Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.2002/9, K.2006/5 Sayılı Karar - 12/07/2006

String.prototype.turkishToUpper = function(){ var string = this; var letters = { "i": "İ", "ş": "Ş", "ğ": "Ğ", "ü": "Ü", "ö": "Ö", "ç": "Ç", "ı": "I" }; string = string.replace(/(([iışğüçö]))/g, function(letter){ return letters[letter]; }) return string.toUpperCase(); } String.prototype.turkishToLower = function(){ var string = this; var letters = { "İ": "i", "I": "ı", "Ş": "ş", "Ğ": "ğ", "Ü": "ü", "Ö": "ö", "Ç": "ç" }; string = string.replace(/(([İIŞĞÜÇÖ]))/g, function(letter){ return letters[letter]; }) return string.toLowerCase(); } $(function () { $(window).scroll(function () { //$('#typePanel').css('top', $(this).scrollTop()); }); //debugger; var keyword = ""; $("body").highlight("", { wordsOnly: false }); });ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

EsasSayısı:2002/9 (Değişik İşler)

KararSayısı:2006/5

KararGünü:12.7.2006

R.G.Tarih-Sayı:05.03.2008-26807

DAVACI : Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı

DAVALI : Eşitlik Partisi

DAVANIN KONUSU : Eşitlik Partisi'nin kendiliğindendağıldığı ileri sürülerek hukuksal varlığının sona erdiğinin tespiti istemidir.

I- İDDİANAME

Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 3.7.2002günlü, SP.106 Hz.2002/13 sayılı iddianamesi şöyledir:

“GİRİŞ:

Eşitlik Partisi belgelerini 25.5.2001tarihinde İçişleri Bakanlığına vermekle 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanununun8. maddesine göre tüzel kişilik kazanmıştır.

Partinin, halen genel merkezininbulunmadığı ve kurulduğundan bu güne kadar hiçbir yerde teşkilatlanmadığıanlaşıldığından adı geçen partinin kendiliğinden dağılmış sayıldığınıntesbitini talep zorunluluğu doğmuştur.

KONUYLA İLGİLİ YASAL DÜZENLEMELER

A) Siyasi Partiler Kanunu:

Madde 8/2: “Siyasi partilerin genelmerkezi Ankara'da bulunur.”

Madde 10: “Cumhuriyet Başsavcılığıncaher siyasi parti için bir sicil dosyası tutulur.

Bu sicil dosyasında : ‘... b) Merkezorganlarıyla teşkilat kurdukları il, ilçe ve beldelerin, bunların organlarındagörev alanların adlarını, soyadlarını, doğum yer ve tarihlerini, meslek veyasanatlarını ve ikametgahlarını gösterir ve onaylı listeleri... bulunur.”

Madde 31: “Siyasi partilerin merkezteşkilatı Ankara il merkezinde.... bulunur.”

Madde 121: “Türk Kanunu Medenisi ileDernekler Kanununun ve Dernekler hakkında uygulanan diğer kanunların bu kanunaaykırı olmayan hükümleri, siyasi partiler hakkında da uygulanır.”

B) Türk Medeni Kanunu:

Madde 87: “Dernekler, aşağıdaki hallerdekendiliğinden sona erer:

1) Amacının gerçekleşmesi,gerçekleşmesinin olanaksız hale gelmesi veya sürenin sona ermesi,

2) İlk genel kurul toplantısının kanundaöngörülen sürede yapılmamış ve zorunlu organların oluşturulmamış olması,

3) Borç ödemede acze düşmüş olması,

4) Tüzük gereğince yönetim kurulununoluşturulmasının olanaksız hale gelmesi,

5) Olağan genel kurul toplantısının ikidefa üst üste yapılamaması.

Her ilgili, sulh hakiminden, derneğinkendiliğinden sona erdiğinin tesbitini isteyebilir.”

C) 2908 Sayılı Dernekler Kanunu:

Madde 51: Dernekler, kuruluş amaç veşartlarını kaybettiği veya acze düştüğü veya yönetim kurulunun tüzük gereğincekurulmasına imkan kalmadığı veya 23.maddede belirtilen yeter sayınınbulunmaması sebebiyle üst üste iki olağan genel kurul toplantısının yapılamadığıhallerde kendiliğinden dağılmış sayılır. Kendiliğinden dağılma hali, dernekmerkezinin bulunduğu yerin en büyük mülki amirinin veya Cumhuriyet Savcılığınınistemi üzerine sulh hukuk mahkemesince tesbit edilir.

TESPİT DAVASININ AÇILMA NEDENİ VEDEĞERLENDİRME:

Davalı siyasi partinin 2820 sayılıSiyasi Partiler Kanununun 8/2 nci ve 31 nci maddelerindeki hükümlere rağmenAnkara'da genel merkezi bulunmadığından bu partinin kuruluş bildirgesindegösterdiği adrese gönderilen tebligatlar yapılamamaktadır.

Ayrıca adı geçen parti Siyasi PartilerKanununun 10 ncu maddesi uyarınca il, ilçe ve beldelerde teşkilat kurduğuna,partiye üye kaydettiğine ve faaliyetlerde bulunduğuna dair herhangi bir belgeyiCumhuriyet Başsavcılığımızdaki sicil dosyasına intikal ettirmemiştir.

Bu durumda, Eşitlik Partisi'nin amacınıgerçekleştirmek için gerekli kuruluş koşullarını kaybettiği, Anayasa ve SiyasiPartiler Kanununda yer alan hükümler çerçevesinde bir siyasi parti niteliğininkalmadığı ve dağılmış duruma düştüğü ekteki tutanaklardan anlaşılmaktadır.

SONUÇ VE İSTEM:

Davalı Eşitlik Partisi'nin; yukarıdaaçıklanan nedenlerle, 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanununun 121. maddesiaracılığıyla Türk Medeni Kanununun 87, 2908 sayılı Dernekler Kanununun 51.maddeleri uyarınca kendiliğinden dağılma halinin ve buna bağlı olarak hukukivarlığının sona erdiğinin tespitine karar verilmesi iddia ve talep olunur.”

II- İNCELEME

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'nıniddianamesi, konuya ilişkin rapor, ilgili Anayasa ve Yasa kuralları ile diğerbelgeler okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

Eşitlik Partisi, gerekli belgelerin25.5.2001 tarihinde İçişleri Bakanlığı'na verilmesiyle tüzel kişilikkazanmıştır.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı,Eşitlik Partisi'nin Ankara'da genel merkezinin bulunmadığını ve kurulduğundaniddianame tarihine kadar hiçbir yerde teşkilatlanmadığını, bu eksikliklerin2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun 8. maddesinin ikinci fıkrasına, 10. ve31. maddelerine aykırı olduğunu, bu nedenlerle anılan Yasa'nın 121. maddesiyollamasıyla Türk Medeni Kanunu'nun 87. ve 2908 sayılı Dernekler Kanunu'nun 51.maddeleri uyarınca Parti'nin dağılma halinin tespitine karar verilmesini talepetmiştir.

İddianameye karşı diyeceklerininbildirilmesi istenilen Parti, buna ilişkin cevap dilekçesinde, Parti'ninSelanik caddesi 6/21 Kızılay-Ankara adresindeki taşınmazı parti Genel Merkeziolarak kiraladığını, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı ile bu adresten yazışmayapıldığını, Parti'nin 2001 yılına ilişkin hesabının Anayasa Mahkemesi'nesunulduğunu, Parti'nin yetkili kurullarının seçimini yaptığını ve ilörgütlerinin kurulması için gerekli yetkilendirmenin yapıldığını ifadeetmiştir.

Parti'nin söz konusu dilekçesiyle ilgiligörüşü sorulan Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı 7.5.2003 günlü yazısında,iddianameyi tekrarlamak suretiyle Parti'nin 25.5.2001 tarihinde kurulduğunu vekuruluşunu takiben üye kaydı yoluna gitmediğini, üye sayısının 33'ten 32'yedüştüğünü, 2820 sayılı Yasa'da öngörülen zorunlu organların oluşturulabilmesiiçin en az 46, Parti Tüzüğüne göre ise 98 üyeye gereksinim bulunduğunu,Parti'nin dava tarihi ve öncesinde genel merkezinin mevcut olmadığını, böyleceParti'nin varlık nedeniyle sürekliliğini kaybettiğini ileri sürerek tüzelkişiliğin son bulduğunun tespitine karar verilmesi istemini yinelemiştir.

Siyasî Partiler Kanunu'nun 121.maddesinin birinci fıkrasında “Türk Kanunu Medenîsi ile Dernekler Kanununun vedernekler hakkında uygulanan diğer kanunların bu kanuna aykırı olmayanhükümleri, siyasî partiler hakkında da uygulanır” denilmektedir. 5253 sayılıDernekler Kanunu'nda konuyla ilgili bir düzenlemeye yer verilmemiş, 36. maddedebu Yasa'da hüküm bulunmayan hallerde 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nunkurallarının uygulanacağı öngörülmüştür. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 87.maddesinde, kuruluş amacının gerçekleşmesinin olanaksız hale gelmesi, ilk genelkurul toplantısının kanunda öngörülen sürede yapılmamış ve zorunlu organlarınoluşturulmamış olması, Tüzük gereğince yönetim kurulunun oluşturulmasınınolanaksız hale gelmesi, olağan genel kurul toplantısının iki defa üst üsteyapılamaması gibi durumlar derneğin kendiliğinden sona ermesi nedeni olaraksayılmaktadır.

2820 sayılı Yasa'nın 8. maddesinde,siyasi partilerin partiye üye olma yeterliğine sahip en az otuz Türk vatandaşıtarafından kurulacağı belirtilmektedir. Parti'nin 33 iken 32'ye düşen üyesayısı 2820 sayılı Yasa'nın aradığı asgari sınırın üstündedir. Bu durumda,parti zorunlu organlarının oluşumu için mülga 2908 sayılı Yasa ya da PartiTüzüğünün aradığı asgari sayıya ulaşılamamış olması Parti'nin dağılma halinintek başına göstergesi sayılamaz. Öte yandan, Parti'nin 2820 sayılı Yasa'nın 8. maddesininikinci fıkrası ve 31. maddesine uygun olarak Ankara'da genel merkezinin olduğuda anlaşılmaktadır. Bu nedenlerle, koşulları oluşmadığından Eşitlik Partisi'nindağılma halinin ve buna bağlı olarak hukuki varlığının sona erdiğinin tespitiisteminin reddine karar verilmesi gerekir.

III- SONUÇ

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'nın,Eşitlik Partisi'nin dağılma halinin ve buna bağlı olarak hukuki varlığının sonaerdiğinin tespitine karar verilmesi istemine ilişkin 3.7.2002 günlü, SP. 106Hz. 2002/13 sayılı İddianamesi ve ekleri, konuya ilişkin rapor, ilgili Anayasave yasa kuralları incelendi, gereği görüşülüp düşünüldü;

Eşitlik Partisi'nin dağılma halinin ve buna bağlı olarak hukukivarlığının sona erdiğinin tespiti isteminin, koşulları oluşmadığından REDDİNE,12.7.2006 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Full & Egal Universal Law Academy