ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2019/9 (Değişikİşler)
Karar Sayısı : 2021/2
Karar Tarihi : 14/1/2021
R.G. Tarih-Sayısı :6/3/2021-31415
DAVACI: YargıtayCumhuriyet Başsavcılığı
DAVALI: EngelsizTürkiye Partisi
DAVANIN KONUSU: EngelsizTürkiye Partisinin kendiliğinden dağılmahâlinin ve buna bağlı olarak hukuki varlığının sona erdiğinin tespitine kararverilmesi talebidir.
I. DAVANIN GEREKÇESİ
Engelsiz Türkiye Partisi, kuruluşuna dair bildiri veeklerini 28/12/2011 tarihinde İçişleri Bakanlığına vermek suretiyle 22/4/1983 tarihli ve2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 8. maddesine göre tüzel kişilikkazanmıştır. İlk Büyük Kongre’sini 24/3/2013 tarihinde yapan ve bu tarihtensonra üst üste iki kez süresinde Büyük Kongre’sini yapmayan Parti hakkında,Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca 8/5/2019 tarihinde düzenlenen iddianame ilekendiliğinden dağılma hâlinin ve buna bağlı olarak hukuki varlığının sonaerdiğinin tespitine karar verilmesi talep edilmektedir.
II. İDDİANAME
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 8/5/2019 tarihli ve51047475/2019-376 sayılı iddianamesinin ilgili bölümü şöyledir:
“2820 Sayılı Siyasi Partiler Yasasının 14/6. maddesiuyarınca “Büyük kongre parti tüzüğünün göstereceği süreler içerisinde toplanır.Bu süre iki yıldan az üç yıldan fazla olamaz.
Parti Tüzüğü’nün 15. maddesinde de yasal düzenlemeyeparalel olarak büyük kongre toplantılarının iki yıldan az üç yıldan fazlaolmayan sürede yapılacağı ifade edilmiştir.
Bu hükümlere göre parti, en son yaptığı büyük kongredenitibaren en geç üç yıl içerisinde büyük kongresini yapmak zorundadır. Parti,24/03/2013 tarihinde yapmış olduğu büyük kongresinden itibaren altı yıldanfazla süre geçmiş olmasına rağmen büyük kongresini yapmamıştır.
2820 sayılı Yasanın 121. maddesinin atfı nedeni ilederneklerin sona erme hallerini düzenleyen 4721 sayılı Türk Medeni Kanunumun87/5. maddesi uyarınca ‘genel kurul toplantısının iki defa üst üsteyapılamaması’ kendiliğinden sona erme hallerinden biridir. Davalı EngelsizTürkiye Partisinin 2820 sayılı Siyasi Partiler Yasasının 14/6. ve 121.maddeleri ile 5253 sayılı Demekler Yasası'nın 36. maddesi yollamasıyla TürkMedeni Yasasının 87/5. maddesi uyarınca üst üste iki kez süresinde büyükkongresini yapmaması nedeni ile kendiliğinden dağılma halinin ve buna bağlıolarak hukuki varlığının sona erdiğinin tespitine karar verilmesi iddia vetalep olunur.”
III. İNCELEME
1. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının iddianamesi,Raportör Ömer DURSUN tarafından hazırlanan rapor, ilgili Anayasa ve kanunhükümleri, bunların gerekçeleri ile diğer belgeler okunup incelendikten sonragereği görüşülüp düşünüldü:
2. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı, Engelsiz TürkiyePartisinin süresi içinde üst üste iki kez Büyük Kongre’sini yapmadığını ilerisürerek kendiliğinden dağılma hâlinin ve buna bağlı olarak hukuki varlığınınsona erdiğinin tespitine karar verilmesini talep etmiştir.
3. Anayasa Mahkemesinin 2/7/2020 tarihli ve33787353/115.02/295/1412 sayılı savunma isteyen yazısının tebligatı, bildirilenParti adresinde kimsenin bulunamaması nedeniyle yapılamamış; Emniyet GenelMüdürlüğü marifetiyle partiye ilişkin bir adres bulunmaya çalışılmıştır. Ancakherhangi bir adres bulunamadığından tebligat 11/2/1959 tarihli ve 7201 sayılıTebligat Kanunu’nun 28., 29. ve 31. maddelerine göre yapılmıştır. Parti, süresiiçinde herhangi bir savunma yapmamıştır.
4. 2820 sayılı Kanun’un 14. maddesinin birinci fıkrasındasiyasi partinin en yüksek organının büyük kongre olduğu, altıncı fıkrasındabüyük kongrenin parti tüzüğünün göstereceği süreler içinde toplanacağı, busürenin iki yıldan az üç yıldan fazla olamayacağı belirtilmiştir. PartiTüzüğü’nün 15. maddesinde de yasal düzenlemeye paralel olarak Büyük Kongretoplantılarının iki yıldan az üç yıldan fazla olmayan sürede yapılacağı ifade edilmiştir.
5. Kuruluş bildirisi ve eklerini verdikten sonra sonBüyük Genel Kongre’sini 24/3/2013 tarihinde yapan Engelsiz Türkiye Partisininanılan hükümler gereği en geç üçer yıllık dönemlerde Büyük Kongre’sini yapmasıgerekmektedir. Ancak Parti 24/3/2013 tarihinden itibaren 6 yıl geçmesine rağmenBüyük Kongre’sini gerçekleştirmemiştir.
6. Anılan Kanun’un 121. maddesinin birinci fıkrasında “TürkKanunu Medenisi ile Dernekler Kanununun ve dernekler hakkında uygulanan diğerkanunların bu kanuna aykırı olmayan hükümleri, siyasi partiler hakkında dauygulanır.” denilmektedir. 22/11/2001tarihli ve 4721 sayılı Türk MedeniKanunu’nun 87. maddesinin (5) numaralı bendinde olağan genel kurultoplantısının iki defa üst üste yapılmaması durumu derneğin kendiliğinden sonaerme nedenlerinden biri olarak sayılmıştır.
7. Açıklanan nedenlerle 28/12/2011 tarihinde tüzelkişilik kazanan, ilk Büyük Kongre’sini 24/3/2013 tarihinde yapan, bu tarihtensonra en az iki defa parti Büyük Kongre’sini yapması gerekirken süresinde kongreleriniyapmayan Partinin hukuki varlığının sona erdiğinin tespiti gerekir.
8. Öte yandan 2820 sayılı Kanun’un 110. maddesininbirinci fıkrasında “Kapanan bir siyasi partinin malları, büyük kongretoplanma yeter sayısının salt çoğunluğunun oyu ile alacağı bir karar üzerine,bir diğer siyasi partiye veya başka bir parti ile birleşmek için kapanma kararıalınmışsa, birleşeceği partiye, ilgili partinin de kabul etmesi şartıyladevredilebilir. Aksi halde kapanan siyasi parti malları Hazineye geçer.”denilmektedir. Bu itibarla tüzel kişiliği sona eren Partinin mallarınınHazineye geçmesi gerekir.
lV. HÜKÜM
A. Engelsiz Türkiye Partisinin 22/4/1983 tarihli ve 2820sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 121. maddesinin yollamasıyla 22/11/2001tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 87. maddesi gereğince dağılmışsayılarak hukuki varlığının sona erdiğine,
B. Partinin tüm mallarının 2820 sayılı Kanun’un 110.maddesinin birinci fıkrası uyarınca Hazineye geçmesine,
C. Gereğinin yerine getirilmesi için karar örneğininYargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmesine,
14/1/2021 tarihindeOYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Zühtü ARSLAN
Başkanvekili
Hasan Tahsin GÖKCAN
Başkanvekili
Kadir ÖZKAYA
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Muammer TOPAL
Üye
M. Emin KUZ
Üye
Rıdvan GÜLEÇ
Üye
Recai AKYEL
Üye
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Üye
Selahaddin MENTEŞ
Üye
Basri BAĞCI