ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı:2018/11 (Değişikİşler)
Karar Sayısı:2020/7
Karar Tarihi:25/6/2020
R.G.Tarih-Sayısı:29/7/2020-31200
DAVACI: YargıtayCumhuriyet Başsavcılığı
DAVALI: DemokratikGenç Parti
DAVANIN KONUSU: DemokratikGenç Partinin kendiliğinden dağılma hâlininve buna bağlı olarak hukuki varlığının sona erdiğinin tespitine karar verilmesitalebidir.
I. DAVANIN GEREKÇESİ
Demokratik Genç Parti, kuruluşuna dair bildiri veeklerini 8/6/2016 tarihinde İçişleri Bakanlığına vermek suretiyle 22/4/1983 tarihli ve 2820sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 8. maddesine göre tüzel kişilik kazanmıştır.İlk büyük kongresini süresinde yapmayan ve zorunlu organlarını oluşturmayanParti hakkında, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca 10/10/2018 tarihindedüzenlenen iddianame ile kendiliğinden dağılma hâlinin ve buna bağlı olarakhukuki varlığının sona erdiğinin tespitine karar verilmesi talep edilmektedir.
II. İDDİANAME
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 10/10/2018 tarihli ve2018/51047475/485 sayılı iddianamesinin ilgili bölümleri şöyledir:
“2820 sayılı Yasanın 121. maddesinin atfı nedeni ile,derneklerin sona erme hallerini düzenleyen 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun87. maddesinin 2. bendi uyarınca “İlk genel kurul toplantısının kanundaöngörülen sürede yapılmamış ve zorunlu organların oluşturulmamış olması”kendiliğinden sona erme hallerinden biridir.
…
Davalı Demokratik Genç Partinin 2820 sayılı SiyasiPartiler Yasası’nın 14. maddesinin 7. fıkrasının son cümlesi ve 121. maddesiile Dernekler Yasasının 36. maddesi yollamasıyla Türk Medeni Yasasının 87.maddesinin 2. bendi uyarınca ilk büyük kongresini süresinde yapmaması vezorunlu organlarını oluşturmaması nedeni ile kendiliğinden dağılma halinin vebuna bağlı olarak hukuki varlığının sona erdiğinin tespitine karar verilmesiiddia ve talep olunur.”
III. İNCELEME
1. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının iddianamesi,Raportör Burak FIRAT tarafından hazırlanan rapor, ilgili Anayasa ve kanunhükümleri, bunların gerekçeleri ile diğer belgeler okunup incelendikten sonragereği görüşülüp düşünüldü:
2. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı, Demokratik GençPartinin süresi içinde ilk büyük kongresini yapmadığını ve zorunlu organlarınıoluşturmadığını ileri sürerek kendiliğinden dağılma hâlinin ve buna bağlıolarak hukuki varlığının sona erdiğinin tespitine karar verilmesini talepetmiştir.
3. Anayasa Mahkemesinin 16/11/2018 tarihli ve33787353/2018/11 (D. İş)/622 sayılı savunma isteyen yazısının tebligatı,bildirilen Parti adresinde Parti ile organik bağı bulunmayan bir kişinin ikametediyor olması nedeniyle 11/2/1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu’nun28., 29. ve 31. maddelerine göre yapılmıştır. Parti süresi içinde herhangi birsavunma yapmamıştır.
4. 2820 sayılı Kanun’un 14. maddesinin birinci fıkrasındasiyasi partinin en yüksek organının büyük kongre olduğu, yedinci fıkrasında ilkbüyük kongrenin partinin tüzel kişilikkazanmasından başlayarak iki yıl içinde toplanması gerektiği belirtilmiştir.
5. Anılan madde uyarınca gerekli kuruluş bildirisi veeklerini 8/6/2016 tarihinde İçişleri Bakanlığına vererek Kanun’un 8. maddesinegöre tüzel kişilik kazanmış bulunan Partinin bu tarihten itibaren iki yıliçinde ilk büyük kongresini toplaması ve zorunlu organlarını oluşturması gerekmektedir.
6. Kanun’un 121. maddesinin birinci fıkrasında “TürkKanunu Medenîsi ile Dernekler Kanununun ve dernekler hakkında uygulanan diğerkanunların bu kanuna aykırı olmayan hükümleri, siyasî partiler hakkında dauygulanır.” denilmektedir. 22/11/2001tarihli ve 4721 sayılı Türk MedeniKanunu’nun 87. maddesinde kuruluş amacının gerçekleşmesinin imkânsız hâlegelmesi, ilk genel kurul toplantısının kanunda öngörülen sürede yapılmaması vezorunlu organlarının oluşturulmaması, tüzük gereğince yönetim kurulununoluşturulmasının imkânsız hâle gelmesi ve olağan genel kurul toplantısının ikidefa üst üste yapılmaması gibi durumlar derneğin kendiliğinden sona ermenedenleri olarak sayılmıştır.
7. Açıklanan nedenlerle 8/6/2016 tarihinde tüzel kişilikkazanan ve ilk büyük kongresini süresinde yapmayan Partinin hukuki varlığınınsona erdiğinin tespiti gerekir.
8. Öte yandan 2820 sayılı Kanun’un 110. maddesininbirinci fıkrasında “Kapanan bir siyasi partinin malları, büyük kongretoplanma yeter sayısının salt çoğunluğunun oyu ile alacağı bir karar üzerine,bir diğer siyasi partiye veya başka bir parti ile birleşmek için kapanma kararıalınmışsa, birleşeceği partiye, ilgili partinin de kabul etmesi şartıyladevredilebilir. Aksi halde kapanan siyasi parti malları Hazineye geçer.”denilmektedir. Bu itibarla tüzel kişiliği sona eren Partinin mallarınınHazineye geçmesi gerekir.
lV. HÜKÜM
A. Demokratik Genç Partinin 22/4/1983 tarihli ve 2820sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 121. maddesinin yollamasıyla 22/11/2001 tarihlive 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu’nun 87. maddesi gereğince dağılmış sayılarakhukuki varlığının sona erdiğine,
B. Partinin tüm mallarının 2820 sayılı Kanun’un 110.maddesinin birinci fıkrası uyarınca Hazineye geçmesine,
C. Gereğinin yerine getirilmesi için karar örneğininYargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmesine,
25/6/2020 tarihindeOYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Zühtü ARSLAN
Başkanvekili
Hasan Tahsin GÖKCAN
Başkanvekili
Kadir ÖZKAYA
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Burhan ÜSTÜN
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Muammer TOPAL
Üye
M. Emin KUZ
Üye
Rıdvan GÜLEÇ
Üye
Recai AKYEL
Üye
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Üye
Yıldız SEFERİNOĞLU
Üye
Selahaddin MENTEŞ
Üye
Basri BAĞCI