FulLegal · İçtihat Detay

Türkiye 26.09.2013 TR

Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.2010/52, K.2013/103 Sayılı Karar - 26/09/2013

Anayasa MahkemesiSiyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler

Karar Metni

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı:2010/52 (SiyasiParti Mali Denetimi)

Karar Sayısı:2013/103

Karar Günü:25.9.2013

R.G.Tarih-Sayı:26.10.2013-28803

I- MALİ DENETİMİN KONUSU

Yeni Parti 2009 yılı kesin hesabının incelenmesidir.

Yeni Parti, 19.5.2012 tarihinde Ankara'da yapılanolağanüstü kongresinde, bütün hak ve alacaklarıyla birlikte diğer bir siyasiparti olan Hak ve Eşitlik Partisi (HEPAR) ile birleşme kararı almıştır. Hak veEşitlik Partisi Merkez Yönetim Kurulunun 20.5.2012 gün ve 2012/6 sayılıkararıyla da birleşme talebi kabul edilmiştir.

II- İLK İNCELEME

Yeni Parti Genel Başkan vekili Ruşen ÖZMEN imzalı yazıyaek olarak gönderilen Kesin Hesap Cetveli Anayasa Mahkemesi Başkanlığına30.6.2010 gün ve 1928 sayı ile verilmiştir.

Kesin hesapların Tüzük'e uygun şekilde kabul edildiğinedair imzalı kararının gönderilmesi 14.2.2013 gün ve 159-175 sayılı yazı ileistenmiştir.

Parti yetkilisi O. Sener AKKAYNAK 15.3.2013 günlücevabında, '2009 takvim yılı kesin hesabı, Başkanlık Divanında görüşülerekuygun bulunmuş ve Parti Meclisine sunulmasına oybirliğiyle karar verilmiştir.05/06/2010 tarihli genel kurulda da 2009 kesin hesabının Anayasa mahkemesinesunulmasına yine oybirliğiyle karar verilmiştir.' şeklinde cevap vermesinekarşın, kesin hesabın kabul edildiğine dair imzalı kararı sunmamıştır.

2820 sayılıSiyasi Partiler Kanunu'nun;

'Merkezkarar, yönetim ve icra organları' başlıklı 16. maddesi, 'Siyasipartilerin merkez karar, yönetim ve icra organları parti tüzüğünde belirtilenisim, şekil ve sayıda kurulur. Büyük kongrece seçilecek merkez organlarının herbirinin üye sayısı 15'ten az olamaz.',

73.maddesinin üçüncü fıkrası 'İller teşkilatından gönderilenler ve partimerkezine ait olan kesin hesaplar, merkez karar ve yönetim kuruluncaincelenerek karara bağlanır ve birleştirilir.' ve dördüncü fıkrası'Siyasi partilerin bütçeleri, bilançoları, gelir ve gider cetvelleri ile kesinhesaplarının nasıl düzenleneceği partilerin iç yönetmeliklerinde gösterilir.',

74.maddesi, 'Siyasi partilerin mali denetimi Anayasa Mahkemesince yapılır.Anayasa Mahkemesi, siyasi partilerin mal edinimleri ile gelir ve giderlerininKanuni uygunluğunu denetler.

Siyasipartilerin genel başkanları, karara bağlanarak birleştirilmiş bulunan kesinhesap ile parti merkez ve bağlı ilçeleri de kapsayan iller teşkilatının kesinhesaplarının onaylı birer örneğini Haziran ayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesineve bilgi için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına vermek zorundadırlar. Bubelgelere, ilgili siyasi partinin aynı hesap döneminde edindiği taşınmaz vedeğeri yüz milyon lirayı aşan taşınır malların, menkul kıymetlerin ve her türlühakların değerleri ile edinim tarihlerini ve şekillerini de belirten listelerieklenir.',

111.maddesinin (b) bendi, 'Siyasi partilerin 74 üncü madde hükümlerine aykırıhareket eden sorumluları hakkında, üç aydan altı aya kadar hafif hapis ve onbeşmilyon liradan otuz milyon liraya kadar hafif para cezası verilir.'

şeklindedüzenlenmiş ve Parti Tüzüğünün 'Büyük Kongrenin Görev ve Yetkileri'başlıklı 32. maddesinde, Partinin gelir ve gider hesabını kabul büyük kongreningörev ve yetkileri olarak sayılmış, 39. maddesinin (b) fıkrasında, büyükkongrede görüşülecek çalışma raporu, gelir gider cetvelleri ile bilanço vekesin hesap raporunun Merkez Karar Yönetim Kurulunca büyük kongreye sunulacağı,59. maddesinde, Parti Genel Merkezine iller teşkilatınca gönderilmiş ve PartiGenel Merkezine ait olan kesin hesapları birleştirilerek önceki yıla aithesapların Nisan ayı sonuna kadar tamamlanacağı, Parti Merkez Teşkilatı kesinhesaplarının büyük kongrede, illerin, ilçelerin ve beldelerin kesin hesaplarıkendi kongrelerinde karara bağlanacağı, kesin hesabın kongrece kabul edilmesiile ibra edilmiş olacağı, Genel Başkan'ın, karar bağlanarak birleştirilmişbulunan kesin hesabı ile iller teşkilatının kesin hesaplarının onaylı birörneğini Haziran ayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesine ve bilgi için CumhuriyetBaşsavcılığına gönderileceği belirtilmiştir.

2820 sayılıKanun'un 73. maddesinde, kesin hesapları karara bağlamanın Merkez Karar veYönetim Kurulunca olacağı belirtilmesine karşın, Kanun'da Merkez Karar veYönetim Kurulunun ne şekilde oluşacağına dair bir düzenleme yapılmamış, aksineorganların oluşumu parti tüzüğüne bırakılmıştır. Parti Tüzüğü'nde de organlarınoluşum ve görevleri belirtilmiştir.

Kesinhesabı onaylamanın Tüzük'te öngörülen şekilde yapılması ve yeterli imzanınolması gerekir. Kesin hesabın Tüzük'te istenen şekilde onaylandığına dairimzalı karar sunulmamıştır.

Kesin hesapların incelenip kabul edildiğine vebirleştirildiğine ilişkin Tüzük'e uygun kararın olmaması hesabın tam olarak2820 sayılı Kanun'un 74. maddesine uygun sunulmadığını göstermektedir. Bubağlamda, Yeni Parti 2009 yılı kesin hesabının Parti Genel Başkanı tarafındanHaziran ayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesi Başkanlığına sunulması gerektiğiyönündeki anılan madde ile getirilen kurala uyulmamıştır.

Kesinhesapların incelenip onaylandığına ilişkin Tüzük'e uygun olarak alınmış kararolmadığından 2820 sayılı Kanun'un 74. ve 111.maddesinin (b) bendi uyarınca yasal işlem yapılması için Ankara CumhuriyetBaşsavcılığına suç duyurusunda bulunulması gerekir.

Yeni Parti 2009 yılı kesin hesabının ilk incelemesisonucunda;

1- Dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasınınincelenmesine,

2- Kesinhesaplarının incelenip onaylandığına ilişkin Tüzüğe uygun olarak alınmış kararolmadığından 2820 sayılı Kanun'un 74. ve 111. maddesinin (b) bendi uyarıncayasal işlem yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusundabulunulmasına,

25.9.2013 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

III- ESASIN İNCELENMESİ

YeniPartinin Anayasa Mahkemesine verdiği 2009 yılı kesin hesap çizelgeleri iledayanağını oluşturan defter ve belgeler üzerinde yapılan inceleme sonuçlarınıiçeren Raportör Zekeriya AYDIN tarafından hazırlanan esas inceleme raporu,Anayasa ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama UsulleriHakkında Kanun ile 2820 sayılı Kanun'un ilgili kuralları, bunların gerekçeleriile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüpdüşünüldü:

Denetimin maddi öğelerini oluşturan defter ve belgelerde,Partinin 2009 yılı gelirleri toplamının 307.461,58 TL, giderleri toplamının297.051,48 TL olduğu ve 10.410,11 TL nakit mevcudunun 2010 yılına devrettiğianlaşılmaktadır.

Yeni Parti 2009 yılı birleşik kesin hesabının gelir vegider rakamlarının yukarıda açıklanan tutarlardan oluştuğu, bu hâliyle Partinin2009 yılı birleşik kesin hesabının doğru, denk ve 2820 sayılı Kanun'a uygunolduğu sonucuna varılmıştır.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının kayıtlarında PartininAfyonkarahisar, Aksaray, Amasya, Antalya, Ardahan, Artvin, Aydın, Balıkesir,Bilecik, Bursa, Çanakkale, Denizli, Düzce, Edirne, Eskişehir, Gaziantep,Giresun, Hatay, Isparta, İstanbul, İzmir, Kahramanmaraş, Karabük, Karaman,Kars, Kayseri, Kırklareli, Kocaeli, Konya, Manisa, Mersin, Rize, Sakarya,Siirt, Şırnak, Tekirdağ, Uşak, Van, Yalova, Yozgat ve Zonguldak olmak üzeretoplam 41 ilde teşkilatı görülmektedir.

Parti yetkililerince sunulan birleşik kesin hesapçizelgesinin incelenmesinde, Ankara (il teşkilatı bulunmamasına karşın 6 ilçeteşkilatı bulunmaktadır.), Balıkesir, Bursa, Çanakkale, İstanbul, İzmir,Nevşehir (il teşkilatı bulunmamasına karşın 4 ilçe ve 9 belde teşkilatıbulunmaktadır.), Tekirdağ, Muğla (il teşkilatı bulunmamasına karşın 3 ilçe ve 8belde teşkilatı bulunmaktadır.) ve Antalya teşkilatları ile ilgili gelir-giderin belirtildiği, Afyonkarahisar, Ankara, Aydın, Hatay, Kocaeli, Konya,Nevşehir, Sakarya, Uşak ve Zonguldak il teşkilatları ile ilgili kira gideribulunmadığı, Afyonkarahisar, Aydın, Hatay, Kocaeli, Konya, Sakarya, Uşak veZonguldak olmak üzere toplam 8 ilin isimleri gelir gider tablosunda belirtilmişolmasına karşın her hangi bir gelir gider rakamı belirtilmediği, YargıtayCumhuriyet Başsavcılığının kayıtlarında görünen Aksaray, Amasya, Ardahan,Bilecik, Denizli, Düzce, Edirne, Eskişehir, Gaziantep, Giresun, Isparta,Kahramanmaraş, Karabük, Karaman, Kars, Kayseri, Kırklareli, Manisa, Mersin,Rize, Siirt, Şırnak, Van, Yalova, Yozgat, il teşkilatları ile ilgili Partiyetkililerinin sunduğu gelir gider tablosunda herhangi bir bilgi bulunmadığıgörülmüştür.

Parti yetkilileri, sadece Balıkesir il teşkilatı 2009yılı kesin hesabını sunmuşlardır. Balıkesir il teşkilatına ait kesin hesap İlBaşkanı ve İl Saymanı tarafından imzalanmamış, genel merkez genel muhasipliğitarafından imzalanmış ve onaylanmıştır. Oysa her il başkanlığına ait gelirgider kendi il başkanı ve il saymanı tarafından imzalanarak genel merkezegönderilmeli ve genel merkezde de rakamlar konsolide edilmelidir. Gelir gideribelirtilen Ankara, Balıkesir, Bursa, Çanakkale, İstanbul, İzmir, Nevşehir,Tekirdağ, Muğla ve Antalya teşkilatlarına ait il başkanları ve il saymanlarıtarafından imzalanmış il kesin hesaplarının gönderilmesi ile Partininfaaliyetini sürdürdüğü 41 il, 200 ilçe ve 144 beldeye ait yerlerin kira vemülkiyet durumunun bildirilmesi ve Parti il örgütlerinin yönetim giderlerinin(kira, su, elektrik, telefon, kırtasiye vb.) nasıl karşılandığının belgeleriylebirlikte açıklanması istenmiştir.

Parti yetkilisi, '2009 yılı içinde kuruluşu tamamlanan ilsayısı kırkın üzerine çıkmıştır. Bu denli yoğun çabanın arkasında yerel vegenel seçimlere katılabilme yeter sayısına bir an önce ulaşabilme telaşıvardır. Bu amaçla bazı illerde, yasaların ve tüzüğümüzün öngördüğü asgarisayıda üye yazılması ve bu üyelerden birinin ev veya iş adresini kullanarakkuruluşun tamamlanması yoluna gidilmiş, kısaca kuruluş kâğıt üzerindetamamlanmıştır. Ancak ne parti faaliyeti (gelir ve gideri), ne de kiralık daolsa il veya ilçe başkanlığı binası mevcut değildir. Bu il ve ilçelerin yılsonuhesapları (0) sıfır olarak gösterilmiştir.

İlçelerden illere ve illerden de merkeze bilgi aktarımındastandart tablolar kullanılmış ve aynı tabloların tek bir genel merkez kesinhesabı adı altında toplanması yoluna gidilmiştir. Kesin hesap kabul kararlarıil veya ilçelerde alınmış ve dosyalanmış, ancak merkeze gönderilmesiistenmemiştir. Yalnızca tabloların yeni yılbaşından sonraki Mayıs ayındaMerkeze bilgisayarlar yoluyla gönderilmesi sağlanmış ve Makamlarına sunulantoplu tablo bu yolla belirlenmiştir. Tablolarını posta kanalıyla da gönderenillerimizin üst yazıları 'Gelen Evrak 7' dosyasında saklanmıştır.

Kuruluşu yasal olarak tamamlanmış (41) ilin tablolarında, kiragideri gösteren (örneğin Ankara, İstanbul, İzmir, Bursa vb.) illerin kiralıkbinaları mevcut olup diğerlerinin ise işyeri olarak hala üyelerden birine aitev, yazıhane, ofis gibi kendi mülkiyetindeki veya kirasındaki yerlergösterilmektedir. Dolayısıyla bu yerler için parti hesaplarından kira gideriveya benzeri bir ödeme de yapılmamıştır. Bu nedenle de muhtasar kayıtlarıyoktur ve beyanname vermek zorunda da kalmamışlardır.

Küçük partilerin hemen tümünde görüleceği üzere, partiörgütlenmeleri 'gönüllülük' esasına dayalı olarak yapılmakta, kimi giderlerdoğrudan üyelerce karşılanmakta ve parti hesapları ile ilişkilendirilmemektedir.Bu nedenle de bağış ve yardım parası olarak para toplayıp parti kasasındanharcamak yerine doğrudan kişisel ödeme yoluna gitmek daha yaygın bir uygulamaolmuştur. (Örneğin elektriği bir üye, suyu bir başka üye cebinden ödemiştir.) Ancakpartiye gelir sağlamak amacıyla yapılan büyük organizasyonlarda gönüllülerdenbağış toplanmış ve harcamalar bu fondan yapılmıştır.

Yeni Parti üç yer değiştirmiş, bunlardan birinci ve üçüncüsünekira ödemiştir. Geçici olarak eski başkan Sn. Tuncay Özkan'ın televizyon kanalıikinci adres olmuş, ancak buraya herhangi bir kira ödenmemiştir. Son adrese ise2011 yılında taşınılmıştır.

Birinci bina (Çayhane Sokak.4, G.O.P.) 2008 yılında kiralanmışve kira sözleşmesi kurucular dosyasında kalmıştır. 2009 yılında da bu binadaoturulmuş, 2010 yılında 'Kanal Biz' televizyon binasında geçici olarakkaldıktan sonra partinin tasfiyesine kadar (Haziran.2012) bir yıl kiracı olarak(Hoşdere. 61/5 Ayrancı) adresinde ikamet edilmiştir.' şeklinde cevap vermiştir.

Verilencevapta Partinin durumu anlatılmıştır.

Siyasi partilerin faaliyetlerini yürüttükleri genelmerkez, il, ilçe veya belde başkanlıklarına ait binaların ya kendi mülkü veyakira olması gerekir. Şayet parti yetkililerine ait binalarda siyasi partifaaliyette bulunuluyor ise (il, ilçe veya belde teşkilatının faaliyettebulunduğu binalar) bu takdirde kira sözleşmesi düzenlenerek isabet eden tutarınpartiye bağış olarak kaydedilmesi gerekir.

Parti yetkilisinin verdiği cevaptan teşkilatların birkısmının teşkilat binaları olmadan faaliyette oldukları, bir kısmının yönetimgiderlerinin teşkilat mensuplarınca karşılandığı anlaşılmıştır. Kurulmuşteşkilatların binalarının olmadığı ile gelir ve giderinin bulunmadığının söylenmesikabul edilemez.

Partinin il, ilçe ve belde örgütleri faaliyette olduğunagöre, bu yerlerin en azından yönetim giderlerinin (kira, su, elektrik, telefon,kırtasiye vb.) olması gerekir. Yönetim giderlerinin hesaplarda görülmemesi yanibir kısım giderlerin partililerce hesaba dahil edilmeden yapılması kayıt dışıgelir ve gider oluşturulmuş olduğunu göstermektedir. Bu durumda 2820 sayılıKanun'un 69. maddesindeki bir siyasi partinin bütün gelirlerinin, o siyasipartinin tüzel kişiliğinin adına elde edileceği ile aynı Kanun'un 70.maddesindeki bir siyasi partinin bütün giderlerinin o siyasi partinin tüzelkişiliğinin adına yapılacağı hükmüne aykırı davranılmıştır.

Mahkemeye istenen bilgilerin istendiği şekliyleverilmemesi, hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzenininoluşturulmaması, hesabın dışında gelir ve gider oluşturulması, inceleme vearaştırmayı engellemeye yönelik eylemler olduğundan 2820 sayılı Kanun'un 111.maddesinin (c) fıkrasına istinaden gerekli işlemlerin yapılması için AnkaraCumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulması gerekir.

B- Gelirlerinİncelenmesi

1- Genel Merkez Gelirleri

Parti Genel Merkezinin 2009 yılı gelirleri olan141.847,12 TL.nin tamamı bağışlardan oluşmaktadır.

2009 yılı için 2820 sayılı Kanun'un 66. maddesine göreyasal bağış sınırı 23.470 TL olup, söz konusu yılda yasal bağış sınırıaşılmamıştır.

Parti Genel Merkezinin 2009 yılı muhasebe kayıtlarınıntutulduğu işletme defteri Çankaya İlçe Seçim Kurulu tarafından 14.8.2008tarihinde mühürlenmiş ve onaylanmıştır.

Genel Merkezin 2008 yılı defter kayıtları ile gelirbelgeleri üzerinde yapılan incelemede, aşağıda belirtilen dışındaki gelirlerin2820 sayılı Kanun'a uygun olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.

Parti tarafından sağlanan gelirlerde toplanan gelirinçeşidi ile kim/kimler tarafından sağlandığına dair makbuzlar bulunmamaktadır.

İşletme defterinin gelir kısmının incelenmesinde;

- Gelirlerin bazılarının banka hesaplarına yatırıldığı veniteliğinin belli olduğu,

- Elde edilen gelirlerden bazılarının banka hesabınayatırılmadığı ve bunlara ilişkin makbuzların olmadığı,

- Bir kısım gelirlerin açıklama kısmında pos geliriyazdığı, ancak bu gelirin kim/kimlerden sağlandığı ile gelirin çeşidibilgilerinin olmadığı,

görülmüştür. Bu bağlamda,

- Banka hesabına yatırılmayan gelirlere ilişkinmakbuzların,

- Pos geliri yazan gelirin kim/kimlerden sağlandığı ilegelirin çeşidine ilişkin bilgilerin,

gönderilmesi, aksi durumda 2820 sayılı Kanun'a aykırıolarak gelir sağlama nedeni 28.3.2013 gün ve 290-996 sayı ile sorulmasınakarşın Parti yetkilileri cevap vermemişlerdir. İstenen bilgi ve belgelerinparti yetkililerince verilmemesi nedeniyle mevcut belgelere göre incelemeyapılmıştır.

Hesabın içinde bulunan banka ekstrelerinin ve işletmedefterinin gelir kısmının incelenmesinde, gelir kısmında isimleri yazılan vehesabın içinde bulunan banka ekstrelerinde isim ve tutar olarak belirtilenlertabloda belirtilmemiştir. Bunun haricinde işletme defterinin gelir kısmındaisimleri yazmasına rağmen, banka dekontu (banka ekstresi) ve gelir makbuzuolmayan, işletme defterinin gelir kısmında POS geliri yazan ancak kimtarafından verildiği belli olmayan ile işletme defterinin gelir kısmında POSbağışı yazan ancak kim tarafından verildiği belli olmayan tutarların kaynağıbelli olmadığından ve makbuzları bulunmadığından kabul edilmemiştir.

2820 sayılı Kanun'un 'GelirlerinSağlanmasında Usul' başlıklı 61. maddesinde, 'Sağlanan gelirin türü vemiktarıyla, gelirin sağlandığı kimsenin adı, soyadı ve adresi, makbuzudüzenleyenin sıfatı, adı, soyadı ve imzası, makbuzda ve dip koçanlarında yeralır.', 76. maddesinin üçüncü fıkrasında da, 'Bu Kanunun 69 uncumaddesinde belirtilen esaslara aykırı olarak bir siyasi partinin tevsikedilmeyen kaynaklardan gelir sağladığı anlaşılırsa, Anayasa Mahkemesi kararıylabu gelir Hazineye irat kaydedilir.' denildiğinden Partinin 2009 yılı içindeelde ettiği ve belgelendiremediği 88.165,41 TL'nin Hazineye gelir yazılmasıgerekir.

Tablo

İşletme defter sayfa no

İşletme defterinde gelir yazılan ancak banka dekontu / gelir makbuzu olmayan

İşletme defterinde POS geliri yazan ancak kim tarafından verildiği belli olmayan

İşletme defterinde POS bağışı yazan ancak kim tarafından verildiği belli olmayan

2.400

2.495

7.810

1.650

4.045

801

4.770,6

7.265

1.870

7.295

605

510

2.745

3.490

1.011

435

3.628

1.597

2.965

1.740

758

5.060

1.105

9.541,81

4.649,06

7.924

Toplam

40.940

31.121,81

16.103,6

2- İl Örgütleri Gelirleri

Parti il örgütlerinden Ankara, Balıkesir, Bursa,Çanakkale, İstanbul, İzmir, Nevşehir, Tekirdağ, Muğla ve Antalya'nın gelirleritoplamı 165.614,46 TL'nin tamamı bağışlardan oluşmaktadır.

Parti il örgütlerinden 31 ilin herhangi bir geliri bulunmamaktadır.

C- Giderlerin İncelenmesi

1- Genel Merkez Giderleri

Parti GenelMerkezinin 2009 yılı giderleri 141.847,12 TL olarak gösterilmiştir.

Bunun 17.725TL'si personel giderleri, 31.625,53 TL'si kırtasiye ve büro giderleri, 1.200,27TL'si haberleşme giderleri, 33.500 TL'si kira giderleri, 14.676,76 TL'si bakımonarım giderleri, 11.252,21 TL'si ısınma aydınlatma ve temizlik giderleri,1.113,35 TL'si vergi sigorta noter giderleri ve 30.754 TL'si reklam veorganizasyon giderlerinden oluşmaktadır.

Parti GenelMerkezinin 2009 yılı defter kayıtları ve gider belgeleri üzerinde yapılanincelemede, aşağıda belirtilen konular dışındaki giderlerin 2820 sayılı Kanun'auygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.

Muhasebebiliminin genel kabul görmüş temel kavramlarından biri 'Belgelendirme'kavramıdır. 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 229. maddesinde, 'Fatura,satılan emtia veya yapılan iş karşılığında müşterinin borçlandığı meblağıgöstermek üzere emtiayı satan veya işi yapan tüccar tarafından müşteriyeverilen ticari vesikadır.' şeklinde tarif yapılmış ve 'Fatura KullanmaMecburiyeti' başlıklı 232. maddesindeki hükmüne göre de, faturanın hangihallerde ve kimler tarafından alınması ve verilmesinin gerektiği ifadeedilmiştir. Bu bağlamda mal ve hizmet alımlarında bu işlemlerin fatura ilebelgelendirilmesi zorunlu tutulmuş ve gerekli muhasebe kayıtlarınıntutulmasında da faturanın tevsik edici belge olarak kullanılması gerektiğiifade edilmiştir.

AynıKanun'un 'Makbuz Mecburiyeti' başlıklı 236. maddesinde, 'Serbestmeslek erbabı, mesleki faaliyetlerine ilişkin her türlü tahsilatı için ikinüsha serbest meslek makbuzu tanzim etmek ve bir nüshasını müşteriye vermek,müşteri de bu makbuzu istemek ve almak mecburiyetindedir.' denilmiş vemakbuzun muhteviyatı da 237. maddede belirtilmiştir.

2820 sayılıKanun'un 70. maddesinin üçüncü fıkrasına göre beş bin liraya kadar olan (2009yılı için 58,65 TL) harcamaların makbuz veya fatura gibi bir belge ile tevsikedilmesi zorunlu olmadığından, bu miktarı geçen harcamaların geçerli vekanıtlayıcı bir belgeye dayanması gerekmektedir.

2820 sayılıKanun'un 70. maddesinde, 'Bir siyasî partinin bütün giderleri, o siyasiparti tüzelkişiliği adına yapılır.'; 75. maddesinde, 'Anayasa Mahkemesidenetimi sonunda, o siyasi partinin gelir ve giderlerinin doğruluğuna ve kanunauygunluğuna veya kanuna uygun olmayan gelirler ile giderler dolayısıyla dabunların Hazineye gelir kaydedilmesine karar verir.' ve 76. maddesinde de 'Belgelendirilmesigerektiği halde belgelendirilmeyen parti giderleri miktarınca parti malvarlığı,Anayasa Mahkemesi kararıyla Hazineye irad kaydedilir.' hükümleri yeralmıştır.

25.2.2011 günlü, 27857 mükerrer sayılı Resmî Gazete'deyayımlanan 6111 sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile SosyalSigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ve Diğer Bazı Kanun ve KanunHükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'a 18.4.2013 gün ve28622 sayılı Resmî Gazete'de yayınlanan 6456 sayılı Kamu Finansmanı ve BorçYönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanun ile Bazı Kanun ve Kanun HükmündeKararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 54. maddesiyle 2820sayılı Kanun'a eklenen geçici madde 19 ile, 6111 sayılı Kanun'un 74. maddesindeyapılan değişikliklerin anılan değişikliklerin yürürlüğe girdiği tarihitibarıyla Anayasa Mahkemesi tarafından sonuçlandırılmamış denetimler hakkındada uygulanacağı belirtilmiştir.

1- Partigörevlilerinin vergi ve diğer kanuni yükümlülüklerini zamanında yapmamalarısonucu oluşan gecikme zammı ile gecikme bedellerinin Parti bütçesinden ödenmenedeni sorulmuştur.

Gecikme Zammına İlişkin Tablo

Yevmiye tarih ve no

Alındının Tarih ve Nosu

Mahiyeti

Tutarı

31.12.2009/329

31.12.2009/201

Gelir vergisi stopaj ve damga vergisi gecikme zammı

34,38

31.12.2009/330

31.12.2009/198

Gelir vergisi stopaj ve damga vergisi gecikme zammı

11,58

Toplam

45,96

Gecikme Bedellerine Ait Tablo

Yevmiye tarih ve no

İçerik

Tutar

8.1.2009/5-7

Elektrik gecikme bedelleri

2,23

8.1.2009/9,10,12

Telefon gecikme bedelleri

1,51

4.2.2009/38

Su gecikme bedeli

4,53

4.2.2009/43

Elektrik gecikme bedeli

0,60

4.2.2009/45

Elektrik gecikme bedeli

0,56

23.2.2009/64-69

Telefon gecikme bedelleri

28,77

2.3.2009/74

Elektrik gecikme bedeli

0,85

25.3.2009/106

Telefon gecikme bedeli

0,93

30.3.2009/111

Telefon gecikme bedeli

0,79

2.4.2009/117

Turkcell gecikme bedeli

15.4.2009/124-127

Telefon gecikme bedelleri

19,37

20.4.2009/129-134

Elektrik gecikme bedelleri

8,11

28.4.2009/145

Su gecikme bedeli

4,71

4.5.2009/148

Turkcell gecikme bedeli

6,92

25.5.2009/158

Telefon gecikme bedelleri

25,24

2.6.2009/170

Turkcell gecikme bedeli

20,73

22.6.2009/181

Telefon gecikme bedelleri

3,12

23.6.2009/185

Turkcell gecikme bedelleri

6,52

27.6.2009/186

Su gecikme bedeli

0,85

2.7.2009/190

Turkcell gecikme bedeli

8,59

21.7.2009/211

Turkcell gecikme bedelleri

21.8.2009/242

Turkcell gecikme bedelleri

24,75

23.9.2009/261

Telefon gecikme bedelleri

11,42

24.9.2009/262

Turkcell gecikme bedelleri

21,66

2.10.2009/268

Turkcell gecikme bedeli

5,70

20.10.2009/284

Telefon gecikme bedelleri

11,05

21.10.2009/285

Turkcell gecikme bedeli

18,04

23.11.2009/306

Turkcell gecikme bedelleri

38,56

22.11.2009/327

Turkcell gecikme bedelleri

42,98

24.12.2009/328

Telefon gecikme bedelleri

9,53

Toplam

338,62

Parti yetkilileri 28.3.2013 gün ve 290-996 sayı ilesorulan hususa cevap vermemişlerdir.

Parti yetkililerinin ödemelerin zamanında yapılması içingerekli tedbirleri almaları gerekir. Parti görevlilerinin yükümlülüklerinizamanında yapmamaları sonucu oluşan gecikme zammı ile gecikme bedelinden Partitüzel kişiliğini sorumlu tutma imkânı bulunmamaktadır. Bu ödemelerin kişiselsorumluluk kapsamında olduğu açıktır. Bu nedenle 384,58 TL'nin Hazineye gelirkaydedilmesi gerekir.

2- Tablodabelirtilen kişisel harcamaların Parti bütçesinden karşılanma nedenisorulmuştur.

Tablo

Yevmiye tarih no

Faturayı düzenleyen

Fatura(Fiş) tarih no

İçerik

Tutar

13.3.2009/94

Özkaya Tic.Ltd.Şti.

13.3.2009/000112

İlaç

14.5.2009/153

Migros

30.4.2009/112

2 adet sigara

6,20

14.5.2009/153

Carrefour Expres

11.4.209/48

2 adet sigara

Toplam

66,2

Parti yetkilileri 28.3.2013 gün ve 290-996 sayı ilesorulan hususa cevap vermemişlerdir.

Söz konusu giderler parti tarafından karşılanacak yönetimgideri ile siyasi faaliyetin icrası nedeniyle yapılan harcamalardan olmadığı,dolayısıyla bu giderlerin kişisel olması nedeniyle parti amacına yönelikharcama olarak değerlendirilemeyeceği açıktır. Bu nedenle 66,2 TL'nin Hazineyegelir kaydedilmesi gerekir.

3- Aşağıdagösterilen harcamalar 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'ndaki belge asılları olmadanyapılmıştır. 213 sayılı Kanun'a göre düzenlenmiş belge aslı olmadan ödemeyapılma nedeni sorulmuştur.

Fatura Olmadan Yapılan Ödemelere Ait Liste

Yevmiye tarih ve no

İçerik

Belge türü

Tutar

12.1.2009/15

Türk Telekom faturası bulunmamaktadır.

Banka dekontu

519,5

9.3.2009/85

Turkcell faturası bulunmamaktadır.

Banka dekontu

350

Toplam

869,5

Parti yetkilileri 28.3.2013 gün ve 290-996 sayı ilesorulan hususa cevap vermemişlerdir.

Telefon ödemelerine ilişkin faturalar bulunmamaktadır.Faturalar istendiği halde gönderilmediği gibi, 2820 sayılı Kanun'un 74.maddesinde belirtilen belgelerde sunulmamıştır.

2820 sayılı Kanun'un 70. maddesinde beş milyon (2009 yılıiçin 58,65 TL) liraya kadar olan harcamaların makbuz veya fatura gibi bir belgeile tevsik edilmesi zorunlu olmadığı belirtildiğinden bu miktarı aşanharcamaların makbuz veya fatura gibi geçerli ve kanıtlayıcı belgeye dayanmasıgerekmektedir. Alınan hizmet bedeli karşılığı 213 sayılı Kanun'a uygundüzenlenmiş belge olmadan kaydedilen giderin, Kanun'un öngördüğü anlamda belgeyedayandırılmış olduğunun kabul edilmesi mümkün değildir.

213 sayılı Kanun'a uygun olarak düzenlenmiş fatura aslıveya 2820 sayılı Kanun'un 74. maddesine uygun belgeler olmadan yapılan 869,5 TLtutarındaki giderin Kanun'un öngördüğü anlamda belgeye dayandırılmış olduğukabul edilmemiştir.

4- Parti yemekalımları yapmıştır. Faturaların ekinde ayrıntı belirtilmediğinden dolayıyemeğin kimler için alındığı anlaşılamamıştır.

Tabloda belirtilen faturalarda yer alan yemek miktarınailişkin ayrıntının bildirilmesi istenmiştir.

Yevmiye tarih no

Faturayı düzenleyen

Fatura (Fiş) tarih no

İstenen

26.1.2009/34