Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.2018/2, K.2018/1 Sayılı Karar - 14/02/2018

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı:2018/2 (Değişikİşler)

Karar Sayısı:2018/1

Karar Tarihi:14.2.2018

R.G. Tarih-Sayısı:3.4.3018 -30380

BAŞVURUDA BULUNAN:Türkiye İşçi Partisi

BAŞVURUNUN KONUSU:Cumhuriyet Başsavcılığı tarafındanaçılan ve Anayasa Mahkemesinin 20.7.1971 tarihli ve E.1971/3, K.1971/3 sayılıkararıyla Türkiye İşçi Partisinin temelli kapatılmasına karar verilen davanın,davalının lehine yargılamanın yenilenmesi yoluyla yeniden görülmesi ve Partinintemelli kapatılmasına ilişkin kararın kaldırılmasına karar verilmesi talebidir.

I. BAŞVURUNUN GEREKÇESİ

Başvurucu, davalı Türkiye İşçi Partisinin gerek Anayasagerekse 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu ile yapılan düzenlemeler nedeniylelehe yargılamanın yenilenmesi talebinde bulunmakta ve yargılamanın yenilenmesisuretiyle davalı Parti hakkında verilen temelli kapatma kararınınkaldırılmasına karar verilmesini talep etmektedir.

II. BAŞVURUNUN İNCELENMESİ

1. Başvuru dilekçesi, Raportör Sadettin CEYHAN tarafındanhazırlanan rapor, ilgili Anayasa ve kanun hükümleri okunup incelendikten sonragereği görüşülüp düşünüldü:

2.Yargılamanın yenilenmesi talebine konu dava, Cumhuriyet Başsavcılığı tarafındanTürkiye İşçi Partisinin devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğü temelilkesine aykırı hareket ettiği gerekçesiyle temelli kapatılmasına kararverilmesi talebiyle açılan davadır.

3.Söz konusu davada, Anayasa Mahkemesi 20.7.1971 tarihli ve E.1971/3, K.1971/3sayılı kararıyla;

 “Yukarıdaayrıntılarıyla gösterilen gerekçelere ve incelenen belgelerde partice ilerisürülen görüş ve benimsenen tutumlara göre davalı Türkiye İşçi Partisi,Anayasa’nın 57. maddesinin birinci fıkrasının ilk cümlesinin (Siyasîpartilerin.... faaliyetleri, Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmezliği temelhükmüne uygun olmak zorundadır.), 648 sayılı Siyasî Partiler Kanununun dördüncükısmında yer alan 89. maddesinin (Siyasî Partiler, Türkiye 'Cumhuriyeti ülkesiüzerinde millî veya dinî kültür farklılıklarına yahut dil farklılığına dayananazınlıklar bulunduğunu ileri süremezler. Siyasî partiler Türk dilinden vekültüründen gayrı dil ve kültürleri korumak veya geliştirmek veyahut yaymakyoluyla Türkiye Cumhuriyeti ülkesi üzerinde azınlıklar yaratarak millet bütünlüğününbozulması amacını güdemezler.) kurallarına aykırı davranmış bulunmaktadır. Builkelere aykırı davranan bir partinin ise, Anayasa’nın 57. maddesinin birincifıkrasının son cümlesinin (Bunlara uymayan partiler temelli kapatılır.) kuralıile 648, sayılı Siyasî Partiler Kanununun 111. maddesinin 2 sayılı bendinin,(Parti Genel Kongresince veya Merkez Karar Organı veya Merkez Yönetim Organıncabu kanunun dördüncü kısmında yer alan maddelerin hükümlerine aykırı kararalınması ya da genelge veya bildiriler yayınlanması durumunda AnayasaMahkemesince siyasî partinin kapatılmasına karar verileceğini) bildiren kuralıuyarınca temelli kapatılması gerektiğinden, davalı parti temsilcilerininsavunmalarının reddi ile Türkiye İşçi Partisinin temelli kapatılmasına, 648sayılı Kanunun 115. maddesinin gerekleri yerine getirilmek üzere kararınörneklerinin Başbakanlığa İçişleri ve Maliye Bakanlıkları ile CumhuriyetBaşsavcılığına gönderilmesine karar verilmelidir.

SONUÇ:

Anayasa’yaaykırı davrandığı anlaşılan Türkiye İşçi Partisinin, Anayasa'nın 57. maddesi.Siyasî Partiler Kanununun 89. maddesi ile 111. maddesinin iki sayılı bendiuyarınca temelli kapatılmasına, karar Örneklerinin 648 sayılı Kanunun 115,maddesinin gerekleri yerine getirilmek üzere Başbakanlığa, içişleri ve MaliyeBakanlıkları ile Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmesine, oybirliğiyle20/7/1971 gününde karar verildi.”

şeklindekarar vermiştir.

4. 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve YargılamaUsulleri Hakkında Kanun’un 52. maddesinde, siyasi partilerin kapatılmasınailişkin davaların 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun davanın mahiyetineuygun hükümleri uygulanmak suretiyle dosya üzerinden inceleneceği ve kesinkarara bağlanacağı hükme bağlanmıştır. Aynı şekilde, 6216 sayılı Kanun’un67.maddesine göre siyasi parti kapatma davalarında yargılamanın yenilenmesi5271 sayılı Kanun hükümlerine göre istenebilmektedir.

5. Yargılamanın yenilenmesi, hükmün esasını değiştireceknitelikteki olguların hükmün kesinleşmesinden sonra ortaya çıkması durumundayeniden yapılacak yargılama ile kesin hükmü ortadan kaldırabilen olağanüstükanun yollarından biridir.

6. 5271 sayılı Kanun’da yargılamanın yenilenmesitalebinde kimlerin bulunabileceği özel olarak düzenlenmemekle beraber “Yenilemeistemi hakkında uygulanacak hükümler” başlıklı 317. maddesinin (1) numaralıfıkrasında kanun yollarına başvurma hakkındaki genel hükümlerin yargılamanınyenilenmesi talebi hakkında da uygulanacağı belirtilmiştir.

7. 5271 sayılı Kanun’un “Kanun Yolları” başlıklıAltıncı Kitabının “Genel Hükümler” başlıklı Birinci Kısmında kanunyollarına başvuru yapma hakkı olacaklara ilişkin genel kurallara 260, 261 ve262. maddelerinde yer verilmiştir.

8. Anılan maddelerde mahkeme kararlarına karşı Cumhuriyetsavcısı, şüpheli, sanık ve 5271 sayılı Kanun’a göre katılan sıfatını almışolanlar ile katılma isteği karara bağlanmamış, reddedilmiş veya katılansıfatını alabilecek surette suçtan zarar görmüş bulunanların kanun yollarınabaşvurabileceklerinin belirtildiği ve ayrıca müdafiliğini veya vekillikleriniüstlendikleri kişiler adına avukatlarının, şüpheli veya sanığın yasaltemsilcisinin ve eşinin de kanun yollarına başvuru hakkının kabul edildiğigörülmektedir.

9. Siyasi parti kapatma davalarında ise davalı siyasipartiler sanık sıfatıyla yargılamanın yenilenmesi yoluna başvurabileceklerdir.2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 15. maddesinde “Partiyi temsilyetkisi genel başkana aittir. Kanunlardaki özel hükümler saklı kalmak kaydı ileparti adına dava açma ve davada husumet yetkisi, genel başkana veya onaizafeten bu yetkileri kullanmak üzere parti tüzüğünün göstereceği partimercilerine aittir… Genel başkanlığın herhangi bir sebeple boşalması halinde,büyük kongre toplanıncaya kadar, merkez karar ve yönetim kurulu partiyi temsilyetkisini kendi içinden seçeceği bir üyeye tevdi eder ve en geç kırkbeş güniçerisinde büyük kongreyi toplantıya çağırır.” denilmektedir. 2820 sayılıKanun’un bu hükümlerine göre genel başkan, parti tüzüğünde gösterilen mercilerveya genel başkanlığın boşalması halinde merkez karar ve yönetim kurulununkendi içinden seçeceği bir üye partiyi temsilen yargılamanın yenilenmesibaşvurusunda bulunabilecektir.

10. Başvurucunun yasal temsilcisi dilekçesinde Partininkurucular kurulu üyesi olduğunu ve kurucular kurulu kararıyla Türkiye İşçiPartisi adına söz konusu başvuruyu yaptığını belirtmiştir. Başvuruda bulunanTürkiye İşçi Partisi 2017 yılında gerekli bildiri ve eklerini İçişleriBakanlığına vermek suretiyle tüzel kişilik kazanmıştır. Ancak başvurucununtemsilcisi, Anayasa Mahkemesinin 20.7.1971 tarihli ve E.1971/3, K.1971/3 sayılıkararıyla kapatılan Türkiye İşçi Partisini temsile yetkili bir görevlisiolduğunu ortaya koymadığı gibi böyle bir durumu ileri de sürmemiştir.

11. 5271 sayılı Kanun’un 319. maddesinin (1) numaralıfıkrasında “Yargılamanın yenilenmesi istemi, kanunda belirlenen şekildeyapılmamış veya yargılamanın yenilenmesini gerektirecek yasal hiçbir neden gösterilmemişveya bunu doğrulayacak deliller açıklanmamış ise, bu istem kabule değergörülmeyerek reddedilir.” denilmiştir.

12. Yargılamanın yenilenmesi talebiyle Mahkememizebaşvuruda bulunan başvurucunun 5271 sayılı Kanun’a göre kanun yollarına başvurmahakkı bulunmadığından yargılamanın yenilenmesi yoluna başvurabilmesi deolanaklı değildir. Dolasıyla Kanun’da belirlenen şekilde yapılmayan talebinkabule değer görülmeyerek reddine karar vermek gerekmiştir.

13. Açıklanan nedenlerle başvuran Partinin yargılamanınyenilenmesi talebinin reddi gerekir.

III. HÜKÜM

Anayasa Mahkemesinin 20.7.1971 tarihli ve E.1971/3,K.1971/3 sayılı kararıyla kapatılan Türkiye İşçi Partisinin lehe yargılamanınyenilenmesi suretiyle davalı Parti hakkında verilen temelli kapatma kararınınkaldırılmasına karar verilmesi talebini içeren başvurunun REDDİNE, 14.2.2018 tarihindeOYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Full & Egal Universal Law Academy