Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.2008/49, K.2013/11 Sayılı Karar - 03/01/2013

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas sayısı:2008/49 (SiyasiParti Mali Denetimi)

Karar Sayısı:2013/11

Karar Günü:3.1.2013

R.G.Tarih-Sayı:06.02.2013-28551

I- MALİ DENETİM KONUSU

Yurt Partisinin 2007 yılı kesin hesabının incelenmesidir.

II- İLK İNCELEME

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 16. maddesi uyarınca HaşimKILIÇ, Sacit ADALI, Fulya KANTARCIOĞLU, Ahmet AKYALÇIN, Mehmet ERTEN, MustafaYILDIRIM, A. Necmi ÖZLER, Serdar ÖZGÜLDÜR, Şevket APALAK, Serruh KALELİ veZehra Ayla PERKTAŞ'ın katılımıyla 16.7.2009 gününde yapılan ilk incelemetoplantısında, dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesineOYBİLİĞİYLE karar verilmiştir.

III- ESASIN İNCELENMESİ

Yurt Partisinin, Anayasa Mahkemesine verdiği 2007 yılıkesin hesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgeler üzerindeyapılan inceleme sonuçlarını içeren Anayasa Mahkemesi Raportörü Zekeriya AYDINtarafından hazırlanan esas inceleme raporu, Anayasa ve 6216 sayılı AnayasaMahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820 sayılıSiyasi Partiler Kanunu'nun ilgili kuralları, bunların gerekçeleri ile diğeryasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

Denetimin maddi öğelerini oluşturan defter ve belgelerde,Partinin 2007 yılı gelirleri toplamının 49.774,16 YTL, giderleri toplamının49.254,32 YTL olduğu, 519,84 YTL'nin ise nakit mevcudu olarak 2008 yılınadevrettiği anlaşılmaktadır.

Partinin 2007 yılı kesin hesabının, Parti Meclisince18.8.2008 tarih ve 8 sayılı kararı ile kabul edilerek onaylandığı görülmüştür.

Parti genel merkezinin 2007 yılı muhasebe kayıtlarınıntutulduğu yevmiye defteri 28.6.2007 tarihinde Çankaya İlçe Seçim Kurulunaonaylattırılmıştır.

Partinin, 2007 yılı kesin hesabının gelir ve giderrakamlarının yukarıda açıklanan tutarlardan oluştuğu, bu haliyle 2007 yılıkesin hesabının doğru, denk ve 2820 sayılı Kanun'a uygun olduğu sonucunavarılmıştır.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının kayıtlarına göre,Adana, Adıyaman, Ankara, Antalya, Artvin, Balıkesir, Bilecik, Bolu, Burdur,Bursa, Çanakkale, Denizli, Diyarbakır, Edirne, Eskişehir, Gaziantep, Giresun,Hatay, İçel, İstanbul, Kars, Kayseri, Kırklareli, Kırşehir, Kocaeli, Konya,Malatya, Manisa, Mardin, Muğla, Nevşehir, Sakarya, Samsun, Siirt, Sinop,Tekirdağ, Trabzon, Şanlıurfa, Uşak, Van, Zonguldak, Aksaray, Bayburt, Iğdır,Yalova, Karabük, Kilis, Osmaniye ve Düzce olmak üzere Partinin 49 il, 191 ilçeve 154 beldede teşkilatı bulunmaktadır.

Parti yetkilileri Ankara, Adana ve İstanbul hariç diğerillerde her hangi bir gelir gider hareketi olmadığını belirtmişlerdir. Üç ilingelir gider durumu ise şöyledir.

Adıyaman, Antalya, Artvin, Balıkesir, Bilecik, Bolu,Burdur, Bursa, Çanakkale, Denizli, Diyarbakır, Edirne, Eskişehir, Gaziantep,Giresun, Hatay, İçel, Kars, Kayseri, Kırklareli, Kırşehir, Kocaeli, Konya,Malatya, Manisa, Mardin, Muğla, Nevşehir, Sakarya, Samsun, Siirt, Sinop,Tekirdağ, Trabzon, Şanlıurfa, Uşak, Van, Zonguldak, Aksaray, Bayburt, Iğdır,Yalova, Karabük, Kilis, Osmaniye ve Düzce olmak üzere 46 ile ait gelir ve giderinolmadığı belirtilmiştir.

Parti il örgütleri (il, ilçe ve belde) faaliyetteolduğuna göre, bu yerlerin giderlerinin nasıl karşılandığının belgeleriylebirlikte açıklanması istenmiştir.

Parti yetkilileri, '1 ve 2. maddede söz konusu olan ilve ilçe teşkilatlarımız aktif ve faal olarak her hangi bir yer kiralanmamıştır.Bu yüzden gelir ve giderlerimiz mevcut değildir.' şeklinde cevapvermişlerdir.

Siyasi partilerin faaliyetlerini yürüttükleri genelmerkez, il, ilçe veya belde başkanlıklarına ait binaların ya kendi mülkü veyakira olması gerekir. Şayet parti yetkililerine ait binalarda siyasi partifaaliyette bulunuluyor ise (il, ilçe veya belde teşkilatının faaliyettebulunduğu binalar) bu takdirde kira sözleşmesi düzenlenerek isabet eden tutarınpartiye bağış olarak kaydedilmesi gerekir.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının kayıtlarına göre,Partinin 49 il, 191 ilçe ve 154 beldede teşkilatı bulunmasına karşın 46 il ileilgili her hangi bir gelir ve gider bildirilmemiş, 3 il ile ilgili kira gideribelirtilmemiş, sadece düşük rakamda kırtasiye ve büro gideri belirtilmiştir.

Partinin il, ilçe ve belde örgütleri faaliyette olduğunagöre, bu yerlerin en azından yönetim giderlerinin (kira, su, elektrik, telefon,kırtasiye vb.) olması gerekir. Yönetim giderlerinin hesaplarda görülmemesikayıt dışı gelir ve gider oluşturulmuş olduğunu göstermektedir. Bu durumda 2820sayılı Kanun'un 69. maddesindeki bir siyasi partinin bütün gelirlerinin, osiyasi partinin tüzel kişiliğinin adına elde edileceği ile aynı Kanun'un 70.maddesindeki bir siyasi partinin bütün giderlerinin o siyasi partinin tüzelkişiliğinin adına yapılacağı hükmüne aykırı davranılmıştır.

Mahkemeye istenen bilgilerin istendiği şekliyleverilmemesi, hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzenininoluşturulmaması, hesabın dışında gelir ve gider oluşturulması, inceleme vearaştırmayı engellemeye yönelik eylemler olduğundan 2820 sayılı Kanun'un 111.maddesinin (c) fıkrasına istinaden gerekli işlemlerin yapılmasını temin içinAnkara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulması gerekir.

Diğer taraftan bu illerin durumu 2820 sayılı Kanun'un 36.maddesi gereğince incelenmelidir. Seçim hukuku açısından bu illerin durumunun değerlendirilmesiamacıyla Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının uyarılması gerekir.

A- Gelirlerinİncelenmesi

1- Genel Merkez Gelirleri

Parti Genel Merkezinin 2007 yılı gelirleri 49.153 YTL'nintamamı giriş ve üyelik aidatından oluşmaktadır.

Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve gelirbelgeleri üzerinde yapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı Kanun'a uygunolarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.

2- İl Örgütleri Gelirleri

Parti il örgütlerinin 2007 yılında herhangi bir geliriolmayıp, Ankara, Adana ve İstanbul ilinin önceki yıldan devreden tutarı 621,16YTL'dir.

B- Giderlerin İncelenmesi

1- Genel Merkez Giderleri

Parti Genel Merkezinin 2007 yılı giderleri olan 49.254,32YTL'nin tamamı büro genel gideridir.

Parti Genel Merkezinin 2008 yılına devreden nakit mevcudu519,84 YTL'dir.

Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve giderbelgeleri üzerinde yapılan incelemede, giderlerin 2820 sayılı Kanun'a uygunolarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.

2- İl Örgütleri Giderleri

Parti il örgütlerinden Ankara, Adana ve İstanbul ilinin2007 yılında yaptığı 621,16 YTL'nin tamamı büro genel gideridir.

C- Parti Mallarının İncelenmesi

Partinin 2007 yılı defter ve belgeleri üzerinde yapılanincelemede, değeri yüz Yeni Türk Lirasını aşan taşınır mal, menkul kıymet veher türlü hak ile taşınmaz mal ediniminin olmadığı anlaşılmaktadır.

IV- SONUÇ

Yurt Partisinin 2007 yılı kesin hesabının incelenmesisonucunda;

1- Partinin 2007 yılı kesin hesabında gösterilen 49.774,16YTL gelir, 49.254,32 YTL gider ile 519,84 YTL nakit mevcudu devrinin eldekibilgi ve belgelere göre doğru, denk ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nauygun olduğuna,

2- Mahkemeye istenen bilgilerin istendiği şekliyleverilmemesi, hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzenininoluşturulmaması, hesabın dışında gelir ve gider oluşturulması, inceleme vearaştırmayı engellemeye yönelik eylemler olduğundan 2820 sayılı Kanun'un 111. maddesinin (c) fıkrasına istinadengerekli işlemlerin yapılmasını temin için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suçduyurusunda bulunulmasına,

3- Seçim hukuku ve teşkilatlanma koşulu açısındanillerin durumunun değerlendirilmesi hususunun Yargıtay CumhuriyetBaşsavcılığına bildirilmesine,

3.1.2013 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.