ANAYASAMAHKEMESİ KARARI
EsasSayısı:1998/23 (Siyasî Parti Malî Denetimi)
KararSayısı:1999/34
KararGünü:14.9.1999
R.G.Tarih-Sayı:23.09.1999-23825
I- MALİ DENETİMİN KONUSU
Yeniden Doğuş Partisi Genel Merkezi ileilçe örgütlerini de kapsayan 58 il örgütünün 1997 yılı kesinhesabınınincelenmesidir.
II- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 16.maddesi uyarınca; Ahmet Necdet SEZER, Güven DİNÇER, Haşim KILIÇ, YalçınACARGÜN, Mustafa BUMİN, Sacit ADALI, Ali HÜNER, Lütfi F. TUNCEL, FulyaKANTARCIOĞLU, Mahir Can ILICAK ve Rüştü SÖNMEZ'in katılmalarıyla 23.12.1998gününde yapılan ilk inceleme toplantısında: 'Dosyadaki eksiklikgiderildiğinden, işin esasının incelenmesine OYBİRLİĞİYLE' karar verilmiştir.
III- ESASIN İNCELENMESİ
Parti'nin Anayasa Mahkemesi'ne verdiği1997 yılı kesinhesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgelerüzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren esas inceleme raporu, Anayasa ve2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Yasaile 2820 sayılı Siyasî Partiler Yasası'nın ilgili kuralları, bunlarıngerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:
Denetimin maddî ögelerini oluşturankesinhesap defter ve belgelerde Yeniden Doğuş Partisi'nin 1997 yılı gelirlerive giderleri birbirine denk biçimde; Genel Merkez'in gelir ve giderleri3.579.325.449.- lira, 58 il örgütünün gelir ve giderleri 1.883.841.849.- liraolmak üzere toplam 5.463.167.298.- lira olarak gösterilmiştir.
A- Gelirlerin İncelenmesi
1- Genel Merkez Gelirleri:
Yeniden Doğuş Partisi Genel Merkezi'nin1997 yılı içindeki gelirleri toplamı 3.579.325.449.- liradır.
Bunun; 576.000.000.- lirası bağışlar, 2.357.000.000.-lirası sair gelirler, 9.843.449.- lirası geçen yıldan devreden nakit,398.900.000.- lirası borçlar, 198.150.000.- lirası ödenecek vergiler ve SSKprimleri, 39.432.000.- lirası sabit kıymetlerdir.
Genel Merkez'in defter kayıtları vegelir belgeleri üzerinde yapılan incelemede: aşağıda belirtilenler dışındakigelirlerin 2820 sayılı Yasa'nın 61-69. maddeleri hükümlerine uygun olaraksağlandığı sonucuna varılmıştır.
- Kira Gelirleri
Yeniden Doğuş Partisi, MuhsinGanioğlu'ndan 1997 yılı için 900.000.000.- lira bedelle (Yev. No. 50) kiralamışolduğu binanın bir kısmını sözleşmedeki hükme dayanarak üçüncü kişilere kirayavermiş ve bundan, kesinhesapta ve 5, 9, 14, 18, 23, 27, 31, 34, 38, 42 yevmiyenumaralı kayıtlarda gösterildiği üzere toplam 2.357.000.000.- lira gelir eldeetmiştir.
Kira sözleşmesinde, 'alt kira' ve'kiranın devri'nin öngörülmesi, binanın Genel Merkez gereksinimi dışında, gelirelde etmek amacıyla da kiralandığını göstermektedir. Bu yolla elde edilengelirin bağış niteliğinde olduğu sonucuna varılmıştır.
2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun66. maddesinin ikinci fıkrası ile gerçek ve tüzelkişilerin her birinin birsiyasî partiye ellimilyon liradan fazla kıymette aynî veya nakdî bağıştabulunması yasaklanmıştır. Aynı Kanun'un 76. maddesinin ilk fıkrasında da, 66.maddenin ikinci fıkrasında belirtilen miktardan fazla gelirle, taşınmazmalların bu fıkrada belirtilen miktarı geçen kısmının karşılığının (AnayasaMahkemesi'nce) Hazine'ye irad kaydedilmesine karar verileceği öngörülmüştür.
Buna göre, bağış olarak kabul edilen(2.357.000.000-900.000.000) 1.457.000.000.- liradan 50.000.000.- liradüşüldüğünde kalan 1.407.000.000.- liranın Hazine'ye gelir yazılması uygungörülmüştür.
2- İl Örgütleri Gelirleri
Parti'nin 58 il örgütünce sağlanangelirleri toplamı 1.883.841.849.- lira olarak gösterilmiştir.
Bunun; 1.668.657.849.- lirası bağışlar,3.000.000.- lirası geçen yıldan devreden nakit, 212.184.000.- lirası sabitkıymetlerdir.
Parti il örgütlerinin kesinhesap çizelgeleriningelir bölümleri üzerinde yapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı SiyasîPartiler Kanunu'nda belirtilen kaynaklardan sağlandığı, Merkez Karar ve YönetimKurulu kararıyla doğruluğunun onaylandığı görülerek bunların Yasa'ya uygunolduğu sonucuna varılmıştır.
B- Giderlerin İncelenmesi
1- Genel Merkez Giderleri
Parti Genel Merkezi'nin 1997 yılıiçindeki giderleri 3.569.916.040.- lira olarak gösterilmiştir.
Bunun; 2.234.457.015.- lirası büro genelgiderleri, 128.142.000.- lirası basın yayın giderleri, 19.735.380.- lirasıseçim ve kongre giderleri, 393.260.920.- lirası seyahat giderleri,147.488.725.- lirası sair giderler, 607.400.000.- lirası geçen yıldan kalan borçödemeleri, 39.432.000.- lirası (demirbaş eşya tutarı) mal varlıklarıkarşılığıdır.
Kesinhesap cetveline göre3.579.325.449.- liralık gelir ile 3.569.916.040.- liralık gider arasındakifarkı oluşturan 9.409.409.- lira, nakit mevcudu olarak 1998 yılınadevretmiştir.
Genel Merkez'in defter kayıtları vegider belgeleri üzerinde yapılan incelemede, aşağıda gösterilenler dışındakigiderlerin 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'na uygun olduğu sonucunavarılmıştır.
- Parti'ye Ait Olmayan Otoların Masrafları
Aşağıda ayrıntıları yazılı yevmiyekayıtlarında, Parti'ye ait olmayan otoların bakım onarım giderlerinin ödendiğigörülmüştür.
Yev. Tarih-No
Plaka No
Fatura
Tutarı
28.2.1997-10
34 H 6953
Mais. 27.2.1997-454353
35.398.366.-
20.7.1997-30
34 H 6953
Mais. 17.7.1997-458373
8.300.125.-
31.7.1997-32
34 H 6953
Mais. 21.7.1997-458450
38.611.059.-
30.9.1997-39
06 RUJ 74
Mais. 30.9.1997-741238
58.200.925.-
140.510.475.-
2820 sayılı Yasa'nın 70. maddesinde, birsiyasî partinin bütün giderlerinin o siyasî parti tüzelkişiliği adına yapılacağıöngörülmektedir.
Hiçbir açıklama yapılmadığından, araçsahibinin ödemekle yükümlü olduğu bakım, onarım giderlerinin Parti gideriolarak kabulüne olanak bulunmadığından, 140.510.475.- liranın, 2820 sayılıYasa'nın 75. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca Hazine'ye gelir yazılmasıuygun görülmüştür.
Otoların Parti'nin kullanımınaverilmesinin bağış sayılmayacağına, Ahmet Necdet SEZER, Yalçın ACARGÜN, MustafaBUMİN ve Ali HÜNER'in 'Otoların Parti'nin kullanımına verilmesinin bağışolduğu, 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun 66. maddesinin ikinci fıkrası ve76. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, kullanım değerinin ellimilyon lirayıaşan kısmının Hazine'ye gelir yazılması gerektiği' yolundaki karşıoylarıyla veoyçokluğuyla karar verilmiştir.
2- İl Örgütleri Giderleri
Parti'nin 58 il örgütünün giderleritoplamı 1.883.841.849.- lira olarak gösterilmiştir.
Bunun; 1.082.440.000.- lirası büro genelgiderleri, 27.000.000.- lirası basın yayın giderleri, 105.000.000.- lirasısabit kıymet giderleri, 122.850.000.- lirası seyahat giderleri, 77.500.000.-lirası temsil, ağırlama giderleri, 179.600.000.- lirası sair giderler,77.267.849.- lirası geçen yıldan kalan borç ödemesi, 212.184.000.- lirası malvarlıkları karşılığı (demirbaş eşya tutarı)dır.
Kesinhesap cetveline göre ilörgütlerinin gelirleri ile giderleri eşit olduğundan 1998 yılına nakit devribulunmamaktadır.
İl örgütleri kesinhesap çizelgeleriningider bölümleri üzerinde yapılan incelemede, giderlerin Merkez Karar ve YönetimKurulu kararıyla doğruluğunun onaylandığı görülerek bunların, 2820 sayılı Yasa'yauygun olduğu sonucuna varılmıştır.
IV- SONUÇ
Yeniden Doğuş Partisi'nin 1997 yılıkesinhesabının incelenmesi sonucunda ;
Parti'nin kesinhesabında gösterilen 4.056.167.298.-lira gelir ile 5.313.247.414.- lira giderin eldeki bilgi ve belgelere göredoğru ve 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'na uygun olduğuna, Ahmet NecdetSEZER, Yalçın ACARGÜN, Mustafa BUMİN ve Ali HÜNER'in 'Otoların Parti'ninkullanımına verilmesinin bağış olduğu, 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun66. maddesinin ikinci fıkrası ve 76. maddesinin birinci fıkrası uyarınca,kullanım değerinin ellimilyon lirayı aşan kısmının Hazine'ye gelir yazılmasıgerektiği' yolundaki karşıoylarıyla ve OYÇOKLUĞUYLA,
1- Kira gelirinin 1.407.000.000.-liralık kısmının, 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun 76. maddesinin birincifıkrası uyarınca Hazine'ye gelir yazılmasına,
2- Parti gideri olarak kabul edilmeyen140.510.475.- liranın, 2820 sayılı sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun 75.maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca Hazine'ye gelir yazılmasına, 14.9.1999gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Ahmet Necdet SEZER
Başkanvekili
Güven DİNÇER
Üye
Haşim KILIÇ
Üye
Yalçın ACARGÜN
Üye
Mustafa BUMİN
Üye
Sacit ADALI
Üye
Ali HÜNER
Üye
Lütfi F. TUNCEL
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Mahir Can ILICAK
Üye
Rüştü SÖNMEZ