ANAYASAMAHKEMESİ KARARI
EsasSayısı:1995/18 (Siyasî Parti Malî Denetimi)
KararSayısı:1998/60
KararGünü:23.12.1998
R.G.Tarih-Sayı:13.01.1999-23582
I- MALİ DENETİMİN KONUSU
Yeniden Doğuş Partisi Genel Merkezi ileilçe örgütlerini de kapsayan 57 il örgütünün 1994 yılı kesinhesabınınincelenmesidir.
II- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 16.maddesi uyarınca; Ahmet Necdet SEZER, Güven DİNÇER, Samia AKBULUT, Haşim KILIÇ,Yalçın ACARGÜN, Mustafa BUMİN, Sacit ADALI, Ali HÜNER, Lütfi F. TUNCEL, FulyaKANTARCIOĞLU ve Mahir Can ILICAK'ın katılmalarıyla 16.3.1998 gününde yapılanilk inceleme toplantısında; 'Yeniden Doğuş Partisi'nin 1994 yılı kesinhesabınınincelenmesi sonucunda; dosyadaki eksiklik giderildiğinden, işin esasınınincelenmesine, oybirliğiyle' karar verilmiştir.
III- ESASIN İNCELENMESİ
Parti'nin Anayasa Mahkemesi'ne verdiği1994 yılı kesinhesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgelerüzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren esas inceleme raporu, Anayasa ve2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanunile 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun ilgili kuralları, bunlarıngerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:
Denetimin maddî ögelerini oluşturandefter ve belgelerde Yeniden Doğuş Partisi'nin 1994 yılı gelirleri ve giderleri,birbirine denk biçimde Genel Merkez'in gelir ve giderleri 391.185.367.- lira,57 il örgütünden gelir ve giderleri olmadığı bildirilen 8 il dışında kalan 49il örgütünün gelir ve giderleri 992.834.803.- lira olmak üzere toplam1.384.020.170.- lira olarak gösterilmiştir.
A- Gelirlerin İncelenmesi
1- Genel Merkez Gelirleri
Parti Genel Merkezi'nin 1994 yılıiçindeki gelirleri toplamı 391.185.367.- liradır.
Bunun, 328.000.000.- lirası, bağışlar,162.655.- lirası sair gelirler, 8.815.067.- lirası geçen yıldan devreden nakit,14.775.645.- lirası borçlar, 39.432.000.- lirası sabit kıymetler (demirbaşeşya) tutarıdır.
Genel Merkez'in defter kayıtları vegelir belgeleri üzerinde yapılan incelemede; aşağıda belirtilenler dışındakigelirlerin, 2820 sayılı Yasa'nın 61-69. maddeleri hükümlerine uygun olaraksağlandığı sonucuna varılmıştır.
- Adres Yazılı Olmayan Makbuzlar :
Yapılan incelemede, bazı gelirmakbuzlarında, bağışta bulunanın adresinin yazılmadığı görülmüştür.
2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun69. maddesinde, gelirin sağlandığı kimsenin adı, soyadı ve adresinin makbuzdave dipkoçanlarda yer alacağı öngörülmüş, aynı Yasa'nın 76. maddesinin üçüncüfıkrasında da, 69. maddede belirtilen esaslara aykırı olarak bir siyasîpartinin tevsik edilmeyen kaynaklardan gelir sağladığının anlaşılması durumundaAnayasa Mahkemesi kararıyla bu gelirin Hazine'ye gelir kaydedileceği belirtilmiştir.
Bağışta bulunanların adreslerininbelirtilmediği, 30.4.1994 gün ve 4913 sayılı 100.000.- liralık, 16.6.1994 günve 4916 sayılı 40.000.000.- liralık, 7.11.1994 gün ve 4925 sayılı 15.000.000.-liralık makbuzlar tutarı toplam 55.100.000.- liranın Hazine'ye gelir yazılmasıuygun görülmüştür.
2- İl Örgütleri Gelirleri
Parti'nin 57 il örgütünce sağlanangelirleri toplamı 992.834.803.- lira olarak gösterilmiş, bunlardan 8 tanesindegelir ve gider olmadığı bildirilmiştir.
Gelirlerin 25.600.000.- lirası girişaidatı ve üyelik aidatı, 226.412.150.- lirası bağışlar, 400.000.- lirası kimlikkartı, parti defter makbuz kağıt gelirleri, 3.000.000.- lirası sair gelirler,18.187.634.- lirası geçen yıldan devreden nakit, 486.189.019.- lirası borçlar,233.046.000.- lirası sabit kıymetler tutarıdır.
Parti il örgütlerinin kesinhesapçizelgelerinin gelir bölümleri üzerinde yapılan incelemede, gelirlerin, 2820sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nda belirtilen kaynaklardan sağlandığı, MerkezKarar ve Yönetim Kurulu kararıyla doğruluğunun onaylandığı görülerek, bunların,Yasa'ya, uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
B- Giderlerin İncelenmesi
1- Genel Merkez Giderleri
Parti Genel Merkezi'nin 1994 yılıiçindeki giderleri, 386.395.726.- lira olarak gösterilmiştir.
Bunun, 107.878.790.- lirası büro genelgiderleri, 64.866.437.- lirası bayrak, flama, rozet, kimlik kartı giderleri,47.419.485.- lirası basın-yayın giderleri, 38.275.000.- lirası seyahatgiderleri, 7.999.984.- lirası temsil ve ağırlama giderleri, 66.875.385.- lirasıgeçen yıldan kalan borç ödemesi, 13.648.645.- lirası geçen yıldan devreden borçbakiyesi, 39.432.000.- lirası malvarlıkları karşılığıdır.
391.185.367.- liralık gelir ile386.395.726.- liralık gider arasındaki farkı oluşturan 4.789.641.- lira, nakitmevcudu olarak 1995 yılına devredilmiştir.
Genel Merkez'in defter kayıtları vegider belgeleri üzerinde yapılan incelemede, aşağıda belirtilenler dışındakigiderlerin, 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'na uygun olduğu sonucunavarılmıştır.
- Belgesiz Giderler :
Yapılan incelemede, aşağıda gösterilenyevmiye numaralarında, gider kaydının dayanağı olan belgelerin eksik olduğugörülmüştür.
2820 sayılı Yasa'nın 70. maddesinde,beşbin liraya kadar harcamaların makbuz veya fatura gibi bir belge ile tevsikedilmesinin zorunlu olmadığı belirtildiğinden, bu miktarı aşan harcamalarınmakbuz veya fatura gibi bir belge ile belgelendirilmesi zorunludur.
Aynı Yasa'nın 76. maddesinin sonfıkrasına göre, belgelendirilmesi gerektiği halde belgelendirilmeyen partigideri miktarınca parti malvarlığının, Anayasa Mahkemesi kararıyla Hazine'yeirat kaydedilmesi gerektiğinden, aşağıdaki tabloda gösterilen belgesiz gidertutarı 78.111.391.- liralık Parti malvarlığının Hazine'ye gelir yazılması uygungörülmüştür.
Kayıt (Yevmiye) No Gider Yazılan Ekli Belgeler Tutarı BelgesizGider
19 48.687.561 42.312.512 6.375.049
33 13.371.300 6.454.000 6.917.300
45 14.617.522 - 14.617.522
51 573.000 - 573.000
59 40.115.000 - 40.115.000
61 9.513.520 - 9.513.520
78.111.391
2- İl Örgütleri Giderleri
Parti'nin 57 il örgütünün giderleritoplamı 982.243.265.- lira olarak gösterilmiş, bunlardan 8 tanesinde gelir vegider olmadığı bildirilmiştir.
Giderlerin, 340.207.580.- lirası bürogenel giderleri, 99.000.000.- lirası personel giderleri, 800.000.- lirasıbayrak, flama, rozet, kimlik kartı giderleri, 19.800.000.- lirası basın yayıngiderleri, 62.599.470.- lirası seçim ve kongre giderleri, 34.372.000.- lirasısabit kıymetler, 62.450.000.- lirası seyahat giderleri, 21.590.000.- lirasıtemsil, ağırlama giderleri, 93.446.096.- lirası sair giderler, 46.932.119.-lirası geçen yıldan kalan borç ödemesi, 201.046.000.- lirası malvarlıklarıkarşılığı olarak gösterilmiştir.
İl örgütlerinin gelirleri ile giderleriarasındaki 10.591.538.- liralık fark, nakit mevcudu olarak gelecek yıladevredilmiştir.
İl örgütleri kesinhesap çizelgeleriningider bölümleri üzerinde yapılan incelemede, giderlerin, Merkez Karar veYönetim Kurulu kararıyla doğruluğunun onaylandığı görülerek bunların 2820sayılı Yasa'ya uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
IV- SONUÇ
Yeniden Doğuş Partisi'nin 1994 yılıkesinhesabının incelenmesi sonucunda;
1- Parti'nin kesinhesabında gösterilen1.328.920.170.- lira gelir ile 1.290.527.600.- lira giderin eldeki bilgi ve belgeleregöre doğru ve 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'na uygun olduğuna,
2- Gelirin sağlandığı kişilerinadreslerinin yazılmadığı makbuzlar tutarı 55.100.000.- liranın, 2820 sayılıSiyasî Partiler Kanunu'nun 76. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca Hazine'yegelir yazılmasına,
3- Belgesiz giderler tutarı 78.111.391.-liralık Parti malvarlığının, 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun 76.maddesinin son fıkrası uyarınca, Hazine'ye gelir yazılmasına, 23.12.1998 günündeOYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Ahmet Necdet SEZER
Üye
Samia AKBULUT
Üye
Haşim KILIÇ
Üye
Yalçın ACARGÜN
Üye
Mustafa BUMİN
Üye
Sacit ADALI
Üye
Ali HÜNER
Üye
Lütfi F. TUNCEL
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Mahir Can ILICAK
Üye
Rüştü SÖNMEZ