ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas sayısı:2009/8 (SiyasiParti Mali Denetimi)
Karar Sayısı:2013/104
Karar Günü:25.9.2013
R.G.Tarih-Sayı:26.10.2013-28803
I- MALİ DENETİMİN KONUSU
Yeşiller Partisi 2008 yılı kesin hesabınınincelenmesidir.
II- İLK İNCELEME
YeşillerPartisi 2008 yılı kesin hesabının ilk incelemesi sonucunda, dosyada eksiklikbulunmadığından işin esasının incelenmesine, 25.9.2013 gününde OYBİRLİĞİYLE kararverilmiştir.
III- ESASIN İNCELENMESİ
YeşillerPartisinin, Anayasa Mahkemesine verdiği 2008 yılı kesin hesap çizelgeleri iledayanağını oluşturan defter ve belgeler üzerinde yapılan inceleme sonuçlarınıiçeren Raportör Zekeriya AYDIN tarafından hazırlanan esas inceleme raporu,Anayasa ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama UsulleriHakkında Kanun ile 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun ilgili kuralları,bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonragereği görüşülüp düşünüldü:
Denetimin maddi öğelerini oluşturan defter ve belgelerde,Partinin 2008 yılı gelirleri toplamının 4.861 YTL, giderleri toplamının 4.408YTL olduğu ve 453 YTL kasa ve banka mevcudunun 2009 yılına devrettiğianlaşılmaktadır.
Partinin 2008 yılı kesin hesapları Merkez YürütmeKurulunun 28.5.2009 gün ve 21 sayılı kararı ile kabul edilerek onaylanmıştır.
Yeşiller Partisinin 2008 yılı birleşik kesin hesabınıngelir ve gider rakamlarının yukarıda açıklanan tutarlardan oluştuğu, bu hâliylePartinin 2008 yılı birleşik kesin hesabının doğru, denk ve 2820 sayılı Kanun'auygun olduğu sonucuna varılmıştır.
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının kayıtlarına görePartinin Genel Merkez ile Beyoğlu, Kadıköy ve Osmangazi ilçe teşkilatıbulunmaktadır.
Parti tarafından sunulan Genel Merkez kesin hesabında2.128 YTL teşkilata yardım olarak görünen rakam haricinde her hangi bir giderbulunmamaktadır.
Siyasi partilerin faaliyetlerini yürüttükleri genelmerkez, il, ilçe veya belde başkanlıklarına ait binaların ya kendi mülkü veyakira olması gerekir. Şayet parti yetkililerine ait binalarda siyasi partifaaliyette bulunuluyor ise (genel merkez, il, ilçe veya belde teşkilatınınfaaliyette bulunduğu binalar) bu takdirde kira sözleşmesi düzenlenerek isabeteden tutarın partiye bağış olarak kaydedilmesi gerekir.
Parti Genel Merkezi faaliyette olduğuna göre, bu yerin enazından yönetim giderlerinin (kira, su, elektrik, telefon, kırtasiye vb.)olması gerekir. Yönetim giderlerinin hesaplarda görülmemesi kayıt dışı gelir vegider oluşturulmuş olduğunu göstermektedir. Bu durumda 2820 sayılı Kanun'un 69.maddesindeki bir siyasi partinin bütün gelirlerinin, o siyasi partinin tüzelkişiliğinin adına elde edileceği ile aynı Kanun'un 70. maddesindeki bir siyasipartinin bütün giderlerinin o siyasi partinin tüzel kişiliğinin adınayapılacağı hükmüne aykırı davranılmıştır.
Mahkemeye istenen bilgilerin istendiği şekliyleverilmemesi, hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzenininoluşturulmaması, hesabın dışında gelir ve gider oluşturulması, inceleme vearaştırmayı engellemeye yönelik eylemler olduğundan 2820 sayılı Kanun'un 111.maddesinin (c) fıkrasına istinaden gerekli işlemlerin yapılmasını temin içinAnkara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulması gerekir.
A- Gelirlerinİncelenmesi
1- Genel Merkez Gelirleri
Parti Genel Merkezinin gelirleri 2.250 YTL olarakgösterilmiştir.
Bunun 940 YTL'si üye yıllık aidatı, 1.310 YTL'sibağışlardan oluşmaktadır.
2008 yılı için 2820 sayılı Kanun'un 66. maddesine göreyasal bağış sınırı 20.956 YTL olup, söz konusu yılda yasal bağış sınırıaşılmamıştır.
2008 yılı gelirleri arasında yer alan 2.250 YTL'ninbelgeye dayanması gerekir.
2820 sayılı Kanun'un 'Gelirlerin Sağlanmasında Usul'başlıklı 61. maddesinde, 'Sağlanan gelirin türü ve miktarıyla, gelirinsağlandığı kimsenin adı, soyadı ve adresi, makbuzu düzenleyenin sıfatı, adı,soyadı ve imzası, makbuzda ve dip koçanlarında yer alır.'; 76. maddesininüçüncü fıkrasında da 'Bu Kanunun 69 uncu maddesinde belirtilen esaslaraaykırı olarak bir siyasi partinin tevsik edilmeyen kaynaklardan gelir sağladığıanlaşılırsa, Anayasa Mahkemesi kararıyla bu gelir Hazineye irat kaydedilir.'denildiğinden, Partinin 2008 yılı içinde elde ettiği ve belgelendiremediği2.250 YTL'nin Hazineye gelir yazılması gerekir.
2- İl Örgütleri Gelirleri
Partiye ait 3 ilçe örgütünün gelirleri 2.611 YTL olarakgösterilmiştir.
Bunun 483 YTL'si bağış, 2.128 YTL'si Genel Merkezdenyapılan aktarımlardan oluşmaktadır.
İl örgütleri 2008 yılı kesin hesap çizelgelerinin gelirbölümü üzerinde yapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı Kanun'a uygun olduğusonucuna varılmıştır.
B- Giderlerin İncelenmesi
1- Genel Merkez Giderleri
Parti Genel Merkezinin 2008 yılı giderleri olan 2.128YTL'nin tamamı teşkilata yardım giderlerinden oluşmaktadır.
Parti Genel Merkezinin 2009 yılına devreden nakit mevcudu122 YTL'dir.
2820 sayılı Kanun'un 76. maddesinin dördüncü fıkrasında,belgelendirilmesi gerektiği hâlde belgelendirilmeyen parti giderleri miktarıncaparti malvarlığının Anayasa Mahkemesi kararıyla Hazineye gelir kaydedileceği,70. maddesinin ikinci fıkrasında ise beş milyon (2008 yılı için 52,37 YTL)liraya kadar harcamaların makbuz veya fatura gibi bir belge ile tevsik edilmesizorunlu olmadığı belirtildiğinden bu miktarı geçen harcamaların fatura veyamakbuz gibi belgelerle tevsik edilmesi zorunlu olduğu belirtilmiştir.
Bu bağlamda belgelendirilmesi gerektiği haldebelgelendirilmeyen 2.128 YTL tutarındaki Parti malvarlığının Hazineye geliryazılması gerekir.
2- İl Örgütleri Giderleri
Partiye ait 3 ilçe örgütünün 2008 yılı giderleri 2.280YTL'nin tamamı kira giderlerinden oluşmaktadır.
Parti il örgütlerinin 2009 yılına devreden nakit mevcudu331 YTL'dir.
Parti il örgütlerinin 2008 yılı kesin hesapçizelgelerinin gider bölümü üzerinde yapılan incelemede, giderlerin 2820 sayılıKanun'a uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
C- Parti Mallarının İncelenmesi
Partinin 2008 yılı defter ve belgeleri ile demirbaşlistesi sunulmadığından inceleme yapılamamıştır.
IV- SONUÇ
Yeşiller Partisi 2008 yılı kesin hesabının incelenmesisonucunda;
1-Kesin hesapta gösterilen ve belgelendirilmesi gerektiği haldebelgelendirilmeyen genel merkeze ait 2.128 YTL gider ve 2.250 YTL gelir olmaküzere toplam 4.378 YTL karşılığı Parti malvarlığının, 2820 sayılı SiyasiPartiler Kanunu'nun 75. ve 76. maddeleri gereğince Hazineye gelir kaydedilmesigerekmekle birlikte tasfiye süreci sonunda Partinin bütün malvarlığınınHazineye geçmesi nedeni ile bu aşamada Hazineye gelir kaydedilmesine KARARVERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,
2- Kesin hesabın2820 sayılı Kanun'a uygun olarak sunulmadığına ve kabul edilmesinin mümkünolmadığına,
3- Mahkemeyeistenen bilgilerin istendiği şekliyle verilmemesi, hesap verilebilir şekildekayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması, hesabın dışında gelir ve gideroluşturulması, inceleme ve araştırmayı engellemeye yönelik eylemler olduğundan2820 sayılı Kanun'un 111. maddesinin (c) fıkrasına istinaden gerekli işlemlerinyapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına,
25.9.2013 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkanvekili
Serruh KALELİ
Başkanvekili
Alparslan ALTAN
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Burhan ÜSTÜN
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Erdal TERCAN
Üye
Muammer TOPAL
Üye
Zühtü ARSLAN