Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.2016/7, K.2020/7 Sayılı Karar - 21/05/2020

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı:2016/7 (SiyasiParti Mali Denetimi)

Karar Sayısı:2020/7

Karar Tarihi:21/5/2020

R.G.Tarih-Sayısı:29/6/2020-31170

I. MALİ DENETİMİN KONUSU

Genç Anadolu Partisinin 2015 yılı kesin hesabınınincelenmesidir.

II. İLK İNCELEME

1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca ZühtüARSLAN, Burhan ÜSTÜN, Serdar ÖZGÜLDÜR, Serruh KALELİ, Osman Alifeyyaz PAKSÜT,Recep KÖMÜRCÜ, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI, MuammerTOPAL, M. Emin KUZ, Hasan Tahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA, Rıdvan GÜLEÇ, RecaiAKYEL ve Yusuf Şevki HAKYEMEZ’in katılımlarıyla 31/5/2017 tarihinde yapılan ilkinceleme toplantısında;

2. Genç Anadolu Partisinin 2015 yılı kesin hesabınınincelenmesi sonucunda;

- Dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasınınincelenmesine,

- Esas incelemenin yapılabilmesi amacıyla Genel Merkezkesin hesabının dayanağını oluşturan gelir-gider belgeleri ile bu belgelerinkaydedildiği defterleri Sayıştay Başkanlığına göndermesi için Partiye bu kararıntebliğinden itibaren 30 gün süre verilmesine

OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

III. ESASIN İNCELENMESİ

3. Genç Anadolu Partisinin Anayasa Mahkemesine verdiği2015 yılı kesin hesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgelerüzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren ve Sayıştay Başkanlığı tarafındanhazırlanıp Raportör Burak FIRAT tarafından Heyete sunulan esas inceleme raporu,Anayasa ve 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı SiyasiPartiler Kanunu’nun ilgili kuralları, bunların gerekçeleri ve diğer yasamabelgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

4. Denetimin maddi ögelerini oluşturan defter vebelgelerde Partinin 2015 yılı gelirler toplamının 236.798,00 TL, giderlertoplamının 236.798,00 TL olduğu anlaşılmaktadır.

5. Partinin 2015 yılı kesin hesabının gelir ve giderrakamlarının yukarıda açıklanan tutarlardan oluştuğu; bu hâliyle 2015 yılıkesin hesabının doğru, denk ve 2820 sayılı Kanun’a uygun olduğu sonucunavarılmıştır.

A. Gelirlerinİncelenmesi

1. Genel Merkez Gelirleri

6. Partinin Genel Merkez gelirleri toplamı 216.113,00 TLolup bunun 34.675,00 TL’si üye giriş aidat gelirlerinden ve 181.438,00 TL’siüye yıllık aidat gelirlerinden oluşmaktadır.

7. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve gelirbelgeleri üzerinde yapılan incelemede aşağıda belirtilen dışındaki gelirlerin2820 sayılı Kanun’a uygun olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır:

Partiye gönderilen yazıda 2015 yılıişletme defterinde kayıtlı olan ve ayrıntısı aşağıdaki tabloda verilen toplam216.113,00 TL tutarındaki gelir ile ilgili olarak düzenlenmiş olan makbuzdayirmi altı kişiden alınan tüm üye giriş aidatı ve üye yıllık aidatının topluolarak kaydedildiği, bu sebeple bir kişi dışında kalan yirmi beş kişiye ilişkinisim bilgisine ulaşılamadığı, dolayısıyla söz konusu makbuzun 2820 sayılıKanun’un 69. maddesinde belirtilen şartları taşımadığı belirtilerek sağlanangelirin dayanağını gösteren ve 2820 sayılı Kanun’un 69. maddesine uygun olarakdüzenlenmiş kanıtlayıcı belgelerin gönderilmesi; bu belgeler yok ise belgelerinbulunmama nedeninin izahı istenmiştir.

Parti tarafından anılan yazıya verilencevapta, yukarıdaki tabloda ismi bulunmayan kişilerin isimlerinin olduğu vetoplam yirmi altı kişiden alınan üye giriş aidatı ve üye yıllık aidatıtutarları gösterilmiştir.

Ancak listede üyelerden alındığı ifade edilen üye girişve yıllık aidat tutarlarının, 2820 sayılı Kanun’un 62. maddesinin birincifıkrasındaki “Parti üyelerinden alınacak giriş aidatının miktarı ile üyelikaidatının alt ve üst sınırları parti tüzüğünde gösterilir” hüküm gereğinceGenç Anadolu Partisi Tüzüğü’nün 67. maddesinde yer alan “…giriş aidatıasgari 100 TL, azami 500 TL’dir ve partiye girişte bir kez ödenir. Üyelikaidatı yıllık asgari 1.200 TL, azami 2.400 TL olup aylık veya yıllık olaraködenir. Azami ve asgari miktarlar her yıl tüketici fiyat artış oranı kadarartırılarak uygulama yapmaya MKYK yetkilidir.” şeklindeki düzenleme ilebelirtilen üye giriş ve yıllık aidatı üst sınırının 2015 yılı için tüketicifiyat endeksiyle güncellenmiş üst sınırını ayrıntısı aşağıdaki tablodagösterildiği üzere 132.180,56 TL aştığı görülmüştür. Bunun üzerine Genç AnadoluPartisine tekrar bir yazı gönderilerek durumun izahı istenmiştir.

*Kurucu üyeler. Kurucu üyelerden üyeyıllık aidatı, diğer üyelerden üye giriş ve üye yıllık aidatı alındığı kabul edilmiş ve aidat üst sınırlarıüzerinden hesap yapılmıştır.

Parti tarafından gönderilen cevapta, daha önceki yazıekinde bildirilen üye giriş aidatı ve yıllık aidatları tutarlarına sehven partiüyeleri tarafından yapılan bağışların da eklendiği, dolayısıyla aradaki132.180,56 TL’nin bağış geliri olduğu ifade edilmiştir.

Partinin vermiş olduğu cevapta bağış olduğu belirtilen132.180,56 TL tutarındaki gelire ilişkin herhangi bir belge ibraz edilmemiştir.2820 sayılı Kanun'un “Gelirlerin sağlanmasında usul” başlıklı 69. maddesininikinci fıkrasının birinci cümlesinde siyasi partilerin genel merkezlerinin veteşkilat kademelerinin gelirlerinin, parti merkez karar ve yönetim kuruluncabastırılan makbuzlar karşılığında alınacağı; üçüncü fıkrasında ise sağlanangelirin türü ve miktarıyla, gelirin sağlandığı kimsenin adının, soyadının veadresinin, makbuzu düzenleyenin sıfatının, adının, soyadının ve imzasının,makbuzda ve dip koçanlarında yer alacağı düzenlenmiştir.

Bu hükümlere göre siyasi partilerin gelirleri, partimerkez karar ve yönetim kurulunca bastırılan ve sağlanan gelirin türü vemiktarıyla, gelirin sağlandığı kimsenin adı, soyadı ve adresi, makbuzudüzenleyenin sıfatı, adı, soyadı ve imzasına yer verilen makbuzlar karşılığındaalınabilecektir.

Öte yandan, 2820 sayılı Kanun'un 75.maddesinde “Anayasa Mahkemesi denetimi sonunda, o siyasi partinin gelir vegiderlerinin doğruluğuna ve kanuna uygunluğuna veya kanuna uygun olmayangelirler ile giderler dolayısıyla da bunların Hazineye gelir kaydedilmesinekarar verir” ve 76. maddesinde de “Bu Kanunun 69 uncu maddesinde belirtilenesaslara aykırı olarak bir siyasi partinin tevsik edilmeyen kaynaklardan gelirsağladığı anlaşılırsa, Anayasa Mahkemesi kararıyla bu gelir Hazineye iratkaydedilir” hükümleri yer almaktadır.

Parti tarafından bağış olduğu ve sehven üye giriş ve yıllıkaidatı olarak bildirildiği ifade edilen gelir, herhangi bir kanıtlayıcı belgeile tevsik edilemediğinden 2820 sayılı Kanun'a uygun kabul edilmemiştir. Bunedenle 132.180,56 TL tutarındaki gelir karşılığı Parti malvarlığının Hazineyeirat kaydedilmesi gerekir.

2. İl Örgütleri Gelirleri

8. Partinin 2015 yılında il örgütlerine ilişkin gelirleritoplamı 20.685,00 TL olup bunun 7.525,00 TL’si üye giriş aidatı gelirlerinden,13.160,00 TL’si üye yıllık aidatı gelirlerinden oluşmaktadır.

9. Parti il örgütlerinin 2015 yılı kesin hesapçizelgelerinin gelir bölümü üzerinde yapılan incelemede gelirlerin 2820 sayılıKanun’a uygun olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.

B. Giderlerin İncelenmesi

1. Genel MerkezGiderleri

10. Partinin Genel Merkezgiderleri toplamı 216.113,00 TL olup bunun 40.250,00 TL’si temsil ve ağırlamagiderlerinden, 45.500,00 TL’si kırtasiye giderlerinden, 85.213,00 TL’si taşımave seyahat giderlerinden ve 45.150,00 TL’si kira giderlerinden oluşmaktadır.

11. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve giderbelgeleri üzerinde yapılan incelemede aşağıda belirtilen dışındaki giderlerin2820 sayılı Kanun’a uygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır:

Partiye gönderilen yazıda 2015 yılıişletme defterinde kayıtlı olan ve ayrıntısı aşağıdaki tabloda verilen toplam216.113,00 TL tutarındaki giderin fatura veya fatura yerine geçen belgeler ilesözleşme yerine gider makbuzu ile gerçekleştirilme nedenlerinin açıklanmasıistenmiştir.

Parti tarafından verilen cevapta, kuruluş esnasında birkira sözleşmesi yapılmadığı, yeni bir genel merkez yeri kiralandığı ancakbinanın tadilatı ve bakımının ardından taşınılacağı ve kira sözleşmesininsunulacağı belirtilerek yazı ekinde gider pusulası ile ilgili Gelir İdaresiBaşkanlığının bir genelgesi sunulmuştur.

2820 sayılı Kanun’un 74. maddesinin altıncıfıkrasında “Siyasi partiler harcamalarını fatura, fatura yerine geçenbelgeler ile bu belgelerin temin edilmesinin mümkün olmadığı hallerde harcamanındoğruluğunu gösterecek muhtevaya sahip olmak şartıyla diğer belgelerle tevsikederler. Ancak kaybolma, yırtılma ve yanma gibi mücbir sebeplerle aslının teminedilemediği hallerde, fatura ve fatura yerine geçen belgeler yerine bubelgeleri düzenleyenlerden alınacak tasdikli örnekleri kullanılabilir.”,75. maddesinin dördüncü fıkrasında “Anayasa Mahkemesi denetimi sonunda, osiyasi partinin gelir ve giderlerinin doğruluğuna ve kanuna uygunluğuna veyakanuna uygun olmayan gelirler ile giderler dolayısıyla da bunların Hazineyegelir kaydedilmesine karar verir” ve 76. maddesinin son fıkrasında “Belgelendirilmesigerektiği halde belgelendirilmeyen parti giderleri miktarınca parti malvarlığı,Anayasa Mahkemesi kararıyla Hazineye irat kaydedilir” denilmiştir.

Parti cevabında parti adresi için kira sözleşmesininyapılmadığı ve gider pusulası ile ilgili Gelir İdaresi Başkanlığınıngenelgesinin ek olarak sunulduğu belirtilmiştir. Ancak parti tarafından sunulanmakbuzlar Hazine ve Maliye Bakanlığı onaylı olmadığı için gider pusulası değil,gider makbuzu hükmündedir. Bununla birlikte kira sözleşmesi yapılmadan gidermakbuzu ile kira ödemesinin yapıldığı Parti tarafından da teyit edilmiştir.Diğer giderler için ise fatura, fatura yerine geçen belge veya harcamanın doğruluğunugösterecek muhtevaya sahip diğer tevsik edici belge gönderilmemiştir.

Bu itibarla, Parti tarafından gider makbuzu ile yapılanancak kanıtlayıcı herhangi bir belgesi bulunmayan yukarıda tabloda ayrıntısıverilen 216.113,00 TL gider toplamının 2820 sayılı Kanun’un 75. ve 76.maddeleri uyarınca Hazineye gelir kaydedilmesi gerekir.

2. İl Örgütleri Giderleri

12. Partinin 2015 yılında il örgütlerine ilişkin giderlertoplamı 20.685,00 TL olup bunun tamamı kırtasiye giderlerinden oluşmaktadır.

13. Parti il örgütlerinin 2015 yılı kesin hesapçizelgelerinin gider bölümü üzerinde yapılan incelemede giderlerin 2820 sayılıKanun’a uygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.

C. Parti Mallarının İncelenmesi

14. Partinin 2015 yılıdefter ve belgeleri üzerinde yapılan incelemede herhangi bir taşınır vetaşınmaz mal ile menkul kıymet ediniminin olmadığı anlaşılmıştır.

IV. SONUÇ

Genç Anadolu Partisinin 2015 yılı kesin hesabınınincelenmesi sonucunda;

A. Kanun’a uygunolmayan 132.180,56 TL gelir ve 216.113,00 TL gider olmak üzere toplam 348.293,56TL karşılığı Parti mal varlığının 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı SiyasiPartiler Kanunu’nun 75. ve 76. maddeleri uyarınca Hazineye irat kaydedilmesine,

B. Partinin 2015yılı kesin hesabında gösterilen 236.798,00 TL gelir ve 236.798,00 TL gidertoplamının Hazineye irat kaydedilenler dışında kalan bölümünün eldeki bilgi vebelgelere göre doğru, denk ve 2820 sayılı Kanun’a uygun olduğuna,

21/5/2020 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.