Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.2002/4, K.2006/3 Sayılı Karar - 12/07/2006

String.prototype.turkishToUpper = function(){ var string = this; var letters = { "i": "İ", "ş": "Ş", "ğ": "Ğ", "ü": "Ü", "ö": "Ö", "ç": "Ç", "ı": "I" }; string = string.replace(/(([iışğüçö]))/g, function(letter){ return letters[letter]; }) return string.toUpperCase(); } String.prototype.turkishToLower = function(){ var string = this; var letters = { "İ": "i", "I": "ı", "Ş": "ş", "Ğ": "ğ", "Ü": "ü", "Ö": "ö", "Ç": "ç" }; string = string.replace(/(([İIŞĞÜÇÖ]))/g, function(letter){ return letters[letter]; }) return string.toLowerCase(); } $(function () { $(window).scroll(function () { //$('#typePanel').css('top', $(this).scrollTop()); }); //debugger; var keyword = ""; $("body").highlight("", { wordsOnly: false }); });ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

EsasSayısı:2002/4 (Değişik İşler)

KararSayısı:2006/3

KararGünü:12.7.2006

R.G.Tarih-Sayı:05.03.2008-26807

DAVACI : Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı

DAVALI : Türkiye Adalet Partisi

DAVANIN KONUSU : Türkiye Adalet Partisi'ninkendiliğinden dağıldığı ileri sürülerek hukuksal varlığının sona erdiğinintespiti istemidir.

I- İDDİANAME

Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 29.5.2002günlü, SP.79 Hz.2002/6 sayılı iddianamesi şöyledir:

“GİRİŞ

Türkiye Adalet Partisi gerekli bildirive belgelerini 12.4.1995 tarihinde İçişleri Bakanlığına vermesiyle 2820 sayılıSiyasi Partiler Kanununun 8. maddesine göre tüzel kişilik kazanmıştır.

Partinin, kurulduğundan bu güne kadarBüyük Kongresini yapmadığı, hiçbir yerde teşkilatlanmadığı ve halen genel merkezininbulunmadığı anlaşıldığından adıgeçen partinin kendiliğinden dağılmışsayıldığının tesbitini talep zorunluluğu doğmuştur.

KONUYLA İLGİLİ YASAL DÜZENLEMELER:

A) Siyasi Partiler Kanunu:

Madde 8/2: “Siyasi partilerin genelmerkezi Ankara'da bulunur.”

Madde 10: “Cumhuriyet Başsavcılığıncaher siyasi parti için bir sicil dosyası tutulur.

Bu sicil dosyasında: ‘... b) Merkezorganlarıyla teşkilat kurdukları il, ilçe ve beldelerin, bunların organlarındagörev alanların adlarını, soyadlarını, doğum yer ve tarihlerini, meslek veyasanatlarını ve ikametgahlarını gösterir ve onaylı listeleri... bulunur.”

Madde 31: “Siyasi partilerin merkezteşkilatı Ankara il merkezinde… bulunur.”

Madde 121: “Türk Kanunu Medenisi ileDernekler Kanununun ve Dernekler hakkında uygulanan diğer kanunların bu kanunaaykırı olmayan hükümleri, siyasi partiler hakkında da uygulanır.”

B) Türk Medeni Kanunu:

Madde 87: “Dernekler, aşağıdaki hallerdekendiliğinden sona erer:

1) Amacının gerçekleşmesi,gerçekleşmesinin olanaksız hale gelmesi veya sürenin sona ermesi,

2) İlk genel kurul toplantısının kanundaöngörülen sürede yapılmamış ve zorunlu organların oluşturulmamış olması,

3) Borç ödemede acze düşmüş olması,

4) Tüzük gereğince yönetim kurulununoluşturulmasının olanaksız hale gelmesi,

5) Olağan genel kurul toplantısının ikidefa üst üste yapılamaması.

Her ilgili, sulh hakiminden, derneğinkendiliğinden sona erdiğinin tesbitini isteyebilir.”

C) 2908 Sayılı Dernekler Kanunu:

Madde 51: Dernekler, kuruluş amaç veşartlarını kaybettiği veya acze düştüğü veya yönetim kurulunun tüzük gereğincekurulmasına imkan kalmadığı veya 23.maddede belirtilen yeter sayınınbulunmaması sebebiyle üst üste iki olağan genel kurul toplantısınınyapılamadığı hallerde kendiliğinden dağılmış sayılır. Kendiliğinden dağılmahali, dernek merkezinin bulunduğu yerin en büyük mülki amirinin veya CumhuriyetSavcılığının istemi üzerine sulh hukuk mahkemesince tesbit edilir.

TESBİT DAVASININ AÇILMA NEDENİ VEDEĞERLENDİRME:

Davalı siyasi partinin 2820 sayılıSiyasi Partiler Kanununun 8/2 nci ve 31 nci maddelerindeki hükümlere rağmenAnkara'da genel merkezi bulunmamaktadır.

Aynı kanunun 10 ncu maddesi uyarınca il,ilçe ve beldelerde teşkilat kurduğuna, partiye üye kaydettiğine vefaaliyetlerine ait hiçbir bilgi ve belge Cumhuriyet Başsavcılığımızdaki sicildosyasına intikal ettirilmemiştir.

Yine aynı kanunun 14/7 nci maddesindeki“... parti kurucuları ilk büyük kongreyi partinin tüzel kişilik kazanmasındanbaşlayarak iki yıl içinde toplamak zorundadırlar.” emredici hükmüne rağmen,12.4.1995 tarihinde tüzel kişilik kazanan davalı siyasi partinin ilk büyükkongresi bu güne kadar toplanmamıştır.

Adı geçen siyasi partiye YüksekMahkemenizce bu konuda 9.1.2002 tarihli ve 2001/10 Esas (Siyasi Parti-İhtar),2002/6 sayılı ihtar kararı verilmiş, ancak bu karar davalı siyasi partiye genelmerkezinin mevcut olmaması nedeniyle tebliğ edilememiştir.

Bu durumda, Türkiye Adalet Partisininamacını gerçekleştirmek için gerekli kuruluş koşullarını kaybettiği, Anayasa veSiyasi Partiler Kanununda yer alan hükümler çerçevesinde bir siyasi partiniteliği taşımadığı kuşkusuzdur.

Siyasi Partiler Kanunu, Türk MedeniKanunu ve Dernekler Kanununun yukarıda yazılı hükümleri karşısında partininkendiliğinden dağılmış duruma düştüğü açıktır.

SONUÇ VE İSTEM:

Davalı Türkiye Adalet Partisinin;yukarıda açıklanan nedenlerle, 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanununun 121.maddesi aracılığıyla Türk Medeni Kanununun 87, 2908 sayılı Dernekler Kanununun51. maddeleri uyarınca kendiliğinden dağılma halinin, buna bağlı olarak hukukivarlığının sona erdiğinin tesbitine karar verilmesi iddia ve talep olunur.”

II- İNCELEME

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'nıniddianamesi, konuya ilişkin rapor, ilgili Anayasa ve Yasa kuralları ile diğerbelgeler okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

Türkiye Adalet Partisi, gereklibelgelerin 12.4.1995 tarihinde İçişleri Bakanlığı'na verilmesiyle tüzel kişilikkazanmıştır.

Siyasî Partiler Kanunu'nun 121.maddesinin birinci fıkrasında “Türk Kanunu Medenîsi ile Dernekler Kanununun vedernekler hakkında uygulanan diğer kanunların bu kanuna aykırı olmayanhükümleri, siyasî partiler hakkında da uygulanır” denilmektedir. 5253 sayılıDernekler Kanunu'nda konuyla ilgili bir düzenlemeye yer verilmemiş, 36. maddedebu Yasa'da hüküm bulunmayan hallerde 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nunkurallarının uygulanacağı öngörülmüştür. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 87.maddesinde, kuruluş amacının gerçekleşmesinin olanaksız hale gelmesi, ilk genelkurul toplantısının kanunda öngörülen sürede yapılmamış ve zorunlu organlarınoluşturulmamış olması, Tüzük gereğince yönetim kurulunun oluşturulmasınınolanaksız hale gelmesi, olağan genel kurul toplantısının iki defa üst üsteyapılamaması gibi durumlar derneğin kendiliğinden sona ermesi nedeni olaraksayılmaktadır.

Parti'nin Ankara'da bir genel merkezadresi bulunmamaktadır. Dağılma halinin tespiti talebiyle yapılan başvuruyakarşı diyeceklerini bildirmek üzere parti genel merkezi olarak gösterilenadrese yapılan tebligat sonuçsuz kalmış, parti özlük dosyasında genel başkanaait olduğu belirtilen ev adresine yapılan tebligata da, cevap verilmemiş,Parti, kuruluşunu takiben hiçbir yerde teşkilatlanmamış, büyük kongresiniyapmamış, Yasa'da öngörülen merkez organları ile disiplin kurulunuoluşturmamıştır. Buna göre Türkiye Adalet Partisi'nin siyasi parti niteliğininkendiliğinden sona erdiği açıktır.

Öte yandan, 2820 sayılı Yasa'nın 110.maddesinde, “Kapanan bir siyasi partinin malları, büyük kongre toplanmayeter sayısının salt çoğunluğunun oyu ile alacağı bir karar üzerine, bir diğersiyasi partiye veya başka bir parti ile birleşmek için kapanma kararıalınmışsa, birleşeceği partiye, ilgili partinin de kabul etmesi şartıyladevredilebilir. Aksi halde kapanan siyasi parti malları Hazineye geçer”denilmektedir. Büyük kongresini toplayamayan Parti'nin mallarının Hazine'yegeçirilmesi gerekir.

III- SONUÇ

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'nın,Türkiye Adalet Partisi'nin dağılma halinin ve buna bağlı olarak hukukivarlığının sona erdiğinin tespitine karar verilmesi istemine ilişkin 29.5.2002günlü, SP. 79 Hz. 2002/6 sayılı İddianamesi ve ekleri, konuya ilişkin rapor,ilgili Anayasa ve yasa kuralları incelendi, gereği görüşülüp düşünüldü;

1- Türkiye Adalet Partisi'nin, 2820sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun 121. maddesi yollamasıyla 4721 sayılı TürkMedeni Kanunu'nun 87. maddesi gereğince dağılmış sayılarak hukuki varlığınınsona erdiğine,

2- Parti'nin tüm mallarının, 2820 sayılıYasa'nın 110. maddesinin birinci fıkrası uyarınca Hazine'ye geçmesine,

3- Gereğinin yerine getirilmesi içinkarar örneğinin Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'na gönderilmesine,

12.7.2006 gününde OYBİRLİĞİYLE kararverildi.

Full & Egal Universal Law Academy