Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.1999/20, K.2002/20 Sayılı Karar - 17/12/2002

ANAYASAMAHKEMESİ KARARI

 

EsasSayısı:1999/20 (Siyasî Parti Malî Denetimi)

KararSayısı:2002/20

KararGünü:17.12.2002

R.G.Tarih-Sayı:04.02.2003-25014

 

I- MALİ DENETİMİN KONUSU

Yeniden Doğuş Partisi'nin 1998 yılıkesinhesabının incelenmesidir.

II- İLK İNCELEME

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 16.maddesi uyarınca, Ahmet Necdet SEZER, Haşim KILIÇ, Yalçın ACARGÜN, MustafaBUMİN, Sacit ADALI, Ali HÜNER, Mustafa YAKUPOĞLU, Fulya KANTARCIOĞLU, AyselPEKİNER, Mahir Can ILICAK ve Rüştü SÖNMEZ'in katılmalarıyla 16.11.1999tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında 'Dosyadaki eksiklikgiderildiğinden işin esasının incelenmesine oybirliğiyle' karar verilmiştir.

III- ESASIN İNCELENMESİ

Parti'nin Anayasa Mahkemesi'ne verdiği1998 yılı kesinhesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgelerüzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren esas inceleme raporu, Anayasa ve2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanunile 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun ilgili kuralları, bunlarıngerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:

Denetimin maddî öğelerini oluşturandefter ve belgelerde, Yeniden Doğuş Partisi'nin 1998 yılı gelirler toplamının6.281.637.303.- lira, giderler toplamının 6.229.206.801.- lira, malvarlığının(demirbaş eşya) 39.432.000.- lira olarak gösterildiği, gelir fazlası52.430.502.- liranın gelecek yıla devredildiği, gelir ile gider ve devirrakamlarının birbirine denk olduğu görülmüştür.

A- Gelirlerin İncelenmesi

1- Genel Merkez Gelirleri

Parti Genel Merkezi'nin 1998 yılıgelirleri 5.354.726.303.- lira olarak gösterilmiştir. Bunun, 5.335.000.000.- lirasıbağışlar, 19.726.303.- lirası ise önceki yıldan devirdir.

Genel Merkezin defter kayıtları ve gelirbelgeleri üzerinde yapılan incelemede; aşağıda belirtilenler dışındakigelirlerin 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'na uygun olduğu sonucunavarılmıştır.

a) Önceki Yıldan Devir

Partinin, 9.409.409.- TL nakitmevcudunun 1998 yılına devir gösterildiği 1997 yılı kesinhesabının Yasa'yauygunluğuna Mahkememizin 14.9.1999 gün ve E.1998/23, K.1999/34 sayılı kararıile karar verilmiştir.

Parti'nin 1998 yılı kesinhesabında ise1997 yılından devir miktarı 9.409.409.-TL değil 19.726.303.- TL olarakgösterilmiştir.

Bu durumda önceki yıldan devirmiktarındaki fazlalık, kaynağı belirsiz (ne şekilde temin edildiği belliolmayan) gelir olmaktadır.

Siyasî partilerin gelir kaynakları, 2820sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun 61. maddesinde sayılmıştır.Belgelendirilemediği için ne şekilde sağlandığının belli olmaması nedeniyle bumadde kapsamına girmeyen; (19.726.303 - 9.409.409=) 10.316.894.- liralık gelirtutarının (Yeniden Doğuş Partisi, 23.08.2002 gününde yapılan 3. OlağanüstüBüyük Kongresinde parti adını Genç Parti olarak değiştirdiğinden) GençParti'nin malvarlığından; 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun 76. maddesinegöre Hazine'ye irad kaydedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

b) Bağışlar

2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun31.10.1990 günlü, 3673 sayılı Kanun ile değiştirilen 66. maddesinin ikincifıkrasında 'Yukarıdaki fıkranın dışında kalan gerçek ve tüzel kişilerin herbirinin bir siyasî partiye aynı yıl içerisinde ellimilyon liradan fazlakıymette aynî veya nakdî bağışta bulunması yasaktır'; 76. maddesinin birincifıkrasında ise 'Bu Kanunun bağışlarla ilgili hükümlerine aykırı olarak bağışkabul ettiği Anayasa Mahkemesi'nce tespit edilen siyasî partilerin, 66.maddenin birinci ve üçüncü fıkralarına aykırı şekilde elde ettikleri gelirlerintamamının Hazine'ye irad kaydedilmesine, taşınmaz malların Hazine adına tapuyatesciline; aynı maddenin ikinci fıkrasında belirtilen miktarlardan fazlagelirlerle taşınmaz malların bu fıkrada belirtilen miktarı geçen kısmınınkarşılığının Hazineye irad kaydedilmesine karar verilir.' denilmektedir.

Parti'ye aşağıda belirtildiği şekilde'2820 sayılı Yasa'nın 66. maddesinin birinci fıkrasında sayılanlar dışındakalan gerçek kişilerden' kişi başına yıllık 50.000.000.- liranın üzerinde bağışsağlandığı görülmüştür.

 

Adı ve Soyadı

Bağışa İlişkin Tahsil Fişi ve Makbuz Numaraları

Toplam Bağış Tutarı

Fazla(Sınırı Aşan)

Bağış Tutarı

Ayten Karataş

1-95871, 4-95910, 11-95949, 11-95975

200.000.000.-

150.000.000.-

Mehmet Yabar

1-95872, 4-95911, 11-95950, 11-95976

200.000.000.-

150.000.000.-

Dursun Cömert

1-95873, 5-95912, 11-95951, 11-95977

200.000.000.-

150.000.000.-

Veyis Hacıoğlu

1-95874, 5-95913, 11-95952, 11-95978

165.000.000.-

115.000.000.-

Mehmet Talacıoğlu

1-95875, 5-95914, 11-95953

150.000.000.-

100.000.000.-

Seyit Uygur

1-95876, 5-95915, 11-95954

150.000.000.-

100.000.000.-

Necati Duadak

1-95877, 5-95916, 11-95955

150.000.000.-

100.000.000.-

Murat Sevinç

1-95878, 1-95879, 6-95917, 11-95956

200.000.000.-

150.000.000.-

Yavuz Ergin

1-95880, 6-95918, 6-95919, 11-95957

190.000.000.-

140.000.000.-

İrfan Duatepe

1-95881, 7-95920, 11-95958

150.000.000.-

100.000.000.-

Yusuf Yıldız

1-95882, 8-95921, 11-95959

150.000.000.-

100.000.000.-

Halim Köse

1-95883, 8-95922, 11-95960

150.000.000.-

100.000.000.-

Ömer Kır

1-95884, 8-95923, 11-95961

150.000.000.-

100.000.000.-

Recep Dönmez

1-95885, 9-95924, 11-95962

150.000.000.-

100.000.000.-

Haluk Uygun

1-95886, 9-95925, 11-95963

150.000.000.-

100.000.000.-

Şükrü Akkoyun

1-95887, 10-95926, 11-95964

150.000.000.-

100.000.000.-

Süleyman Palıt

1-95888, 10-95927, 11-95965

150.000.000-

100.000.000.-

Fevzi Aksoy

2-95889, 10-95928, 11-95966

150.000.000.-

100.000.000.-

Ali Sipahiler

2-95890, 10-95929, 11-95967

130.000.000.-

80.000.000.-

Nurettin Taşçı

2-95891, 11-95930, 11-95968

150.000.000.-

100.000.000.-

İzzet Erdem

2-95892, 11-95931, 11-95969

150.000.000.-

100.000.000.-

Selim Akıncı

2-95893, 11-95932, 11-95970

150.000.000.-

100.000.000.-

Hayri Ufakmerc

2-95894, 11-95933, 11-95971

150.000.000.-

100.000.000.-

Sadrettin Avcı

2-95895, 11-95934, 11-95972

150.000.000.-

100.000.000.-

Nizamettin Tok

3-95897, 11-95936, 11-95974

150.000.000.-

100.000.000.-

Mustafa Salih

11-95935, 11-95973

100.000.000.-

50.000.000.-

Yüksel Osmanoğlu

3-95898, 11-95937

100.000.000.-

50.000.000.-

E. Turan Dönmez

3-95899, 11-95938

100.000.000.-

50.000.000.-

Salih Altun

3-95901, 11-95940

100.000.000.-

50.000.000.-

N. Kemal Mutlu

4-95905, 11-95944

100.000.000.-

50.000.000.-

Belli Saltan

4-95906, 11-95945

100.000.000.-

50.000.000.-

Beyzat Berraksu

4-95907, 11-95946

100.000.000.-

50.000.000.-

Mehmet Bahçeli

4-95908, 11-95947

100.000.000.-

50.000.000.-

Şehmus Taşpınar

4-95909, 11-95948

100.000.000.-

50.000.000.-

 

 

 

3.185.000.000.-

Buna göre, Parti Genel Merkezi'nce 2820sayılı Kanun'a aykırı olarak aynı kişilerden 1998 yılı içerisinde ellimilyonliranın üzerinde bağış kabul edilmesi sonucu sağlanan toplam 3.185.000.000.-liralık gelirin (Yeniden Doğuş Partisi, 23.08.2002 gününde yapılan 3.Olağanüstü Büyük Kongresinde parti adını Genç Parti olarak değiştirdiğinden)Genç Parti'nin mal varlığından 2820 sayılı Kanun'un 76. maddesine göreHazine'ye irad kaydedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

2- İl Örgütleri Gelirleri

Parti il örgütlerinin 1998 yılıgelirleri 926.911.000.- lira olarak gösterilmiştir. Bunların tamamı bağışgelirleridir.

İl örgütleri kesinhesap çizelgelerinin gelirbölümü üzerinde yapılan incelemede, bunların 2820 sayılı Kanun'a uygundüzenlenerek birleşik kesinhesaba geçirildiği ve Parti Genel İdare Kurulukararıyla da doğruluğunun onaylandığı görülerek 2820 sayılı Kanun'a uygunolduğu sonucuna varılmıştır.

B- Giderlerin İncelenmesi

1- Genel Merkez Giderleri

Parti Genel Merkezi'nin 1998 yılıgiderleri 5.302.295.801.- lira olarak gösterilmiştir. Bunun 4.130.683.250.-lirası büro genel giderleri, 574.056.000.- lirası seyahat giderleri,597.556.551.- lirası geçen yıldan kalan borç ödemesidir.

Parti Genel Merkezi geliri ile gideriarasındaki 52.430.502.- liralık gelir fazlası fark 1999 yılına devirgösterilmiştir.

Parti Genel Merkezi defter kayıtları vegider belgeleri üzerinde yapılan incelemede, aşağıda belirtilenler dışındakigiderlerin 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'na uygun olduğu sonucunavarılmıştır.

2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun70. maddesinde 'Bir siyasî partinin bütün giderleri, o siyasî parti tüzelkişiliği adına yapılır .' denilmiş, Yeniden Doğuş Partisi Tüzüğü'nün 80.maddesinde de, partinin bütün giderlerinin parti tüzelkişiliği adına yapılacağıbelirtilmiştir.

Buna karşılık parti tüzelkişiliği adınafatura edilmemiş bulunan aşağıda belirtilen giderlerin (Yeni Türkiye Dergisi veBaşbakanlık İ.M.İ. Daire Başkanlığı adına düzenlenmiş akaryakıt faturaları ileHasan Celal Güzel adına kayıtlı cep telefonu faturalarının) Parti Genel Merkezigideri olarak gösterildiği ve parti hesaplarına geçirildiği görülmüştür.

 

Gider Belgesi(Fatura)

Mahsup Fişi

 

Düzenleyen

Tarihi

No'su

Tarihi

No'su

Ödeme Tutarı (TL)

Bilginler A.Ş.

4.4.1998

27852

10.4.1998

16

5.000.000.-

Men PET P.O.

4.4.1998

735634

10.4.1998

16

2.000.000.-

Pazarbaşı Petrolcülük A.Ş.

11.4.1998

167244

16.4.1998

17

3.000.000.-

Ak Akaryakıt

22.5.1998

28717

31.5.1998

25

2.000.000.-

Ak Akaryakıt

20.5.1998

28153

31.5.1998

25

1.500.000.-

Men PET P.O.

17.6.1998

636285

30.6.1998

26

5.000.000.-

Öz Çavuşoğlu Petrol

5.12.1998

100418

31.12.1998

32

700.000.-

Ataçılar Petrol

6.12.1998

24514

31.12.1998

32

10.000.000.-

Türkcell

19.6.1998

515269

31.7.1998

27

2.050.000.-

'

12.7.1998

968121

31.8.1998

28

2.050.000.-

'

9.8.1998

495137

31.8.1998

28

2.050.000.-

'

6.9.1998

126278

30.9.1998

29

2.056.288.-

'

4.10.1998

779701

31.10.1998

30

2.084.502.-

 

 

 

 

 

39.490.790.-

Buna göre 2820 sayılı Siyasî PartilerKanunu'nun 70. maddesine aykırı şekilde parti tüzelkişiliği adına olmayan39.490.790.- liralık giderin (Yeniden Doğuş Partisi, 23.08.2002 gününde yapılan3. Olağanüstü Büyük Kongresi'nde parti adını Genç Parti olarak değiştirdiğinden)Genç Parti'nin mal varlığından 2820 sayılı Kanun'un 75. ve 76. maddelerine göreHazine'ye irad kaydedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

2- İl Örgütleri Giderleri

Parti il örgütlerinin 1998 yılıgiderleri 926.911.000.- lira olarak gösterilmiştir. Bunların 873.771.000.-lirası büro genel giderleri, 9.040.000.- lirası basın-yayın giderleri,44.100.000.- lirası ise sair giderlerdir.

İl örgütleri giderleri, gelirlerine denkgerçekleşmiştir.

İl örgütleri kesinhesap çizelgeleriningider bölümü üzerinde yapılan incelemede, bunların 2820 sayılı Kanun'a uygundüzenlenerek birleşik kesinhesaba geçirildiği ve Parti Genel İdare Kurulukararı ile de doğruluğunun onaylandığı görülerek 2820 sayılı Kanun'a uygunolduğu sonucuna varılmıştır.

IV- SONUÇ

Yeniden Doğuş Partisi'nin 1998 yılıkesinhesabının incelenmesi sonucunda;

1- Parti'nin kesinhesabında gösterilen3.086.320.409.- lira gelir ile 6.189.716.011.- lira giderin eldeki bilgi vebelgelere göre doğru ve 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'na uygun olduğuna;

2- Parti Genel Merkezi'nce 2820 sayılıKanun'un 61. maddesine aykırı olarak gelir gösterilen 10.316.894.- lira ile 66.maddesine aykırı olarak gelir gösterilen 3.185.000.000.-lira karşılığı Partimalvarlığının 2820 sayılı Kanun'un 76. maddesi gereğince Hazine'ye geliryazılmasına;

3- Parti Genel Merkezi'nce 2820 sayılıKanun'un 70. maddesine aykırı olarak gider kaydedilen 39.490.790.-lirakarşılığı Parti malvarlığının; 2820 sayılı Kanun'un 75. ve 76. maddelerigereğince Hazine'ye gelir yazılmasına;

17.12.2002 gününde OYBİRLİĞİYLE kararverildi.

 

 Başkan

Mustafa BUMİN

Başkanvekili

Haşim KILIÇ

Üye

Yalçın ACARGÜN

 

Üye

Sacit ADALI

Üye

Ali HÜNER

Üye

Fulya KANTARCIOĞLU

 

Üye

Ertuğrul ERSOY

Üye

Tülay TUĞCU

Üye

Ahmet AKYALÇIN

 

 Üye

Enis TUNGA

Üye

Mehmet ERTEN

 

 

 

 

Full & Egal Universal Law Academy