ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı:2010/35 (SiyasiParti Mali Denetimi)
Karar Sayısı:2013/105
Karar Günü:25.9.2013
R.G.Tarih-Sayı:26.10.2013-28803
I- MALİ DENETİMİN KONUSU
Yeşiller Partisi 2009 yılı kesin hesabınınincelenmesidir.
II- İLK İNCELEME
YeşillerPartisi 2009 yılı kesin hesabının ilk incelemesi sonucunda, işin esasınınincelenmesine 25.9.2013 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.
III- ESASIN İNCELENMESİ
YeşillerPartisinin, Anayasa Mahkemesine verdiği 2009 yılı kesin hesap çizelgeleri iledayanağını oluşturan defter ve belgeler üzerinde yapılan inceleme sonuçlarınıiçeren Raportör Zekeriya AYDIN tarafından hazırlanan esas inceleme raporu,Anayasa ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama UsulleriHakkında Kanun ile 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun ilgili kuralları,bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonragereği görüşülüp düşünüldü:
Denetimin maddi öğelerini oluşturan defter ve belgelerde,Partinin 2009 yılı gelirleri toplamının 38.997,97 TL, giderleri toplamının36.006,66 TL olduğu ve 2.991,31 TL nakit mevcudunun 2010 yılına devrettiğianlaşılmaktadır.
Partinin 2009 yılı kesin hesapları Merkez YürütmeKurulunun 29.5.2010 gün ve 33 sayılı kararı ile kabul edilerek onaylanmıştır.
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı ile parti kayıtlarınagöre Partinin Genel Merkez ile Ankara Çankaya, Antalya Konyaaltı, İzmir Konak,İstanbul Beyoğlu ve Kadıköy, Tekirdağ merkez ve Bursa Osmangazi ilçeteşkilatları bulunmaktadır.
Parti Genel Merkezinin 2009 yılı gelir ve gider belgeasıllarının sunulması 24.1.2013 günlü yazı ile istendiği hâlde sunulmamıştır.
Partinin faaliyetini sürdürdüğü Genel Merkez ve 7 ilçeyeait yerlerin kira ve mülkiyet durumu ile kiralanan yerlere ait ödemelerininnasıl yapıldığının bildirilmesi, İstanbul Kadıköy ve Bursa Osmangazi ilçeteşkilatlarının elektrik, su, ısınma, telefon gibi genel yönetim giderleri ileAnkara Çankaya, İzmir Konak, Antalya Konyaaltı ilçe teşkilatlarının kira ileelektrik, su, ısınma, telefon gibi genel yönetim giderlerinin nasılkarşılandığının açıklanması istendiği halde istenen bilgi ve belgelergönderilmemiştir.
Siyasi partilerin faaliyetlerini yürüttükleri genelmerkez, il, ilçe veya belde başkanlıklarına ait binaların ya kendi mülkü veyakira olması gerekir. Şayet parti yetkililerine ait binalarda siyasi partifaaliyette bulunuluyor ise (genel merkez, il, ilçe veya belde teşkilatınınfaaliyette bulunduğu binalar) bu takdirde kira sözleşmesi düzenlenerek isabeteden tutarın partiye bağış olarak kaydedilmesi gerekir.
Parti ilçe teşkilatları faaliyette olduğuna göre, bu yerinen azından yönetim giderlerinin (kira, su, elektrik, telefon, kırtasiye vb.)olması gerekir. Yönetim giderlerinin hesaplarda görülmemesi kayıt dışı gelir vegider oluşturulmuş olduğunu göstermektedir. Bu durumda 2820 sayılı Kanun'un 69.maddesindeki bir siyasi partinin bütün gelirlerinin, o siyasi partinin tüzelkişiliğinin adına elde edileceği ile aynı Kanun'un 70. maddesindeki bir siyasipartinin bütün giderlerinin o siyasi partinin tüzel kişiliğinin adınayapılacağı hükmüne aykırı davranılmıştır.
Mahkemeye istenen bilgilerin istendiği şekliyleverilmemesi, hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzenininoluşturulmaması, hesabın dışında gelir ve gider oluşturulması, inceleme vearaştırmayı engellemeye yönelik eylemler olduğundan 2820 sayılı Kanun'un 111.maddesinin (c) fıkrasına istinaden gerekli işlemlerin yapılmasını temin içinAnkara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulması gerekir.
A- Gelirlerinİncelenmesi
1- Genel Merkez Gelirleri
Parti Genel Merkezinin gelirleri 7.393,30 TL olarakgösterilmiştir.
Bunun 2.577 TL'si üye yıllık aidatı, 2.500 TL'sibağışlar, 2.194,30 TL'si diğer teşkilatlardan aktarılan ve 122 TL'si geçenyıldan devreden nakitten oluşmaktadır.
2009 yılı için 2820 sayılı Kanun'un 66. maddesine göreyasal bağış sınırı 23.470 TL olup, söz konusu yılda yasal bağış sınırıaşılmamıştır.
2009 yılı gelirleri arasında yer alan 7.271,3 TL'ninbelgeye dayanması gerekir.
2820 sayılı Kanun'un 'Gelirlerin Sağlanmasında Usul'başlıklı 61. maddesinde, 'Sağlanan gelirin türü ve miktarıyla, gelirinsağlandığı kimsenin adı, soyadı ve adresi, makbuzu düzenleyenin sıfatı, adı,soyadı ve imzası, makbuzda ve dip koçanlarında yer alır.'; 76. maddesininüçüncü fıkrasında da 'Bu Kanunun 69 uncu maddesinde belirtilen esaslaraaykırı olarak bir siyasi partinin tevsik edilmeyen kaynaklardan gelir sağladığıanlaşılırsa, Anayasa Mahkemesi kararıyla bu gelir Hazineye irat kaydedilir.'denildiğinden, Partinin 2009 yılı içinde elde ettiği ve belgelendiremediği7.271,3 TL'nin Hazineye gelir yazılması gerekir.
2- İl Örgütleri Gelirleri
Partiye ait 7 ilçe örgütünün gelirleri 31.604,67 TLolarak gösterilmiştir.
Bunun 180 TL'si üye giriş aidatı, 1.467,50 TL'si üyeyıllık aidatı, 10.215,33 TL'si bağış, 20 TL'si yayın geliri, 3.424,84 TL'siGenel Merkezden ve ilçelerden yapılan aktarımlar ile 331 TL'si geçen yıldandevreden nakitten oluşmaktadır.
İl örgütleri 2009 yılı kesin hesap çizelgelerinin gelirbölümü üzerinde yapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı Kanun'a uygun olduğusonucuna varılmıştır.
B- Giderlerin İncelenmesi
1- Genel Merkez Giderleri
Parti Genel Merkezinin 2009 yılı giderleri 7.384,48 TLolarak gösterilmiştir.
Bunun 28,32 TL'si kırtasiye ve büro giderleri, 80,27TL'si haberleşme giderleri, 2.420 TL'si kira giderleri, 566,90 TL'si vergi,sigorta, noter giderleri, 3.346 TL'si teşkilata yardım giderleri, 222,99 TL'siçeşitli giderlerden oluşmaktadır.
Parti Genel Merkezinin 2010 yılına devreden nakit mevcudu8,82 TL'dir.
2820 sayılı Kanun'un 76. maddesinin dördüncü fıkrasında,belgelendirilmesi gerektiği hâlde belgelendirilmeyen parti giderleri miktarıncaparti malvarlığının Anayasa Mahkemesi kararıyla Hazineye gelir kaydedileceği,70. maddesinin ikinci fıkrasında ise beş milyon (2009 yılı için 58,65 TL)liraya kadar harcamaların makbuz veya fatura gibi bir belge ile tevsik edilmesizorunlu olmadığı belirtildiğinden bu miktarı geçen harcamaların fatura veyamakbuz gibi belgelerle tevsik edilmesi zorunlu olduğu belirtilmiştir.
Bu bağlamda belgelendirilmesi gerektiği haldebelgelendirilmeyen 7.384,48 TL tutarındaki Parti malvarlığının Hazineye geliryazılması gerekir.
2- İl Örgütleri Giderleri
Partiye ait 7 ilçe örgütünün 2009 yılı giderleri28.621,88 TL olarak gösterilmiştir.
Bunun 4.791,7 TL'si personel giderleri, 200,8 TL'sikırtasiye ve büro giderleri, 1.563,37 TL'si haberleşme giderleri, 300 TL'sitaşıma giderleri, 10.130 TL'si kira giderleri, 1.365,89 TL'si ısınma aydınlatmave temizlik giderleri, 4.432,76 TL'si vergi, sigorta, noter giderleri, 171,84TL'si araştırma geliştirme ve eğitim giderleri, 79,5TL'si bayrak rozet ve afişgiderleri, 2.361,15 TL'si diğer teşkilatlara yardım giderleri, 3.224,87 TL'siçeşitli giderlerden oluşmaktadır.
Parti il örgütlerinin 2010 yılına devreden nakit mevcudu2.982,49 TL'dir.
Parti il örgütlerinin 2009 yılı kesin hesapçizelgelerinin gider bölümü üzerinde yapılan incelemede, giderlerin 2820 sayılıKanun'a uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
C- Parti Mallarının İncelenmesi
Partinin sunduğu belgede 2009 yılında taşınmaz mal iledeğeri 100 Türk lirasını aşan taşınır mal, menkul kıymet ve her türlü haklarınedinilmediği anlaşılmaktadır.
IV- SONUÇ
Yeşiller Partisi 2009 yılı kesin hesabının incelenmesisonucunda;
1- Partinin 2009yılı kesin hesabında gösterilen 38.997,97 TL gelir, 36.006,66 TL gider ile2.991,31 TL nakit devrinin Hazineye gelir kaydedilenler dışında kalan bölümününeldeki bilgi ve belgelere göre doğru, denk ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nauygun olduğuna,
2-Kesin hesapta gösterilen ve belgelendirilmesi gerektiği haldebelgelendirilmeyen genel merkeze ait 7.384,48 TL gider ve 7.271,3 TL gelirolmak üzere toplam 14.655,78 TL karşılığı Parti malvarlığının, 2820 sayılıKanun'un 75. ve 76. maddeleri gereğince Hazineye gelir kaydedilmesi gerekmeklebirlikte tasfiye süreci sonunda partinin bütün malvarlığının Hazineye geçmesinedeni ile bu aşamada Hazineye gelir kaydedilmesine KARAR VERİLMESİNE YEROLMADIĞINA,
3- Mahkemeyeistenen bilgilerin istendiği şekliyle verilmemesi, hesap verilebilir şekildekayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması, hesabın dışında gelir ve gideroluşturulması, inceleme ve araştırmayı engellemeye yönelik eylemler olduğundan2820 sayılı Kanun'un 111. maddesinin (c) fıkrasına istinaden gerekli işlemlerinyapılmasını temin için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusundabulunulmasına,
25.9.2013 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkanvekili
Serruh KALELİ
Başkanvekili
Alparslan ALTAN
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Burhan ÜSTÜN
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Erdal TERCAN
Üye
Muammer TOPAL
Üye
Zühtü ARSLAN