ANAYASAMAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı:2009/31 (SiyasiParti Mali Denetimi)
Karar Sayısı:2013/129
Karar Günü:11.12.2013
R.G.Tarih-Sayı:08.01.2014-28876
I- MALİ DENETİMİN KONUSU
Türkiye Sosyalist İşçi Partisi 2008 yılı kesin hesabınınincelenmesidir.
II- İLK İNCELEME
Türkiye Sosyalist İşçi Partisi 2008 yılıkesin hesabının ilk incelemesi sonucunda, dosyada eksiklik bulunmadığından işinesasının incelenmesine 11.12.2013 gününde OYBİRLİĞİYLE kararverilmiştir.
III- ESASIN İNCELENMESİ
Türkiye Sosyalist İşçi Partisinin AnayasaMahkemesine verdiği 2008 yılı kesin hesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturandefter ve belgeler üzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren RaportörZekeriya AYDIN tarafından hazırlanan esas inceleme raporu, Anayasa ve 6216sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun ilgili kuralları, bunların gerekçeleriile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüpdüşünüldü:
Denetimin maddi öğelerini oluşturan defter ve belgelerde,Partinin 2008 yılı gelirlerinin 7.268 YTL ve giderlerinin 7.233,08 YTL olduğu,34,92 YTL nakit devrinin 2009 yılına devrettiği anlaşılmaktadır.
Partinin 2008 yılı kesin hesabının, Genel YönetimKurulunca 4.4.2009 gününde kabul edilerek onaylandığı görülmüştür.
Türkiye Sosyalist İşçi Partisi 2008 yılı GenelMerkez kesin hesabının gelir ve gider rakamlarının yukarıda açıklanantutarlardan oluştuğu, bu hâliyle Partinin 2008 yılı kesin hesabının doğru, denkve 2820 sayılı Kanun'a uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
Parti Genel Merkezinin 2008 yılı gelir ve giderbelgelerinin kaydedildiği defter bulunmamaktadır.
Parti yetkililerinden 5.3.2013 gün ve 215-743 sayı ile2008 yılı kesin hesabın dayanağını oluşturan defterler ile gelir gider belgeasıllarının gönderilmesi istenmiştir.
Parti yetkilisi Genel Başkan Turgut KOÇAK 28.5.2013 günlüyazı ile, “Parti genel merkezinin gider pusulaları ektedir. Gelir giderdefteri ve ilgili gelir makbuzları ya Anayasa Mahkemesi siyasi partilerleilgili birimde ya da Sayıştay'dadır. Çünkü gelir makbuzları aynı zamanda dasonraki yıllarda da kullanıldığı için şu anda bizde bulunmamaktadır.”şeklinde cevap vermiştir.
Parti yetkilisi defterleri Anayasa Mahkemesi veyaSayıştaya verdiğine dair herhangi bir kaydı sunmadığından dolayı beyanınaitibar edilmemiştir. Bu nedenle defterler yok kabul edilmiştir.
2820 sayılı Kanun'un 60. maddesinin birinci fıkrasında, “Herkademedeki parti organları üye kayıt defteri, karar defteri, gelen ve gidenevrak kayıt defteri, gelir ve gider defteri ile demirbaş eşya defteri tutmakzorundadırlar.”, beşinci fıkrasında, “Parti adına elde edilen gelirlerinalındığı ve yapılan giderlerin ne gibi işlere ve yerlere harcandığı ilgilidefterlere sıra ile ve belgeleri de belirtilerek geçirilir.”, altıncıfıkrasında “Bütün defterlerin sayfaları ve kaç sayfadan ibaret olduklarıteşkilatın bulunduğu ilgili seçim kurulu başkanı tarafından mühürlenir vetasdik edilir.” denilmiş, aynı Kanun'un 113. maddesinde de “Bu Kanunun60 ıncı maddesinde yazılı defter ve kayıtları tutmayanlar, altı aydan bir yıla,bu defter ve kayıtları tahrif veya yok edenler veya gizleyenler, bir yıldan üçyıla kadar hapis cezası ile cezalandırılırlar.” hükmü getirilmiştir. Gelirve giderlerin işlendiği defterler ibraz edilmediğinden Parti sorumlularıhakkında gerekli işlemlerin yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suçduyurusunda bulunulması gerekir.
Türkiye Sosyalist İşçi Partisi il ve ilçeteşkilatlarının herhangi bir gelir ve giderleri bulunmadığından dolayı sadeceGenel Merkez gelir ve giderleri incelenmiştir.
A- Genel MerkezGelirlerinin İncelenmesi
Parti Genel Merkezinin 2008 yılı gelirleri 7.268 YTLolarak gösterilmiştir.
Bunun 3.940 YTL'si ödenti gelirlerinden, 1.400 YTL'sibağışlardan, 1.920 YTL'si Parti bayrağı yayın ve rozet gelirinden ve 8 YTL'siönceki yıldan devreden nakitten oluşmaktadır.
Genel Merkezin 2008 yılı gelir belgeleri sunulmamıştır.2008 yılı gelirleri arasında yer alan 7.260 YTL'nin belgeye dayanması gerekir.
2820 sayılı Kanun'un “Gelirlerin sağlanmasında usul”başlıklı 69. maddesinin üçüncü fıkrasında, “Sağlanan gelirin türü vemiktarıyla, gelirin sağlandığı kimsenin adı, soyadı ve adresi, makbuzudüzenleyenin sıfatı, adı, soyadı ve imzası, makbuzda ve dip koçanlarında yeralır.”, 76. maddesinin üçüncü fıkrasında da, “Bu Kanunun 69 uncumaddesinde belirtilen esaslara aykırı olarak bir siyasi partinin tevsik edilmeyenkaynaklardan gelir sağladığı anlaşılırsa, Anayasa Mahkemesi kararıyla bu gelirHazineye irat kaydedilir.” denildiğinden, Partinin 2008 yılı içinde eldeettiği ve belgelendiremediği 7.260 YTL'nin Hazineye gelir yazılması gerekir.
B- Genel Merkez Giderlerininİncelenmesi
Parti GenelMerkezinin 2008 yılı giderleri 7.233,08 YTL olarak gösterilmiştir.
Bunun6.536,88 YTL'si yönetim giderleri ve 696,20 YTL'si basın yayın tanıtımgiderlerinden oluşmaktadır.
Parti Genel Merkezinin 2008 yılı giderlerininkaydedildiği defter sunulmamasına karşın, gider belgeleri sunulmuştur.
Parti GenelMerkezinin 2008 yılı gider belgeleri üzerinde yapılan incelemede, aşağıdabelirtilen konu dışındaki giderlerin 2820 sayılı Kanun'a uygun olarak gerçekleştirildiğisonucuna varılmıştır.
2820 sayılıKanun'un 70. maddesinin üçüncü fıkrasına göre beş milyon liraya kadar olan(2008 yılı için 52,37 YTL) harcamaların makbuz veya fatura gibi bir belge iletevsik edilmesi zorunlu olmadığından, bu miktarı geçen harcamaların geçerli vekanıtlayıcı bir belgeye dayanması gerekmektedir.
2820 sayılıKanun'un 70. maddesinde, “Bir siyasî partinin bütün giderleri, o siyasiparti tüzelkişiliği adına yapılır” ve aynı Kanun'un 75. maddesinde, “AnayasaMahkemesi denetimi sonunda, o siyasi partinin gelir ve giderlerinin doğruluğunave kanuna uygunluğuna veya kanuna uygun olmayan gelirler ile giderlerdolayısıyla da bunların Hazineye gelir kaydedilmesine karar verir” ve 76.maddesinde de, “Belgelendirilmesi gerektiği halde belgelendirilmeyen partigiderleri miktarınca parti malvarlığı, Anayasa Mahkemesi kararıyla Hazineyeirad kaydedilir” hükümleri yer almıştır.
Partinin gönderdiği gider belgeleri toplamı 7.135,55YTL'dir. Birleşik kesin hesap ile Genel Merkez kesin hesabında Genel Merkezingider toplamı 7.233,08 YTL'dir. 7.233,08 - 7.135,55 = 97,53 YTL'ye ilişkingider belgesinin gönderilmesi istenmiştir.
Parti yetkilileri 27.6.2013 gün ve 1910 sayı ile sorulanhususa cevap vermemişlerdir.
2820 sayılı Kanun'un 76. maddesinin dördüncü fıkrasında,belgelendirilmesi gerektiği hâlde belgelendirilmeyen Parti giderleri miktarıncaparti malvarlığının Anayasa Mahkemesi kararıyla Hazineye irat kaydedileceği,70. maddesinin üçüncü fıkrasında ise beş milyon (2008 yılı için 52,37 YTL)liraya kadar harcamaların makbuz veya fatura gibi bir belge ile tevsikedilmesinin zorunlu olmadığı belirtildiğinden bu miktarı geçen harcamalarınfatura veya makbuz gibi belgelerle tevsik edilmesi zorunludur.
Bu bağlamda belgelendirilmesi gerektiği hâldebelgelendirilmeyen 97,53 YTL tutarındaki Parti malvarlığının Hazineye geliryazılması gerekir.
C- Parti Mallarının İncelenmesi
Mevcut belgelere göre yapılan incelemede, Partinin 2008yılı içinde değeri yüz Yeni Türk Lirasını aşan taşınır mal, menkul kıymet vehaklar ile taşınmaz edinmediği sonucuna varılmıştır.
IV- SONUÇ
TürkiyeSosyalist İşçi Partisi 2008 yılı kesin hesabının incelenmesi sonucunda;
1- Partinin 2008 yılı kesin hesabında gösterilen 7.268 YTLgelir, 7.233,08 YTL gider ile 34,92 YTL nakit devrinin Hazineye gelirkaydedilenler dışında kalan bölümünün eldeki bilgi ve belgelere göre doğru,denk ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'na uygun olduğuna,
2- Kesin hesapta gösterilen ve belgelendirilmesi gerektiğihalde belgelendirilmeyen Genel Merkeze ait 97,53 YTL gider ve 7.260 YTL gelirolmak üzere toplam 7.357,53 YTL karşılığı malvarlığının 2820 sayılı Kanun'un75. ve 76. maddeleri gereğince Hazineye gelir kaydedilmesine,
3- Gelir ve giderbelgelerinin kaydedildiği defterlerin verilmemesi nedeniyle 2820 sayılıKanun'un 60. ve 113. maddelerine göre gerekli işlemlerin yapılması için AnkaraCumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına,
11.12.2013 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkanvekili
Serruh KALELİ
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Burhan ÜSTÜN
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Erdal TERCAN
Üye
Muammer TOPAL
Üye
Zühtü ARSLAN
Üye
M. Emin KUZ