Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.2015/2, K.2016/4 Sayılı Karar - 16/03/2016

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı:2015/2 (Değişik İşler)

Karar Sayısı:2016/4

Karar Tarihi:16.3.2016

TALEPTE BULUNAN : ... (Ergenekon Partisikurucu üyesi)

TALEPLERİN KONUSU: 1- Genel Başkanı ve üyesiolmadığı Ergenekon Partisinin mali denetimleri konusunda kendisine yasalbildirimlerin yapılmamasına,

2- 2820 sayılı SiyasiPartiler Kanunu’nun 9., 102. ve 104. maddeleri uyarınca işlem yapma imkânıkalmadığından dolayı aynı Kanun’un 121. maddesi aracılığıyla 4721 sayılı TürkMedeni Kanunu’nun 87. maddesi ile 5253 sayılı Dernekler Kanunu’nun 15. maddesiuyarınca kuruluş amaç ve şartlarını kaybeden Ergenekon Partisinin kendiliğindendağılma hâlinin ve buna bağlı olarak hukuki varlığının sona erdiğinintespitine,

karar verilmesi talebidir.

I- TALEPLERİN GEREKÇESİ

Ergenekon Partisi kurucu üyesi olup Partiden istifa eden ...Anayasa Mahkemesine 26.2.2015 tarihinde verdiği dilekçesinde, Partinin GenelBaşkanı olmadığı, dolayısıyla Partinin Anayasa Mahkemesi tarafındangerçekleştirilen mali denetimleri sırasında kendisine yasal bildirimyapılmaması gerektiği belirtilmiştir.

Ayrıca dilekçede, Partinin hiçbir üyesi kalmadığından 2820sayılı Kanun’un 9., 102. ve 104. maddeleri uyarınca hukuki işlem yapma imkânıolmadığı için aynı Kanun’un 121. maddesi aracılığıyla 4721 sayılı Kanun’un 87.maddesi ile 5253 sayılı Kanun’un 15. maddesi uyarınca kuruluş amaç veşartlarını kaybeden Ergenekon Partisinin kendiliğinden dağılma hâlinin ve bunabağlı olarak hukuki varlığının sona erdiğinin tespitinin yapılmasının gerektiğiifade edilmiştir.

II- YARGITAY CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞININ GÖRÜŞÜ

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının mütalaası şöyledir:

 “Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın, 2820 sayılı Siyasi PartilerKanunu’nun, Dernekler Kanunu’nun ve Türk Medeni Kanunu’nun madde metinlerindebir siyasi partinin hangi hallerde kendiliğinden kapanacağı ya da aykırıeylemeleri nedeniyle kapatılacağı, hukuki varlığının kendiliğinde nasıl sonaereceği ve kimin ya da kimlerin kapanma ve kapatılma talebinde bulunabileceğiaçıkça belirtilmiştir. Belirtilen yasa maddeleri karşısında parti temsilcileriya da şahısların bir partinin kapatılması ya da hukuki varlığının kendiliğindensona erdiğinin tespiti için doğrudan Anayasa Mahkemesine başvuruda bulunmahaklarının olmadığı düşünülmektedir.”

III- İNCELEME

A- Anayasa Mahkemesi Tarafından Yapılan Mali DenetimlerSırasında Yasal Bildirimlerin Kendisine Yapılmaması Talebinin Değerlendirilmesi

1. Ergenekon Partisi kurucu üyesi ..., Partinin Genel Başkanıolmadığından dolayı Partinin Anayasa Mahkemesi tarafından yapılan malidenetimleri sırasında kendisine yasal bildirim yapılmamasını talep etmiştir.

2. 2820 sayılı Kanun’un 8. maddesinde, “Siyasi partiler,aşağıda belirtilen bildiri ve belgelerin, İçişleri Bakanlığına verilmesiyletüzelkişilik kazanırlar. Bildiride, kurulacak siyasi partinin adı, genel merkezadresi, kurucuların adı, soyadı, doğum yeri ve tarihi, öğrenim durumları,meslek veya sanatlarıyla ikametgahlarının belirtilmesi…gerekmektedir. İçişleriBakanlığı, kuruluş bildirisi ve alındı belgesinin onaylı birer örneği ilebildiri eklerinin birer takımını üç gün içinde Cumhuriyet Başsavcılığı ileAnayasa Mahkemesine gönderir.” denilerek, siyasi partilerin tüzel kişiliğesahip oldukları ve genel merkezlerinin adreslerinin kuruluş bildirisine ekleneceğidüzenlenmekte, siyasi partilerin adreslerinin de yer aldığı bildirinin birörneğinin Anayasa Mahkemesine gönderileceği belirtilmektedir.

3. Yine Kanun’un 75. maddesinde, “Anayasa Mahkemesi, kesinhesaplara ait bilgilerin belgelendirilmesini siyasi partilerden her zamanisteyebilir.” denilmektedir. Ayrıca Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün 52.maddesinin (7) numaralı fıkrasının “Mahkemenin malî denetime ilişkinkararlarının bir örneği ilgili siyasi partinin genel başkanlığına…gönderilir.”hükmü uyarınca denetim sonuçları da ilgili siyasi partinin genel başkanlığınabildirilmektedir.

4. Bu hükümler uyarınca gerek mali denetim esnasında ihtiyaçduyulan bilgi ve belgelerin istenmesi aşamasında, gerekse mali denetime ilişkinkararların ilgili siyasi partiye gönderilmesi aşamasında parti genelbaşkanlarına değil, ilgili siyasi partinin tüzel kişiliğine iletilmek üzere,kuruluş bildirisinde belirtilen adreslere bildirim yapılmaktadır. Partiyeyapılan bildirimlerin kurucu üye ... adresine gönderilmesinin sebebi de buadresin kuruluş bildirisinde Partinin resmi adresi olarak gösterilmesindenkaynaklanmaktadır.

5. Açıklanan nedenlerle partilerin mali denetimlerineilişkin yasal bildirimlerin partilerin kuruluş bildirilerinde belirttikleriadrese yapılması kural olduğundan, talepte bulunanın talebi hakkında kararverilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekir.

B- Partinin Kendiliğinden Dağılma Hâlinin ve Buna Bağlı OlarakHukuki Varlığının Sona Erdiğinin Tespiti Talebinin Değerlendirilmesi

6. Talepte bulunan, Partinin herhangi bir üyesikalmadığından 2820 sayılı Kanun’un 9., 102. ve 104. maddeleri uyarınca hukukiişlem yapma imkânı bulunmaması sebebiyle aynı Kanun’un 121. maddesiaracılığıyla 4721 sayılı Kanun’un 87. maddesi ile 5253 sayılı Kanun’un 15.maddesi uyarınca kuruluş amaç ve şartlarını kaybeden Ergenekon Partisininkendiliğinden dağılma hâlinin ve buna bağlı olarak hukuki varlığının sonaerdiği tespitini talep etmiştir.

7. 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve YargılamaUsulleri Hakkında Kanun’un “Mahkemenin görev ve yetkileri” başlıklı 3.maddesinin (1) numaralı fıkrasının (d) bendinde, siyasi partilerinkapatılmasına ve Devlet yardımından yoksun bırakılmasına ilişkin davalar ileihtar başvuruları ve dağılma durumunun tespiti taleplerini karara bağlamak,Anayasa Mahkemesinin görev ve yetkileri arasında sayılmakla beraber hangihâllerde siyasi partilerin dağılma durumunun gerçekleşmiş olacağına ilişkin birdüzenleme 6216 sayılı Kanun’da bulunmamaktadır.

8. 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 121. maddesininbirinci fıkrasında, “Türk Kanunu Medenîsi ile Dernekler Kanununun vedernekler hakkında uygulanan diğer kanunların bu kanuna aykırı olmayanhükümleri, siyasî partiler hakkında da uygulanır.” denilmek suretiyleanılan kanunlara atıf yapılmaktadır.

9. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 87. maddesinde, hangihâllerde bir derneğin dağılmış sayılacağı açıkça sayılmaktadır. Buna göre,kuruluş amacının gerçekleşmesinin olanaksız hâle gelmesi, ilk genel kurultoplantısının kanunda öngörülen sürede yapılmamış ve zorunlu organlarınınoluşturulmamış olması, tüzük gereğince yönetim kurulunun oluşturulmasınınolanaksız hâle gelmesi, olağan genel kurul toplantısının iki defa üst üsteyapılmaması gibi durumlar derneğin kendiliğinden sona ermesi nedeni olaraksayılmakta ve her ilgilinin, sulh hâkiminden, derneğin kendiliğinden sonraerdiğinin tespitini isteyebileceği kayıt altına alınmaktadır.

10. 6216 sayılı Kanun’da, siyasi partilerin dağılma durumununtespiti taleplerinin karara bağlanmasının Anayasa Mahkemesinin görev veyetkisinde olduğu belirtildiğinden ilgililerin bu isteğin yerine getirilmesiiçin Anayasa Mahkemesine başvuruda bulunmaları gerekmektedir. Siyasi partilerinhukuki ve mali sorumluluk sahibi yasal temsilcileri ile siyasi partilerinkapatılması davasını açmak ve sicil dosyalarını tutmakla görevli olan YargıtayCumhuriyet Başsavcılığı, 4721 sayılı Kanun’un 87. maddesinde bahsedilenilgililerdir.

11. Dolayısıyla, Partiden istifa etmiş olan kurucu üye ...Partinin dağılma hâlinin ve buna bağlı olarak hukuki varlığının sona erdiğinintespitini talep etme yetkisi bulunmamaktadır.

12. Açıklanan nedenlerle, Ergenekon Partisinin dağılma hâlininve buna bağlı olarak hukuki varlığının sona erdiğinin tespiti talebinde bulunmayetkisi olmayan ... bu yöndeki talebinin reddine karar verilmesi gerekmektedir.

IV- HÜKÜM

Ergenekon Partisi Kurucu Üyesi ...;

A- Ergenekon Partisinin mali denetimlerine ilişkin yasalbildirimlerin tarafına yapılmaması talebi hakkında KARAR VERİLMESİNE YEROLMADIĞINA,

B- Ergenekon Partisinin kendiliğinden dağılma hali ve buna bağlıolarak da hukuki varlığının sona erdiğinin tespitine karar verilmesi talebininREDDİNE,

16.3.2016 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Full & Egal Universal Law Academy