Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.2015/15, K.2020/3 Sayılı Karar - 21/05/2020

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı:2015/15 (SiyasiParti Mali Denetimi)

Karar Sayısı:2020/3

Karar Tarihi:21/5/2020

R.G.Tarih-Sayısı:29/6/2020-31170

I. MALİ DENETİMİN KONUSU

Merkez Partinin 2014 yılı kesin hesabının incelenmesidir.

II. İLK İNCELEME

1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca BurhanÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Serdar ÖZGÜLDÜR, Serruh KALELİ, Osman Alifeyyaz PAKSÜT,Alparslan ALTAN, Celal Mümtaz AKINCI, Erdal TERCAN, Muammer TOPAL, M. Emin KUZ,Hasan Tahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA ve Rıdvan GÜLEÇ’in katılımlarıyla 26/5/2016tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında öncelikle suç duyurusundabulunulup bulunulmayacağı sorunu görüşülmüştür.

2. 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı Siyasi PartilerKanunu’nun 73. maddesinin üçüncü fıkrasının ikinci cümlesinde “İllerteşkilatından gönderilenler ve parti merkezine ait olan kesinhesaplar, merkezkarar ve yönetim kurulunca incelenerek karara bağlanır ve birleştirilir”hükmüne yer verilmiş ve aynı Kanun’un 74. maddesinin ikinci fıkrasında da “Siyasipartilerin genel başkanları, karara bağlanarak birleştirilmiş bulunan kesinhesap ile parti merkez ve bağlı ilçeleri de kapsayan iller teşkilatının kesinhesaplarının onaylı birer örneğini Haziran ayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesineve bilgi için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına vermek zorundadırlar. Bubelgelere, ilgili siyasi partinin aynı hesap döneminde edindiği taşınmaz vedeğeri yüz milyon lirayı aşan taşınır malların, menkul kıymetlerin ve her türlühakların değerleri ile edinim tarihlerini ve şekillerini de belirten listelerieklenir.” denilerek il örgütlerinden gönderilen kesin hesaplar ile partigenel merkezine ilişkin kesin hesabın merkez karar ve yönetim kuruluncaincelenerek karara bağlanacağı ve birleştirileceği, birleştirilmiş kesin hesapcetvellerinin de Anayasa Mahkemesine sunulacağı hükme bağlanmıştır.

3. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının ilgili yazılarınaekli listede Merkez Partisinin Genel Merkez dışında elli iki il ve bağlı ilçedeörgütlendiği belirtilmesine rağmen Parti tarafından söz konusu il ve ilçeörgütlerine ilişkin 2014 yılı içinde herhangi bir gelir ve gideringerçekleşmediği ifade edilerek bu illere ait 2014 yılı kesin hesaplarınıngönderilmediği tespit edilmiştir.

4. Siyasi partilerin faaliyetlerini yürüttükleri genelmerkez, il, ilçe ve belde başkanlıklarına ait yerler partilerin kendilerine aitolabileceği gibi kiralık olarak da kullanılabilecektir. Şayet partiyetkililerine ait veya bunların kendilerinin kullandıkları yerlerde siyasiparti faaliyette bulunuyor ise bu takdirde kira sözleşmesi düzenlenerek isabeteden tutarın partiye bağış olarak kaydedilmesi gerekir.

5. Ayrıca partilerin genel merkez, il, ilçe ve beldebaşkanlıklarının hayatın olağan akışı gereği kira, su, elektrik, posta,telefon, kırtasiye, tutulacak defterlerin satın alınması gibi birtakım genelyönetim giderlerini de yapması gerekir.

6. 2820 sayılı Kanun’un 69. maddesinin birinci fıkrasındabir siyasi partinin bütün gelirlerinin o siyasi partinin tüzel kişiliği adınaelde edileceği, 70. maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında siyasi partileringiderlerinin amaçlarına aykırı olamayacağı ve bir siyasi partinin bütüngiderlerinin o siyasi parti tüzel kişiliği adına yapılacağı, 111. maddesininbirinci fıkrasının (c) bendinde de 75. madde gereğince yapılan inceleme vearaştırmaları engelleyen ve istenen bilgileri vermeyen parti sorumlularıhakkında altı aydan bir yıla kadar hapis ve altmış milyon liradan az olmamaküzere ağır para cezası verileceği hüküm altına alınmıştır. Bu hükümlere göreparti yetkililerinin genel yönetim giderlerini kendi imkânlarıyla karşılamalarımümkün değildir. Parti yetkililerinin bu şekilde yapmış oldukları giderbedellerini partiye bağış geliri olarak kaydetmek suretiyle parti tüzelkişiliği adına hesaplara dâhil etmesi gerekir.

7. Yönetim giderlerinin hesaplarda görülmemesi kayıt dışıgelir ve gider oluşturulduğunu göstermektedir. Bu durumda 2820 sayılı Kanun’un69. ve 70. maddelerine aykırı davranılmış olmaktadır.

8. Mahkemeye bilgilerin istendiği şekliyle verilmemesi,hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması, hesabındışında gelir ve gider oluşturulması inceleme ve araştırmayı engellemeyeyönelik eylemler olarak kabul edildiğinden 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin birinci fıkrasının(c) bendi gereğince gerekli işlemlerin yapılmasını temin için Ankara CumhuriyetBaşsavcılığına suç duyurusunda bulunulması gerekir.

9. Bu itibarla Merkez Partinin 2014 yılı kesin hesabınınincelenmesi sonucunda;

- Genel Merkeze ait kesin hesapların sunulmasıdolayısıyla işin esasının incelenmesine,

- Esas incelemenin yapılabilmesi amacıyla Genel Merkezkesin hesabının dayanağını oluşturan gelir gider belgeleri ile bu belgelerinkaydedildiği defterleri Sayıştay Başkanlığına göndermesi için Partiye bukararın tebliğinden itibaren 30 gün süre verilmesine,

- AnayasaMahkemesine istenen bilgilerin istendiği şekliyle verilmemesi, hesapverilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması, hesabın dışındagelir ve gider yapılması inceleme ve araştırmayı engellemeye yönelik eylemler olarak kabul edildiğinden Partisorumluları hakkında 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin birinci fıkrasının(c) bendi uyarınca yasal işlem yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığınasuç duyurusunda bulunulmasına,

OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

III. ESASIN İNCELENMESİ

10. Merkez Partinin Anayasa Mahkemesine verdiği 2014 yılıkesin hesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgeler üzerindeyapılan inceleme sonuçlarını içeren ve Sayıştay Başkanlığı tarafındanhazırlanıp Raportör Burak FIRAT tarafından Heyete sunulan esas inceleme raporu,Anayasa ve 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820 sayılı Kanun’un ilgili kuralları,bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonragereği görüşülüp düşünüldü:

11. Denetimin maddi ögelerini oluşturan defter vebelgelerde Partinin 2014 yılı gelirler toplamının 165.565,04 TL, yıl sonuborçları toplamının 71.303,80 TL; giderler toplamının 236.551,39 TL, gelecekyıla devreden nakit toplamının 317,45 TL olduğu anlaşılmaktadır.

12. Partinin 2014 yılı kesin hesabının gelir ve giderrakamlarının yukarıda açıklanan tutarlardan oluştuğu; bu hâliyle 2014 yılı kesinhesabının doğru, denk ve 2820 sayılı Kanun’a uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

A. Gelirlerinİncelenmesi

13. Partinin Genel Merkez gelirleri toplamı 165.565,04 TLolup bunun 9.290 TL’si üye giriş aidatından, 13.760 TL’si üye yıllık aidatındanve 142.515,04 TL’si bağış gelirlerinden oluşmaktadır.

14. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve gelirbelgeleri üzerinde yapılan incelemede gelirlerin 2820 sayılı Kanun’a uygunolarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.

B. Giderlerin İncelenmesi

15. Partinin Genel Merkezgiderleri toplamı 236.551,39 TL olup bunun 31.229,12 TL’si personelgiderlerinden, 5.247,51 TL’si temsil ve ağırlama giderlerinden, 2.096,04 TL’sikırtasiye ve büro giderlerinden, 9.218,45 TL’si haberleşme giderlerinden,7.757,22 TL’si taşıma giderlerinden, 3.580 TL’si seyahat giderlerinden, 35.400TL’si kira giderlerinden, 7.334,32 TL’si bakım ve onarım giderlerinden, 5.349TL’si ısınma, aydınlatma ve temizlik giderlerinden, 5.823,08 TL’si demirbaşgiderlerinden, 7.354,50 TL’si önceki yıldan kalan borç ödemeleri giderlerinden,98.119,35 TL’si tanıtım, reklam ve medya takip giderlerinden, 165,80 TL’siposta, havale ve banka giderlerinden ve 17.877 TL’si basılı evrak ve broşürgiderlerinden oluşmaktadır.

16. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve giderbelgeleri üzerinde yapılan incelemede giderlerin 2820 sayılı Kanun’a uygunolarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.

C. Parti Mallarının İncelenmesi

17. Partinin 2014 yılı defter ve belgeleri üzerindeyapılan incelemede 2.478 TL tutarında taşınır vetaşınmaz mal ile menkul kıymet ediniminin olduğu anlaşılmıştır.

18. Yapılan incelemede Partinin 2014 yılı içindegerçekleştirdiği 2.478 TL tutarındaki taşınır vetaşınmaz mal ile menkul kıymet ediniminin 2820 sayılı Kanun'a uygun olduğuanlaşılmıştır.

IV. SONUÇ

Merkez Partinin 2014 yılı kesin hesabının incelenmesisonucunda;

Partinin 2014 yılı kesin hesabında gösterilen 165.565,04TL gelir ve 71.303,80 TL yıl sonu borçları toplamı ile 236.551,39 TL gider ve317,45 TL gelecek yıla devreden nakit toplamı ve yıl içinde gerçekleşen 2.478TL tutarındaki taşınır ve taşınmaz mal ile menkulkıymet ediniminin eldeki bilgi ve belgelere göre doğru, denk ve22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’na uygun olduğuna21/5/2020 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.