Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.2016/33, K.2020/11 Sayılı Karar - 21/05/2020

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı:2016/33 (SiyasiParti Mali Denetimi)

Karar Sayısı:2020/11

Karar Tarihi:21/5/2020

R.G.Tarih-Sayısı:29/6/2020-31170

I. MALİ DENETİMİN KONUSU

Millet Partisinin 2015 yılı kesin hesabınınincelenmesidir.

II. İLK İNCELEME

1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca ZühtüARSLAN, Burhan ÜSTÜN, Serdar ÖZGÜLDÜR, Serruh KALELİ, Osman Alifeyyaz PAKSÜT,Recep KÖMÜRCÜ, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI, MuammerTOPAL, M. Emin KUZ, Hasan Tahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA, Rıdvan GÜLEÇ, RecaiAKYEL ve Yusuf Şevki HAKYEMEZ’in katılımlarıyla 31/5/2017 tarihinde yapılan ilkinceleme toplantısında öncelikle suç duyurusunda bulunulup bulunulmayacağısorunu görüşülmüştür.

2. 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı Siyasi PartilerKanunu’nun 73. maddesinin üçüncü fıkrasının ikinci cümlesinde “İllerteşkilatından gönderilenler ve parti merkezine ait olan kesinhesaplar, merkezkarar ve yönetim kurulunca incelenerek karara bağlanır ve birleştirilir”hükmüne yer verilmiş ve aynı Kanun’un 74. maddesinin ikinci fıkrasında da “Siyasipartilerin genel başkanları, karara bağlanarak birleştirilmiş bulunan kesinhesap ile parti merkez ve bağlı ilçeleri de kapsayan iller teşkilatının kesinhesaplarının onaylı birer örneğini Haziran ayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesineve bilgi için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına vermek zorundadırlar. Bubelgelere, ilgili siyasi partinin aynı hesap döneminde edindiği taşınmaz vedeğeri yüz milyon lirayı aşan taşınır malların, menkul kıymetlerin ve her türlühakların değerleri ile edinim tarihlerini ve şekillerini de belirten listelerieklenir.” denilerek il örgütlerinden gönderilen kesin hesaplar ile partigenel merkezine ilişkin kesin hesabın merkez karar ve yönetim kuruluncaincelenerek karara bağlanacağı ve birleştirileceği, birleştirilmiş kesin hesapcetvellerinin de Anayasa Mahkemesine sunulacağı hükme bağlanmıştır.

3. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının siyasi parti teşkilatlistesinde aktif görünmesine rağmen Millet Partisinin teşkilatlandığı bir il vebağlı ilçe örgütüne ilişkin 2015 yılı kesin hesabının gönderilmediği, bir il vebağlı ilçe örgütüne ilişkin ise 2015 yılı içinde herhangi bir gelir ve gideringerçekleşmediği ifade edilerek 2015 yılı kesin hesabının gönderilmediği tespitedilmiştir.

4. Siyasi partilerin faaliyetlerini yürüttükleri genelmerkez, il, ilçe ve belde başkanlıklarına ait yerler partilerin kendilerine aitolabileceği gibi kiralık olarak da kullanılabilecektir. Şayet partiyetkililerine ait veya bunların kendilerinin kullandıkları yerlerde siyasiparti faaliyette bulunuyor ise bu takdirde kira sözleşmesi düzenlenerek isabeteden tutarın partiye bağış olarak kaydedilmesi gerekir.

 5. Ayrıca partilerin genel merkez, il, ilçe ve beldebaşkanlıklarının hayatın olağan akışı gereği kira, su, elektrik, posta,telefon, kırtasiye, tutulacak defterlerin satın alınması gibi birtakım genelyönetim giderlerini de yapması gerekir.

6. 2820 sayılı Kanun’un 69. maddesinin birinci fıkrasındabir siyasi partinin bütün gelirlerinin o siyasi partinin tüzel kişiliği adınaelde edileceği, 70. maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında siyasi partileringiderlerinin amaçlarına aykırı olamayacağı ve bir siyasi partinin bütüngiderlerinin o siyasi parti tüzel kişiliği adına yapılacağı, 111. maddesininbirinci fıkrasının (c) bendinde de 75. madde gereğince yapılan inceleme vearaştırmaları engelleyen ve istenen bilgileri vermeyen parti sorumlularıhakkında altı aydan bir yıla kadar hapis ve altmış milyon liradan az olmamaküzere ağır para cezası verileceği hüküm altına alınmıştır. Bu hükümlere göreparti yetkililerinin genel yönetim giderlerini kendi imkânlarıyla karşılamalarımümkün değildir. Parti yetkililerinin bu şekilde yapmış oldukları giderbedellerini partiye bağış geliri olarak kaydetmek suretiyle parti tüzelkişiliği adına hesaplara dâhil etmesi gerekir.

7. Yönetim giderlerinin hesaplarda görülmemesi kayıt dışıgelir ve gider oluşturulduğunu göstermektedir. Bu durumda 2820 sayılı Kanun’un69. ve 70. maddelerine aykırı davranılmış olmaktadır.

8. Mahkemeye bilgilerin istendiği şekliyle verilmemesi,hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması, hesabındışında gelir ve gider oluşturulması inceleme ve araştırmayı engellemeyeyönelik eylemler olarak kabul edildiğinden 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin birinci fıkrasının(c) bendi gereğince gerekli işlemlerin yapılmasını temin için Ankara CumhuriyetBaşsavcılığına suç duyurusunda bulunulması gerekir.

9. Bu itibarla Millet Partisinin 2015 yılı kesinhesabının incelenmesi sonucunda;

- Genel Merkeze ait kesin hesapların sunulmasıdolayısıyla işin esasının incelenmesine,

- Esas incelemenin yapılabilmesi amacıyla Genel Merkezkesin hesabının dayanağını oluşturan gelir gider belgeleri ile bu belgelerinkaydedildiği defterleri Sayıştay Başkanlığına göndermesi için Partiye bukararın tebliğinden itibaren 30 gün süre verilmesine,

- AnayasaMahkemesine istenen bilgilerin istendiği şekliyle verilmemesi, hesapverilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması, hesabın dışındagelir ve gider yapılması inceleme ve araştırmayı engellemeye yönelik eylemler olarak kabul edildiğinden Partisorumluları hakkında 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin birinci fıkrasının(c) bendi uyarınca yasal işlem yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığınasuç duyurusunda bulunulmasına,

OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

III. ESASIN İNCELENMESİ

10. Millet Partisinin Anayasa Mahkemesine verdiği 2015yılı kesin hesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgelerüzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren ve Sayıştay Başkanlığı tarafındanhazırlanıp Raportör Burak FIRAT tarafından Heyete sunulan esas inceleme raporu,Anayasa ve 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820 sayılı Kanun’un ilgili kuralları,bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonragereği görüşülüp düşünüldü:

11. Denetimin maddi ögelerini oluşturan defter vebelgelerde Partinin 2015 yılı gelirler toplamının 205.720,08TL, önceki yıldandevreden nakit toplamının 36.417,88 TL; giderler toplamının 217.512,37 TL,gelecek yıla devreden nakit toplamının 24.625,59 TL olduğu anlaşılmaktadır.

12. Partinin 2015 yılı kesin hesabının gelir ve giderrakamlarının yukarıda açıklanan tutarlardan oluştuğu; bu hâliyle 2015 yılıkesin hesabının doğru, denk ve 2820 sayılı Kanun’a uygun olduğu sonucunavarılmıştır.

A. Gelirlerinİncelenmesi

1. Genel Merkez Gelirleri

13. Partinin Genel Merkez gelirleri toplamı 19.442 TLolup bunun 6.442 TL’si üye yıllık aidatı gelirlerinden ve 13.000 TL’si bağışgelirlerinden oluşmaktadır.

14. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve gelirbelgeleri üzerinde yapılan incelemede gelirlerin 2820 sayılı Kanun’a uygunolarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.

2. İl Örgütleri Gelirleri

15. Partinin 2015 yılında il örgütlerine ilişkingelirleri toplamı 186.278,08 TL olup bunun68.818 TL’si üye yıllık aidatından, 88.230,98 TL’si üye bağış gelirlerinden ve29.229,10 TL’si diğer bağış ve yardım gelirlerinden oluşmaktadır.

16. Parti il örgütlerinin 2015 yılı kesin hesapçizelgelerinin gelir bölümü üzerinde yapılan incelemede gelirlerin 2820 sayılıKanun’a uygun olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.

B. Giderlerin İncelenmesi

1. Genel MerkezGiderleri

17. Partinin Genel Merkezgiderleri toplamı 31.730,26 TL olup bunun 44,25 TL’si kırtasiye ve büro malzemegiderlerinden, 3.597,30 TL’si telefon ve haberleşme giderlerinden, 26,02 TL’sitaşıma ve kargo giderlerinden, 5.082 TL’si bina aidat, bakım ve onarım giderlerinden,931,48 TL’si ısıtma, aydınlatma ve temizlik giderlerinden, 2,51 TL’si vergi,sigorta ve noter giderlerinden, 5.386,70 TL’si bayrak, afiş ve rozetgiderlerinden ve 16.660 TL’si kongre ve seçim giderlerinden oluşmaktadır.

18. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve giderbelgeleri üzerinde yapılan incelemede giderlerin 2820 sayılı Kanun’a uygunolarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.

2. İl Örgütleri Giderleri

19. Partinin 2015 yılında il örgütlerine ilişkin giderlertoplamı 185.782,11 TL olup bunun 10.100,17 TL’si temsil ve ağırlamagiderlerinden, 9.774,86 TL’si kırtasiye ve büro giderlerinden, 5.604,38 TL’sihaberleşme giderlerinden, 1.512,83 TL’si taşıma ve kargo giderlerinden,89.637,44 TL’si kira giderlerinden, 6.180 TL’si bina aidat, bakım ve onarımgiderlerinden, 17.604,95 TL’si ısınma, aydınlatma, su ve temizlikgiderlerinden, 732,34 TL’si araç yakıt ve bakım giderlerinden, 4.418,29 TL’sivergi, sigorta ve noter giderlerinden, 26.278,13 TL’si bayrak, afiş ve rozetgiderlerinden, 9.975,67 TL’si reklam, basın yayın ve ilan giderlerinden ve3.963,05 TL’si kongre seçim giderlerinden oluşmaktadır.

20. Parti il örgütlerinin 2015 yılı kesin hesapçizelgelerinin gider bölümü üzerinde yapılan incelemede giderlerin 2820 sayılıKanun’a uygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.

C. Parti Mallarının İncelenmesi

21. Partinin 2015 yılıdefter ve belgeleri üzerinde yapılan incelemede herhangi bir taşınır vetaşınmaz mal ile menkul kıymet ediniminin olmadığı anlaşılmıştır.

IV. SONUÇ

Millet Partisinin 2015 yılı kesin hesabının incelenmesisonucunda;

Partinin 2015 yılı kesin hesabında gösterilen 205.720,08TL gelir ve 36.417,88 TL önceki yıldan devreden nakit toplamı ile 217.512,37 TLgider ve 24.625,59 TL gelecek yıla devreden nakit toplamının eldeki bilgi vebelgelere göre doğru, denk ve 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı Siyasi PartilerKanunu’na uygun olduğuna 21/5/2020 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.