Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.2016/10, K.2020/8 Sayılı Karar - 21/05/2020

Anayasa MahkemesiSiyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler

Karar Metni

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı:2016/10 (SiyasiParti Mali Denetimi)

Karar Sayısı:2020/8

Karar Tarihi:21/5/2020

R.G.Tarih-Sayısı:29/6/2020-31170

I. MALİ DENETİMİN KONUSU

Hak ve Eşitlik Partisinin 2015 yılı kesin hesabının incelenmesidir.

II. İLK İNCELEME

1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca ZühtüARSLAN, Burhan ÜSTÜN, Serdar ÖZGÜLDÜR, Serruh KALELİ, Osman Alifeyyaz PAKSÜT,Recep KÖMÜRCÜ, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI, MuammerTOPAL, M. Emin KUZ, Hasan Tahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA, Rıdvan GÜLEÇ, RecaiAKYEL ve Yusuf Şevki HAKYEMEZ’in katılımlarıyla 31/5/2017 tarihinde yapılan ilkinceleme toplantısında;

2. Hak ve Eşitlik Partisinin 2015 yılı kesin hesabınınincelenmesi sonucunda;

- Dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasınınincelenmesine,

- Esas incelemenin yapılabilmesi amacıyla Genel Merkezkesin hesabının dayanağını oluşturan gelir-gider belgeleri ile bu belgelerinkaydedildiği defterleri Sayıştay Başkanlığına göndermesi için Partiye bukararın tebliğinden itibaren 30 gün süre verilmesine,

OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

III. ESASIN İNCELENMESİ

3. Hak ve Eşitlik Partisinin Anayasa Mahkemesine verdiği2015 yılı kesin hesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgeler üzerindeyapılan inceleme sonuçlarını içeren ve Sayıştay Başkanlığı tarafındanhazırlanıp Raportör Burak FIRAT tarafından Heyete sunulan esas inceleme raporu,Anayasa ve 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı SiyasiPartiler Kanunu’nun ilgili kuralları, bunların gerekçeleri ve diğer yasamabelgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

4. Denetimin maddi ögelerini oluşturan defter vebelgelerde Partinin 2015 yılı gelirler toplamının 261.174,62 TL, önceki yıldandevreden nakit toplamının 1.545,27 TL; giderler toplamının 257.695,40 TL,gelecek yıla devreden nakit toplamının 5.024,49 TL olduğu anlaşılmaktadır.

5. Partinin 2015 yılı kesin hesabının gelir ve giderrakamlarının yukarıda açıklanan tutarlardan oluştuğu; bu hâliyle 2015 yılıkesin hesabının doğru, denk ve 2820 sayılı Kanun’a uygun olduğu sonucunavarılmıştır.

A. Gelirlerinİncelenmesi

1. Genel Merkez Gelirleri

6. Partinin Genel Merkez gelirleri toplamı 252.994,62 TLolup bunun 158.876,12 TL’si bağış gelirlerinden ve 94.118,50 TL’si üye aidatgelirlerinden oluşmaktadır.

7. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve gelirbelgeleri üzerinde yapılan incelemede gelirlerin 2820 sayılı Kanun’a uygunolarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.

2. İl Örgütleri Gelirleri

8. Partinin 2015 yılında il örgütlerine ilişkin gelirleritoplamı 8.180,00 TL olup bunun 6.805,00 TL’si üye aidat gelirlerinden, 1.375,00TL’si bağış ve yardım gelirlerinden oluşmaktadır.

9. Parti il örgütlerinin 2015 yılı kesin hesapçizelgelerinin gelir bölümü üzerinde yapılan incelemede gelirlerin 2820 sayılıKanun’a uygun olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.

B. Giderlerin İncelenmesi

1. Genel MerkezGiderleri

10. Partinin Genel Merkezgiderleri toplamı 249.515,40 TL olup bunun 47.655,11 TL’si personelgiderlerinden, 8.848,00 TL’si temsil ve ağırlama giderlerinden, 831,98 TL’sikırtasiye ve büro malzemesi giderlerinden, 4.637,50 TL’si iletişimgiderlerinden, 3.629,55 TL’si elektrik, su ve ısıtma giderlerinden, 16.657,01TL’si eğitim, kurs ve yayın giderlerinden, 5.340,00 TL’si mali danışmanlıkgiderlerinden, 500,00 TL’si dışardan sağlanan diğer fayda ve hizmetgiderlerinden, 10.038,00 TL’si yolluk ve harcırah giderlerinden, 19.500,00TL’si kira giderlerinden, 3.510,00 TL’si aidat giderlerinden, 34.696,33 TL’sidava, icra ve noter giderlerinden, 6.181,38 TL’si yemek ve temizlikgiderlerinden, 243,00 TL’si ilan ve reklam giderlerinden, 136,00 TL’si havalegiderlerinden, 64.680,23 TL’si sosyal güvenlik prim ödemeleri giderlerinden,18.117,15 TL’si diğer vergi, resim ve harçlardan ve 4.314,16 TL’si diğergiderlerden oluşmaktadır.

11. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve giderbelgeleri üzerinde yapılan incelemede aşağıda belirtilenler dışındakigiderlerin 2820 sayılı Kanun’a uygun olarak gerçekleştirildiği sonucunavarılmıştır:

A. Hak ve Eşitlik Partisi Genel Merkezine gönderilenyazıyla 2015 yılı kesin hesap cetvelinde 249.515,40 TL olarak yer alan giderlertoplamının, işletme defterinde 246.462,34 TL olarak yer aldığı belirtilerek3.053,06 TL tutarındaki farkın açıklanarak bu farka ilişkin belgelerin ibrazedilmesi istenmiştir.

Parti tarafından anılan yazıya verilencevapta söz konusu fark konusunda iletişime geçileceği ifade edilmiştir.

Siyasi partilerin kesin hesaplarının dayanağını oluşturangelir-gider belgeleri ve defter kayıtlarının kesin hesap ile uyumlu olmasıgerekmektedir. Hak ve Eşitlik Partisi tarafından 2015 yılı kesin hesapcetvelinin giderler toplamı ile işletme defterinde kayıtlı giderler toplamıarasındaki 3.053,06 TL farka ilişkin konuyla ilgili bir açıklama yapılmadığıgibi herhangi bir belge de ibraz edilmemiştir.

2820 sayılı Kanun’un 70. maddesinin üçüncü fıkrasına görebeş milyon liraya kadar olan harcamaların makbuz veya fatura gibi bir belge iletevsik edilmesi zorunlu olmadığından bu miktarı geçen harcamaların geçerli vekanıtlayıcı bir belgeye dayanması gerekmektedir. Kanun’un 76. maddesinindördüncü fıkrasında ise belgelendirilmesi gerektiği hâlde belgelendirilmeyenparti giderleri miktarınca parti mal varlığının Anayasa Mahkemesi kararıylaHazineye irat kaydedileceği hükmü bulunmaktadır.

Bu hükümlere göre Parti kesin hesabınıngiderler toplamında yer alan tutar ile işletme defterinde kayıtlı tutararasındaki 3.053,06 TL tutarındaki gider farkının belgelendirilememesinedeniyle anılan tutar kadar Parti mal varlığının Hazineye irat kaydedilmesigerekir.

B. Partiye gönderilenyazıyla 2015 yılı işletme defterinde kayıtlı olan ve ayrıntısı aşağıdakitabloda verilen toplam 6.274,00 TL tutarındaki bilet alım bedelleriyle ilgiliolarak görevlendirme olurları bulunmadığından biletlerin kimlere alındığınınbelirlenemediği belirtilerek biletlerin kimler için hangi faaliyet kapsamındaalındığının ve bu kişilere ait görevlendirme olurlarını gösteren belgeleringönderilmesi, bu belgeler yok ise söz konusu giderin parti bütçesindenödenmesinin izahı istenmiştir.

Yevmiye Tarihi ve Numarası

Fatura Tarih ve Numarası

Firma Adı

Tutar (TL)

20.1.2015/14

12.1.2015-735640