Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.1968/31, K.1968/44 Sayılı Karar - 15/10/1968

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas No:1968/31

Karar No:1968/44

Karar Tarihi:15/10/1968

Resmi Gazete tarih/sayı:30.12.1968/13088

Davacı:Kamu Hukuku Dâvâlı: İşçi-Çiftçi Partisi geçici 5. maddesinde öngörülen sekizaylık süre içinde tüzük ve program ile yönetmeliklerini ve diğer partimevzuatını, merkez karar organlarının karariyle, sözü geçen kanun hükümlerineuydurmadığını ve bu konuda Anayasa Mahkemesince 648 sayılı kanunun 113 üncümaddesinin ikinci fıkrası gereğince yapılan ihtar gereğini de yerinegetirmediğini ileri sürerek İşçi-Çiftçi Partisinin anılan kanunun 108. ve 113.maddeleri uyarınca kapatılmasına karar verilmesini istemiştir.

AnayasaMahkemesi duruşma salonunda Cumhuriyet Başsavcısı Hikmet Gündüz ve tutanaktaimzaları bulunan kâtipler hazır oldukları halde İşçi-Çiftçi Partisi GenelBaşkanı Suavi Raşitoğlu'nun kısmen yüzüne karşı kısmen de gıyabında yapılanaçık duruşma sonunda gereği görüşülüp düşünüldü ve aşağıda yazılı kararverildi:

Partisicil dosyasındaki bilgi ve belgelere ve İşçi-Çiftçi Partisi Genel BaşkanıSuavi Raşitoğlu'nun duruşmadaki beyanına göre : İşçi - Çiftçi Partisi,17/6/1946 gününde merkezi İstanbul'da olmak üzere kurulmuştur. Partinin, ilkgenel kongresi 15/4/1951 gününde toplanmış bundan sonra da hiç toplanmamıştır.

C.Başsavcılığınca, İşçi-Çiftçi Partisinin, yönetim organlarının tüzüklerine görekurulmasına imkân kalmadığının anlaşılması nedeniyle Medenî Kanunun, SiyasîPartiler Kanununa aykırı bulunmayan, 70. maddesi uyarınca kendiliğinden infisahetmiş olduğunun kaydına işaret edilmesi gerektiği İçişleri Bakanlığına veMahkememize bildirilmiş ise de, Mahkememizce; İşçi-Çiftçi Partisinin, hukukîvarlığını kaybetmemiş olduğuna 1/3 siyasî partiler siciline geçirilmesine3/5/1967 gününde karar verilmiş ve bu karar anılan parti başkanlığına 18/5/1967gününde bildirilmiştir.

Bukez, Cumhuriyet Başsavcılığı, 22/5/1967 günlü ve S.P. 259 sayılı yazı ileMahkememize başvurarak, İşçi-Çiftçi Partisinin siyasî partilerle ilgilikanunların emredici hükümlerine aykırılık halinde olduğunun açıkça anlaşılmasısebebiyle, aykırılığın giderilmesi için Siyasî Partiler Kanununun 113.maddesinin birinci ve ikinci fıkraları hükümlerine göre parti genelbaşkanlığına gerekli ihtarda bulunulmasını istemiştir. Bu istek, Mahkememizceincelenmiş, genel kongresini yapması ve siyasî Partiler Kanununun geçici 5.maddesi hükümlerini yerine getirmesi için, aynı kanunun 113. maddesinin ikincifıkrası uyarınca, İşçi Çiftçi Partisine ihtarda bulunulmasına 10/11/1957gününde karar verilmiş ve bu karar da parti başkanlığına 22/11/1967 günündetebliğ edilmiştir.

SiyasîPartiler Kanununun 113 üncü maddesinde öngörülen süre geçtiği halde, adı geçenkanunun emredici hükümlerine aykırılığın giderilmediği parti genel başkanınınduruşmadaki sözlerinden de açıkça anlaşılmıştır.

Herne kadar, İşçi-Çiftçi Partisi Genel Başkanı Suavi Raşitoğlu, tüzüklerininkanuna aykırı bir yönü bulunmadığını, İdarenin partilerini münfesih saymasıüzerine kongrelerini yapmakta ve Anayasa Mahkemesinin ihtar konularını yerinegetirmekte tereddüde düştüklerini söylemiş ve Danıştay'da İdare aleyhineaçtıkları dâva ile ilgili dosyanın getirtilerek incelenmesini istemişse de,siyasî partilerin kapatılması konusunda yalnızca Mahkememizi yetkili kılanAnayasa'nın 57. ve 648 sayılı Siyasî Partiler Kanununun 108. maddelerihükümleri, dosyadaki belgeler ve Mahkememizin yukarıda sözü edilen kararları veişlemleri karşısında bu savunma ve istem kabule değer nitelikte görülmiyerekreddedilmiştir. Üyelerden Fazlı Öztan, Celâlettin Kuralmen ve Avni Givdapartinin münfesih sayılması gerçekleştiği takdirde kapatılmasının söz konusuedilemeyeceğini Heri sürerek red kararına muhalif kalmışlardır.

Hüküm: .648 sayılı Siyasî Partiler Kanununun 113 üncü maddesine aykırı davranışıdosyadaki belgeler ve Genel Başkanı Suavi Raşitoğlu'nun duruşmadaki sözleri ilesabit olan İşçi-Çiftçi Partisinin, aynı maddenin son fıkrası uyarıncakapatılmasına Cumhuriyet Başsavcısı hazır bulunduğu halde partinin GenelBaşkanı Suavi Raşitoğlu'nun gıyabında Cumhuriyet Başsavcısının İstemine uygunve kesin olarak karar verildi.