ANAYASAMAHKEMESİ KARARI
EsasSayısı:1996/17 (Siyasî Parti Malî Denetimi)
KararSayısı:1998/57
KararGünü:23.12.1998
R.G.Tarih-Sayı:13.01.1999-23582
I- MALİ DENETİMİN KONUSU
Yeniden Doğuş Partisi Genel Merkezi ileilçe örgütlerini de kapsayan 59 il örgütünün 1995 yılı kesinhesabınınincelenmesidir.
II- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 16.maddesi uyarınca; Ahmet Necdet SEZER, Samia AKBULUT, Haşim KILIÇ, YalçınACARGÜN, Mustafa BUMİN, Sacit ADALI, Ali HÜNER, Lütfi F. TUNCEL, FulyaKANTARCIOĞLU, Mahir Can ILICAK ve Rüştü SÖNMEZ'in katılmalarıyla 9.9.1998gününde yapılan ilk inceleme toplantısında; 'Yeniden Doğuş Partisi'nin 1995yılı kesinhesabının incelenmesi sonucunda; dosyadaki eksiklik giderildiğinden,işin esasının incelenmesine, oybirliğiyle' karar verilmiştir.
III- ESASIN İNCELENMESİ
Parti'nin Anayasa Mahkemesi'ne verdiği1995 yılı kesinhesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgelerüzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren esas inceleme raporu, Anayasa ve2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanunile 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun ilgili kuralları, bunlarıngerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:
Denetimin maddî ögelerini oluşturandefter ve belgelerde Yeniden Doğuş Partisi'nin 1995 yılı gelirleri ve giderleri,birbirine denk biçimde Genel Merkez'in gelir ve giderleri 1.059.475.269.- lira,59 il örgütünün gelir ve giderleri 1.040.399.057.- lira olmak üzere toplam2.099.874.326.- lira olarak gösterilmiştir.
A- Gelirlerin İncelenmesi
1- Genel Merkez Gelirleri
Parti Genel Merkezi'nin 1995 yılıiçindeki gelirleri toplamı 1.059.475.269.- liradır.
Bunun, 50.000.000.- lirası bağışlar,690.704.983.- lirası sair gelirler, 274.548.645.- lirası borçlar, 39.432.000.- lirasısabit kıymetler, 4.789.641.- lirası geçen yıldan devreden nakittir.
Genel Merkez'in defter kayıtları vegelir belgeleri üzerinde yapılan incelemede; aşağıda belirtilenler dışındakigelirlerin, 2820 sayılı Yasa'nın 61-69. madde hükümlerine uygun olaraksağlandığı sonucuna varılmıştır.
- Kira Gelirleri
Yeniden Doğuş Partisi, Ankara Sağlık-1Sokak, No. 3 adresindeki binayı Genel Merkez olarak kullanılmak üzere, MuhsinGanioğlu isimli şahıstan 1.1.1995 gününden başlamak üzere yıllık 400.000.000.-lira kira bedeli karşılığında kiralamıştır.
Kira sözleşmesine konulan 'Kiracı,binanın herhangi bir kısmını başkasına kiralayabilir' şeklindeki hüküm uyarıncasözkonusu binanın bir kısmını üçüncü kişilere kiraya vererek bu alt kiradanaşağıda gösterildiği üzere toplam 690.600.000.- lira kira geliri eldeedilmiştir.
Kira sözleşmesinde, 'alt kira' ve'kiranın devri'nin öngörülmesi, binanın genel merkez gereksinimi dışında, gelirelde etmek amacıyla da kiralandığını göstermektedir. Bu yolla elde edilengelirin bağış niteliğinde olduğu sonucuna varılmıştır.
2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun66. maddesinin ikinci fıkrası ile gerçek ve tüzelkişilerin her birinin birsiyasî partiye aynı yıl içerisinde ellimilyon liradan fazla kıymette aynî veyanakdî bağışta bulunması yasaklanmıştır. Aynı Kanun'un 76. maddesinin ilkfıkrasında da, 66. maddenin ikinci fıkrasında belirtilen miktardan fazlagelirlerle, taşınmaz malların bu fıkrada belirtilen miktarı geçen kısmınınkarşılığının (Anayasa Mahkemesi'nce) Hazine'ye irad kaydedilmesine kararverileceği öngörülmüştür.
Buna göre, bağış olarak kabul edilen(690.600.000 - 400.000.000) 290.600.000.- liradan 50.000.000.- liradüşüldüğünde kalan 240.600.000.- liranın Hazine'ye gelir yazılması uygungörülmüştür.
Kayıt No Kiracı Makbuz Tarih - No Tutarı:
14 Rehabilitasyon
Merkezi 20.04.1995 - 46204 44.000.000
14 Akademi Dershanesi 20.04.1995 - 46203221.100.000
24 Akademi Dershanesi 20.07.1995 - 4620574.000.000
24 Rehabilitasyon Merkezi 20.07.1995 -46206 10.000.000
26 Rehabilitasyon Merkezi 31.07.1995 -46207 7.500.000
28 Akademi Dershanesi 10.08.1995 - 462085.000.000
30 Akademi Dershanesi 20.08.1995 - 4620963.000.000
32 Rehabilitasyon Merkezi 30.08.1995 -46210 20.000.000
35 Akademi Dershanesi 20.09.1995 - 4621171.000.000
35 Rehabilitasyon Merkezi 20.09.1995 -46212 2.000.000
38 Rehabilitasyon Merkezi 09.10.1995 -46213 15.000.000
40 Akademi Dershanesi 17.10.1995 - 4621474.000.000
40 Rehabilitasyon Merkezi 20.10.1995 -46215 10.000.000
44 Akademi Dershanesi 20.11.1995 - 4621674.000.000
-----------------------
690.600.000
2- İl Örgütleri Gelirleri
Parti'nin 59 il örgütünce sağlanangelirleri toplamı 1.040.399.057.- lira olarak gösterilmiştir.
Bunun, 833.000.- lirası giriş aidatı veüyelik aidatı gelirleri, 724.040.000.- lirası bağışlar, 71.888.519.- lirasıborçlar, 233.046.000.- lirası sabit kıymetler, 10.591.538.- lirası geçen yıldandevreden nakittir.
Parti il örgütlerinin kesinhesapçizelgelerinin gelir bölümleri üzerinde yapılan incelemede, gelirlerin, 2820sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nda belirtilen kaynaklardan sağlandığı, MerkezKarar ve Yönetim Kurulu kararıyla doğruluğunun onaylandığı görülerek bunlarınYasa'ya uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
B- Giderlerin İncelenmesi
1- Genel Merkez Giderleri
Parti Genel Merkezi'nin 1995 yılıiçindeki giderleri 1.047.816.725.- lira olarak gösterilmiştir.
Bunun, 789.996.330.- lirası büro genelgiderleri, 11.154.500.- lirası basın-yayın giderleri, 134.077.000.- lirasıseyahat giderleri, 49.928.750.- lirası temsil ve ağırlama giderleri,8.452.500.- lirası sair giderler, 14.775.645.- lirası geçen yıldan kalan borçödemesi, 39.432.000.- lirası malvarlıkları karşılığıdır.
1.059.475.269.- liralık gelir ile1.047.816.725.- liralık gider arasındaki farkı oluşturan 11.658.544.- lira,nakit mevcudu olarak 1996 yılına devretmiştir.
Genel Merkez'in defter kayıtları vegider belgeleri üzerinde yapılan incelemede, aşağıda belirtilenler dışındakigiderlerin, 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'na uygun olduğu sonucunavarılmıştır.
- Belgesiz Gider
Yapılan incelemede, aşağıda gösterilenyevmiye numaralarında, gider kaydının dayanağı olan belgelerin eksik olduğugörülmüştür.
2820 sayılı Yasa'nın 70. maddesinde,beşbin liraya kadar harcamaların makbuz veya fatura gibi bir belge ile tevsikedilmesinin zorunlu olmadığı belirtildiğinden, bu miktarı aşan harcamalarınmakbuz veya fatura gibi bir belge ile belgelendirilmesi zorunludur.
Aynı Yasa'nın 76. maddesinin sonfıkrasına göre, belgelendirilmesi gerektiği halde belgelendirilmeyen partigideri miktarınca parti malvarlığının, Anayasa Mahkemesi kararıyla Hazine'yeirat kaydedilmesi gerektiğinden, aşağıdaki gösterilen belgesiz gider tutarı183.020.000.- liralık Parti malvarlığının Hazine'ye gelir yazılması uygun görülmüştür.
Kayıt (Yevmiye) No Gider Yazılan Ekli Belge Tutarı BelgesizGider
18 21.267.000 5.517.000 15.750.000
21 25.245.000 8.745.000 16.500.000
25 53.960.500 10.310.500 43.650.000
31 58.490.500 14.370.500 44.120.000
33 26.458.000 10.708.000 15.750.000
36 197.668.250 181.918.250 15.750.000
41 21.535.000 5.785.000 15.750.000
45 21.183.665 5.433.665 15.750.000
------------------
183.020.000
2- İl Örgütleri Giderleri
Parti'nin 59 il örgütünün giderleritoplamı 1.034.917.057.- lira olarak gösterilmiştir.
Bunun, 245.132.038.- lirası büro genelgiderleri, 3.700.000.- lirası seçim ve kongre giderleri, 32.800.000.- lirasıseyahat giderleri, 600.000.- lirası kısmı temsil ve ağırlama giderleri,1.450.000.- lirası sair giderler, 518.189.019.- lirası geçen yıldan kalan borçödemesi, 233.046.000.- lirası malvarlığı karşılığıdır.
İl örgütlerinin gelirleri ile giderleriarasındaki 5.482.000.- liralık fark, nakit mevcudu olarak gelecek yıladevretmiştir.
İl örgütleri kesinhesap çizelgeleriningider bölümleri üzerinde yapılan incelemede, giderlerin, Merkez Karar veYönetim Kurulu kararıyla doğruluğunun onaylandığı görülerek bunların 2820sayılı Yasa'ya uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
IV- SONUÇ
Yeniden Doğuş Partisi'nin 1995 yılıkesinhesabının incelenmesi sonucunda;
1- Parti kesinhesabında gösterilen1.859.274.326.- lira gelir ile 1.899.713.782.- lira giderin eldeki bilgi vebelgelere göre doğru ve 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'na uygun olduğuna,
2- Kira gelirinin 240.600.000.- liralıkkısmının, 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun 76. maddesinin birinci fıkrasıuyarınca Hazine'ye gelir yazılmasına,
3- Belgesiz giderler tutarı183.020.000.- liralık Parti malvarlığının, 2820 sayılı Siyasî PartilerKanunu'nun 76. maddesinin son fıkrası uyarınca, Hazine'ye gelir yazılmasına,23.12.1998 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Ahmet Necdet SEZER
Üye
Samia AKBULUT
Üye
Haşim KILIÇ
Üye
Yalçın ACARGÜN
Üye
Mustafa BUMİN
Üye
Sacit ADALI
Üye
Ali HÜNER
Üye
Lütfi F. TUNCEL
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Mahir Can ILICAK
Üye
Rüştü SÖNMEZ