Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.2019/1, K.2019/2 Sayılı Karar - 11/07/2019

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı:2019/1 (Değişikİşler)

Karar Sayısı:2019/2

Karar Tarihi:11/7/2019

R.G. Tarih – Sayı:13/9/2019 –30887

TALEPTE BULUNAN: HayratKaymakamlığı

TALEBİN KONUSU: 22/4/1983tarihli ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 121. maddesiaracılığıyla 22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 87.maddesi uyarınca genel kurul toplantısını iki defa üst üste yapmaması nedeniyleDemokrat Parti Hayrat İlçe Teşkilatının kendiliğinden dağılma hâlinin ve bunabağlı olarak hukuki varlığının sona erdiğinin tespitinin yapılmasına kararverilmesi talebidir.

I. İNCELEME

1. Başvuruda,olağan genel kurul toplantısını iki defa üstüste yapmadığı gerekçesiyle Demokrat Parti Hayrat İlçe Teşkilatınınkendiliğinden dağılma hâlinin ve buna bağlı olarak hukuki varlığının sonaerdiğinin tespitine karar verilmesi talep edilmiştir.

2. 2820 sayılı Kanun’un 121. maddesinin birincifıkrasında “Türk Kanunu Medenisi ile Dernekler Kanununun ve derneklerhakkında uygulanan diğer kanunların bu Kanuna aykırı olmayan hükümleri, siyasipartiler hakkında da uygulanır” denilmektedir.

3. 4721 sayılı Kanun’un 87. maddesinde; kuruluş amacınıngerçekleşmesinin imkânsız hâle gelmesi, ilk genel kurul toplantısının kanundaöngörülen sürede yapılmamış ve zorunlu organlarının oluşturulmamış olması,tüzük gereğince yönetim kurulunun oluşturulmasının imkânsız hâle gelmesi,olağan genel kurul toplantısının iki defa üst üste yapılmaması gibi durumlarderneğin kendiliğinden sona erme nedenleri olarak sayılmakta ve her ilgilininderneğin kendiliğinden sona erdiğinin tespitini isteyebileceği hükmebağlanmaktadır.

4. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un “Mahkemenin görev veyetkileri” başlıklı 3. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (d) bendinde “Siyasipartilerin kapatılmasına ve Devlet yardımından yoksun bırakılmasına ilişkindavalar ile ihtar başvuruları ve dağılma durumunun tespiti istemlerini kararabağlamak”Anayasa Mahkemesinin görevleri arasında sayılmıştır. Buna göreAnayasa Mahkemesinin siyasi partilerle ilgili görevlerinden biri de siyasipartilerin dağılma durumunu tespit etmektir.

5. Anayasa Mahkemesinin16/3/2016 tarihli ve E.2015/2 (D.İş), K.2016/4 sayılı kararında da belirtildiği üzere siyasi partilerin dağılmadurumunun tespiti talebiyle Anayasa Mahkemesine başvuruda bulunabilecekolanlar, siyasi partilerin hukuki ve mali sorumluluk sahibi yasal temsilcileriile siyasipartilerin kapatılması davasını açmak ve sicil dosyalarını tutmaklagörevli olan Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığıdır.

6. Bu çerçevede 4721sayılı Kanun’un 87. maddesi uyarınca sulh hukuk mahkemesi ve kaymakamlıklartarafından yapılan başvurulara ilişkin olarak Anayasa Mahkemesince verilen15/11/2017 tarihli ve E.2017/7 (D. İş), K.2017/6, 15/11/2017 tarihli veE.2017/8 (D. İş), K.2017/7, 15/11/2017 tarihli ve E.2017/9 (D. İş), K.2017/8 ile31/5/2018 tarihli ve E.2018/6 (D. İş), K.2018/5 sayılı kararlarda, sulh hukukmahkemesi ve kaymakamlıkların siyasi partilerin il ve ilçe teşkilatlarınındağılma hâllerinin ve buna bağlı olarak hukuki varlıklarının sona erdiğinintespitini talep etme yetkilerinin bulunmadığı belirtilmiştir.

7. Öte yandan 2820 sayılı Kanun’un 3. maddesinde siyasipartiler“…Anayasa ve kanunlara uygun olarak; Cumhurbaşkanı, milletvekili vemahalli idareler seçimleri yoluyla, tüzük ve programlarında belirlenengörüşleri doğrultusunda çalışmaları ve açık propagandaları ile milli iradeninoluşmasını sağlayarak demokratik bir Devlet ve toplum düzeni içinde ülkeninçağdaş medeniyet seviyesine ulaşması amacını güden ve ülke çapında faaliyetgöstermek üzere teşkilatlanan tüzel kişiliğe sahip kuruluşlar”olaraktanımlanmıştır. Bu tanımdan anlaşılacağı üzere siyasi partiler, genel merkezile il ve ilçe teşkilatlarını da kapsayan ve tek bir tüzel kişiliğe sahipkuruluşlardır. Anayasa Mahkemesinin 27/12/2018 tarihli ve E.2018/13 (D. İş),K.2018/13 sayılı kararında da belirtildiği üzere Mahkemenin siyasi partilerin dağılmahâlini tespiti ile ilgili görevi genel merkez, il ve ilçe teşkilatlarınıntamamını kapsayan siyasi parti tüzel kişiliğine yönelik olup Mahkemenin siyasipartilerin il ve ilçe teşkilatlarının dağılma hâllerinin tespiti görevibulunmamaktadır.

8. Açıklanan nedenlerle Demokrat Parti Hayrat İlçeTeşkilatının kendiliğinden dağılma hâlinin ve buna bağlı olarak hukukivarlığının sona erdiğinin tespitine yönelik talebin Mahkemenin görevsizliğinedeniyle reddine karar verilmesi gerekir.

II. HÜKÜM

Demokrat Parti Hayratİlçe Teşkilatının kendiliğinden dağılma hâlinin ve buna bağlı olarak hukukivarlığının sona erdiğinin tespitine yönelik talebin görevsizlik nedeniyleREDDİNE 11/7/2019 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Full & Egal Universal Law Academy