ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı:2016/68 (SiyasiParti Mali Denetimi)
Karar Sayısı:2019/34
Karar Tarihi:16/10/2019
R.G.Tarih-Sayı:14/1/2020-31008
I. MALİ DENETİMİN KONUSU
Yeşiller ve Sol Gelecek Partisinin 2015 yılı kesinhesabının incelenmesidir.
II. İLK İNCELEME
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca ZühtüARSLAN, Burhan ÜSTÜN, Serdar ÖZGÜLDÜR, Serruh KALELİ, Osman Alifeyyaz PAKSÜT,Recep KÖMÜRCÜ, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI, MuammerTOPAL, M. Emin KUZ, Hasan Tahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA, Rıdvan GÜLEÇ, RecaiAKYEL ve Yusuf Şevki HAKYEMEZ’in katılımlarıyla 31/5/2017 tarihinde yapılan ilkinceleme toplantısında;
2. Yeşiller ve Sol Gelecek Partisinin 2015 yılı kesinhesabının incelenmesi sonucunda;
- Dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasınınincelenmesine,
- Esas incelemenin yapılabilmesi amacıyla Genel Merkezkesin hesabının dayanağını oluşturan gelir-gider belgeleri ile bu belgelerinkaydedildiği defterleri Sayıştay Başkanlığına göndermesi için Partiye bukararın tebliğinden itibaren 30 gün süre verilmesine,
OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.
III. ESASIN İNCELENMESİ
3. Yeşiller ve Sol Gelecek Partisinin Anayasa Mahkemesineverdiği 2015 yılı kesin hesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter vebelgeler üzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren ve Sayıştay Başkanlığıtarafından hazırlanıp Raportör Burak FIRAT tarafından Heyete sunulan esasinceleme raporu, Anayasa ve 30/3/2011 tarihli ve 30/3/2011 tarihli ve 6216sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun ilgili kuralları,bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonragereği görüşülüp düşünüldü:
4. Denetimin maddi ögelerini oluşturan defter vebelgelerde Partinin 2015 yılı gelirler toplamının 181.549,49 TL, giderlertoplamının 182.073,48 TL olduğu anlaşılmaktadır.
5. Partinin 2015 yılı kesin hesabının gelir ve giderrakamlarının yukarıda açıklanan tutarlardan oluştuğu; bu hâliyle 2015 yılıkesin hesabının doğru, denk ve 2820 sayılı Kanun’a uygun olduğu sonucunavarılmıştır.
A. Gelirlerinİncelenmesi
1. Genel Merkez Gelirleri
6. Partinin Genel Merkez gelirleri toplamı 29.029,74 TLolup bunun 21.139,74 TL’si bağış gelirlerinden, 2.825,00 TL’si tanıtım vemalzeme gelirlerinden ve 5.065,00 TL’si il ve ilçe örgütlerinden aktarılangelirlerden oluşmaktadır.
7. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve gelirbelgeleri üzerinde yapılan incelemede gelirlerin 2820 sayılı Kanun’a uygunolarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.
2. İl Örgütleri Gelirleri
8. Parti il örgütlerinin gelirleri toplamı 152.519,75 TLolup bunun 50,00 TL’si üye giriş aidatı gelirlerinden, 65.982,40 TL’si üyeyıllık aidatı gelirlerinden, 84.912,35 TL’si bağış gelirlerinden, 1.055,00TL’si yayın gelirlerinden ve 520,00 TL’si il örgütlerinden aktarılangelirlerden oluşmaktadır.
9. İl örgütlerinin 2015 yılı kesin hesap çizelgeleriningelir bölümü üzerinde yapılan incelemede gelirlerin 2820 sayılı Kanun’a uygunolduğu sonucuna varılmıştır.
B. Giderlerin İncelenmesi
1. Genel Merkez Giderleri
10. Partinin Genel Merkez giderleri toplamı 28.938,19 TLolup bunun 148,50 TL’si kırtasiye ve büro giderlerinden, 2.861,23 TL’si seyahatgiderlerinden, 929,10 TL’si temsil ve ağırlama giderlerinden, 1.977,90 TL’sihaberleşme giderlerinden, 108,13 TL’si taşıma giderlerinden, 14.250,00 TL’sikira ve bina giderlerinden, 4.639,34 TL’si vergi, sigorta ve notergiderlerinden, 19,99 TL’si demirbaş giderlerinden, 401,20 TL’si basılı materyalve tanıtım malzemeleri giderlerinden ve 3.602,80 TL’si diğer giderlerdenoluşmaktadır.
11. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve giderbelgeleri üzerinde yapılan incelemede aşağıda belirtilenler dışındakigiderlerin 2820 sayılı Kanun’a uygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır:
A. Partiye gönderilen yazıyla 2015 yılı işletmedefterinde kayıtlı olan ve ayrıntısı aşağıdaki tabloda verilen toplam 93,99 TLtutarındaki harcamanın Parti amaçları ile ilgisini gösteren belgeleringönderilmesi istenmiştir.
Yevmiye Tarihi
Yevmiye No
Açıklama
Tutar
20.1.2015
5
Yemek Gideri
79,00 TL
20.1.2015
5
FE Ağız Spreyi ve Voila Nano Saç Boyası
14,99 TL
TOPLAM
93,99 TL
Parti tarafından anılan yazıya verilen cevapta söz konusugiderlerin sehven yapıldığı belirtilmiştir.
2820 sayılı Kanun’un 70. maddesinin birinci ve ikincifıkralarında “Siyasi partilerin giderleri amaçlarına aykırı olamaz./ Birsiyasi partinin bütün giderleri, o siyasi parti tüzelkişiliği adına yapılır” denilmektedir.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri gereğince siyasipartiler giderlerini gerçekleştirirken ancak parti amaçlarına uygun olarak veyine parti tüzel kişiliği adına yapabilirler. Parti amacına uygun olmayanharcamaların Parti bütçesinden karşılanması mümkün değildir. Bu sebeple partiamaçlarına aykırı olarak yapılan 93,99 TL tutarındaki harcama karşılığı Partimal varlığının Hazineye irat kaydedilmesi gerekir.
B. Partiye gönderilen yazıyla aşağıdaki tabloda ayrıntısıverilen ödeme ile ilgili olarak fatura tutarı ile deftere işlenen tutararasındaki uyumsuzluğun izahı istenilmiştir.
Yevmiye No
Yevmiye Tarihi
İşletme Defteri Tutarı (TL)
Fatura Tutarı (TL)
Fark (TL)
37
18.5.2015
78,00
28,00
50,00
Parti tarafından anılan yazıya verilen cevapta söz konusugidere ilişkin işlemin sehven yapıldığı belirtilmiştir.
2820 sayılı Kanun’un 74. maddesinin altıncı fıkrasında “Siyasipartiler harcamalarını fatura, fatura yerine geçen belgeler ile bu belgelerintemin edilmesinin mümkün olmadığı hallerde harcamanın doğruluğunu gösterecekmuhtevaya sahip olmak şartıyla diğer belgelerle tevsik ederler. Ancak kaybolma,yırtılma ve yanma gibi mücbir sebeplerle aslının temin edilmediği hallerde,fatura ve fatura yerine geçen belgeler yerine bu belgeleri düzenleyenlerdenalınacak tasdikli örnekleri kullanılabilir.” denilmektedir.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri gereğince siyasipartilerin gelir ve giderlerinin esastan incelenmesi sırasında partidefterleri, gelir ve gider kayıtları ile bunlara ilişkin belgelerin kesinhesaplar ile uyumlu olması gerekmektedir. Yapılan incelemede ise Partininişletme defterine kaydedilen gider tutarı ile kanıtlayıcı belgelerde bulunangider tutarı arasında 50,00 TL’lik fark olduğu görülmüştür. Bu durum defterkayıtlarına göre 50,00 TL tutarında kanıtlayıcı belge olmadığı hâlde ödemeyapıldığı, diğer bir ifadeyle belgelendirilen tutardan fazla ödeme yapıldığıanlamına gelmektedir.
2820 sayılı Kanun’un 75. maddesinin dördüncü fıkrasında “AnayasaMahkemesi denetimi sonunda, o siyasi partinin gelir ve giderlerinin doğruluğunave kanuna uygunluğuna veya kanuna uygun olmayan gelirler ile giderlerdolayısıyla da bunların Hazineye gelir kaydedilmesine karar verir.” denilmektedir.
Bu sebeple fatura tutarından fazla yapılan ödeme tutarıolan 50,00 TL karşılığı Parti mal varlığının Hazineye irat kaydedilmesigerekir.
2. İl Örgütleri Giderleri
12. Parti il örgütlerinin giderleri 153.135,29 TL olupbunun 1.440,45 TL’si kırtasiye ve büro giderlerinden, 3.157,06 TL’si temsil veağırlama giderlerinden, 3.391,57 TL’si haberleşme giderlerinden, 52,82 TL’sitaşıma giderlerinden, 113.119,44 TL’si kira ve bina giderlerinden, 14.539,53TL’si vergi, sigorta ve noter giderlerinden, 119,00 TL’si demirbaşgiderlerinden, 1.890 TL’si basılı materyal ve tanıtım giderlerinden, 1.500,00TL’si bakım ve onarım giderlerinden, 10.618,86 TL’si ısınma, aydınlatma ve sugiderlerinden, 972,00 TL’si etkinlik giderlerinden, 550,00 TL’si genel merkezeaktarılan giderlerden ve 1.784,56 TL’si diğer giderlerden oluşmaktadır.
13. İl örgütlerinin 2015 yılı kesin hesap çizelgeleriningider bölümü üzerinde yapılan incelemede giderlerin 2820 sayılı Kanun’a uygunolduğu sonucuna varılmıştır.
C. Parti Mallarının İncelenmesi
14. Partinin 2015 yılı defter ve belgeleri üzerindeyapılan incelemede herhangi bir taşınır ve taşınmaz mal ile menkul kıymetediniminin olmadığı anlaşılmıştır.
IV. SONUÇ
Yeşiller ve Sol Gelecek Partisinin 2015 yılı kesinhesabının incelenmesi sonucunda;
A. Kanun’a uygunolmayan 143,99 TL gider karşılığı Parti mal varlığının 22/4/1983 tarihli ve2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 75. ve 76. maddeleri uyarınca Hazineyeirat kaydedilmesine,
B. Partinin 2015yılı kesin hesabında gösterilen 181.549,49 TL gelir ve 182.073,48 TL giderinHazineye irat kaydedilen dışında kalan bölümünün eldeki bilgi ve belgelere göredoğru, denk ve 2820 sayılı Kanun’a uygun olduğuna,
16/10/2019 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Zühtü ARSLAN
Başkanvekili
Engin YILDIRIM
Başkanvekili
Hasan Tahsin GÖKCAN
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Burhan ÜSTÜN
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Muammer TOPAL
Üye
M. Emin KUZ
Üye
Kadir ÖZKAYA
Üye
Rıdvan GÜLEÇ
Üye
Recai AKYEL
Üye
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Üye
Yıldız SEFERİNOĞLU
Üye
Selahaddin MENTEŞ