuna varılmıştır.
2- İl Örgütleri Gelirleri
Parti'nin il örgütleri gelirleri 1.067.819.361.- liraolarak gösterilmiştir.
Bunun 963.804.424.- lirası bağış gelirleri, 93.600.000.-lirası aidat gelirleri ve 10.414.937.- lirası alt örgüt yardımlarındanoluşmaktadır.
İl örgütlerinin kesinhesap çizelgelerinin gelir bölümündeyapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı Yasa'ya uygun olduğu sonucunavarılmıştır.
B- Giderlerin İncelenmesi
1- Genel Merkez Giderleri
Parti Genel Merkezi giderleri 480.180.000.- lira olarakgösterilmiştir.
Bunun 135.180.000.- lirası genel yönetim giderleri ve345.000.000.- lirası basın yayın ve tanıtma giderlerinden oluşmaktadır.
Yapılan incelemelerde, dosyaya söz konusu giderlere aitkanıtlayıcı belgelerin ibraz edilmediği anlaşılmıştır.
2820 sayılı Yasa'nın 70. maddesinin üçüncü fıkrasına görebeş milyon (1999 yılı için) liraya kadar olan harcamaların makbuz veya faturagibi bir belge ile tevsik edilmesi zorunlu olmadığından, bu miktarı geçenharcamaların geçerli bir kanıtlayıcı belgeye dayanması gerekmektedir.
Anayasa Mahkemesi, siyasi partilerin mali işlemlerinin2820 sayılı Yasa'ya uygun olup olmadığının saptanmasına yönelik mali denetiminiYasa'nın 75. maddesine göre yapmaktadır. Bu madde de Anayasa Mahkemesi'ninkesinhesaplara ait bilgilerin belgelendirilmesini siyasi partilerden her zamanisteyebileceği ve Anayasa Mahkemesi'nin denetimini evrak üzerinde yapacağıhüküm altına alınmıştır. Evrak deyiminin gelir-gider belgeleriyle birliktedefter ve kayıtlardaki bilgileri de kapsadığı açıktır. Defter ve belgelerindenetime elverişli ve yeterli olacak bilgileri içermesi zorunludur. Nitekim2820 sayılı Yasa'nın 60. maddesinde parti adına yapılan giderlerin ne gibiişlere ve yerlere harcandığının ilgili defterlere sıra ile ve belgeleri debelirtilerek geçirileceği öngörülmektedir.
2820 sayılı Yasa'nın 75. maddesinde; 'Anayasa Mahkemesidenetimi sonunda, o siyasi partinin gelir ve giderlerinin doğruluğuna ve kanunauygunluğuna veya kanuna uygun olmayan gelirler ile giderler dolayısıyla dabunların Hazineye gelir kaydedilmesine karar verir' ve 76. maddesinde de;'Belgelendirilmesi gerektiği halde belgelendirilmeyen parti giderlerimiktarınca parti malvarlığı, Anayasa Mahkemesi kararıyla Hazineye iradkaydedilir' hükümleri yer almaktadır.
Bu itibarla; denetim için gerekli bilgileri taşıyankanıtlayıcı belgeleri ibraz edilemeyen 480.180.000.- lira gider karşılığı partimalvarlığının 2820 sayılı Yasa'nın 75. ve 76. maddeleri uyarınca Hazineye iradkaydedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
2- İl Örgütleri Giderleri
Parti il örgütlerinin giderleri 1.067.819.361.- liraolarak gösterilmiştir.
Bunun 1.023.419.361.- lirası genel yönetim giderlerindenve 44.400.000.- lirası üst örgüte yardımlardan oluşmaktadır.
İl örgütleri kesinhesap çizelgelerinin gider bölümleriüzerinde yapılan incelemede, giderlerin 2820 sayılı Yasa'ya uygun olduğusonucuna varılmıştır
C- Parti Malları
Türkiye Sosyalist İşçi Partisi'nin 1999 yılı defter vebelgeleri üzerinde yapılan incelemede, Parti'nin 1999 yılında herhangi birtaşınmaz mal ve değeri yüz milyon lirayı aşan taşınır mal ve menkul kıymetediniminin olmadığı anlaşılmıştır.
IV- SONUÇ
Türkiye Sosyalist İşçi Partisi'nin 1999 yılıkesinhesabının incelenmesi sonucunda;
1- Parti'nin 1999 yılı kesinhesabında gösterilen1.547.999.361.- lira gelirinin ve 1.067.819.361.- lira giderinin eldeki bilgive belgelere göre doğru, denk ve 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'na uygunolduğuna,
2- 2820 sayılı Yasa'nın 70. maddesine göre belgeleriibraz edilemeyen 480.180.000.- TL. gider karşılığı Parti malvarlığınınHazine'ye irad kaydedilmesine,
29.4.2008 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Haşim KILIÇ
Başkanvekili
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Sacit ADALI
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Ahmet AKYALÇIN
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
A. Necmi ÖZLER
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Şevket APALAK
Üye
Serruh KALELİ
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ