String.prototype.turkishToUpper = function(){ var string = this; var letters = { "i": "İ", "ş": "Ş", "ğ": "Ğ", "ü": "Ü", "ö": "Ö", "ç": "Ç", "ı": "I" }; string = string.replace(/(([iışğüçö]))/g, function(letter){ return letters[letter]; }) return string.toUpperCase(); } String.prototype.turkishToLower = function(){ var string = this; var letters = { "İ": "i", "I": "ı", "Ş": "ş", "Ğ": "ğ", "Ü": "ü", "Ö": "ö", "Ç": "ç" }; string = string.replace(/(([İIŞĞÜÇÖ]))/g, function(letter){ return letters[letter]; }) return string.toLowerCase(); } $(function () { $(window).scroll(function () { //$('#typePanel').css('top', $(this).scrollTop()); }); //debugger; var keyword = ""; $("body").highlight("", { wordsOnly: false }); });ANAYASAMAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı:2010/1 (Değişikİşler)
Karar Sayısı:2010/7
Karar Günü:8.12.2010
R.G.Tarih-Sayı:05.02.2011-27837
DAVACI : YargıtayCumhuriyet Başsavcılığı
DAVALI : BüyükAdalet Partisi
DAVANIN KONUSU : BüyükAdalet Partisi'nin kendiliğinden dağılma halinin ve buna bağlı olarak hukukivarlığının sona erdiğinin tespiti istemidir.
I- İDDİANAME
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 4.3.2010 günlü,C.02.0.CBS.0.01.02.03/1 sayılı iddianamesi şöyledir:
“A) DAVANIN KONUSU
Davalı siyasi parti 12/04/1995 tarihinde 32 kurucu üye ilekurularak tüzel kişilik kazanmıştır.
Parti, son büyük kongresini yaptığı 03/12/2002 tarihten itibarenüst üste iki defa büyük kongresini yapmamıştır.
B) DAVA İLE İLGİLİ YASAL DÜZENLEMELER
Davayla ilgili olarak Anayasa ve diğer yasalarda yer alanhükümler şu şekildedir:
a) 2709 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası
Madde68/3: “Siyasi partiler önceden izin almadan kurulurlar ve Anayasa veKanun hükümleri içerisinde faaliyetlerini sürdürürler.
Madde69/4: “Siyasi partilerin kapatılması, Yargıtay CumhuriyetBaşsavcısının açacağı dava üzerine Anayasa Mahkemesincekesin olarak karara bağlanır.”
Madde69/son: “Siyasi partilerin kuruluş ve çalışmaları, denetlenmeleri, kapatılmalarıya da Devlet yardımından kısmen veya tamamen yoksun bırakılmaları ile siyasipartilerin ve adayların seçim harcamaları veusulleri yukarıdaki esaslar çerçevesinde kanunla düzenlenir.”
b) 2820 Sayılı Siyasi Partiler Yasası
Madde 3:“Siyasi partiler, Anayasa ve kanunlara uygun olarak; milletvekili ve mahalliidareler seçimleri yoluyla, tüzük ve programlarında belirlenen görüşleri doğrultusundaçalışmaları ve açık propagandaları ile milli iradenin oluşmasını sağlayarakdemokratik bir Devlet ve toplum düzeni içinde ülkenin çağdaş medeniyet seviyesineulaşması amacını güden ve ülke çapında faaliyet göstermek üzere teşkilatlanantüzelkişiliğe sahip kuruluşlardır.”
Madde5/2: “Siyasi partiler, Anayasa ve kanunlar çerçevesinde, önceden izinalmaksızın serbestçe kurulurlar.”
Madde8/3: “Siyasi partiler, bildiri ve belgelerin, İçişleri Bakanlığına verilmesiyletüzel kişilik kazanırlar.”
Madde14/6: “Büyük kongre parti tüzüğünün göstereceği süreler içerisinde toplanır.Bu süre iki yıldan az üç yıldan fazla olamaz.”
Madde14/7: “... Parti kurucuları ilk büyük kongreyi, partinin tüzelkişilikkazanmasından başlayarak iki yıl içinde toplamak zorundadırlar.”
Madde121: “Türk Kanunu Medenisi ile Dernekler Kanununun ve dernekler hakkındauygulanan diğer kanunların bu Kanuna aykırı olmayan hükümleri, siyasi partilerhakkında da uygulanır.”
c) 4721 Sayılı Türk Medeni Yasası
Madde 87 : “Dernekler, aşağıdaki hâllerde kendiliğinden sonaerer:
1- Amacın gerçekleşmesi, gerçekleşmesinin olanaksız hâle gelmesiveya sürenin sona ermesi,
2- İlk genel kurul toplantısının kanunda öngörülen sürede yapılmamışve zorunlu organların oluşturulmamış olması,
3- Borç ödemede acze düşmüş olması,
4- Tüzük gereğince yönetim kurulunun oluşturulmasının olanaksızhâle gelmesi,
5- Olağan genel kurul toplantısının iki defa üst üsteyapılamaması.
Her ilgili, sulh hâkiminden, demeğin kendiliğinden sonraerdiğinin tespitini isteyebilir.”
d) 5253 Sayılı Dernekler Yasası
Madde 36:“...Bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde 4721 sayılı Türk Medeni Kanunununhükümleri uygulanır.”
C) DEĞERLENDİRME
2820 Sayılı Siyasi Partiler Yasasının 14/6. maddesi uyarınca“Büyük kongre parti tüzüğünün göstereceği süreler içerisinde toplanır. Bu süreiki yıldan az üç yıldan fazla olamaz.”
Davalı parti tüzüğünün 46. maddesinin ilk fıkrasında “Büyükkongre en az iki, en çok üç yılda bir Merkez Karar ve Yönetim Kurulununbelirteceği tarihte toplanır.” hükmü yer almaktadır.
2820 sayılı Yasanın 121. maddesinin atfı nedeni ile, demeklerinsona erme hallerini düzenleyen 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 87.maddesinin 5. bendi uyarınca “Olağan genel kurul toplantısının iki defa üstüste yapılamaması” kendiliğinden sona erme hallerinden biridir.
Davalı parti en son 03/12/2002 tarihinde yaptığı büyükkongresinden sonra, 2820 sayılı Yasanın 14/6. ve parti tüzüğünün 46. maddesininolanak verdiği en fazla süre olan üç yılın dolduğu 03/12/2005 tarihindesıradaki birinci büyük kongresini, 03/12/2008 tarihinde ikinci büyük kongresiniyapmamak sureti ile üst üste iki defa büyük kongresini yapmamıştır.
KANITLAR
a) Parti kuruluş belgeleri.
b) Parti tüzüğü.
c) Siyasi parti sicil özeti.
D) SONUÇ ve İSTEM
Davalı Büyük Adalet Partisinin, 2820 sayılı Siyasi PartilerYasasının 14/7. fıkrasının son cümlesi ve 121. maddesi, Demekler Yasasının 36.maddesi aracılığıyla Türk Medeni Yasası'nın 87. maddesinin 5. bendi uyarıncaüst üste iki defa büyük kongresini yapmaması nedeni ile kendiliğinden dağılmahalinin ve buna bağlı olarak hukuki varlığının sona erdiğinin tespitine kararverilmesi iddia ve talep olunur.”
II- İNCELEME
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'nın iddianamesi, konuyailişkin rapor, ilgili Anayasa ve Yasa kuralları ile diğer belgeler okunupincelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı, Büyük Adalet Partisi'nin,gerekli belgelerini 12.4.1995 tarihinde İçişleri Bakanlığı'na verilmesiyle 2820sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun 8. maddesine göre tüzel kişilik kazandığını,ilk büyük kongresini 11.10.1998, ikinci büyük kongresini 3.12.2002 tarihindeyaptığını, ancak bu tarihten sonra yapılması gereken büyük kongresini üst üsteiki defa yapmadığını ileri sürerek kendiliğinden dağılma halinin ve buna bağlıolarak hukuki varlığının sona erdiğinin tespitine karar verilmesini istemiştir.
2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun 14. maddesininbirinci fıkrasında siyasi partilerin en yüksek organının büyük kongre olduğu,28.3.1986 günlü ve 3270 sayılı Yasa ile değişik altıncı fıkrasında büyükkongrenin parti tüzüğünün göstereceği süreler içerisinde toplanacağı ve busürenin iki yıldan az üç yıldan fazla olamayacağı; 31.3.1988 günlü 3420sayılı Yasa ile değişik 36. maddesinde siyasî partilerin seçimlerekatılabilmesi için illerin en az yarısında oy verme gününden en az altı ayevvel teşkilat kurmuş ve büyük kongrelerini yapmış olması veya Türkiye BüyükMillet Meclisi'nde grubu bulunmasının şart olduğu, bir ilde teşkilatlanmanınmerkez ilçesi dahil o ilin ilçelerinin en az üçte birinde teşkilat kurmayıgerektirdiği, 21.5.1987 günlü, 3370 sayılı Yasa ile değişik 7.maddesinde de siyasî partilerin teşkilatının merkez organları ile il, ilçe vebelde teşkilatlarından, Türkiye Büyük Millet Meclisi Grubu ile il genel meclisive belediye meclisi gruplarından ibaret olduğu belirtilmiştir.
Parti Tüzüğü'nün “Büyük Kongrenin Zamanı ve İlanı”başlıklı 46. maddesinde de, 2820 sayılı Yasa'nın 14. maddesi kuralı yinelenmişve büyük kongre olağan toplantılarının iki yıldan az, üç yıldan fazla süredeyapılamayacağı öngörülmüştür.
İddianameye karşı diyeceklerinin sorulması üzerine Parti,il ve ilçelerde teşkilatı olmadığından büyük kongrenin yapılmadığını, YargıtayCumhuriyet Başsavcılığı'nın siyasi partinin kendiliğinden dağılma ve hukukivarlığını sona erdirme istemine katıldıklarını açıklayarak iddianamede ilerisürülen hususları kabul etmiştir.
Siyasî Partiler Kanunu'nun 121. maddesinin birincifıkrasında, “Türk Kanunu Medenîsi ile Dernekler Kanununun ve derneklerhakkında uygulanan diğer kanunların bu kanuna aykırı olmayan hükümleri, siyasîpartiler hakkında da uygulanır” denilmektedir. 5253 sayılı DerneklerKanunu'nda konuyla ilgili bir düzenlemeye yer verilmemiş, 36. maddede buYasa'da hüküm bulunmayan hallerde 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nunkurallarının uygulanacağı öngörülmüştür. Türk Medeni Kanunu'nun 87. maddesinde,kuruluş amacının gerçekleşmesinin olanaksız hale gelmesi, ilk genel kurultoplantısının kanunda öngörülen sürede yapılmamış ve zorunlu organlarınınoluşturulmamış olması, Tüzük gereğince yönetim kurulunun oluşturulmasınınolanaksız hale gelmesi, olağan genel kurul toplantısının iki defa üst üsteyapılmaması gibi durumlar derneğin kendiliğinden sona ermesi nedeni olaraksayılmıştır.
Davalı Parti'nin kuruluşunu takiben genel merkez dışındahiçbir yerde teşkilatlanmadığı, bu nedenle de hiçbir seçime katılamadığı, ilkbüyük kongresini 11.10.1998, ikinci büyük kongresini 3.12.2002 tarihindeyaptığı, ancak bu tarihten sonra büyük kongresini toplayamadığı, böylece olağanbüyük kongre toplantılarını iki defa üst üste yapmadığı anlaşıldığından, BüyükAdalet Partisi'nin dağılmış sayılarak hukuki varlığının sona erdiğine kararverilmesi gerekmiştir.
Öte yandan, 2820 sayılı Yasa'nın 110. maddesinde, “Kapananbir siyasi partinin malları, büyük kongre toplanma yeter sayısının saltçoğunluğunun oyu ile alacağı bir karar üzerine, bir diğer siyasi partiye veyabaşka bir parti ile birleşmek için kapanma kararı alınmışsa, birleşeceğipartiye, ilgili partinin de kabul etmesi şartıyla devredilebilir. Aksi haldekapanan siyasi parti malları Hazineye geçer” denilmektedir. Bu durumda,tüzelkişiliği sona eren Parti'nin mallarının Hazine'ye geçirilmesi gerekir.
III- SONUÇ
1- 7. 5.2010 günlü, 5982 sayılı Türkiye CumhuriyetiAnayasasının Bazı Maddelerinde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun uyarınca,2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanunile ilgili gerekli düzenlemeler yapılmadan, Mahkeme'nin çalışıpçalışamayacağına ilişkin ön meselenin incelenmesi sonucunda; Mahkeme'ninçalışmasına bir engel bulunmadığına, Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN, FettahOTO, Zehra Ayla PERKTAŞ ile Celal Mümtaz AKINCI'nın, gerekçesi 2010/68 esassayılı dosyada belirtilen karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,
2- Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'nın, Büyük AdaletPartisi'nin kendiliğinden dağılma halinin ve buna bağlı olarak hukukivarlığının sona erdiğinin tespitine karar verilmesi istemine ilişkin 4.3.2010günlü, C.02.0.CBS.0.01.02.03/1 sayılı İddianamesi ve ekleri, konuya ilişkinrapor, ilgili Anayasa ve yasa kuralları incelendi, gereği görüşülüp düşünüldü;
a- Büyük Adalet Partisi'nin, 2820 sayılı Siyasi PartilerKanunu'nun 121. maddesi yollamasıyla 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu'nun 87.maddesi gereğince dağılmış sayılarak hukuki varlığının sona erdiğine,
b- Parti'nin tüm mallarının, 2820 sayılı Yasa'nın 110.maddesinin birinci fıkrası uyarınca Hazine'ye geçmesine,
c- Gereğinin yerine getirilmesi için karar örneğininYargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'na gönderilmesine,
OYBİRLİĞİYLE,
8.12.2010 gününde karar verildi.
Başkan
Haşim KILIÇ
Başkanvekili
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Ahmet AKYALÇIN
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
Fettah OTO
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Alparslan ALTAN
Üye
Burhan ÜSTÜN
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI