ANAYASAMAHKEMESİ KARARI
EsasSayısı:1998/21 (Siyasî Parti Malî Denetimi)
KararSayısı:1998/54
KararGünü:10.11.1998
R.G.Tarih-Sayı:01.12.1998-23540
I- MALİ DENETİMİN KONUSU
Yeni Parti Genel Merkezi ile ilçeörgütlerini de kapsayan 53 il örgütünün 1997 yılı kesinhesabınınincelenmesidir.
II- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 16.maddesi uyarınca Ahmet Necdet SEZER, Güven DİNÇER, Samia AKBULUT, Haşim KILIÇ,Yalçın ACARGÜN, Mustafa BUMİN, Sacit ADALI, Ali HÜNER, Lütfi F. TUNCEL, MahirCan ILICAK ve Rüştü SÖNMEZ'in katılmalarıyla 20.7.1998 gününde yapılan ilkinceleme toplantısında;
'1- Dosyada eksiklik bulunmadığıanlaşıldığından işin esasının incelenmesine,
2- Genel Merkez kesinhesabınındayanağını oluşturan gelir, gider belgeleri ve ilgili defterlerin bu kararıntebliğinden itibaren 60 günlük süre içinde Anayasa Mahkemesi'ne gönderilmesiiçin Parti'ye bildirimde bulunulmasına, oybirliğiyle' karar verilmiştir.
III- ESASIN İNCELENMESİ
Parti'nin Anayasa Mahkemesi'ne verdiği1997 yılı kesinhesap çizelgeleri ile kesinhesabın dayanağını oluşturan defterve belgeler üzerinde yapılan karşılaştırma ve inceleme sonuçlarını içeren esasinceleme raporu, Anayasa ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nunilgili kuralları, bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunupincelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü :
Denetimin maddî ögelerini oluşturandefter ve belgelerde Yeni Parti'nin, 1997 yılı içindeki Genel Merkez gelir vegiderlerinin 13.749.584.000.- lira, 53 il örgütünün gelir ve giderlerinin16.591.142.500.- lira olmak üzere toplam 30.340.726.500.- lira olarakgösterildiği, gelir, gider ve devir rakamlarının birbirine denk olduğugörülmüştür.
A- Gelirlerin İncelenmesi
1- Genel Merkez Gelirleri
Parti Genel Merkezi'nin 1997 yılıiçindeki gelirleri, 13.749.584.000.- lira olarak gösterilmiştir.
Bunun, 3.721.000.000.- lirasıbağışlardan, 10.028.584.000.- lirası Hazine yardımından sağlanmıştır.
Genel Merkez'in defter kayıtları vegelir belgeleri üzerinde yapılan incelemede, gelirlerin, 2820 sayılı Yasa'nın61-69. maddeleri hükümlerine uygun olarak sağlandığı görülmüştür.
2- İl Örgütleri Gelirleri
Parti'nin 53 il örgütünce sağlanangelirler toplamı 16.591.142.500.- lira olarak gösterilmiştir.
Bunun, 284.392.500.- lirası aidatlardan,16.306.750.000.- lirası bağışlardan sağlanmıştır.
Parti il örgütlerinin kesinhesapçizelgelerinin gelir bölümleri üzerinde yapılan incelemede gelirlerin, 2820sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nda belirtilen kaynaklardan sağlandığı, MerkezKarar ve Yönetim Kurulu kararıyla doğruluğunun onaylandığı görülerek bunlarınYasa'ya uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
B- Giderlerin İncelenmesi
1- Genel Merkez Giderleri
Parti Genel Merkezi'nin 1997 yılıiçindeki giderleri 5.021.074.597.- lira olarak gösterilmiştir.
Bunun, 3.328.044.500.- lirasının genelbüro giderlerine, 109.200.000.- lirasının seyahat giderlerine, 105.775.000.-lirasının yayın giderlerine, 171.753.097.- lirasının tamir, posta masrafı gibidiğer giderlere, 1.306.302.000.- lirasının borçlanmaya yapıldığı görülmüştür.
13.749.584.000.- liralık gelir ile5.021.074.597.- liralık gider arasındaki farkı oluşturan 8.728.509.403.-liranın, 8.722.282.000.- lirasının Parti'nin Hazine'den olan alacağı,6.227.403.- lirasının nakit mevcudu olarak 1998 yılına devredildiğigörülmüştür.
Genel Merkez giderlerinden 6.900.000.-liralık bölümünün ise Yasa'ya uygun olmadığı anlaşılmıştır.
Şöyleki;
Parti muhasebe defterine 85 sıra no ilekayıt edilen 6.900.000.- liralık gidere ilişkin faturanın kaybolması nedeniyleaslı yerine fotokopisinin eklendiği görülmüştür.
2820 sayılı Yasa'nın 70. maddesininikinci fıkrasında, 'Beşbin liraya kadar harcamaların makbuz veya fatura gibibir belge ile tevsik edilmesi zorunlu değildir' kuralına yer verildiğinden, bumiktarı geçen harcamaların fatura veya benzeri bir belge ile tevsik edilmesizorunludur.
Öte yandan, giderlerin belgelendirilmesive bu belgelere dayanılarak kayıtlara geçirilmesinde, koşulları ve sınırlarıVergi Usul Yasası'nda belirlenen fatura ya da fatura yerine geçen belgelerinkullanılması gerekmektedir. Fatura fotokopisinin tevsik belgesi olarak kabulü,ancak fatura aslının resmî kuruluşlarca alıkonulmasının yasa gereği olduğudurumlarda olanaklıdır.
Bu nedenle 6.900.000.- liralık gidertutarının 2820 sayılı Yasa'nın 76/4. maddesi gereğince Hazine'ye iradkaydedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
2- İl Örgütleri Giderleri
Parti'nin 53 il örgütüne ait giderleritoplamı 16.591.142.500.- lira olarak gösterilmiştir.
Bunun, 16.314.642.500.- lirasının genelbüro giderlerine, 276.500.000.- lirasının posta, tamir vs. giderlerine, yapıldığıgörülmüştür.
İl örgütleri kesinhesap çizelgelerigider bölümleri üzerinde yapılan incelemede, giderlerin, Merkez Karar veYönetim Kurulu kararıyla doğruluğunun onaylandığı görülerek, bunların 2820sayılı Yasa'ya uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
IV- SONUÇ
Yeni Parti'nin 1997 yılı kesinhesabınınincelenmesi sonucunda;
1- Parti'nin kesinhesabında gösterilen30.340.726.500.- lira gelir ile 21.605.317.097.- lira giderin eldeki bilgi ve belgeleregöre doğru ve 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'na uygun olduğuna,
2- 2820 sayılı Yasa'nın 70. maddesineuygun olarak belgelendirilmeyen 6.900.000.- liralık gider tutarının Yasa'nın76/4. maddesi gereğince; Yeni Parti, Demokrat Parti ile birleştiğinden bu Partimalvarlığından Hazine'ye gelir yazılmasına, 10.11.1998 gününde OYBİRLİĞİYLEkarar verildi.
Başkan
Ahmet Necdet SEZER
Üye
Samia AKBULUT
Üye
Haşim KILIÇ
Üye
Yalçın ACARGÜN
Üye
Mustafa BUMİN
Üye
Sacit ADALI
Üye
Ali HÜNER
Üye
Lütfi F. TUNCEL
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Mahir Can ILICAK
Üye
Rüştü SÖNMEZ