Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.2017/6, K.2018/8 Sayılı Karar - 21/06/2018

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı:2017/6 (Değişikİşler)

Karar Sayısı:2018/8

Karar Tarihi:21/6/2018

R.G. Tarih – Sayı:18/7/2018 -30482

DAVACI: YargıtayCumhuriyet Başsavcılığı

DAVALI: EngelsizYaşam Partisi

DAVANIN KONUSU: EngelsizYaşam Partisinin kendiliğinden dağılma hâlinin ve buna bağlı olarak hukukivarlığının sona erdiğinin tespitine karar verilmesi talebidir.

I. DAVANIN GEREKÇESİ

Engelsiz Yaşam Partisi, kuruluşuna dair bildiri veeklerini 5/11/2013 tarihinde İçişleri Bakanlığına vererek 22/4/1983 tarihli ve2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 8. maddesine göre tüzel kişilikkazanmıştır. İlk büyük kongresini süresinde geçerli bir şekilde toplamadığı vezorunlu organlarını oluşturmadığı iddiasıyla Yargıtay CumhuriyetBaşsavcılığınca 11/10/2017 tarihinde düzenlenen iddianame ile Partininkendiliğinden dağılma hâlinin ve buna bağlı olarak hukuki varlığının sonaerdiğinin tespitine karar verilmesi talep edilmektedir.

II. İDDİANAME

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 11/10/2017 tarihli ve51047475/2017-2156 sayılı iddianamesinin ilgili bölümleri şöyledir:

 “Engelsiz Yaşam Partisi 05.11.2013 tarihinde gereklibelgelerini İçişleri Bakanlığına vererek 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanununun8. maddesi uyarınca tüzel kişiliğini kazanmıştır.

Parti sicil dosyasının incelemesinde;

Davalı parti süresi içerisinde yapmak zorunda olduğu ilkbüyük kongresini yaptığını belirtmesine rağmen kongre evraklarınıBaşsavcılığımıza göndermemiştir. İlk Büyük Kongrenin usulüne uygun olarakyapılıp yapılmadığı ve zorunlu organlarını tam olarak oluşturulupoluşturmadığını tespit etmek amacıyla kongrenin gözetiminde yapıldığı öğrenilenAltındağ 1. İlçe Seçim Kurulu Başkanlığından kongre belgeleri istenilmiş, seçimkurulu başkanlığı 25.01.2016 havale tarihli yazı ile partinin 14.06.2014tarihinde ilk büyük kongresini yaptığını belirtir seçim sonuç belgesiniBaşsavcılığımıza gönderilmiştir. Bu seçim sonuç belgesine göre genel başkan veyönetim kurulu seçimi yapıldığı halde merkez teşkilatı içerisinde yer alandisiplin kurulunun seçilmediği görülmüştür.

Diğer taraftan 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanununun 10.maddesi gereğince siyasi partilerin sicil kayıtlarında bulunması gerekenbelgelerin temini amacıyla kongrede alınan kararlar, yapılan seçimler sonucundagenel merkez teşkilatı organlarında görev alanların listesi, görevlilere aitnüfus kaydı, ikametgâh belgesi ve adli sicil -kayıtları partiden istenilmesinerağmen Başsavcılığımıza ulaştırılmamış bu amaçla yapılan tüm girişimlersonuçsuz kalmıştır.

Davalı Engelsiz Yaşam Partisi aleyhine YargıtayCumhuriyet Başsavcılığına göndermek zorunda olduğu belgeleri talep edilmesinerağmen göndermemesi nedeniyle 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanununun 104.maddesi uyarınca ihtar kararı verilmesi istemi ile açılan davada Yüksek Mahkemeniz 14.12.2016 tarih ve 2016/1E. (Siyasi Parti- İhtar) 2016/1 K. sayılı kararı ile istenen bu belgelerinYargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına göndermesi için davalı partiye 2820 sayılıKanun’un 104. maddesine göre ihtar kararı vermiştir. İhtar kararı 17.02.2017günü parti genel başkanı Hayri İdin'e tebliğ edilmesine karşın bugüne kadarihtar kararının gereği de yerine getirilmemiştir.

2820 sayılı Siyasi Partiler Kanununun 13/1. maddesinegöre siyasi partilerin merkez organları büyük kongre, genel başkan ile diğerkarar, yönetim, icra ve disiplin organlarından oluştuğu gösterilmiştir.

2820 sayılı Kanun’un 14. maddesinde Büyük Kongretanımlanmış ve maddenin 7. fıkrasında da tüzel kişilik olarak faaliyet gösterensiyasi partilerin ilk büyük kongrelerini kuruluşundan itibaren 2 yıl içerisindeyapmak zorunda olduğu belirtilmiştir. Bu ilk büyük kongrede partiler alacağıdiğer kararlar yanında parti merkez organlarını da seçmek durumundadır. Usulüneuygun olarak toplanmayan 2820 sayılı Kanun’un 21/1.maddesine göre yargıgözetiminde merkez organlarını oluşturmayan toplantıların geçerli bir toplantıolarak kabulü mümkün olamayacağından geçerli bir kongrenin varlığından dabahsedilemeyecektir.

Tüm bunlar gözetildiğinde Engelsiz Yaşam Partisi’nin,2820 sayılı Kanunun emredici hükümlerine göre parti tüzel kişilik kazanmasındanbaşlayarak iki yıl içinde ilk büyük kongresini usulüne uygun olarak toplamadığı,zorunlu organlarını oluşturmadığı ve bu suretle partinin hukuki varlığını devamettirme gayretinde olmadığı görülmüştür.

…

2820 sayılı Siyasi Partiler Yasasının 14/7. fıkrasınınson cümlesi ile 110/1. ve 121. maddeleri gözetilerek 5253 sayılı DemeklerKanununun 36. maddesi aracılığıyla 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun 87.maddesinin 2. bendi uyarınca Engelsiz Yaşam Partisinin süresinde ilk büyükkongresini yapmaması ve zorunlu organlarını oluşturmaması nedeni ilekendiliğinden dağılma halinin ve buna bağlı olarak hukuki varlığının sonaerdiğinin tespitine ve tüm mal varlığının Hazineye geçirilmesine kararverilmesi iddia ve talep olunur.”

III. İNCELEME

1. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının iddianamesi,Raportör Sadettin CEYHAN tarafından hazırlanan rapor, ilgili Anayasa ve kanunhükümleri, bunların gerekçeleri ile diğer belgeler okunup incelendikten sonragereği görüşülüp düşünüldü:

2. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı, Engelsiz YaşamPartisinin merkez teşkilatı içinde yer alan disiplin kurulu oluşturulmaksızınyapılan ilk büyük kongresinin geçerli bir kongre olarak değerlendirilmeyeceğiniifade ederek zorunlu organlarını oluşturmadığı gerekçesiyle Partininkendiliğinden dağılma hâlinin ve buna bağlı olarak hukuki varlığının sonaerdiğinin tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

3. Anayasa Mahkemesinin 19/10/2017 tarihli ve33787353/2017/6 (D. İşler) /790/3086 sayılı savunma isteyen yazısınıntebligatı, bildirilen Parti adresinin boş olması nedeniyle 11/2/1959 tarihli ve7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre yapılmıştır. Parti, süresi içindeherhangi bir savunma yapmamıştır.

4. 2820 sayılı Kanun’un 13. maddesinde; siyasi partilerinmerkez organları olarak büyük kongre, genel başkan ile diğer karar, yönetim,icra ve disiplin organları sayılmıştır. Kanun’un 14. maddesinin birincifıkrasında siyasi partilerin en yüksek organının büyük kongre olduğu, beşincifıkrasında disiplin kurulunun seçilmesinin büyük kongrenin görevi olduğu,yedinci fıkrasında ise ilk büyük kongrenin partinin tüzel kişilik kazanmasındanbaşlayarak iki yıl içinde toplanmak zorunda olduğu belirtilmiştir. Bu hükümlerçerçevesinde siyasi partiler, tüzel kişilik kazandıkları tarihten başlayarakiki yıl içinde ilk büyük kongrelerini toplamak ve zorunlu organlarınıoluşturmak zorundadır.

5. 2820 sayılı Kanun’un 121. maddesinin birincifıkrasında “Türk Kanunu Medenisi ile Dernekler Kanununun ve derneklerhakkında uygulanan diğer kanunların bu kanuna aykırı olmayan hükümleri, siyasipartiler hakkında da uygulanır.” denilmektedir. 22/11/2001 tarihli ve 4721sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 87. maddesinde; kuruluş amacının gerçekleşmesininolanaksız hâle gelmesi, ilk genel kurul toplantısının kanunda öngörülen süredeyapılmamış ve zorunlu organlarının oluşturulmamış olması, tüzük gereğinceyönetim kurulunun oluşturulmasının olanaksız hâle gelmesi, olağan genel kurultoplantısının iki defa üst üste yapılmaması hâlleri derneğin kendiliğinden sonaerme nedenleri arasında sayılmıştır.

6. Gerekli kuruluş bildirisi ve eklerini 5/11/2013tarihinde İçişleri Bakanlığına vererek 2820 sayılı Kanun’un 8. maddesine göretüzel kişilik kazanmış bulunan Engelsiz Yaşam Partisinin ilk büyük kongresindezorunlu organlarını oluşturmadığı anlaşıldığından hukuki varlığının sona ermişolduğunun tespitine karar verilmesi gerekir.

7. Diğer taraftan 2820 sayılı Kanun’un 110. maddesinde “Kapananbir siyasi partinin malları, büyük kongre toplanma yeter sayısının saltçoğunluğunun oyu ile alacağı bir karar üzerine, bir diğer siyasi partiye veyabaşka bir parti ile birleşmek için kapanma kararı alınmışsa, birleşeceğipartiye, ilgili partinin de kabul etmesi şartıyla devredilebilir. Aksi haldekapanan siyasi parti malları Hazineye geçer.” denilmektedir. Bu durumdatüzel kişiliği sona eren Parti mallarının Hazineye geçmesi gerekir.

IV. HÜKÜM

A. Engelsiz Yaşam Partisinin, 22/4/1983 tarihli ve 2820sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 121. maddesi yollamasıyla, 22/11/2001 tarihlive 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu’nun 87. maddesi gereğince dağılmış sayılarakhukuki varlığının sona erdiğine,

B. Partinin tüm mallarının, 2820 sayılı Kanun’un 110.maddesinin birinci fıkrası uyarınca Hazineye geçmesine,

C. Gereğinin yerine getirilmesi için karar örneğininYargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmesine,

21/6/2018 tarihindeOYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Full & Egal Universal Law Academy