Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.2014/7, K.2014/9 Sayılı Karar - 25/09/2014

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı:2014/7 (Değişik İşler)

Karar Sayısı:2014/9

Karar Günü:25.9.2014

R.G. Tarih-Sayı:24.12.2014-29215

İSTEMDE BULUNAN : Demokrat Parti GenelBaşkanlığı

İSTEMİN KONUSU : 1-Doğru Yol Partisinin (DYP) isim, amblem ve rumuzunun iltibasa yol açtığıgerekçesiyle hükümsüzlüğüne ve siyasi partiler sicilinden terkinine;

 2- Muhafazakar Yükseliş Partisinin (MYP) kırat logosunukullandığı ve bu durumun iltibasa yol açtığı gerekçesiyle söz konusu Partininambleminin hükümsüzlüğüne ve siyasi partiler sicilinden terkinine;

karar verilmesi istemidir.

I- İSTEMİN GEREKÇESİ

Demokrat Parti Genel Başkanlığının başvurudilekçesinde;

1- Demokrat Partinin 27.5.2007 tarihinde DoğruYol Partisi (DYP) ve Anavatan Partisinin birleşmesi neticesinde kurulduğu ve28.5.2007 tarihinde Doğru Yol Partisi adıyla yeni bir parti kurularak, DemokratParti adıyla devam eden Doğru Yol Partisi siyasi varlığının isminin, amblemininve rumuzunun bu Parti tarafından karışıklığa mahal verecek bir şekildekullanıldığı ve bu sebeple, Doğru Yol Partisinin isim, amblem ve rumuzununhükümsüzlüğüne ve siyasi partiler sicilinden terkine karar verilmesi gerektiği;

2- 8.2.2013 tarihinde kurulan MuhafazakarYükseliş Partisinin, 27.5.2007 tarihinde Doğru Yol Partisi (DYP) ve AnavatanPartisinin birleşmesi neticesinde kurulan Demokrat Partiye ait olan vekendisiyle özdeşleşen "kırat" logosunu kullandığı, bu nedenlede Muhafazakar Yükseliş Partisi tarafından kullanılan amblemin hükümsüzlüğüneve siyasi partiler sicilinden terkine karar verilmesi gerektiği;

ileri sürülmüştür.

II- YARGITAY CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞININ GÖRÜŞÜ

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının mütalaasışöyledir:

"Siyasi partiler, kendilerini ayırtedici unsurlarla ortaya koyabilmek için isimleri yanında başka ifadeyöntemlerine de ihtiyaç duyarlar. Bu anlamda isim, amblem, bayrak, rozet,kısaltılmış ad yani rumuz gibi unsurlarla kendilerini kitleler karşısında dahaetkin ve akılda kalıcı şekilde ifade erme yolunu seçerler.

Amblem, bayrak, rozetve kısaltılmış ad, partinin ismi dışında; kısa, açık veya öz bir ifade ilepartiyi tanımlamak için kullanılan simgelerdir. Uygulamada amblem, bayrak,rozet ve kısaltılmış ad genelde, parti ismindeki kelimelerin baş harfleri verenklerinden oluşmakta, partinin kendisini tanıtıcı bir unsuru, daha açık veayırt edici ifade yöntemi olarak ortaya çıkmaktadır.

2820 sayılı SiyasiPartiler Kanunu'nun 96. madde gerekçesinde, sicile kayıtlı partilerin isim,amblem veya işaretlerinin kullanımı ile ilgili bir açıklama bulunmamaklaberaber, maddeyle amaçlanan, bir partinin başka bir parti izlenimi yaratacakisim, amblem veya işaret kullanmasının önlenmesidir. Anılan madde vegerekçesiyle 6545 sayılı Kanun'la yapılan değişiklik birliktedeğerlendirildiğinde; sicile kayıtlı bir partinin isim, amblem, veya işaretininbaşka bir siyasi parti tarafından birebir kullanılması gerekli olmayıp, 'iltibasamahal verecek şekilde' o parti izlenimini verecek biçimde, başka bir ifadeylekarıştırılmaya elverişli isim, rumuz amblem yada işaret kullanılması açıkçayasaklanmaktadır. Bu düzenleme yapılırken, bahsedilen isim, bayrak, amblem,rozet ve kısaltılmış adı kullanan partiler arasında, eylem veya söylem birliğiya da organik bir bağ aranmamıştır.

2820 sayılı SiyasiPartiler Kanunu'nun 2. maddesinde 'kuruluş bildirisine siyasi parti adının yazılması',96. maddesinin değişiklikten önceki ve sonraki her iki halinde 'partilertarafından amblem, bayrak, rozet ve kısaltılmış adın hangi sınırlar içerisindekullanılmasının mümkün olduğu' hususu, 2839 sayılı Milletvekili SeçimiKanunu'nun 26. maddesi ile 298 sayılı Seçimlerin Genel Hükümleri ve SeçmenKütükleri Hakkında Kanun'un 78. maddesinde 'seçimlerde kullanılan seçmenpusulalarında parti kısaltılmış adlarının yer alacağı' hükümleri ile siyasipartiler hakkında uygulanabilecek diğer kanunların 2820 sayılı Kanun'a aykırıolmayan hükümleri birlikte değerlendirildiğinde;

1- YargıtayCumhuriyet Başsavcılığı tarafından tutulan siyasi parti siciline DemokratPartinin Doğru Yol Partisinden daha önce kayıt olmuştur. Demokrat PartininAnavatan Partisiyle birleşmek üzere isim, amblem ve kısa isminin değiştirildiği27.5.2007 günü yapılan olağanüstü büyük kongrenin hemen ertesi günü kurulanDoğru Yol Partisi isimli, DYP rumuzlu ve aynı ebat, renk ve harf karakterlerinitaşıyan kırat amblemli partinin, Demokrat Partiden ayırt edilmesine imkanverecek şekilde olmadığı görülmektedir. Doğru Yol Partisi tarafından kullanılan(DYP) kısa ismi (rumuz), aynı renk, ebat ve harf karakterlerini taşıyan kıratamblemi yanlış anlaşılmalara olanak verecek şekilde olduğu görülmektedir.

Doğru Yol Partisininaynı renk, ebat ve harf karakterlerini taşıyan DYP şeklindeki kısa ismi, kıratamblemi kullanılmaya devam edildiği takdirde aksaklıkların yaşanması, hukukiveya demokratik olmayan sonuçların ortaya çıkmasına neden olabileceği,belirtilen nedenlerle 2820 sayılı Kanun'a aykırı olup, anılan hususlarındeğiştirilmesi gerektiği,

2- MuhafazakarYükseliş Partisi ismi ile Demokrat Parti isimlerinin çağrışım yapmadığı, kısaadlarının farklı harflerden oluştuğu, Muhafazakar Yükseliş Partisi amblemi veambleminde bulunan kırat resminin renk, ebat ve logodaki konumu itibariyleaynen ve yanlış anlaşılmalara olanak verecek biçimde bulunmadığı,

Düşünülmekle, gereğibilgilerinize arz ve talep olunur."

III- PARTİLERİN SAVUNMASI

A- Doğru Yol Partisinin Savunması

Doğru Yol Partisinin savunması şöyledir:

"27 Mayıs 2007 tarihinde DYP BüyükKongresinde adını ve amblemini terk etmiş, Demokrat Parti adını almış,amblemdeki sağa dönmüş kırat sola çevrilerek Türkiye haritası üzerine monteedilmiştir. 28 Mayıs 2007 tarihinde misyonun içinden gelenler partililertarafından DYP yeniden kurulmuş, amblemi de sadece kırat olarak belirlenmiştir.Bu tarihte DP'nin logosu Türkiye haritası üzerinde sağa dönmüş kırat, bizimlogomuz ise sağa bakacak şekilde sadece kırattır. DP olaydan 4-5 sene sonralogosunu tekrar değiştirerek amblemdeki Türkiye haritasını kaldırmıştır.(Bizkurulduktan 4-5 sene sonra) bu itibarla ilk kuruluş tarihimizde amblemlerdehiçbir benzerlik yoktur. Benzerlik veya iltibas var ise DP'nin yaptığıdeğişiklikten sonra olmuştur. Burada da Cumhuriyet Başsavcılığına ilk kaydı bizyaptırdığımızdan DP'nin kendi logosunu değiştirmesi gerekmektedir. (2007tarihindeki logolarına dönmeleri gerekmektedir.)"

B- Muhafazakar Yükseliş Partisinin Savunması

Muhafazakar Demokrat Partisinin savunmasışöyledir:

"Siyasi partimiz tarafındankullanılmakta olan amblem 'Dünya üzerinde yüzünü hilale dönük şekilde iki ayağıüzerinde şahlanarak ayağa kalkmış beyaz at' şeklindedir. Halbuki DemokratPartinin kullanmakta olduğu amblem farklıdır. Muhafazakar Demokrat Partininamblemi mavi zemin üzerine oturmakta, Demokrat Partinin amblemi kırmızı zeminüzerine oturmaktadır. Muhafazakar Demokrat Partinin ambleminde at ile birliktehilal ve yıldızlar bulunmakta, Demokrat Partinin ambleminde ise bu görsellerbulunmamaktadır. Muhafazakar Demokrat Parti ile Demokrat Partinin amblemleri kolaycaayırt edilebilmektedir."

IV- İNCELEME

Demokrat Parti Genel Başkanlığının başvurusu, ilgili partilerinsavunmaları, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının görüşü, Raportör SadettinCEYHAN tarafından hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, ilgili Anayasa ve yasakuralları, bunların gerekçeleri ve diğer belgeler okunup incelendikten sonragereği görüşülüp düşünüldü:

A- Doğru Yol Partisi Yönünden

1- İsim ve Rumuz Yönünden

Doğru Yol Partisi 27.5.2007 tarihinde yapmışolduğu olağanüstü kongrede Parti Tüzüğü'nün 1. maddesinin birinci fıkrasındakiParti adını "Demokrat Parti" olarak; üçüncü fıkrasındakiamblemini de "Türkiye haritası önünde sağ ayağı havaya kalkmış kırat"olarak değiştirmiştir.

Doğru Yol Partisi (DYP) ve AnavatanPartisinin birleştiği kongreden bir gün sonra 28.5.2007 tarihinde ise ÇetinÖZAÇIKGÖZ Genel Başkanlığında "Doğru Yol Partisi" adıyla yenibir Parti kurulmuş, kurulan bu Partinin kısa adı da "DYP"olarak belirlenmiştir.

2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun 96.maddesi bir partinin, Anayasa Mahkemesi tarafından temelli olarak kapatılan birpartinin ismini veya siyasi partiler siciline kayıtlı bulunan siyasi partilerinisimlerini kendisine isim olarak belirleyemeyeceğini ifade etmekte olup dahaönce başka bir parti tarafından kullanılıp, partinin kendini feshetmesi veyaismini değiştirmesi neticesinde siyasi partiler sicilinde o anda bulunmayan birismin parti ismi olarak belirlemesine, hali hazırda başka partilerce kullanılansiyasi parti isimleriyle iltibasa mahal vermediği müddetçe olanaksağlamaktadır.

Doğru Yol Partisi tarafından kullanılan"DYP" rumuzu Parti isminin baş harflerinden oluşmakta ve"Doğru Yol Partisi" isminin kullanılmasının doğal sonucuolmaktadır. Söz konusu parti isim olarak "Doğru Yol Partisi"ismini kullanmakla her halükarda "DYP" rumuzunu dakullanabilecektir. Dolayısıyla, Demokrat Partinin, "Doğru Yol Partisi"isminin ve kısaltılması olan "DYP" rumuzunun iltibasa yolaçtığı gerekçesiyle hükümsüzlüğüne ve siyasi parti sicilinden terkinine kararverilmesi yönündeki talebi yerinde görülmemiştir.

2- Amblem Yönünden

Doğru Yol Partisi 27.5.2007 tarihinde yapmışolduğu olağanüstü kongrede Parti Tüzüğü'nün birinci maddesinin üçüncüfıkrasındaki amblemini "Türkiye haritası önünde sağ ayağı havayakalkmış kırat" olarak değiştirmiştir.

28.5.2007 tarihinde kurulan Doğru Yol Partisi"Şaha kalkmış kırat"ı amblem olarak belirlemiştir.

2820 sayılı Kanun'un 96. maddesinde, AnayasaMahkemesince temelli kapatılan veya siyasi parti siciline kayıtlı bulunansiyasi partilerin isimlerinin, amblemlerinin, rumuzlarının, rozetlerinin vebenzeri işaretlerin aynen veya iltibasa mahal verecek şekilde başka bir siyasipartice kullanılamayacağı prensibinin benimsenmesinin amacının, bir partininbaşka bir parti izlenimini yaratacak isim, amblem veya işaret kullanmasınınönlenmesi olduğu, sicile kayıtlı bir partinin amblem veya işaretinin birebir kullanılmasınıngerekli olmadığı, seçmenler ve kamuoyu nezdinde o parti izlenimini yaratacak,seçmeni yanıltacak şekilde başka bir ifade ile karıştırılmaya elverişli amblemveya işaret kullanılmasının yasaklandığı görülmektedir.

Doğru Yol Partisinin isminin Demokrat Partiolarak değiştirildiği kongreden bir gün sonra "Doğru Yol Partisi"ismiyle yeni bir parti kurulduğu ve yeni kurulan bu Partinin kendisine amblemolarak Demokrat Parti tarafından kullanılan "kırat" figürünü,amblemin renklerini de kırmızı zemin üzeri beyaz kırat olacak şekilde aynırenklerde belirlediği anlaşılmaktadır.

Buna göre, Demokrat Parti tarafındankullanılan parti ambleminin, daha sonra kurulan bir parti olan Doğru YolPartisi tarafından da karışıklığa yol açacak derecede benzer bir şekildekullanılmasının karıştırılmaya ve seçmeni yanıltmaya elverişli olduğu, bunedenle amblemin 2820 sayılı Kanun'un 96. maddesine uygun olmadığıanlaşıldığından anılan Kanun'un 104. maddesine istinaden hükümsüzlüğüne vesiyasi partiler sicilinden terkinine karar verilmesi gerekir.

Serruh KALELİ, Alparslan ALTAN, OsmanAlifeyyaz PAKSÜT, Recep KÖMÜRCÜ, Engin YILDIRIM, Erdal TERCAN ve Zühtü ARSLANbu görüşe katılmamışlardır.

B- Muhafazakar Yükseliş Partisi Yönünden

Muhafazakar Yükseliş Partisi 8.2.2013tarihinde kurulmuş ve Parti Tüzüğü'nün 1. maddesindeki ifadeyle "Dünyaüzerinde yüzünü hilale dönük şekilde iki ayağı üzerine şaha kalkmış beyaz at"ıamblem olarak belirlemiştir.

Muhafazakar Yükseliş Partisinin amblemiincelendiğinde, amblemin mavi zemin üzerine yıldızlarla çevrili hilal ve buhilalin içerisinde şaha kalkmış kırat figürünü içerdiği, söz konusu "kırat"figürünün ise Demokrat Parti tarafından siyasi partiler siciline 27.5.2007tarihinde tescil ettirilen parti ambleminin ana temasını oluşturduğugörülmektedir. Muhafazakar Yükseliş Partisinin ambleminin, Demokrat Partininambleminin ana temasını oluşturan "kırat" figürünü içermesi, bupartilerin, seçmen iradesini yanıltacak düzeyde karıştırılma ihtimaliniberaberinde getirdiği ve Muhafazakar Yükseliş Partisinin bu amblemi kullanmayadevam etmesinin karışıklığa yol açacağı anlaşılmaktadır. Bu durumun 2820 sayılıKanun'un 96. maddesine aykırı olduğu gerekçesiyle, Muhafazakar Yükseliş Partisitarafından kullanılan amblemin, anılanKanun'un 104. maddesine istinaden hükümsüzlüğüne ve siyasi partiler sicilindenterkinine karar verilmesi gerekir.

 Serruh KALELİ, Alparslan ALTAN, OsmanAlifeyyaz PAKSÜT, Recep KÖMÜRCÜ, Engin YILDIRIM, Erdal TERCAN ve Zühtü ARSLANbu görüşe katılmamışlardır.

V- SONUÇ

A- Demokrat Partinin, Doğru Yol Partisinin isim ve rumuzununhükümsüzlüğüne ve siyasi parti sicilinden terkinine ilişkin isteminin reddine,OYBİRLİĞİYLE,

B- 22.4.1983 günlü, 2820 sayılı SiyasiPartiler Kanunu'nun 104. maddesi gereğince;

1- Doğru Yol Partisi tarafındankullanılan amblemin hükümsüzlüğüne ve siyasi parti sicilinden terkinine,

2- Muhafazakar Yükseliş Partisitarafından kullanılan amblemin hükümsüzlüğüne ve siyasi parti sicilindenterkinine,

Serruh KALELİ, Alparslan ALTAN, OsmanAlifeyyaz PAKSÜT, Recep KÖMÜRCÜ, Engin YILDIRIM, Erdal TERCAN ile ZühtüARSLAN'ın karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,

25.9.2014 gününde karar verildi.

KARŞI GÖRÜŞ

Demokrat Parti Genel Başkanlığının 28.8.2014günlü başvuru dilekçesinde, iki farklı parti tarafından kendi isim veamblemiyle karışıklığa meydan verecek şekilde isim ve amblem kullanıldığı belirtilerek,bunların sicilden terkinine karar verilmesini istediği görülmektedir: Butalepler özetle:

1- Demokrat Partinin 27.5.2007 tarihindeDoğru Yol Partisi (DYP) ve Anavatan Partisinin birleşmesi neticesinde kurulduğuve 28.5.2007 tarihinde, Doğru Yol Partisi adıyla yeni bir parti kurularak,Demokrat Parti adıyla devam eden Doğru Yol Partisi siyasi varlığının isminin,ambleminin ve rumuzunun bu parti tarafından karışıklığa mahal verecek birşekilde kullanıldığı ve bu sebeple, Doğru Yol Partisinin isim, amblem verumuzunun hükümsüzlüğüne ve siyasi partiler sicilinden terkine karar verilmesigerektiği,

2- 8.2.2013 tarihinde kurulan MuhafazakarYükseliş Partisinin, 27.5.2007 tarihinde Doğru Yol Partisi (DYP) ve AnavatanPartisinin birleşmesi neticesinde kurulan Demokrat Partiye ait olan vekendisiyle özdeşleşen "kırat" logosunu kullandığı ve MuhafazakarYükseliş Partisi tarafından kullanılan amblemin hükümsüzlüğüne ve siyasi partilersicilinden terkinine karar verilmesi gerektiği,

şeklinde ifade edilmiştir.

Mahkememiz tarafından, Doğru Yol Partisininkullandığı isim ve rumuz yönünden karışıklığa meydan verecek şekilde birbenzerliğin bulunmadığı gerekçesiyle talebin reddine oybirliği ile kararverilmiştir. Ancak, Mahkememiz çoğunluğu, her iki partinin yani Doğru YolPartisinin ve Muhafazakar Yükseliş Partisinin kullandığı amblemin, taleptebulunan Demokrat Partinin amblemiyle karışıklığa neden olacak şekilde benzerlikgösterdiği sonucuna vararak, her ikipartinin ambleminin sicilden terkinigerektiği yönünde karar vermiştir. Aşağıda belirtilen nedenlerle Mahkememizçoğunluğunun görüşüne katılmamız mümkün olmamıştır:

I- Doğru Yol Partisinin Amblemi Yönünden

Siyasi partiler Kanunu'nun konuya ilişkin 96.maddesinin birinci fıkrasında "Anayasa Mahkemesince temelli kapatılanveya siyasi parti siciline kayıtlı bulunan siyasi partilerin isimleri,amblemleri, rumuzları, rozetleri ve benzeri işaretleri başka bir siyasi particekullanılmayacağı gibi, daha önce kurulmuş Türk devletlerine ait topluma malolmuş bayrak, amblem ve flamalar da siyasi partilerce kullanılmaz" denilmektedir.

Bu hüküm çerçevesinde konuyu iki açıdanincelemek gerekmektedir: 1- Öncelikle hangi partinin siyasi parti siciline dahaönce amblemi kaydettirdiği ve dolayısıyla sicile kayıtlı olmanın doğurduğuhaktan yararlanması gerektiği hususu tespit edilmelidir. Zira Doğru Yol Partisi,şikayetçi Demokrat Partinin amblemini sonradan değiştirdiğini, değişikliktensonra böyle bir iddiada bulunduğunu, o nedenle kendilerinin değil, şikayetçiDemokrat Partinin amblemini değiştirmesi gerektiğini ileri sürmektedir. 2 - Heriki partinin kullandığı amblemler arasında karışıklığa meydan verecek şekildebenzerlik bulunup bulunmadığı.

1- Siyasi Partiler Siciline Kayıt Tarihi Açısından

Bu konuda Demokrat Parti Genel Başkanlığınınbaşvuru dilekçesinde;

"DemokratPartinin 27.5.2007 tarihinde Doğru Yol Partisi (DYP) ve Anavatan Partisininbirleşmesi neticesinde kurulduğu ve 28.5.2007 tarihinde Doğru Yol Partisiadıyla yeni bir parti kurularak, Demokrat Parti adıyla devam eden Doğru YolPartisi siyasi varlığının isminin, ambleminin ve rumuzunun bu Parti tarafındankarışıklığa mahal verecek bir şekilde kullanıldığı ve bu sebeple, Doğru YolPartisinin isim, amblem ve rumuzunun hükümsüzlüğüne ve siyasi partilersicilinden terkine karar verilmesi gerektiği"şeklinde iddiada bulunulmuştur.

Doğru Yol Partisinin savunması ise:

"27 Mayıs 2007 tarihinde DYP BüyükKongresinde adını ve amblemini terk etmiş, Demokrat Parti adını almış,amblemdeki sağa dönmüş kırat sola çevrilerek Türkiye haritası üzerine monteedilmiştir. 28 Mayıs 2007 tarihinde misyonun içinden gelenler partililertarafından DYP yeniden kurulmuş, amblemi de sadece kırat olarak belirlenmiştir.Bu tarihte DP'nin logosu Türkiye haritası üzerinde sağa dönmüş kırat, bizimlogomuz ise sağa bakacak şekilde sadece kırattır. DP olaydan 4-5 sene sonralogosunu tekrar değiştirerek amblemdeki Türkiye haritasını kaldırmıştır.(Bizkurulduktan 4-5 sene sonra) bu itibarla ilk kuruluş tarihimizde amblemlerdehiçbir benzerlik yoktur. Benzerlik veya iltibas var ise DP'nin yaptığıdeğişiklikten sonra olmuştur. Burada da Cumhuriyet Başsavcılığına ilk kaydı bizyaptırdığımızdan DP'nin kendi logosunu değiştirmesi gerekmektedir. (2007tarihindeki logolarına dönmeleri gerekmektedir)" şeklindedir.

Buna göre, daha önce kurulmuş olan Doğru YolPartisinin 27 Mayıs 2007 tarihinde adını ve amblemini değiştirdiği, sağa dönmüşkıratın sola çevrilerek Türkiye haritası üzerine monte edildiği, isminin deDemokrat Parti olduğu; 28 Mayıs 2007'de tekrar bir başka Doğru YolPartisi kurulduğu, amblem olarak sağa bakacak şekilde sadece kıratınbelirlendiği; Demokrat Partinin kuruluşundan 4-5 yıl sonra amblemindedeğişiklik yaptığı ve Türkiye haritasını kaldırdığı; bu durumda da, Doğru YolPartisinin amblemi ile benzerlik ortaya çıktığı anlaşılmaktadır. DemokratPartinin, Doğru Yol Partisinin kurulmasından hemen sonra değil de, kendiamblemini değiştirdikten sonra, amblemler arasında benzerlik olduğu ve bununkarışıklığa neden olduğu gerekçesiyle başvuru yapmış olması, daha önceamblemlerin benzerliği konusunda bir şikayetinin olmadığı, kendi yaptığıdeğişiklikten sonra benzerliğin ortaya çıktığı ve bundan şikayet ettiğisonucunu ortaya çıkarmaktadır. Bu durumda, korunması gereken, sağa dönükşekilde kırat amblemi olmaktadır. Bu amblemin hangi parti tarafından daha öncesiyasi partiler siciline kaydettirildiği konusunda olaya baktığımızda, sözkonusuamblemin Doğru Yol Partisi tarafından daha önce Siyasi Partiler sicilinekaydettirildiği, Demokrat Partinin amblem değişikliğinden sonra bu amblemebenzer bir amblem kullanmaya başladığı görülmektedir. O nedenle, sağa dönükşekilde sadece kırat amblemini kullanma konusunda öncelik hakkının Doğru YolPartisinde olması gerekir. Oysa Mahkememiz Çoğunluğunun, söz konusu amblemikullanma konusundaki bu öncelik hakkının Doğru Yol Partisinde değil, zımnenDemokrat Partide olduğu kanaatiyle hareket ettiği anlaşılmaktdır.

2- Amblemler Arasındaki Benzerlik Yönünden

Doğru Yol Partisi 27.5.2007 tarihinde yapmışolduğu olağanüstü kongrede, adını Demokrat Parti, amblemini de "Türkiyeharitası önünde sağ ayağı havaya kalkmış kırat" olarak değiştirmiştir.Buna göre dosyadaki Demokrat Partiye ait ambleme bakıldığında, dış tarafta birdairenin yer aldığı bunun alt kısmında daireyi tamamlayacak şekilde"DEMOKRAT PARTİ" yazısının yer aldığı, içeride de bir dairebulunduğu, bu daire içinde baş kısmı sol tarafa bakan, sağ ayağı havaya kalkmışbir kırat figürünün bulunduğu, bu atın üst kısmında sağ tarafa yakın şekilde DPharflerinin, kırat figürünün arka fonunda bir Türkiye haritasının yer aldığı,atın ayaklarının düz bir çizgi üzerinde bulunduğu görülmektedir.

28.5.2007 tarihinde kurulan Doğru YolPartisinin amblemine bakıldığında dış tarafta bir dairenin yer aldığı, daireninalt kısmında daireyi tamamlayacak şekilde "DOĞRU YOL PARTİSİ"yazısının yer aldığı, içeride tekrar bir daire daha bulunduğu bu daire içindebaşı sağ tarafa bakan arka ayakları üzerinde şaha kalkmış bir at figürünün bulunduğu,atın üst kısmında sol tarafa yakın bir şekilde DYP harflerinin yer aldığı, atınayaklarının düz bir çizgi üzerinde bulunduğu görülmektedir.

Her iki amblem de birliktedeğerlendirildiğinde, her ikisinde de at figürünün kullanıldığı, figürün daire içindebulunduğu bu açıdan amblemlerin birbirine benzediği kabul edilebilir. Ancak,kullanılan at figürlerinin farklı yönlere bakması, birinde sağ ayağı havayakaldırılmışken diğerinde şaha kalkmış olması, DP'nin ambleminde arka fondaTürkiye haritasının bulunması, DP ve DYP yazılarının farklı taraflardabulunması gibi hususlar dikkate alınıdığında, her iki amblemin normal birinsanda veya seçmende karışıklığa meydan vermeyecek şekilde birbirindenayırdedici, farklı olmasını sağlayan özelliklere sahip olduğu görülmektedir.Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'na göre de, genel olarak kullanılan bir amblem,ad ya da alâmetin bile şekline yeni eklemeler yapılmak suretiyle ayırdedicivasıf kazanmasının mümkün olacağı ve hukuken yüksek koruma kapsamındakalabileceği kabul edilmiştir.

Anılan nedenlerle Partilerin amblemlerininbenzerliği açısından da Mahkememiz çoğunluğunun görüşüne katılmamız mümkünolmamıştır.

II- Muhafazakar Yükseliş Partisinin Amblemi Yönünden

Muhafazakar Yükseliş Partisinin kullandığıamblemle ilgili olarak Demokrat Parti dilekçesinde:

"8.2.2013tarihinde kurulan Muhafazakar Yükseliş Partisinin, 27.5.2007 tarihinde DoğruYol Partisi (DYP) ve Anavatan Partisinin birleşmesi neticesinde kurulanDemokrat Partiye ait olan ve kendisiyle özdeşleşen "kırat" logosunukullandığı, bu nedenle de Muhafazakar Yükseliş Partisi tarafından kullanılanamblemin hükümsüzlüğüne ve siyasi partiler sicilinden terkine karar verilmesigerektiği" ileri sürülmüştür.

Buna karşılık Muhafazakar Yükseliş Partisisavunmasında

"Siyasi partimiz tarafındankullanılmakta olan amblem 'Dünya üzerinde yüzünü hilale dönük şekilde iki ayağıüzerinde şahlanarak ayağa kalkmış beyaz at' şeklindedir. Halbuki DemokratPartinin kullanmakta olduğu amblem farklıdır. Muhafazakar Demokrat Partininamblemi mavi zemin üzerine oturmakta, Demokrat Partinin amblemi kırmızı zeminüzerine oturmaktadır. Muhafazakar Demokrat Partinin ambleminde at ile birliktehilal ve yıldızlar bulunmakta, Demokrat Partinin ambleminde ise bu görsellerbulunmamaktadır. Muhafazakar Demokrat Parti ile Demokrat Partinin amblemlerikolayca ayırt edilebilmektedir" demektedir.

Görüldüğü gibi şikayetçi Demokrat Parti kıratfigürünün kendisine ait olduğunu, kendisiyle adeta özdeşleştiğini, o nedenlebir başka partinin bunu kullanmasının yasaklanmasını istemektedir. Önceliklebelirtmek gerekir ki, belirli bir figürün bir parti tarafından amblemindekullanılması halinde, artık o figürün farklı şekillerde de olsa bir başka partitarafından parti ambleminde kullanılamayacağını önceden kabul etmek mümkündeğildir. Aksi takdirde örneğin kırat veya at figürü Demokrat Parti tarafındanambleminde kullanıldığı için bir başka partinin farklı şekilde de olsa onukullanmasını yasaklamak, belirli figürlerin belirli partilere ait olduğu, onedenle bir başka parti tarafından ne şekilde olursa olsun kullanılamaması gibimutlak bir sonuç doğurur ki, böyle bir sonucu kabul etmek uygun değildir; böylebir sonuç Siyasi Partiler Kanunu m. 96/1'de getirilen düzenlemenin amacına daaykırı olur. Sözkonusu 96/1. maddede sadece amblemin bir başka parti tarafındankullanılması yasaklanmıştır. O nedenle, aynı figürlerin kullanılmasındanziyade, bir bütün olarak amblemlerin birbiriyle karıştırmaya neden olacakşekilde benzeyip benzemediğini araştırmak gereklidir. Bu açıdan, MuhafazakarYükseliş Partisinin ambleminde de at figürü kullanıldığı için, daha baştanambleminin yasaklanması ve sicilden silinmesine karar verilmesi uygun değildir.O nedenle, her iki partinin ambleminin normal bir insan veya seçmen açısındankarşıklığa neden olup olmaması açısından ayrıca incelenmesi gerekmektedir:

Şikayetçi Demokrat Partinin amblemi yukarıdatanımlanmıştı. Burada sadece Muhafazakar Yükseliş Partisinin amblemine bakmakistiyoruz. Amblem, sözkonusu Partinin tüzüğünde "Dünya üzerinde yüzünühilale dönük şekilde iki ayağı üzerinde şahlanarak ayağa kalkmış beyaz at"şeklinde tanımlanmıştır.

Muhafazakar Yükseliş Partisinin dosyadakiamblemi incelendiğinde, amblemin mavi zemin üzerine yıldızlarla çevrili soltarafa bakan hilal ve bu hilalin iç kısmında sıralanmış onaltı adet yıldızolduğu, yıldızlardan sonra baş kısmı sağ tarafa bakan şaha kalkmış atbulunduğu, atın yukarıdaki ön ayaklarının altına gelecek şekilde MYPharflerinin yer aldığı görülmektedir.

Her iki amblem birlikte değerlendirildiğinde,normal bir insanda veya seçmende karışıklığa meydan vermeyecek şekildebirbirinden ayırdedici farklılıklar içerdiği anlaşılmaktadır. O nedenleamblemlerin benzerliği açısından da Mahkememiz çoğunluğunun görüşüne katılmamızmümkün olmamıştır.

Yukarıda belirtilen nedenlerle, Doğru YolPartisinin ve Muhafazkar Yükseliş Partisinin kullandığı amblemlerin DemokratPartinin amblemi ile karışıklığa neden olacak şekilde benzerlik göstermediği,2820 sayılı Kanun'un 96. maddesine aykırı olmadığı ve 104. maddesine istinadenhükümsüzlüğüne ve siyasi partiler sicilinden terkinine karar verilmesigerekmediği görüşünde olduğumuzdan Mahkememiz çoğunluğunun görüşünekatılmıyoruz.

KARŞIOY GEREKÇESİ

Çoğunluk kararıyla Demokrat Parti (DP) Genel Başkanlığınıntalebi üzerine, bu Partinin ambleminin Doğru Yol Partisi (DYP) ve MuhafazakarYükseliş Partisi (MYP) tarafından karışıklığa yol açacak derecede benzer birşekilde kullanıldığından dolayı anılan Partilerin amblemlerinin hükümsüzlüğüneve siyasi parti sicilinden terkinine karar verilmiştir.

Demokratik katılımı, düşünce ve ifade özgürlüğünü, siyasalçoğulculuğu ve katılımcılığı esas alan kurallar ve kurumlar düzeni olarak kabuledilen çağdaş demokrasilerde, bireysel iradeleri birleştirip yönlendirerekonlara ağırlık kazandıracak örgütlü kuruluşlara duyulan gereksinim siyasipartileri doğurmuştur. Siyasi partiler, belli siyasal düşünceler çevresindebirleşen kimselerin özgürce kurdukları ve özgürce katılıp ayrıldıkları hukuksalyapılardır. Bu nedenle siyasi partiler, Anayasanın konuya ilişkin kuralları ileAvrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin "örgütlenme", "düşünce veifade özgürlüğü" konusundaki 10. ve 11. maddelerinin korumasıaltındadırlar.

Siyasi partilerle ilgili esasları düzenleyen 2820 sayılı SiyasiPartiler Kanunu'nun 3. maddesine göre, siyasi partiler, Anayasa ve Kanunlarauygun olarak, milletvekili ve mahalli idareler seçimleri yoluyla tüzük ve programlarındabelirlenen görüşleri doğrultusunda çalışmaları ve açık propagandaları ile millîiradenin oluşmasını sağlayarak demokratik bir Devlet ve toplum düzeni içindeülkenin çağdaş medeniyet seviyesine ulaşması amacını güden ve ülke çapındafaaliyet göstermek üzere teşkilâtlanan tüzelkişiliğe sahip kuruluşlardır.

Bu esaslara uygun olarak demokratik rejimin olmazsa olmaz önkoşulu sayılmaları nedeniyle siyasî partiler Anayasa'mızda özel olarakdüzenlenmiş, 68. maddenin ikinci fıkrasında, siyasî partilerin "demokratiksiyasî hayatın vazgeçilmez unsurları" oldukları; üçüncü fıkrasında dasiyasî partilerin önceden izin almadan kurulacakları ve Anayasa ve kanunhükümleri içerisinde faaliyetlerini sürdürecekleri belirtilmiştir.

Siyasi partilerin demokratik siyasi hayatın vazgeçilmezunsurları oldukları kabul edilerek anayasal güvenceye kavuşturulmaları, bunauygun olarak Siyasi Partiler Kanunu ile demokratik Devlet ve toplum düzeniiçindeki yerlerinin ve işlevlerinin özel olarak düzenlenmesi onlara verilenbüyük önem ve değerin sonucudur.

Ülkemizde Siyasi Partiler Hukuku alanındaki gelişimebakıldığında, önceleri daha kısıtlayıcı ve müdahaleci bir anlayış söz konusuiken, yakın zamanlarda Anayasa ve Siyasi Partiler Kanununda yapılan değişikliklerlesiyasi parti özgürlüğü alanının genişletildiği görülmektedir. Bu yaklaşımınYargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı ve Anayasa Mahkemesinin karar veuygulamalarına da yansıdığını söylemek yanlış olmayacaktır. Bu nedenle, siyasipartiler aleyhine sonuç doğurabilecek işlem ve uygulamalarda da aynı yaklaşımıngösterilerek, Anayasa ve Kanuna aykırılığın açık olduğu durumlar dışında siyasiparti özgürlüğüne müdahale edilmemesi gerektiği sonucuna ulaşılması anayasa veyasa koyucunun iradesine daha uygun bir yaklaşım olacaktır.

Eldeki işte, istemde bulunan Demokrat Parti Genel Başkanlığıkırat figürünün kendisine ait olduğunu, kendisiyle adeta özdeşleştiğini ilerisürerek, bir başka partinin bu figürü kullanmasının yasaklanmasınıistemektedir.

Siyasi Partiler Kanunu'nun konuyu düzenleyen 96. maddesininbirinci fıkrasında "Anayasa Mahkemesince temelli kapatılan veya siyasiparti siciline kayıtlı bulunan siyasi partilerin isimleri, amblemleri,rumuzları, rozetleri ve benzeri işaretleri başka bir siyasi particekullanılmayacağı gibi, daha önce kurulmuş Türk devletlerine ait topluma malolmuş bayrak, amblem ve flamalar da siyasi partilerce kullanılmaz" denilmektedir.Gerekçesinde belirtildiği üzere sözkonusu düzenleme ile, ".siyasi partisiciline kayıtlı bulunan bir siyasi partinin Siyasi Partiler Kanunu ve parti içmevzuatına uygun biçimde resmen kullandığı isim, amblem, rumuz ve kısaltılmışad ve benzeri işaretlerinin başka bir siyasi parti tarafından aynen veya ciddikarışıklığa yol açacak yani seçmen iradesini yanıltacak şekilde kullanılmasıyasaklanmakta böylece hakkın kötüye kullanılması önlenmekte ve demokratikyarışın iyi niyet kuralları çerçevesinde yürütülmesi amaçlanmaktadır." Maddedebir bütün olarak isim, amblem, rumuz, rozet ve benzeri işaretlerin bir başkaparti tarafından kullanılması yasaklanmıştır. O nedenle, salt benzer veya aynısembol ya da figürün kullanılmasının karışıklığa yol açacağı söylenemez. Buyöndeki bir iddianın incelenmesinde, yalnızca bir sembol ya da figürün ortakkullanılıp kullanılmadığının değil, bütün olarak isim, amblem, rumuz vekısaltılmış ad ve benzeri işaretlerinin birbiriyle karışıklığa yol açacakşekilde benzeyip benzemediğinin saptanması gerekir. Amblemler arasındakibenzerliklerin karışıklığa yol açıp açmadığına karar verebilmek için, oyvereceği partiyi bilinçli olarak tercih etmiş, normal dikkat ve algı yeteneğinesahip ortalama bir seçmeni yanıltıp yanıltmayacağına bakılmalıdır.

İstemde bulunan Demokrat Parti gibi, Muhafazakar YükselişPartisi ve Doğru Yol Partisi, tüzük, beyan ve faaliyetleriyle geçmişte varolanbir siyasi geleneğin mirasçısı ve takipçisi oldukları iddiasıyla amblemlerinde,bu geleneği ifade eden "kırat" figürüne yer vermişler, ancak bununlabirlikte amblemlerinde karışıklığa yol açmayacak şekilde farklı şekil vesemboller de kullanmışlardır.

İstemde bulunan Demokrat Partiye ait amblemde, dış tarafta birdairenin yer aldığı bunun alt kısmında daireyi tamamlayacak şekilde"DEMOKRAT PARTİ" yazısının yer aldığı, içeride de bir dairebulunduğu, bu daire içinde baş kısmı sol tarafa bakan, sağ ayağı havaya kalkmışbir kırat figürünün bulunduğu, bu atın üst kısmında sağ tarafa yakın şekilde DPharflerinin, kırat figürünün arka fonunda bir Türkiye haritasının yer aldığı,atın ayaklarının düz bir çizgi üzerinde bulunduğu görülmektedir.

Aleyhine istemde bulunulan partilerden Muhafazakar YükselişPartisinin ambleminin mavi zemin üzerine yıldızlarla çevrili sol tarafa bakanhilal ve bu hilalin iç kısmında sıralanmış onaltı adet yıldız olduğu,yıldızlardan sonra baş kısmı sağ tarafa bakan şaha kalkmış at bulunduğu, atınyukarıdaki ön ayaklarının altına gelecek şekilde MYP harflerinin yer aldığıgörülmektedir.

Doğru Yol Partisinin ambleminde ise, dıştarafta bir dairenin yer aldığı, dairenin alt kısmında daireyi tamamlayacakşekilde "DOĞRU YOL PARTİSİ" yazısının yer aldığı, içeride tekrar birdaire daha bulunduğu bu daire içinde başı sağ tarafa bakan arka ayaklarıüzerinde şaha kalkmış bir at figürünün bulunduğu, atın üst kısmında sol tarafayakın bir şekilde DYP harflerinin yer aldığı, atın ayaklarının düz bir çizgiüzerinde bulunduğu görülmektedir.

Demokrat Parti'nin diğer Siyasi Partiler aleyhine yaptığıbaşvurunun da Anayasa'nın 68. maddesinin güvencesi altında olan siyasi partikurma özgürlüğünün genel kapsamı içerisinde değerlendirilmesi gerekir."Kırat" figürü geçmişte siyasi rol üstlenmiş bir siyasi geleneği veonu benimseyenleri temsil etmekte olup, tek bir partinin bunu kullanma tekelinesahip olduğunu söylemek, aynı gelenekten geldiği iddiasıyla siyasi faaliyetsürdürmek isteyen, aynı figürü, kanun gereğini yerine getirerek diğerpartilerle ilgili isim, amblem, rumuz ve kısaltılmış adlarla karıştırılmayacakşekilde kullanmak isteyen kimselerin siyasi parti özgürlüğünü ciddi şekildesınırlayacaktır.

Bu açıklamalar çerçevesinde, Doğru Yol Partisi (DYP) veMuhafazakar Yükseliş Partisi (MYP)'nin amblemlerinde kırat figürüne yerverilmekle birlikte, karışıklığı önleyecek türden şekil ve sembollere de yerverilmiş olduğu açıkça görüldüğünden, bu Partilere ait amblemlerin (DP)'ninambleminden karışıklığa neden olmayacak şekilde farklı bulunması nedeniyle 2820sayılı Kanun'un 96. maddesine aykırı olmadığı ve 104. maddesine istinadenhükümsüzlüğüne ve siyasi partiler sicilinden terkinine karar verilmesineyönelik istemin reddine karar verilmesi gerektiği düşüncesiyle çoğunlukgörüşüne katılmadım.

Başkanvekili

Alparslan ALTAN

KARŞIOYYAZISI

Demokrat Parti Genel Başkanlığının istemi üzerine, Doğru YolPartisinin ve Muhafazakar Yükseliş Partisinin kullandığı amblemlerin, istemdebulunan Partinin amblemiyle iltibasa mahal verecek şekilde kullanıldığına ve bunedenle hükümsüzlüğüne karar verilmesine dair çoğunluk kararına aşağıdakinedenlerle katılmamaktayım:

1- Demokrat Partinin amblemi, DP harfleri ve Türkiye haritasıönünde sağ ön ayağı havaya kalkmış kırat ile alt kısmında DEMOKRAT PARTİyazısından ibarettir.

Doğru Yol Partisinin amblemi şaha kalkmış, ön iki ayağı havadaolan kırat ve altında DOĞRUYOL PARTİSİ yazısıdır.

Muhafazakar Yükseliş Partisinin amblemi ise dünya haritasınınAvrupa, Asya ve Afrika'yı kapsayan bölümü üzerinde şaha kalkmış kırat, sağdansola doğru Hilal Ay ve ayın iç kısmında 16 adet yıldızdan oluşmaktadır.

2- Her üç partinin, 1950-1960 döneminde iktidarda bulunan, halkarasında "Demirkırat" olarak ifade edilen Demokrat Partinin veyine 1961-1980 yılları arasında iktidarda ve muhalefette faaliyet gösteren veyine "kırat" amblemini taşıyan Adalet Partisinin siyasi geleneğindengelen partiler oldukları anlaşılmaktadır. Bu partilerin amblemlerinde"kırat"a yer vermelerinin, Anayasa'nın 68. maddesinin güvencesialtında olan siyasi parti kurma özgürlüğünün genel kapsamı içerisindedeğerlendirilmesi gerekir. Siyasi partiler, savundukları siyasi görüşlere vesiyaset yelpazesindeki yerlerine göre, genel olarak tanınan ve bilinenamblemleri kullanabilirler. Nitekim sol, sosyalist ve komünist partiler deçekiç, dişli çark, orak, başak vb. gibi emek ve üretimin sembolü olan simgelereamblemlerinde yer vermektedirler. Bu durum diğer ülkelerdeki çok partilidemokratik rejimlerde de böyledir. Bu nedenle, salt benzer hayvan, bitki, eşyasembollerinin kullanılmasının karışıklığa yol açacağı söylenemez.

3- Amblemler arasındaki benzerliklerin karışıklığa yol açıpaçmadığına karar verebilmek için, oy vereceği partiyi bilinçli olarak tercihetmiş, normal dikkat ve algı yeteneğine sahip ortalama bir vatandaşı yanıltıpyanıltmayacağına bakılmalıdır. İlk bakışta fark edilebilen değişik özelliklerinbulunması halinde sırf aynı simgenin (kırat) amblemde yer almasının iltibasayol açacağından söz etmek, siyasi partilerin serbestçe faaliyetgöstereceklerine ilişkin Anayasal ilkelerin ve bunun uzantısı olan amblem seçmehakkının gereksiz ve ölçüsüz bir kısıtlamasıdır.

4- İncelenen amblemler arasında ortalama bir seçmen tarafındankolayca ayırt edilebilecek bariz farklar vardır. Demokrat Patinin amblemindekırat sadece tek ayağı havada olup, Doğru Yol Partisinin ambleminde ise şahakalkmıştır. Muhafazakar Yükseliş Partisinin ambleminde ise şaha kalkmış olupayrıca açıkça gözüken hilal ve 16 yıldız vardır. Bu nedenle iltibasa yol açacakbenzerlikten söz edilemez.

Bu nedenlerle karara katılmamaktayım.

Üye

Osman Alifeyyaz PAKSÜT

KARŞIOY GEREKÇESİ

Demokrat Parti Genel Başkanlığının talebi üzerine, bu partininambleminin Doğru Yol Partisi (DYP) ve Muhafazakar Yükseliş Partisi (MYP)tarafından karışıklığa yol açacak derecede benzer bir şekilde kullanıldığındansöz konusu partilerin amblemlerinin hükümsüzlüğüne ve siyasi parti sicilindenterkinine karar verilmiştir.

2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun 96. maddesine göre". siyasi parti siciline kayıtlı bulunan siyasi partilerin isimleri,amblemleri, rumuzları, rozetleri ve benzeri işaretleri aynen veyailtibasa mahal verecek şekilde başka bir siyasi partice"kullanılamaz. Kanun'un 104. maddesi gereğince de Anayasa Mahkemesi yapacağıincelemede "bu Kanunun 96 ncı maddesinin birinci fıkrasına aykırılık görürse,aykırılık teşkil eden isim, amblem ve rumuzların hükümsüzlüğüneve siyasi parti sicilinden terkinine karar verir."

2820 sayılı Kanun'un 96. maddesinde yer alan "aynen veyailtibasa mahal verecek şekilde" ibaresi, 6545 sayılı Kanun'un 38.maddesiyle metne eklenmiştir. Değişiklik teklifinin gerekçesi şu şekilde ifadeedilmiştir: "Buna göre, siyasi parti siciline kayıtlı bulunan birsiyasi partinin Siyasi Partiler Kanunu ve parti iç mevzuatına uygun biçimderesmen kullandığı isim, amblem, rumuz ve kısaltılmış ad ve benzeriişaretlerinin başka bir siyasi parti tarafından aynen veya ciddikarışıklığa yol açacak yani seçmen iradesini yanıltacakşekilde kullanılması yasaklanmakta böylece hakkın kötüyekullanılması önlenmekte ve demokratik yarışın iyi niyet kuralları çerçevesindeyürütülmesi amaçlanmaktadır." Buna görekuralın amacı, bir siyasi partinin resmen kullandığı isim, amblem, rumuz gibiişaretlerin bir başka siyasi parti tarafından aynen veya ciddi karışıklığamahal verecek şekilde kullanılmasını ve böylece seçmen iradesininyanıltılmasını engellemektir.

Parti ambleminin "aynen" kullanılıp kullanılmadığınıntespiti kolaydır. Tespiti kolay olmayan ise, "iltibasa mahal verecekşekilde" kullanımdır. Bu ibarenin çok katı yorumlanarak uygulanmasıdurumunda aynı figürün farklı görünümlerini amblem olarak kullanan partilerinmüeyyideyle karşılaşma ihtimali yüksektir. Bu şekilde katı bir yorum, partiamblemlerinde kullanılan resim, işaret ve figürlerin bir siyasi partinintekelinde görülmesi gibi bir sonucu doğurabilir. Bu da siyasi partilerin bellibir anlam ve misyon yükledikleri benzer işaret ve figürleri kullanmasınıengelleyecek, dolayısıyla siyasi parti özgürlüğünü kısıtlayacaktır. Bu nedenle,bir siyasi partiye ait amblemin başka bir siyasi parti tarafından neredeyseayırt edilemeyecek derecede benzer şekilde kullanılması durumunda hükümsüzlüğünekarar verilmelidir.

Bu açıklamalar ışığında somut talebe konu siyasi partilerinamblemlerinin, talepte bulunan Demokrat Partinin amblemiyle "iltibasamahal verecek" veya gerekçede ifade edildiği üzere "ciddi karışıklığayol açacak" şekilde benzerlik taşıyıp taşımadığına bakmak gerekir.

a) Doğru Yol Partisi (DYP) Yönünden

Demokrat Parti Genel Başkanı tarafından Anayasa MahkemesiBaşkanlığı'na gönderilen 28/8/2014 tarihli başvuru dilekçesinde partininambleminin nasıl belirlendiği şu şekilde ifade edilmiştir: "27.05.2007tarihinde o tarihte faaliyette bulunan Anavatan Partisi ile birleşmek üzere ikiPartinin müşterek ismi olarak Demokrat Parti adını ve amblem olarak DP veAnavatan Partisinin amblemlerindeki Türkiye Haritası üzerinde DYP'ninamblemindeki sağ ayağı havada kırat koymak suretiyle iki partinin müşterekiolarak değiştirilmiştir." Parti Tüzüğünün 1. maddesinde de amblem, "TürkiyeHaritası önünde sağ ön ayağı havaya kalkmış kırat" olarakbelirtilmiştir. Nitekim DP'nin başvuru dilekçesinin yazıldığı antetli kağıtınüst tarafında da aynı amblem yer almıştır.

Demokrat Partinin yukarıda tasvir edilen amblemi almasından birgün sonra, 28/5/2007 tarihinde Doğru Yol Partisi (DYP) adında yeni bir partikurulmuş, partinin amblemi de sağa bakan "şaha kalkmış ön iki ayağıhavada kırat" olarak belirlenmiştir (Tüzük, m.1).

Görüldüğü üzere, iki siyasi partinin amblemlerinin tek ortakyanı kırattır. Ancak DYP'nin amblem olarak kullandığı kırat figürü, yön, şekilve duruş itibariyle diğer partinin kullandığı amblemden farklıdır. DP'ninkullandığı amblemin zemininde Türkiye haritası bulunduğu halde, DYP'ninambleminde bu harita yoktur. DP'nin ambleminde kullanılan kırat, sağ ön ayağıhavaya kalkmış ve yönü sola dönük iken DYP'nin amblemindeki kırat şaha kalkmışve sağa dönük haldedir. Dolayısıyla, markaların ayırt edilmesinde olduğu gibi,konuyla ilgili fazlaca bilgisi olmayan ortalama bir kişinin bu iki amblemibirbirinden ayırması zor olmayacaktır. Amblemlerin birbirinden farklı olmasınedeniyle, seçmenin siyasi partileri birbirine karıştırması da uzak birihtimaldir.

Esasen, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı da her ne kadar AnayasaMahkemesine gönderdiği son mütalaada DYP'nin kullandığı amblemin iltibasa mahalverecek şekilde olduğunu ifade etmişse de, aynı yöndeki talepleri daha önce ikikez reddetmiştir. Red gerekçesinde her iki partinin amblemlerindeki tek ortaknoktanın kırat motifi olduğu, ancak bunun da "yön, büyüklük ve şekilbakımından önemli farklılıklar içermekte" olduğu ifade edilmiştir(Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'nın C.02.0.CBS.0.01.02.04/317 veC.02.0.CBS.0.01.02.04/496 sayılı yazıları).

Aynı şekilde, DP Genel Başkanlığı tarafından DYP aleyhine açılan"elatmanın önlenmesi" davası da Ankara 23. Asliye Hukuk Mahkemesince"iki parti amblemleri arasında birebir benzerlik olmadığı, ortak nokta olarakkırat motifinin olduğu ancak motiflerin yön ve büyüklük bakımından önemlifarklılıklar içerdiği, amblemlerinde benzerlik olan başka partilerin de olduğu"gerekçesiyle reddedilmiştir.

b) Muhafazakar Yükseliş Partisi (MYP) Yönünden

08/02/2013 tarihinde kurulan MYP'nin amblemi "Dünyaüzerinde yüzünü hilale dönük şekilde iki ayağı üzerine şahlanarak ayağa kalkmışbeyaz at" olarak belirlenmiştir (Tüzük, m.1). Ancak, Parti'nin 22/2/2014tarihinde gerçekleşen I. Olağan Kongresinde amblemi değişmiş ve Tüzüğün 1.maddesinde yeni amblem "Turkuaz Mavisi Dünya haritasının Avrupa, Asyave Afrikayı kapsayan bölümü üzerinde şaha kalkmış Kırat, sağdan sola doğruHilal Ay ve ayın iç kısmında 16 adet Yıldızdan oluşur" şeklinde tasviredilmiştir.

Anlaşılacağı üzere, MYP'nin amblemi ile hükümsüzlük talebindebulunan DP'nin amblemleri arasında "iltibasa mahal verecek" hiçbirbenzerlik bulunmamaktadır. Zira, DP'nin ambleminde Türkiye haritası üzerindesağ ayağı havaya kalmış ve sola doğru bir kırat varken, MYP'nin ambleminde üçkıtayı kapsayan bir dünya haritası üzerinde şaha kalkmış bir kırat vardır.Dahası, MYP ambleminde neredeyse kıratı da gölgede bırakacak şekilde belirginbir hilal ve hilalin iç kısmında 16 yıldız bulunmaktadır. Ortalama birseçmenin, bir bütün olarak bakıldığında bu iki amblemi birbirine karıştırmasımümkün değildir.

Sonuç olarak, çoğunluk görüşünün "iltibasa mahal verecekşekilde" ibaresini, ortak figürlerin farklı şekil ve büyüklüklerde olsabile başka partiler tarafından kullanılmasını engelleyecek şekilde katıyorumlaması siyasi parti özgürlüğünü ciddi şekilde sınırlayacaktır. Bu durumdaherhangi bir parti tarafından kullanılan (ay, hilal, Türkiye haritası, kıratgibi) figürlerin, daha sonra kurulan bir siyasi parti tarafından başka şekil vefigürlerle de olsa kullanılması engellenecektir.

Siyasi partiler bazı figürlere tarihi veya siyasi anlamlaratfedebilir, bunları seçmenin birbirine karıştırmasını engelleyecek farklılığısağlamak suretiyle kullanabilirler. 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun 96.maddesindeki "iltibasa mahal verecek şekilde" ibaresini daha esnekyorumlamak, bir bütün olarak bakıldığında "ciddi karışıklığa yolaçacak" nitelikte değilse, sadece ortak figürlerin kullanılmasını maddeyeaykırı görmemek gerekir. Bu bağlamda, DYP ve MYP'nin amblemleri, ortak figürolarak kıratı içermekteyse de, talepte bulunan DP'nin ambleminden iltibasamahal vermeyecek şekilde farklıdır.

Açıklanan gerekçelerle, çoğunluk görüşüne katılmıyorum.

Üye

Zühtü ARSLAN

Full & Egal Universal Law Academy