Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.2010/6, K.2011/1 Sayılı Karar - 26/01/2011

String.prototype.turkishToUpper = function(){ var string = this; var letters = { "i": "İ", "ş": "Ş", "ğ": "Ğ", "ü": "Ü", "ö": "Ö", "ç": "Ç", "ı": "I" }; string = string.replace(/(([iışğüçö]))/g, function(letter){ return letters[letter]; }) return string.toUpperCase(); } String.prototype.turkishToLower = function(){ var string = this; var letters = { "İ": "i", "I": "ı", "Ş": "ş", "Ğ": "ğ", "Ü": "ü", "Ö": "ö", "Ç": "ç" }; string = string.replace(/(([İIŞĞÜÇÖ]))/g, function(letter){ return letters[letter]; }) return string.toLowerCase(); } $(function () { $(window).scroll(function () { //$('#typePanel').css('top', $(this).scrollTop()); }); //debugger; var keyword = ""; $("body").highlight("", { wordsOnly: false }); });ANAYASAMAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı:2010/6 (Değişikİşler)

Karar Sayısı:2011/1

Karar Günü:26.1.2011

R.G.Tarih-Sayı:26.02.2011-27858

DAVACI : YargıtayCumhuriyet Başsavcılığı

DAVALI : İlk Parti

DAVANIN KONUSU : İlkParti'nin kendiliğinden dağılma halinin ve buna bağlı olarak hukuki varlığınınsona erdiğinin tespiti istemidir.

I- İDDİANAME

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 8.12.2010 günlü,C.02.0.CBS.0.01.02.03/3 sayılı iddianamesi şöyledir:

 “A- DAVANIN KONUSU

Davalı siyasi parti 15/09/2008 tarihinde34 kurucu üye ile kurularak tüzel kişilik kazanmıştır.

Parti tüzel kişilik kazanmasındanbaşlayarak iki yıl içinde ilk büyük kongresini toplamamış ve zorunluorganlarını oluşturmamıştır.

B- DAVA İLE İLGİLİ YASAL DÜZENLEMELER

Davayla ilgili olarak Anayasa ve diğeryasalarda yer alan hükümler şu şekildedir:

a) 2709 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası

Madde68/3: “Siyasi partiler öncedenizin almadan kurulurlar ve Anayasa ve kanun hükümleri içerisinde faaliyetlerinisürdürürler.”

Madde69/4: “Siyasi partilerinkapatılması, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının açacağı dava üzerine AnayasaMahkemesince kesin olarak karara bağlanır.”

Madde69/son: “Siyasi partilerin kuruluşve çalışmaları, denetlenmeleri, kapatılmaları ya da Devlet yardımından kısmenveya tamamen yoksun bırakılmaları ile siyasi partilerin ve adayların seçimharcamaları ve usulleri yukarıdaki esaslar çerçevesinde kanunla düzenlenir.”

b) 2820 Sayılı Siyasi Partiler Yasası

Madde 3: “Siyasi partiler, Anayasa ve kanunlara uygun olarak;milletvekili ve mahalli idareler seçimleri yoluyla, tüzük ve programlarındabelirlenen görüşleri doğrultusunda çalışmaları ve açık propagandaları ile milliiradenin oluşmasını sağlayarak demokratik bir Devlet ve toplum düzeni içindeülkenin çağdaş medeniyet seviyesine ulaşması amacını güden ve ülke çapındafaaliyet göstermek üzere teşkilatlanan tüzelkişiliğe sahip kuruluşlardır.”

Madde 5/2: “Siyasi partiler, Anayasa ve kanunlar çerçevesinde,önceden izin almaksızın serbestçe kurulurlar.”

Madde8/3: “Siyasi partiler, bildirive belgelerin, İçişleri Bakanlığına verilmesiyle tüzel kişilik kazanırlar.”

Madde14/6: “Büyük kongre partitüzüğünün göstereceği süreler içerisinde toplanır. Bu süre iki yıldan az üçyıldan fazla olamaz.”

Madde14/7: “...Parti kurucuları ilkbüyük kongreyi, partinin tüzelkişilik kazanmasından başlayarak iki yıl içindetoplamak zorundadırlar.”

Madde121: “Türk Kanunu Medenisi ileDernekler Kanununun ve dernekler hakkında uygulanan diğer kanunların bu Kanunaaykırı olmayan hükümleri, siyasi partiler hakkında da uygulanır.”

c) 4721 Sayılı Türk Medeni Yasası

Madde 87 : “Dernekler, aşağıdaki hâllerde kendiliğinden sona erer:

1. Amacın gerçekleşmesi,gerçekleşmesinin olanaksız hâle gelmesi veya sürenin sona ermesi,

2. İlk genel kurul toplantısının kanundaöngörülen sürede yapılmamış ve zorunlu organların oluşturulmamış olması,

3. Borç ödemede acze düşmüş olması,

4. Tüzük gereğince yönetim kurulununoluşturulmasının olanaksız hâle gelmesi,

5. Olağan genel kurul toplantısının ikidefa üst üste yapılamaması.

Her ilgili, sulh hâkiminden, derneğinkendiliğinden sonra erdiğinin tespitini isteyebilir.”

d) 5253 Sayılı Dernekler Yasası

Madde 36: “...Bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde 4721 sayılı Türk MedeniKanununun hükümleri uygulanır.”

C) DEĞERLENDİRME

2820 Sayılı Siyasi Partiler Yasasının14/7. maddesi uyarınca “Parti kurucuları ilk büyük kongreyi, partinin tüzelkişilik kazanmasından başlayarak iki yıl içinde toplamak zorundadırlar.”

Davalı parti tüzüğünde ilk büyükkongrenin toplanma zamanı ile ilgili bir düzenleme bulunmamaktadır.

2820 sayılı Yasanın 121. maddesinin atfınedeni ile, derneklerin sona erme hallerini düzenleyen 4721 sayılı Türk MedeniKanunu'nun 87. maddesinin 2. bendi uyarınca “İlk genel kurul toplantısınınkanunda öngörülen sürede yapılmamış ve zorunlu organların oluşturulmamışolması” kendiliğinden sona erme hallerinden biridir.

Davalı parti tüzel kişilik kazandığı15/09/2008 tarihinden bu yana iki yılı aşkın bir süre geçtiği halde ilk büyükkongresini yapmamış ve zorunlu organlarını oluşturmamıştır.

KANITLAR

a) Parti kuruluş belgeleri.

b) Parti tüzüğü.

c) Siyasi parti sicil özeti.

D) SONUÇ ve İSTEM

Davalı İlk Partinin, 2820 sayılı SiyasiPartiler Yasasının 14/7. fıkrasının son cümlesi ve 121. maddesi, DerneklerYasasının 36. maddesi aracılığıyla Türk Medeni Yasası'nın 87. maddesinin 2.bendi uyarınca süresinde ilk büyük kongresini yapmaması ve zorunlu organlarınıoluşturmaması nedeni ile kendiliğinden dağılma halinin ve buna bağlı olarakhukuki varlığının sona erdiğinin tespitine karar verilmesi iddia ve talepolunur.”

II- İNCELEME

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'nın iddianamesi, konuyailişkin rapor, ilgili Anayasa ve Yasa kuralları ile diğer belgeler okunupincelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı, İlk Parti'nintüzelkişilik kazandığı 15.9.2008 tarihinden sonra iki yıl içinde yapmasıgereken ilk büyük kongresini yapmadığını ve zorunlu organlarını oluşturmadığınıileri sürerek kendiliğinden dağılma halinin ve buna bağlı olarak hukukivarlığının sona erdiğinin tespitine karar verilmesini istemiştir.

2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun 14. maddesinin birincifıkrasında siyasi partilerin en yüksek organının büyük kongre olduğu, yedincifıkrasının üçüncü cümlesinde Parti kurucularının ilk büyük kongreyi, partinintüzelkişilik kazanmasından başlayarak iki yıl içinde toplamak zorunda olduklarıbelirtilmiştir.

Parti Tüzüğü'nün “Kurultayın Görev ve Yetkileri”başlıklı 53. maddesinde de, Büyük Kurultayın, partinin en yüksek karar organıolduğu belirtildikten sonra, görev ve yetkilerinin başında “Parti GenelBaşkanını, Partinin Merkez Karar ve Yönetim Kurulu asıl ve yedek üyelerini,Merkez Disiplin Kurulu asıl ve yedek üyelerini seçmek” olduğubelirtilmiştir.

Buna göre, 15.9.2008 tarihinde tüzelkişilik kazanmışbulunan Parti'nin, 15.9.2010 tarihine kadar büyük kongresini yapması gerektiği,yapmadığı için de zorunlu organlarını oluşturamadığı anlaşılmaktadır.

İddianameye karşı diyeceklerinin sorulması üzerine Parti,Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'nın siyasi partinin kendiliğinden dağılma vehukuki varlığını sona erdirme istemine katıldıklarını açıklayarak iddianamedeileri sürülen hususları kabul etmiştir.

Siyasî Partiler Kanunu'nun 121. maddesinin birincifıkrasında, “Türk Kanunu Medenîsi ile Dernekler Kanununun ve derneklerhakkında uygulanan diğer kanunların bu kanuna aykırı olmayan hükümleri, siyasîpartiler hakkında da uygulanır” denilmektedir. 5253 sayılı DerneklerKanunu'nda konuyla ilgili bir düzenlemeye yer verilmemiş, 36. maddede buYasa'da hüküm bulunmayan hallerde 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nunkurallarının uygulanacağı öngörülmüştür. Türk Medeni Kanunu'nun 87. maddesinde,kuruluş amacının gerçekleşmesinin olanaksız hale gelmesi, ilk genel kurultoplantısının kanunda öngörülen sürede yapılmamış ve zorunlu organlarınınoluşturulmamış olması, Tüzük gereğince yönetim kurulunun oluşturulmasınınolanaksız hale gelmesi, olağan genel kurul toplantısının iki defa üst üsteyapılmaması gibi durumlar derneğin kendiliğinden sona ermesi nedeni olaraksayılmıştır.

Davalı Parti'nin tüzelkişilik kazandığı 15.9.2008tarihinden sonra iki yıl içinde yapması gereken ilk büyük kongresini yapmadığıve zorunlu organlarını oluşturmadığı anlaşıldığından, İlk Parti'nin dağılmışsayılarak hukuki varlığının sona erdiğine karar verilmesi gerekmiştir.

Öte yandan, 2820 sayılı Yasa'nın 110. maddesinde, “Kapananbir siyasi partinin malları, büyük kongre toplanma yeter sayısının saltçoğunluğunun oyu ile alacağı bir karar üzerine, bir diğer siyasi partiye veyabaşka bir parti ile birleşmek için kapanma kararı alınmışsa, birleşeceğipartiye, ilgili partinin de kabul etmesi şartıyla devredilebilir. Aksi haldekapanan siyasi parti malları Hazineye geçer” denilmektedir. Bu durumda,tüzelkişiliği sona eren Parti'nin mallarının Hazine'ye geçirilmesi gerekir.

III- SONUÇ

1- 7. 5.2010 günlü, 5982 sayılı Türkiye CumhuriyetiAnayasasının Bazı Maddelerinde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun uyarınca,2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanunile ilgili gerekli düzenlemeler yapılmadan, Mahkeme'nin çalışıpçalışamayacağına ilişkin ön meselenin incelenmesi sonucunda; Mahkeme'ninçalışmasına bir engel bulunmadığına, Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN, FettahOTO, Zehra Ayla PERKTAŞ ile Celal Mümtaz AKINCI'nın, gerekçesi 2010/68 esassayılı dosyada belirtilen karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,

2- Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'nın, İlk Parti'ninkendiliğinden dağılma halinin ve buna bağlı olarak hukuki varlığının sonaerdiğinin tespitine karar verilmesi istemine ilişkin 8.12.2010 günlü,C.02.0.CBS.0.01.02.03/3 sayılı İddianamesi ve ekleri, konuya ilişkin rapor,ilgili Anayasa ve yasa kuralları incelendi, gereği görüşülüp düşünüldü;

a- İlk Parti'nin, 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun121. maddesi yollamasıyla 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu'nun 87. maddesi gereğincedağılmış sayılarak hukuki varlığının sona erdiğine,

b- Parti'nin tüm mallarının, 2820 sayılı Yasa'nın 110.maddesinin birinci fıkrası uyarınca Hazine'ye geçmesine,

c- Gereğinin yerine getirilmesi için karar örneğininYargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'na gönderilmesine,

OYBİRLİĞİYLE,

26.1.2011 gününde karar verildi.

Full & Egal Universal Law Academy