Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.2016/38, K.2020/2 Sayılı Karar - 21/05/2020

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı:2016/38 (SiyasiParti Mali Denetimi)

Karar Sayısı:2020/2

Karar Tarihi:21/5/2020

R.G.Tarih-Sayısı:29/6/2020-31170

I. MALİ DENETİMİN KONUSU

Güçlenen Türkiye Partisinin 2016 yılı kesin hesabının incelenmesidir.

II. İLK İNCELEME

1. Güçlenen Türkiye Partisinin Anayasa Mahkemesineverdiği 2016 yılı kesin hesabına ilişkin belgeler üzerinde yapılan incelemesonuçlarını içeren ve Raportör Burak FIRAT tarafından Heyete sunulan ilkinceleme raporu, Anayasa ve 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı AnayasaMahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 22/4/1983tarihli ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun ilgili kuralları, bunlarıngerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:

2. 2820 sayılı Kanun’un73. maddesinin üçüncü fıkrasının ikinci cümlesinde illerteşkilatından gönderilenler ve parti merkezine ait olan kesin hesapların merkezkarar ve yönetim kurulunca incelenerek karara bağlanacağı öngörülmüş ve aynı Kanun’un 74. maddesinin ikincifıkrasında da “Siyasi partilerin genel başkanları, karara bağlanarakbirleştirilmiş bulunan kesin hesap ile parti merkez ve bağlı ilçeleri dekapsayan iller teşkilatının kesin hesaplarının onaylı birer örneğini Haziranayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesine ve bilgi için Yargıtay CumhuriyetBaşsavcılığına vermek zorundadırlar. Bu belgelere, ilgili siyasi partinin aynıhesap döneminde edindiği taşınmaz ve değeri yüz milyon lirayı aşan taşınırmalların, menkul kıymetlerin ve her türlü hakların değerleri ile edinimtarihlerini ve şekillerini de belirten listeleri eklenir.” denilerek il örgütlerinden gönderilen kesin hesaplarile parti genel merkezine ilişkin kesin hesabın merkez karar ve yönetimkurulunca incelenerek karara bağlanacağı, birleştirileceği ve birleştirilmişkesin hesap cetvellerinin Anayasa Mahkemesine sunulacağı hükme bağlanmıştır.

3. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün 51.maddesinin (1) numaralı fıkrasının (e) bendinde, 2820 sayılı Kanun’un 74.maddesi uyarınca Haziran ayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesine sunulacak kesinhesabın ekinde parti genel sekreteri ve genel saymanının imzasını taşıyan yılsonu kasa mevcudunu gösteren kasa sayım tutanağı ile banka hesaplarına ilişkinolarak banka yetkililerince onaylanmış mutabakat yazılarının bulunmasıgerektiği belirtilmiştir.

4. Parti tarafından sunulan kesin hesapta yetkili kurul tarafından alınmış, PartiGenel Merkezi kesin hesabının incelenip kabul edildiğine ilişkin karar ile kasasayım tutanağı ve banka mutabakat yazılarının bulunmadığı görülmüştür.

5. Kanun’un 111. maddesinin birinci fıkrasının (b)bendinde siyasi partilerin 74. madde hükümlerine aykırı hareket edensorumluları hakkında üç aydan altı aya kadar hafif hapis ve on beş milyonliradan otuz milyon liraya kadar hafif para cezası verileceği öngörülmektedir.

6. Kanun’un 74. maddesi hükümlerine aykırı hareket edenParti sorumluları hakkında Kanun’un 111. maddesinin birinci fıkrasının (b)bendi gereğince gerekli işlemlerin yapılması için Ankara CumhuriyetBaşsavcılığına suç duyurusunda bulunulması gerekir.

7. Öte yandan Partinin göndermiş olduğu 2016 yılı kesinhesabına göre yıl içinde Genel Merkez hiçbir gelir elde etmemiş ve hiçbirgiderde bulunmamıştır.

8. Siyasi partilerin faaliyetlerini yürüttükleri genelmerkez, il ve ilçe başkanlıklarına ait binaların kendi mülkü veya kira olmasıgerekmektedir. Şayet parti yetkililerine ait binalarda siyasi faaliyettebulunuluyor ise (genel merkez, il, ilçe teşkilatının faaliyette bulunduğubinalar) bu takdirde kira sözleşmesi düzenlenerek isabet eden tutarın partiyebağış olarak kaydedilmesi gerekir.

9. Parti yetkililerinin sundukları kesin hesapta GenelMerkeze ilişkin herhangi bir gelir ve gider gösterilmemiştir. Parti GenelMerkezinin en azından yönetim giderlerinin (kira, su, elektrik, telefon,kırtasiye vb.) bulunması gerekir. Yönetim gelir ve giderlerinin hesaplarda görülmemesikayıt dışı gelir ve gider oluşturulduğunu göstermektedir. Bu durumda 2820sayılı Kanun’un 69. maddesinde yer alan bir siyasi partinin bütün gelirlerinino siyasi partinin tüzel kişiliği adına elde edileceği ve 70. maddesinde bulunanbir siyasi partinin bütün giderlerinin o siyasi partinin tüzel kişiliği adınayapılacağı hükümlerine aykırı davranılmıştır.

10. Mahkemeye hesap verilebilir şekilde kayıt ve belgedüzeninin oluşturulmaması ile hesabın dışında gelir ve gider oluşturulmasıinceleme ve araştırmayı engellemeye yönelik eylemler olarak kabul edildiğinden Kanun’un111. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi gereğince gerekli işlemlerinyapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasıgerekir.

11. Diğer taraftan hiçbir gelir elde etmeyerek ve giderdebulunmayarak siyasi parti faaliyetlerini yürütmesi mümkün olmayan Parti GenelMerkez hesabının denetimi gerçekleştirilemediğinden Partinin 2016 yılıhesabının 2820 sayılı Kanun uyarınca kabul edilmesi mümkün değildir.

III. SONUÇ

Güçlenen Türkiye Partisinin 2016 yılı kesin hesabınınincelenmesi sonucunda;

A. Partiyetkili kurulu tarafından alınmış, Parti Genel Merkezi kesin hesabınınincelenip kabul edildiğine ilişkin kararın ve kasa sayım tutanağı ile bankamutabakat yazılarının gönderilmemesi nedeniyle 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılıSiyasi Partiler Kanunu’nun 111. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendiuyarınca yasal işlem yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suçduyurusunda bulunulmasına,

B. Mahkemeye hesapverilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması, hesabın dışındagelir ve gider oluşturulması inceleme ve araştırmayı engellemeye yönelikeylemler olarak kabul edildiğinden 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin birinci fıkrasının (c)bendi uyarınca yasal işlem yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suçduyurusunda bulunulmasına,

C. Parti GenelMerkez hesabının denetimi gerçekleştirilemediğinden Partinin 2016 yılıhesabının 2820 sayılı Kanun uyarınca kabul edilmesinin mümkün olmadığına,

21/5/2020 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.