Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.2018/60, K.2021/74 Sayılı Karar - 14/01/2021

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı : 2018/60 (SiyasiParti Mali Denetimi)

Karar Sayısı : 2021/74

Karar Tarihi : 14/1/2021

R.G. Tarih – Sayı : 11/3/2021- 31420

I. MALİ DENETİMİN KONUSU

Emek Partisinin 2017 yılı kesin hesabının incelenmesidir.

II. İLK İNCELEME

1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca ZühtüARSLAN, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Serdar ÖZGÜLDÜR, Serruh KALELİ, RecepKÖMÜRCÜ, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI, Muammer TOPAL, M. Emin KUZ, HasanTahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA, Rıdvan GÜLEÇ, Recai AKYEL ve Yusuf ŞevkiHAKYEMEZ’in katılımlarıyla 13/2/2019 tarihinde yapılan ilk incelemetoplantısında öncelikle suç duyurusunda bulunulup bulunulmayacağı sorunugörüşülmüştür.

2. 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı Siyasi PartilerKanunu’nun 73. maddesinin üçüncü fıkrasının ikinci cümlesinde “İllerteşkilatından gönderilenler ve parti merkezine ait olan kesinhesaplar, merkezkarar ve yönetim kurulunca incelenerek karara bağlanır ve birleştirilir” hükmüneyer verilmiş ve aynı Kanun’un 74. maddesinin ikinci fıkrasında da “Siyasipartilerin genel başkanları, karara bağlanarak birleştirilmiş bulunan kesinhesap ile parti merkez ve bağlı ilçeleri de kapsayan iller teşkilatının kesinhesaplarının onaylı birer örneğini Haziran ayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesineve bilgi için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına vermek zorundadırlar. Bubelgelere, ilgili siyasi partinin aynı hesap döneminde edindiği taşınmaz vedeğeri yüz milyon lirayı aşan taşınır malların, menkul kıymetlerin ve her türlühakların değerleri ile edinim tarihlerini ve şekillerini de belirten listelerieklenir.” denilerek il örgütlerinden gönderilen kesin hesaplar ile partigenel merkezine ilişkin kesin hesabın merkez karar ve yönetim kuruluncaincelenerek karara bağlanacağı, birleştirileceği ve birleştirilmiş kesin hesapcetvellerinin de Anayasa Mahkemesine sunulacağı hükme bağlanmıştır.

3. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının siyasi partiteşkilat listesinde aktif görünmesine rağmen Emek Partisinin teşkilatlandığıillerden bir il örgütüne ait 2017 yılı kesin hesabının gönderilmediği tespitedilmiştir.

4. Siyasi partilerin faaliyetlerini yürüttükleri genelmerkez, il, ilçe ve belde başkanlıklarına ait yerler partilerin kendilerine aitolabileceği gibi kiralık olarak da kullanılabilecektir. Şayet partiyetkililerine ait veya bunların kendilerinin kullandıkları yerlerde siyasiparti faaliyette bulunuyor ise bu takdirde kira sözleşmesi düzenlenerek isabeteden tutarın partiye bağış olarak kaydedilmesi gerekir.

5. Ayrıca partilerin genel merkez, il, ilçe ve beldebaşkanlıklarının hayatın olağan akışı gereği kira, su, elektrik, posta,telefon, kırtasiye, tutulacak defterlerin satın alınması gibi birtakım genelyönetim giderlerini de yapması gerekir.

6. 2820 sayılı Kanun’un 69. maddesinin birinci fıkrasındabir siyasi partinin bütün gelirlerinin o siyasi partinin tüzel kişiliği adınaelde edileceği, 70. maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında siyasi partileringiderlerinin amaçlarına aykırı olamayacağı ve bir siyasi partinin bütün giderlerinino siyasi parti tüzel kişiliği adına yapılacağı, 111. maddesinin birincifıkrasının (c) bendinde de 75. madde gereğince yapılan inceleme vearaştırmaları engelleyen ve istenen bilgileri vermeyen parti sorumlularıhakkında altı aydan bir yıla kadar hapis ve altmış milyon liradan az olmamaküzere ağır para cezası verileceği hüküm altına alınmıştır. Bu hükümlere göreparti yetkililerinin genel yönetim giderlerini kendi imkânlarıyla karşılamalarımümkün değildir. Parti yetkililerinin bu şekilde yapmış oldukları giderbedellerini partiye bağış geliri olarak kaydetmek suretiyle parti tüzelkişiliği adına hesaplara dâhil etmesi gerekir.

7. Yönetim giderlerinin hesaplarda görülmemesi, kayıtdışı gelir ve gider oluşturulduğunu göstermektedir. Bu durumda 2820 sayılıKanun’un 69. ve 70. maddelerine aykırı davranılmış olmaktadır.

8. Mahkemeye bilgilerin istenen şekliyle verilmemesi,hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması, hesabındışında gelir ve gider oluşturulması inceleme ve araştırmayı engellemeyeyönelik eylemler olarak kabul edildiğinden 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesininbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince gerekli işlemlerin yapılmasını teminiçin Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulması gerekir.

9. Bu itibarla Emek Partisinin 2017 yılı kesin hesabınınincelenmesi sonucunda;

- Genel Merkeze ait kesin hesapların sunulması nedeniyleişin esasının incelenmesine,

- Esas incelemenin yapılabilmesi amacıyla Genel Merkezkesin hesabının dayanağını oluşturan gelir gider belgeleri ile bu belgelerinkaydedildiği defterleri Sayıştay Başkanlığına göndermesi için Partiye bukararın tebliğinden itibaren otuz gün süre verilmesine,

- Anayasa Mahkemesine bilgilerin istenen şekliyleverilmemesi, hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzenininoluşturulmaması, hesabın dışında gelir ve gider yapılması, inceleme vearaştırmayı engellemeye yönelik eylemler olduğundan Parti sorumluları hakkında2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 111. maddesinin birinci fıkrasının (c)bendi uyarınca yasal işlem yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suçduyurusunda bulunulmasına,

OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

III. ESASIN İNCELENMESİ

10. Emek Partisinin Anayasa Mahkemesine verdiği 2017 yılıkesin hesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgeler üzerindeyapılan inceleme sonuçlarını içeren ve Sayıştay Başkanlığı tarafındanhazırlanıp Raportör Ömer DURSUN tarafından Heyete sunulan esas inceleme raporu,Anayasa ve 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820 sayılı Kanun’un ilgili kuralları,bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonragereği görüşülüp düşünüldü:

11. Denetimin maddi ögelerini oluşturan defter vebelgelerde Partinin 2017 yılı gelirler toplamının 394.583,88 TL, önceki yıldandevreden nakit toplamının 17.110,05 TL olduğu ve giderler toplamının 386.830,20TL, gelecek yıla devreden nakit toplamının 24.863,73 TL olduğu anlaşılmaktadır.

12. Partinin 2017 yılı kesin hesabının gelir ve giderrakamlarının yukarıda açıklanan tutarlardan oluştuğu, bu hâliyle 2017 yılıkesin hesabının doğru, denk ve 2820 sayılı Kanun’a uygun olduğu sonucunavarılmıştır.

A. Gelirlerinİncelenmesi

1. Genel MerkezGelirleri

13. Partinin Genel Merkez gelirleri toplamı 68.779 TLolup bu tutarın 5.500 TL’si bağışlardan ve 63.279 TL’si üye yıllıkaidatlarından oluşmaktadır.

14. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve gelir belgeleriüzerinde yapılan inceleme neticesinde gelirlerin 2820 sayılı Kanun’a uygunolarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.

2. İl Örgütleri Gelirleri

15. Partinin il örgütlerinin gelirleri 325.804,88 TL olupbu tutarın 27.228,64 TL’si bağışlardan, 290.496,24 TL’si üye yıllıkaidatlarından, 3.860 TL’si yayın satışlarından ve 4.220 TL’si faaliyetgelirlerinden oluşmaktadır.

16. Parti il örgütlerinin 2017 yılı kesin hesapçizelgelerinin gelir bölümü üzerinde yapılan inceleme neticesinde gelirlerin2820 sayılı Kanun’a uygun olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.

B. Giderlerin İncelenmesi

1. Genel Merkez Giderleri

17. Partinin Genel Merkezgiderleri toplamı 63.877,94 TL olup bututarın 854,82 TL’si temsil ağırlama giderlerinden, 3.707,59 TL’sihaberleşme giderlerinden, 1.003 TL’si kırtasiye giderlerinden, 53.270 TL’sikira giderlerinden ve 5.042,53 TL’si ısınma ve aydınlatma giderlerindenoluşmaktadır.

18. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve giderbelgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde giderlerin 2820 sayılı Kanun’auygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.

2. İl Örgütleri Giderleri

19. Partinin il örgütlerinin 2017 yılı giderleri toplamı 322.952,26TL olup bu tutarın 9.311,54 TL’si temsil ağırlama giderlerinden, 182.784,85TL’si kira giderlerinden, 14.711,17 TL’si haberleşme giderlerinden, 3.701,76basın ve yayın giderlerinden, 19.936,04 TL’si ısınma ve aydınlatmagiderlerinden, 63.279 TL’si teşkilata yardım giderlerinden, 4.133,70 TL’siseyahat giderlerinden, 2.242,06 TL’si vergi giderlerinden, 2.774,85 TL’si bakımve onarım giderlerinden ve 20.077,29 TL’si ise kırtasiye giderlerindenoluşmaktadır.

20. Parti il örgütlerinin defter kayıtları ve giderbelgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde giderlerin 2820 sayılı Kanun’a uygunolarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.

C. Parti Mallarının İncelenmesi

21. Partinin 2017 yılı defter ve belgeleri üzerindeyapılan inceleme neticesinde herhangi bir taşınır ve taşınmaz mal ile menkulkıymet ediniminin olmadığı anlaşılmıştır.

IV. SONUÇ

Emek Partisinin 2017 yılı kesin hesabının incelenmesisonucunda;

Partinin 2017 yılı kesin hesabında gösterilen 394.583,88 TLgelir ve 17.110,05 TL geçen yıldan devreden nakit toplamı ile 386.830,20 TLgider ve 24.863,73 TL gelecek yıla devreden nakit toplamının eldeki bilgi vebelgelere göre doğru, denk ve 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı Siyasi PartilerKanunu’na uygun olduğuna 14/1/2021 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.