Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.2020/1, K.2020/2 Sayılı Karar - 19/02/2020

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı:2020/1 (Değişikİşler)

Karar Sayısı:2020/2

Karar Tarihi:19/2/2020

R.G.Tarih-Sayısı:Tebliğedildi.

TALEPTE BULUNAN: DurağanSulh Hukuk Mahkemesi

TALEBİN KONUSU: 22/4/1983tarihli ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 121. maddesiaracılığıyla 22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 87.maddesi uyarınca olağan genel kurul toplantısının iki defa üst üste yapılmamasınedeniyle Halkın Kurtuluşu Partisi Durağan İlçe Teşkilatının kendiliğindendağılma hâlinin ve buna bağlı olarak hukuki varlığının sona erdiğinintespitinin yapılmasına karar verilmesi talebidir.

I. İNCELEME

1. Başvuruda,olağan genel kurul toplantısının iki defaüst üste yapılmadığı gerekçesiyle Halkın Kurtuluşu Partisi Durağan İlçeTeşkilatının kendiliğinden dağılma hâlinin ve buna bağlı olarak hukukivarlığının sona erdiğinin tespitine karar verilmesi talep edilmiştir.

2. 2820 sayılı Kanun’un 121. maddesinin birincifıkrasında “Türk Kanunu Medenisi ile Dernekler Kanununun ve derneklerhakkında uygulanan diğer kanunların bu Kanuna aykırı olmayan hükümleri, siyasipartiler hakkında da uygulanır” denilmektedir.

3. 4721 sayılı Kanun’un 87. maddesinde; kuruluş amacınıngerçekleşmesinin imkânsız hâle gelmesi, ilk genel kurul toplantısının kanundaöngörülen sürede yapılmamış ve zorunlu organların oluşturulmamış olması, tüzükgereğince yönetim kurulunun oluşturulmasının imkânsız hâle gelmesi, olağangenel kurul toplantısının iki defa üst üste yapılmaması gibi durumlar derneğinkendiliğinden sona erme nedenleri olarak sayılmakta ve her ilgilinin derneğinkendiliğinden sona erdiğinin tespitini isteyebileceği hükme bağlanmaktadır.

4. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un “Mahkemenin görev veyetkileri” başlıklı 3. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (d) bendinde “Siyasipartilerin kapatılmasına ve Devlet yardımından yoksun bırakılmasına ilişkindavalar ile ihtar başvuruları ve dağılma durumunun tespiti istemlerini kararabağlamak”Anayasa Mahkemesinin görevleri arasında sayılmıştır. Buna göreAnayasa Mahkemesinin siyasi partilerle ilgili görevlerinden biri de siyasipartilerin dağılma durumunu tespit etmektir.

5. 2820 sayılı Kanun’un 3. maddesinde siyasi partiler“…Anayasave kanunlara uygun olarak; Cumhurbaşkanı, milletvekili ve mahalli idarelerseçimleri yoluyla, tüzük ve programlarında belirlenen görüşleri doğrultusundaçalışmaları ve açık propagandaları ile milli iradenin oluşmasını sağlayarakdemokratik bir Devlet ve toplum düzeni içinde ülkenin çağdaş medeniyetseviyesine ulaşması amacını güden ve ülke çapında faaliyet göstermek üzereteşkilatlanan tüzel kişiliğe sahip kuruluşlar”olarak tanımlanmıştır. Bu tanımdananlaşılacağı üzere siyasi partiler, genel merkez ile il ve ilçe teşkilatlarınıda kapsayan ve tek bir tüzel kişiliğe sahip kuruluşlardır. Anayasa Mahkemesinin27/12/2018 tarihli ve E.2018/13 (D. İş), K.2018/13 ile 11/7/2019 tarihli veE.2019/12 (D. İş), K.2019/9, E.2019/7 (D. İş), K.2019/8 ve E.2019/5 (D. İş),K.2019/6 sayılı kararlarında da belirtildiği üzere Anayasa Mahkemesinin siyasipartilerin dağılma hâlinin tespiti ile ilgili görevi genel merkez, il ve ilçeteşkilatlarının tamamını kapsayan siyasi parti tüzel kişiliğine yönelik olupMahkemenin siyasi partilerin il ve ilçe teşkilatlarının dağılma hâllerinintespiti görevi bulunmamaktadır.

6. Kaldı ki Anayasa Mahkemesinin16/3/2016 tarihli veE.2015/2 (D. İş), K.2016/4 sayılı kararında da belirtildiği üzere siyasipartilerin dağılma durumunun tespiti talebiyle Anayasa Mahkemesine başvurudabulunabilecek olanlar, siyasi partilerin hukuki ve mali sorumluluk sahibi yasaltemsilcileri ile siyasipartilerin kapatılması davasını açmak ve sicil dosyalarınıtutmakla görevli olan Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığıdır.

7. Bu çerçevede 4721sayılı Kanun’un 87. maddesi uyarınca sulh hukuk mahkemesi ve kaymakamlıklartarafından yapılan başvurulara ilişkin olarak Anayasa Mahkemesince verilen15/11/2017 tarihli ve E.2017/7 (D. İş), K.2017/6, E.2017/8 (D. İş), K.2017/7,ve E.2017/9 (D. İş), K.2017/8 ile 31/5/2018 tarihli ve E.2018/6 (D. İş),K.2018/5 sayılı kararlarda sulh hukuk mahkemesi ve kaymakamlıkların siyasipartilerin il ve ilçe teşkilatlarının dağılma hâllerinin ve buna bağlı olarakhukuki varlıklarının sona erdiğinin tespitini talep etme yetkilerininbulunmadığı belirtilmiştir.

8. Açıklanan nedenlerle Halkın Kurtuluşu Partisi Durağanİlçe Teşkilatının kendiliğinden dağılma hâlinin ve buna bağlı olarak hukukivarlığının sona erdiğinin tespitine yönelik talebin Mahkemenin görevsizliğinedeniyle reddine karar verilmesi gerekir.

II. HÜKÜM

Halkın Kurtuluş PartisiDurağan İlçe Teşkilatının kendiliğinden dağılma hâlinin ve buna bağlı olarakhukuki varlığının sona erdiğinin tespitine yönelik talebin görevsizliknedeniyle REDDİNE 19/2/2020 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Full & Egal Universal Law Academy