Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.2002/6, K.2008/6 Sayılı Karar - 08/01/2008

String.prototype.turkishToUpper = function(){ var string = this; var letters = { "i": "İ", "ş": "Ş", "ğ": "Ğ", "ü": "Ü", "ö": "Ö", "ç": "Ç", "ı": "I" }; string = string.replace(/(([iışğüçö]))/g, function(letter){ return letters[letter]; }) return string.toUpperCase(); } String.prototype.turkishToLower = function(){ var string = this; var letters = { "İ": "i", "I": "ı", "Ş": "ş", "Ğ": "ğ", "Ü": "ü", "Ö": "ö", "Ç": "ç" }; string = string.replace(/(([İIŞĞÜÇÖ]))/g, function(letter){ return letters[letter]; }) return string.toLowerCase(); } $(function () { $(window).scroll(function () { //$('#typePanel').css('top', $(this).scrollTop()); }); //debugger; var keyword = ""; $("body").highlight("", { wordsOnly: false }); });ANAYASAMAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı:2002/6 (Değişikİşler)

Karar Sayısı:2008/6

Karar Günü:8.1.2008

R.G.Tarih-Sayı:02.06.2009-27246

DAVACI: YargıtayCumhuriyet Başsavcılığı

DAVALI: SosyalistBirlik Hareketi Partisi

DAVANIN KONUSU:Sosyalist Birlik Hareketi Partisi'nin dağılma halinin ve buna bağlı olarakhukuki varlığının sona erdiğinin tespitine karar verilmesi istemidir.

I- İDDİANAME

Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 5.6.2002 günlü, SP.100Hz.2002/10 sayılı iddianamesi şöyledir:

“I- GİRİŞ

Sosyalist Birlik Hareketi Partisi gerekli bildiri vebelgelerini 5.8.1999 tarihinde İçişleri Bakanlığına vermesiyle 2820 sayılıSiyasi Partiler Kanunu'nun 8. maddesinegöre tüzel kişilik kazanmıştır.

Partinin, kurulduğundan bu güne kadar Büyük Kongresiniyapmadığı, yalnızca beş ilde teşkilatlandığıve halen genel merkezinin bulunmadığı anlaşıldığındanadı geçen partinin kendiliğinden dağılmış sayıldığının tesbitini talepzorunluluğu doğmuştur.

II- KONUYLA İLGİLİ YASAL DÜZENLEMELER:

A) Siyasi Partiler Kanunu:

Madde 8/2: “Siyasi partilerin genel merkezi Ankara'dabulunur.”

Madde 10: “CumhuriyetBaşsavcılığınca her siyasi parti için bir sicil dosyası tutulur.

Bu sicil dosyasında : ‘… b) Merkez organlarıyla teşkilatkurdukları il, ilçe ve beldelerin, bunlarınorganlarında görev alanların adlarını, soyadlarını, doğum yer ve tarihlerini, meslek veya sanatlarını ve ikametgahlarınıgösterir ve onaylı listeleri... bulunur.”

Madde 31: “Siyasi partilerin merkez teşkilatı Ankara ilmerkezinde.... bulunur.”

Madde 121: “Türk Kanunu Medenisi ileDernekler Kanununun ve Derneklerhakkında uygulanan diğer kanunların bu kanuna aykırı olmayan hükümleri, siyasi partiler hakkındada uygulanır.”

B) Türk Medeni Kanunu:

Madde 87: “Dernekler, aşağıdakihallerde kendiliğinden sona erer:

1) Amacının gerçekleşmesi, gerçekleşmesininolanaksız hale gelmesi veya sürenin sona ermesi,

2) İlk genel kurul toplantısınınkanunda öngörülen sürede yapılmamış ve zorunlu organların oluşturulmamışolması,

3) Borç ödemede acze düşmüş olması,

4) Tüzük gereğince yönetim kurulununoluşturulmasının olanaksız hale gelmesi,

5) Olağan genel kurul toplantısınıniki defa üst üste yapılamaması.

Her ilgili, sulh hakiminden, derneğinkendiliğinden sona erdiğinin tesbitiniisteyebilir.”

C) 2908 Sayılı Dernekler Kanunu:

Madde 51: “Dernekler, kuruluş amaç ve şartlarınıkaybettiği veya acze düştüğü veya yönetimkurulunun tüzük gereğince kurulmasına imkan kalmadığı veya 23. maddedebelirtilen yeter sayının bulunmaması sebebiyle üst üste iki olağan genel kurul toplantısının yapılamadığıhallerde kendiliğinden dağılmış sayılır.Kendiliğinden dağılma hali, dernek merkezinin bulunduğu yerin en büyükmülki amirinin veya Cumhuriyet Savcılığının istemi üzerine sulh hukukmahkemesince tesbit edilir.”

III- TESBİT DAVASININ AÇILMA NEDENİ VEDEĞERLENDİRME:

Davalı siyasi partinin 2820 sayılıSiyasi Partiler Kanununun 8/2 nci ve 31 nci maddelerindeki hükümlere rağmen Ankara'da genelmerkezi bulunmadığındanbu partinin kuruluş bildirgesinde gösterdiği adrese gönderilen tebligatlaryapılamamaktadır.

Aynı kanunun 10 uncu maddesi uyarıncayalnızca beş il ve ilçede teşkilat kurduğuna dair bilgi dışında partiye üyekaydettiğine ve faaliyetlerine ait hiçbir bilgi ve belge Cumhuriyet Başsavcılığımızdaki sicildosyasına intikal ettirilmemiştir.

Yine aynı kanunun 14/7 ncimaddesindeki “... parti kurucuları ilk büyük kongreyi partinin tüzel kişilikkazanmasından başlayarak iki yıl içinde toplamak zorundadırlar.” emredici hükmüne rağmen, 5.8.1999tarihinde tüzel kişilik kazanandavalı siyasi partinin ilk büyük kongresi bu güne kadar toplanmamıştır. Bunedenle adı geçen siyasi partiye ihtar kararı verilmesi için Siyasi Partiler Kanununun 104. maddesi uyarıncaYüksek Mahkemenize 25.1.2002 günlü SP.100 Hz. 2002/2 sayı ile dava açılmış olup, bu ihtar istemikonusunda herhangi birkarar verilmemiştir.

Bu durumda, Sosyalist Birlik HareketiPartisi, amacını gerçekleştirmek için gerekli kuruluş koşullarını kaybettiği, Anayasa ve Siyasi Partiler Kanununda yer alan hükümlerçerçevesinde bir siyasi parti niteliği kalmadığı kuşkusuzdur.

Siyasi Partiler Kanunu, Türk MedeniKanunu ve Dernekler Kanununun yukarıdayazılı hükümleri karşısında partinin kendiliğinden dağılmış duruma düştüğü açıktır.

IV- SONUÇ VE İSTEM:

Davalı Sosyalist Birlik HareketiPartisinin; yukarıda açıklanan nedenlerle, 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanununun 121. maddesiaracılığıyla Türk Medeni Kanununun 87, 2908sayılı Dernekler Kanununun 51. maddeleri uyarınca kendiliğinden dağılma halinin, buna bağlı olarak hukuki varlığının sona erdiğinin tesbitine karar verilmesi iddia vetalep olunur.”

II- İNCELEME

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'nın iddianamesi, konuyailişkin rapor, ilgili Anayasa ve Yasa kuralları ile diğer belgeler okunupincelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

Sosyalist Birlik Hareketi Partisi, gerekli belgelerin5.8.1999 tarihinde İçişleri Bakanlığı'na verilmesiyle tüzel kişilikkazanmıştır.

Siyasî Partiler Kanunu'nun 121. maddesinin birincifıkrasında “Türk Kanunu Medenîsi ile Dernekler Kanununun ve dernekler hakkındauygulanan diğer kanunların bu kanuna aykırı olmayan hükümleri, siyasî partilerhakkında da uygulanır” denilmektedir. 5253 sayılı Dernekler Kanunu'nda konuylailgili bir düzenlemeye yer verilmemiş, 36. maddede bu Yasa'da hüküm bulunmayanhallerde 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun kurallarının uygulanacağı öngörülmüştür.Sözkonusu Kanun'un 87. maddesinde, kuruluş amacının gerçekleşmesinin olanaksızhale gelmesi, ilk genel kurul toplantısının kanunda öngörülen sürede yapılmamışve zorunlu organların oluşturulmamış olması, Tüzük gereğince yönetim kurulununoluşturulmasının olanaksız hale gelmesi, olağan genel kurul toplantısının ikidefa üst üste yapılamaması gibi durumlar derneğin kendiliğinden sona ermesinedeni olarak sayılmaktadır.

Buna göre sözkonusu Parti'nin, Ankara'da bir genel merkezadresi bulunmaması, dağılma halinin tespiti talebiyle yapılan başvuruya karşıdiyeceklerini bildirmek üzere parti genel merkezi olarak gösterilen adreseyapılan tebligatın sonuçsuz kalması, Yasa'da öngörülen merkez organları iledisiplin kurulunun oluşturulamaması, genel kurul toplantılarının yapılamamışolması nedenleriyle kuruluş amaçlarını gerçekleştirmesinin olanaksız halegeldiği ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 87. maddesi gereğince dağılmışsayılarak hukuki varlığının sona erdiği açıktır.

Öte yandan, 2820 sayılı Yasa'nın 110. maddesinde, “Kapananbir siyasi partinin malları, büyük kongre toplanma yeter sayısının saltçoğunluğunun oyu ile alacağı bir karar üzerine, bir diğer siyasi partiye veyabaşka bir parti ile birleşmek için kapanma kararı alınmışsa, birleşeceğipartiye, ilgili partinin de kabul etmesi şartıyla devredilebilir. Aksi haldekapanan siyasi parti malları Hazineye geçer” denilmektedir. Büyük kongresinitoplayamayan Parti'nin mallarının Hazine'ye geçirilmesi gerekir.

III- SONUÇ

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'nın, Sosyalist BirlikHareketi Partisi'nin dağılma halinin ve buna bağlı olarak hukuki varlığınınsona erdiğinin tespitine karar verilmesi istemine ilişkin 5.6.2002 günlü, SP.100 Hz. 2002/10 sayılı İddianamesi ve ekleri, konuya ilişkin rapor, ilgiliAnayasa ve yasa kuralları incelendi, gereği görüşülüp düşünüldü;

1- Sosyalist Birlik Hareketi Partisi'nin, 2820 sayılıSiyasi Partiler Kanunu'nun 121. maddesi yollamasıyla 4721 sayılı Türk MedeniKanunu'nun 87. maddesi gereğince dağılmış sayılarak hukuki varlığının sonaerdiğine,

2- Parti'nin tüm mallarının, 2820 sayılı Yasa'nın 110.maddesinin birinci fıkrası uyarınca Hazine'ye geçmesine,

3- Gereğinin yerine getirilmesi için karar örneğininYargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'na gönderilmesine,

8.1.2008 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Full & Egal Universal Law Academy